stedebouw & volkshuisvestingUitgave van hetNederlands Instituut voorRmmtelijke Ordening en VolkshuisvestingIn dit nummer: Enschede's structuurplanStedebouwStadsvernieuwingVolkshuisvestingDroomwoningen en ruimtelijke ordeningSummaryLjanuari 1964(Odiflex)jj^~10 jaar geleden braehteu wl] hetbekende ARTIFLEX fluorescentlearmatuur op de markt. Dit arma-tuur veroverde het bedrijfsleveno.a. de bouwwerald en de handelen, nlet te vergeteu, de openbareinstelllngen.THANS OOK LEVERBAAR METPOLYESTER BOVENKAPPENjaar ARTIFIiEX is 10 jaar vertrouwen.Ned. fabrlkaat.Leveling uitslultend via de Artiflex grossiers.Artiflex armaturen kunnen worden ultge-voerd met PHILIPS materlaal. Ultgebreidekatalogus wordt u op aanvraag gaame toe-gezonden.1963 ;|ZERONI ELECTRIC TOLLENSSTRAAT 83 - ROTTERDAM-IItel. 010 415 62-12 86 63Telefoon 778566WAND- en VLOERTEGELSMOZAIEKonverglaasdverglaasdglasMARMER-TEGELSNATUURSTEENVorsivrij materiaalin iegels en strippenPLASTIC-VLOERENlllllllllll!ModerneLIFTENNEDERLANDSFABRIKAATSTARLIFTVoorburg - tel. 865450 (070)DAAROMEENBRUYNZEELVOORDEUROp de grens van vocht en droogte, van warmte en koude, staat devoordeur. Daardoor treden in het hout grote spanningen op.Bruynzeel onderzocht die spanningen en leerde zo de weer-spannige weersinvloeden zoveel mogelijk te ondervangen. DeBruynzeel fineervoordeur is voorzien van een ..eigen ademhaling".Een vernuftig ventilatiesysteem, dat zorgt dat het strakke vlakstrak en vlak blijft!DE OPBOUW VAN DE BRUYNZEEL FINEERVOORDEURStijien, dorpels en roosterlatten zijn van gestoomd- en gedroogdvurehout. Zij vormen met telkens een tussenruimte van 3 cm., eenrooster. Dit rooster is aan beide zijden afgedekt met speciaal voordit doel vervaardigde, watervast gelijmde triplex. Dit triplex kanzonder meer geverfd worden, of voorzien van prachtig edelfineer.De weldorpel is hoogfrequent op de deur gelijmd. De glasope-ning is vochtwerend afgewerkt. De deur wordt voorzien van eenhardhouten versterking rondom de brievenbus-opening.IBRUYNZEEL DEURENFABRIEK NV ZAANDAMtel. 02980-26550De standaardmaten zijn:dikte: 40 mm., breedte: 88-93 cm.,hoogte: 211,5 cm. Leverbaar alsdichte deur, of met glasopeningenin diverse standaardmaten en opverzoek met brievenbus-openingen weldorpel.BOUWKREDIETNaast de gebruikelijke financie-ringsvormen als bouwkrediet enhypothecaire geldlening op langeretermijn, eventueel ook volledigeovername van winkelcomplexen.BANK VOOR DE BOUWNIJVERHEIDORANJE NASSAULAAN 21 ? AMSTERDAM . Z ? TELEFOON 020 - 732332Bij de dienst van Gemeentewerken vaceert op de afdelingStedebouw de functie vanCHEF van de TEKENKAMERVereist: diiploma H.T.S., afdeling Bouwkunde of daaraangelijkwaardig diploma.Ruime stedebouwkundige ervaring, bij voorkeurals leider van een grotere afdeling.Het bezit van het diploma H.T.S., afd. stede-bouwkundige techniek strekt tot aanbeveling.Salaris naar gelang ervaring en bekwaamheid in de rangvan teohnisoh hoofdambtenaar le kl. van / 1060,80 permaand (minimum) t/m / 1344,72 per maand (maximum).Sollicitaties binnen 8 dagen na het verschijnen van dezeoproep te richten aan het Hoofd van afdeling Personeels-zaken en Organisatie der G-emeentesecretarie, Stadhuis-plein 1, Eindhoven, onder vermelding van nr. 670.de dienst der publieke werken amsterdamPvraagt voor de afdeling ^f^ \J\JSTADSONTWIKKELINGrin verband met het vertrek van de huidigefunctionaris eenSTAFFUNCTIONARISdie leiding kan geven aan de sector JuridischeZaken.Sollicitanten dienen vertrouwd te zijn met hetadministratieve recht van de rukntelijkeoirdeninig en de stedebouw en daarmee ver-wante geibieden. Voorts is ervaring vereist inde stedebouwkundige behandeling van bouw-aanvragen en de beoordeling van bezwaar-schriften.Hoewel de voorkeur uitgaat naar een meesterin de reohten, kunnen ook anderen, die opdit gebied ervaren zijn, in aanmerking komen.Van degenen, die geen doctorale graad of in-genieursidiploma bezitten, komen alleen zij inaanmerking, die in het bezit zijn van hetdiploma G.A. II.Leeftijd ten minste 35 jaar.Salaris, affliankelijk van leeftijd, bekwaam-heid en