TIJDSCHRIFT VOOR DE VOLKSHUISVESTING NUMMER 6 DECEMBER 2011ACHTERGROND36`DE WONINGMARKTLIGT OP Z'N GAT'Een terugblik op 110 jaar Woningwet kan alleen maar positieve geluiden opleveren ? er is ookzoveel bereikt. Vanuit het buitenland kijkt men nog altijd vol bewondering naar Nederland, meteen corporatiesector die uniek in de wereld is. En toch kun je bij zo'n terugblik niet om dehuidige situatie op de woningmarkt heen.DOOR STEVEN KROMHOUT RIGO RESEARCH ENADVIES1"Ik ben blij dat ik niet gevraagdben iets te zeggen over deWoonvisie van ministerDonner," zegt Hugo Priemustijdens het congres dat hetOnderzoeksinstituut OTB heeft georgani-seerd, in samenwerking met Nirov en minis-terie van BZK/WWI. "Dat had de feestvreugdeernstig bedorven." Hij geeft een expos? om 110jaar Woningwet in perspectief te plaatsen omte illustreren wat zoal veranderd is in al diejaren. "De Woningwet van 1901 was de eerstewet waarin de rijksverantwoordelijkheid voorde volkshuisvesting is vastgelegd. Sinds 1901is volkshuisvesting rijkszaak en gemeente-taak." Met de Woningwet werden de beroem-de financi?le paragrafen ge?ntroduceerd, diemet name na de Eerste en vooral na de TweedeWereldoorlog actief werden ingezet om hetaanbod van woningen te stimuleren, aldusPriemus. "Mijlpalen als de Wet GrootboekWoningverbetering, de Wet op de Stadsver-nieuwing en de Wet Stedelijke Vernieuwingzijn hier uit voortgekomen."Via het belichten van de toenemende com-plexiteit - een systeem van wetten waarinbelangrijke aspecten van de volkshuisvestingafzonderlijk zijn geregeld ? en marktwerkingkomt Priemus al snel in de tegenwoordige tijduit: de hervorming van de woningmarkt vol-gens SER-CSED, de commissie waar hij zelfdeel van uitmaakte. In het rapport van decommissie wordt het idee aangereikt om optermijn ? lees: na 2015 - uit te gaan van vrije-marktprijzen en vrijemarkthuren op dewoningmarkt. Maar ook om nu niets te doen,om de wankele woningmarkt niet nog verderuit balans te brengen. Priemus neemt daar nuafstand van: "Wil je na 2015 wat veranderen,dan heb je wel voorbereidingstijd nodig. Jemoet nu je tijd benutten om veranderingenvoor te bereiden. En de woningmarkt ligtmomenteel dermate op z'n gat, daar valt wei-nig aan te bederven."Publicist Jos van der Lans schetst 'stinkendesteden' waar de Woningwet uit is voortgeko-men. "Woningbouwverenigingen als de AWVwilden de negentiende eeuw, met huizen zon-der wc's en bedstedes waar vier mensen insliepen, achter zich laten. Het staat er, datpakken ze ons niet meer af, zei Wibaut laterover de complexen sociale woningbouw." Dehele, nieuwe wijken die na de Tweede Wereld-oorlog gebouwd worden, zijn de definitievezege over de negentiende eeuw.In de jaren zeventig komt de omslag. "Vanemancipatie, van het vooruitgangsgeloof isgeen sprake meer. Corporaties worden vrijeondernemers, waarvoor je op je hoede moetzijn. Wibaut wordt van z'n sokkel gehaald.Corporaties beheren huurreservaten.Huurders zijn probleemgevallen. Ze wordenals klagerig ervaren, van hen moet niet te veelverwacht worden en ze moeten zeker geenverantwoordelijkheid dragen, dat kun je beteraan professionals over laten. In plaats vanambities van bewoners waar te maken gaathet om vastgoedexploitatie. Corporaties zijnooit opgericht om mensen uit hun machte-loosheid te halen en dat is nu nog precies zo."Met de Herzieningswet 2011 (voluit Herzie-ningswet Toegelaten Instellingen Volkshuis-vesting) staat een ongelooflijke hoeveelheidbeleidsmaatregelen op stapel, aldus MarkFrequin, directeur-generaal Wonen, Wijken enIntegratie. "En dat in een periode van crisis."Hij schetst de belangrijkste onderdelen van deWoonvisie: wonen ?n woonomgeving, wonen?n bouwen, koopmarkt ?n huurmarkt en de rolvan de corporaties, en dat in relatie metbeheersing van de woonlasten, de lange ter-mijn ?n de crisis, en tenslotte beleid ?n acties."Het kabinet zet in op het versterken van hetvertrouwen in de koopmarkt, het hervormenvan de huurmarkt, het verbeteren van de inves-teringscondities in de bouw, het bevorderenvan energiebesparing en het verbeteren van dewoon- en leefomgeving. Woningcorporatiestenslotte blijven belangrijk."Er is een prettige verwarring dit jaar door allemeningen over de woningmarkt, vindtFrequin. "Balans is het codewoord: huur/koop,korte/langere termijn, meer markt/beheersenrisico's." Corporaties zijn niet een toevallig-heid, zegt hij. "Corporaties zijn een oplossing.37TIJDSCHRIFT VOOR DE VOLKSHUISVESTING NUMMER 6 DECEMBER 2011ACHTERGRONDBijschrift:Deoud-bewindsliedenEllaVogelaar,DickTommelenSybillaDekkermetelkaarindebat,ondervoorzitterschapvanChristineOudeVeldhuis,directeurvanhetNirov(Foto Robert Tjalondo)Opereren in een martkconforme omgevingis complex, uniek ook." Op de vraag of deWoonvisie nog wel ruimte biedt om te luis-teren naar adviezen van anderen, antwoordthij: "Er ligt zo'n stapel adviezen van deskun-digen, dat is indrukwekkend. Daar kijken weverrekte serieus naar, maar ontdek er maareens een duidelijke lijn in.""Op 110 jaar Woningwet kunnen we heeltrots zijn," zegt Ella Vogelaar, oud-bewinds-vrouw WWI tijdens een gesprek met haarvoorgangers op volkshuisvesting, DickTommel en Sybilla Dekker. "De socialehuursector staat als een huis, ook internati-onaal. Sinds de brutering echter is de sectorlos van z'n wortels gekomen en dan gaat hetniet goed met je: je weet niet meer wie jebent en waar je vandaan komt. Niet alleenhet management, de hele samenleving kreegdollartekens in z'n ogen. Het draaide alleennog om grondposities, investeringen endaar hebben we nu de ellende van. We moe-ten er lessen uit trekken: hoe kijken we naarde semi-particuliere sector?" Oud-staats-secretaris Tommel: "Als gevolg van de inci-denten in de sector is de controle er nu wel,maar dat is niet het effect van beleid."Verrassend is dat Vogelaar no hard feelingskoestert jegens de corporatiesector, ondanksde confrontaties destijds. "Ik wil de corpora-ties een enorm compliment geven ten aanzienvan de wijkaanpak. We rolden niet alleenmaar ruzi?nd over straat, al bestaat wel datbeeld." Oud-minister Dekker vindt in retros-pectief de Nota Ruimte een stap vooruit. Zewas er als bewindsvrouw verantwoordelijkvoor, had ook de woningmarkt in haar porte-feuille en zette in op huurliberalisatie. "Huuren koop met elkaar verbinden, dat was deopgave. En het liberaliseren van de huur-markt." Ze werd opgevolgd door Vogelaar."We hebben na het aantreden van het kabinetBalkenende Bos meteen de liberalisatie afge-blazen, met groot plezier," zegt een grijnzen-de Vogelaar. Dekker: "Ik zie Ella nog uit dieministerraad komen en zeggen: de huur isniet verhoogd. Ik dacht: die snapt er helemaalniets van."Dat het als oud-minister een stuk makkelij-ker praten is, blijkt wel als Vogelaar ineensreageert op de opmerking van Frequin overdie stapel adviezen van deskundigen `zonderduidelijke lijn': "Ik ben het niet met Frequineens. Uit al die rapporten over de woning-markt is zo een rode draad te halen, dat kunjij ook, Mark." En Dekker blijkt het juist w?lover de woningmarkt te willen hebben ?haaks op de lijn van haar partij, de VVD: "Ikben niet blij dat er niets gebeurt in de poli-tiek. Je mag toch nadenken? We leven in eenvrij land. Ik ben het ook niet met Donnereens dat corporaties hun bezit moeten ver-kopen. Er is een integrale aanpak nodig."Op www.otb.tudelft.nl zijn de presentaties van deze dagen een congresverslag te vinden.