S&RO 02/2008Stedebouw & Ruimtelijke Ordening | uitgave van het Nirovmrov10hyper stadappm management consultantsmooie dingen doenAPPM Management Consultants is een onafhankelijk adviesbureau voorprojectmanagement en managementadvies binnen de vakgebiedenruimtelijke ontwikkeling, verkeer en vervoer, bouwen en infrastructuur.APPM adviseert opdrachtgevers bij de ontwikkeling van organisatie,management en samenwerking en verzorgt het management vanprojecten rond railinfrastructuur, wegen, kunstwerken, gebiedsontwikkeiing,stedelijke vernieuwing, gebouwen, havens en luchthavens.APPM spant zich in om met alle betrokkenen op deskundige,enthousiaste en nuchtere wijze de gestelde doeien te realiseren.Daarbij speelt een plezierige samenwerking een belangrijke roi.APPM sponsort Team APPM om te benadrukken dat APPM investeertin talentvolie jonge mensen die in vrijheid willen excelleren.?. ^^jr^S^^b 1^HHKMMMMHHMbreda hoofddorp zoetermeer appm.nlUitgeverNederlands Instituut voorRuimtelijke Ordering enVolkshuisvesting (Nirov)nirov@nirov.nlRedactieDeniseVrolijl(eind-enfotoredacleur|ol WDe stad in vogel-vlucht en opschouderhoogteBeeldcultuur, symboliek enpublieke ruimteDe stad van verbeelding legt een symbolischelaag over de materiele omgeving waarin we onsdagelijks begeven. Maar welke betekenissen enideeen over de inrichting van de stedelijke ruimteworden in beelden uitgedrukt? Wie en watmaakt deel uit van het publieke lichaam van eenstad? En lioe verliouden de door professionalsgeproduceerde beelden en symbolen zich tot dealledaagse stedelijke ruimte?^In The Practice of Everyday Life beschrijft Michel de Certeau hoe hij,staand op de honderdentiende verdieping van het World Trade Centerin New York neerkijkt op de stad.^ New York ziet er, zo van bovenaf, uitals een abstracte geometrische compositie van verticale en horizon-tale lijnen. Het is een verbluffend en verleidelijk perspectief. De wereldligt voor even aan je voeten. Wie opstijgt naar de top van het WorldTrade Center, schrijft De Certeau, ontworstelt zich immers aan degreep van de massa. Hij of zij kijkt naar de stad met een 'solar eye,looking down like a god'. Maar wie opstijgt moet uiteindelijk weerneerdalen. En wie beneden is, die ziet de stad met andere ogen.Het boek van De Certeau is wel omschreven als een rondgang door deruines van de moderne tijd.^ Moderniteit en visuele cultuur zijn in zijnogen met elkaar verweven. De aanwas van beelden - in films, fotogra-fie, reclame, televisie, kranten en tijdschriften - maakt het leven in de ,, jc? .1 j' New Bond Street,Londenhedendaagse stad tot een hyperaudiovisuele ervaring. Zo heeft Philips MO-Matt swart, londenLeeke ReindersRedacteurS&ROreinders(a)nirou.nl14Chinatown, New York(hoek Bowery enMott Street)Foto -Amani Willet, /Vew YorkS&RO02/2008tegenwoordig zelfs urban screens in ontwikkeling, winkelruiten diede bewegingen van voorbijgangers met camera's en sensoren regi-streren om reclameboodschappen op passanten af te stemmen.De blik van bovenaf tekent in de ogen van De Certeau de manierwaarop architecten en stedenbouwkundigen zich op een hoogteplaatsen en een samenleving aan hun orde onderwerpen. In hunkaarten, [uchtfoto's, schaalmodellen en panorama's reduceren zij destad tot gesimplificeerde en gestileerde beelden, waarin spanningenen contradicties zijn uitgebannen. De Certeau hekelt de werking vanmoderne massamedia, die de werkelijkheid steeds meer naar eigenbelieven manipuleren en modeileren. In navolging van Foucault ziethij de bewuste manipulatie van beelden als onderdeel van deWferking van moderne systemen en de uitoefening van macht ensociale controle. In een sterk geTnformatiseerde samenleving moetkennis immers worden samengevat, aantrekkelijk verpakt en ontslo-ten. 'Mensen moeten, om chaos te voorkomen, zich voorstellingenkunnen maken van de wereld om hen been,' schrijft Bas Heijne."Beelden en symbolen brengen orde en coherentie aan en maken deruimtelijke complexiteit en sociale diversiteit van de stad leesbaaren begrijpelijk.Kijk naar Rotterdam. Het debat over de inrichting en het beheer vande publieke ruimte, zoals dat momenteel gevoerd wordt, is vergevenvan steeds terugkerende grootstedelijke symbolen: iconische archi-tectuur, skylines, grote woorden, grote daden. Wie op promotiema-teriaal afgaat waant zich in een hypermoderne wereldstad.'Rotterdam droomt van een metropool', schrijft Patricia van Ulzen,als 'een illusie die bedrieglijk echt is en die door miljoenen mensenwordt gekoesterd'.s Maar dergelijke visionaire beelden verhullenevenveel als ze onthullen. Rotterdam verschijnt, ook in het boek vanVan Ulzen, als een blanke stad van geisoleerde objecten. Maar waarzijn de etnische landmarks? Waar zijn de banale plekken en kiein-schalige leefwerelden van alledag?HyperDe laatste decennia heeft een expansie van culturele industrieenplaatsgevonden, die de stedelijke ervaring in sterke mate naar hunhand zetten. journalisten, beleidsmakers, schrijvers, televisieprodu-centen, brand-manaqers, beeldend kunstenaars, architecten,ontwerpers; zij ontsluiten voor ons de complexe en gelaagde leef-wereld van de stad - als een object van coilectieve herinnering.''De excessieve toename van audiovisuele media in de stedelijkeruimte en de opkomst van beeldtaal als moderne vorm van commu-nicatie zijn onderwerp van vele kritieken. Volgens jenks is inmoderne, westerse samenlevingen, als gevolg van grafische en tech-nologische ontwikkelingen en de rationalisering van wetenschappe-lijke methoden van observatie, een 'hyperrealiteit' ontstaanJDe moderne tijd kenmerkt zich door wat hij in navolging van deFranse filosoof jean Baudrillard 'the precession of simulacra' noemt:een preoccupatie met oppervlakteverschijnselen, representaties van,jf?.rW >?fet.. i'iV' , 4,V,,r^..-.'Xlw*f#H?!(l*??-in belangrijke mate mede vorm, Verbeelding - in verhalen, beelden,symbolen, discoursen - wordt daarom wel eens afgedaan als ietsonwerl