ervaring, nader oveireen te komen.Pension-, reis_ en verhuiskostenregeling vantoepas'sing.Zo nodig wordt voor het verkrijgen van eenwoning medewerking verleend.Sollicitaties onder no. G 546 in te zenden bijde Directeur der Gem. Personeelsvoorziening,Sarphatistraat 92, Amsterdam-C.s&vUitgave van hetNederlands Instituiu voorRuimtelijke Ordening en VolkshuisvestingMaandblad]anuan 196445e jaagang no. 1Redactie:Mevrouw Prof. C. W. VisserMe]. R. HartstraProf. C. van EesterenMr. C. A. van GorcumH. ]. A. Hovens GreveProf. Mr. A. KleijnDrs. R. KokIr. P. K. van MeursProf, Dr. S. O. van PoeljeMr. Ir. M. M. van PraagDrs. W. J. ValkenburgDrs. H. V. d. WeijdeIr. W. WissingAdres voor Redactie en Abonnementen:Lange Voorhout 19, 's-GravenhageTelefoon 184225Postgironummer 29080Advertenties:Keizersgracht 188, Amsterdam-C.Postgironummer 113028Telefoon 249128DIt nummerheeft Sen hoofdartikel, waarin Mr. Ir. M. M. van Praag het structuurplan voorEnschede toelicht.Behalve kleinere hijdragen en berichten bevat het nummer overigens nog eengroter artikel, over droomwonlngen en ruimtelijke ordening, van Dr. D. deJonge.Onder Stedebouw worden o.a. samenvattingen gegeven van de drie inleidingenover stadsvernieuwing, gehouden op de vergadering van het instituut in ]uni1963 in Scheveningen.De Redactie maakt in dit nummer een begin met de uitvoering van haar voor-nemen om van tijd tot tijd citaten te publiceren uit de literatuur in de ruimstezin van het woord, buiten de vakliteratuur, waarin licht wordt geworpen oponderwerpen van stedebouw of volkshuisvesting. 2ij wekt de lezers op haar tehelpen bij het verzamelen van aanhalingen die een plaats waard zijn in denieuwe rubriek.Stedebouw en Volkshuisvesting in de spiegel der literatuurGeorges Duhamel over de onteigenlngen in Parijs onder het Tweede Keizerrijk.Verjaagd te warden uit zijn huis door het leger van slopers, dat was voor velelieden het toppunt van succes. Men verspreidde heimelijk magische inlichtingen.Handige lieden die tijdig op de hoogte waren, gingen wonen binnen het toe-komstige trace van een grote vraatzuchtige avenue. Sommigen hodden waarlijkpeck : de onteigening ging op twee meters afstand hun neus voorbij, soms nogminder, en liet hen achter, gepijnigd door teleurstelling voor de rest van hunleven. Men had het meegemaakt dat meer dan een van hen van spijt zelfmoordpleegde en zelfs tot waanzin was vervallen. De onteigenden intussen reden inkarossen, dronken champagne en voerden een aanstoot gevend hestaan.Georges Duhamel, Le Notaire du HavreInhoud:Enschede's Structuurplan, Mr. Ir. M. M.van PraaigStedebouwRecreaitieriiimte in Nederland, Ir. R.Verloren van TliemaatVergad'erinig inzake staidsvernieuwinggehouden op 5 juna 1963 te Sc'hevenmigenImleidmig van Drs. R. Kok ....Inleiding van Prof. Ir. S. J. van EmibdenInleidmig van de Heer Ch. G. Matser1314141718Volkshuisvesting,,Droomwoni:ngen" en ruimtelijke orde-niing, Dr D. de Jonge 20Binneniland . . 26Summary 28Boitenland 19Abonnementsprijs ,/ 20,--. Losse nummers f 2,--.De leden van het Nederlands Instituut voor Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting en deleden van de Nationale Woningraad ontvangen het \blad kosteloos^Enschede's StructuurplanEnschede's Structuurplan Mr. Ir. M. M. van Praag, Medewerker hij het bureauvan Embden Choisy Roorda van Eysinga Smelt Wittermansarchitecten en stedebowwkundigen n.v.De historic van Enschede gaat terugtot vrij diep in de Middeleeuwen, albehoort deze Twentse stad ook niettot de oudste steden van de Neder-landen. Stadsrecht kreeg Enschede alin 1325. Evenwel, van het oudeEnschede is zo goed als niets overten gevolge van de hrand op 7 mei1862, die bijna -de gehele stad ver-woestte. Het was een week na hetbezoek van koning Willem III, dieop zijn tocht door Overijssel ookEnschede aandeed. Vijf zesde deelvan de stad ging verloren en daar-mee het grootste deel van de tex-tielindustrie. Bovendien alle open-bare gebouwen, kerken niet uitgezon-derd, 863 woningen, 25 stalien en44 pakhuizen. Ook de oude kerk opde Markt had zwaar geleden, maarwerd later gerestaureerd.,,Door de brand werden van woningberoofd", zo heette het in een ge-schrift uit die tijd, ,,600 gezinnen,tellende 3.675 zielen; waaronder derijkste en aanzienlijkste familien".Dat vooral het laatste als een schrij-nend onrecht gevodld werd, is nietzo heel verwonderlijk in het beginvan de zestiger jaren van de 19eeeuw, uitloper van een tijd die rijk-dom als een beloning des hemels voorgoed gedrag en eigen verdienste, ar-moede als een straf voor eigen on-volkoimeniheden besohouwde.Dat de brand table rase maakte metde textielindustrie werd geen rampgeacht. De fabrikanten hadden hetimmers moeilijk, daar de aanvoer vankatoen stokte in verband met deBurgeroodog in de Verenigde Staten.De vernieling stelde de industrieenin staat in een betere tijd met eenmoderne outillage van wal te steken.A quelque chose malheur est bon.Twee dagen na de brand bradht Thor-becke, de minister van binnenlandsezaken, een bezoek aan de verwoestestad. Er had, naar gemeld wordt, tenhuize van de heer J. Jordaan te Lon-neker een belangrijke conferentieplaats.Enschede verkeerde in 1862 in eenpositie, soorcgelijk aan die vanRotterdam in mei 1940. Onmiddellijkwerd de herbouw aangepakt. Maarook de speculatie maakte zich op,zijn voordeel te doen met de moge-lijkheden van de verdelgde stad.,,Verba2ende hoeveelheden bouwmate-riaal" werden in weinige dagen na debrand aangevoerd. Met driftige ijverzou de hand aan de wederopbouwworden geslagen, ,,doch dat kon maarniet zo voetstoots", staat te lezen inhet verslag van B. en W.; uitgebrachtaan de Raad, zomer 1864. De ,,her-Enschedc's StructuurplanKaart van Enschedein de culas van Jacob van Deventer(2e helft 16e eeuw)bouw der stad in de oude alignemen-ten, met de oude gebreken zoude eenfatiliteit zijn geweest".Men was niet van plan de structuurvan de stad radicaal te wijzigen, maarmen wilde voor alles de opbouw inhanden ihebben En met dat doel voorogen stelde de raad een verordeningvast ,,'houidende een gestreng verbodvan het verrichten van enig timmer-of metselwerk tot wederopbouw vanenig gebouw hoe ook genaamd".,,Voor het eerst" -- zo leest men ineen oud geschrlft -- ,,weiid na debrand van 1862 verboden te bouwenzonder vergunning; het stadsbestuurreglementeerde een verruiming vanstraten en vergroting van de markt."De verordening werd onmiddelUjk af-gekondigd en op verschillende plaat-sen aan de bouwvallen aangeplakt. Destrafbepalingen behoefden niet toege-past te worden, de schrik zat er blijk-baar in. En in opdracht van de Raadontwierpen B. en W. een reglement ophet bouwen en vernieuwen van ge-bouwen binnen de geimeente. Inenigszins gewijzigde vorm kon deverordening spoedig worden afge-kondigd.Schiphol vifordt groter!Sluitstuk van de geweldige uitbreiding vormt het nieuwe stationsgebouw dat over ruim twee jarengereed moet zijn. Het zai toereikend zijn voor de ,,verwerking" van 4 miljoen passagiers per jaar(thans IV4 miljoen) en 80.000 vliegtuigbewegingen per jaar. Van het stationsgebouw - ter groottevan ruim een iiectare! - zullen drie pieren uitstralen elk meer dan 250 m lang. Annex het stations-gebouw zai er een 35 m hoog gebouw verrijzen voor de luchthavendirectie, een 53 m hoge verkeers-toren en een groot gebouw voor luchtverkeersbeveiliging van de Rijksluchtvaartdienst.Tienduizenden tonnen Nederlands hdogovencement worden verwerkt in startbanen en stationsgebouwen.Verkoopassociatie ENCI-CEMIJ N.V. - Herengracht 507 - Amsterdam - Telefoon 238531 (5 lijnen)^c(Vervolg)GEMEENTE HENGELO (O.)Bij de dienst van Gemeentewerken en -bedrijven, afdelingBouwkundige werken, kan worden geplaatstEEN BOUWKUNDIGTEKENAARAanstelling in een nader te bepalen rang, naar gelang vanervaring en bekwaamheid.Voor het verkrijgen van woonruimte wordt medewerkingverleend.Sollicitaties, vermeldende genoten opleiding, behaaldediploma's, tegenwoordige en eventueel vroegere betrek-kingen, alsmede referenties, binnen 14 dagen na het ver-schijnen van dit blad in te zenden aan de afdeling Onder-wijs en Personeelszaken der gemeentesecretarie.GEMEENTENUMEGENBij de Dienst Publiel