stedebouw & volkshuisvestingUitgave van hetNederlands Instituut voorRuimtelijke Ordening en VolkshuisvestingIn dit nummer:b-MaastrichtStedebouwEconomie - StedebouwBoekbesprekingVolkshuisvestingVerkoop WoningwetwoningenSummarymnovember 1966Hederlands Hoogovencement trotseert de eeuwen... ook in zeewaterZeewater vortnt een typisch agressief milieu voor betonconstructies.De gecomblneerde aanval van sulfaten en chloriden kan baton opzware proef stellen. Het beton moet daarom een grote dichtheidhebben. De samenstelling van Nederiands hoogovencement geefteen extra waarborg dat met dit cement vervaardlgd beton bestandis tegen aantasting door zeewater. Dat Nederlandse waterbouwkun-dlgen sinds vele jaren Nederiands hoogovencement gebruiken voorhun vi/erken, tot de aliergrootste toe, is een afdoend bewijs van dekwaliteit van dit cement.Op Enci-Hofanorm, op CemiJ- en Robur cement kunt u bouwen- ook in zeewater.VERKOOPASSOCIATIE NEDERIANDS CEMENT ENCI-CEMIJ-ROBUR N.V..AMSTERDAMmoderne stedebouwvraagtmoderne produktiemethodenbouwdaaromUwetagewoningeninarbeidsbesparendgietbouwsysteem ABDookvoorcontingentvrije industriele eengezinswoningbouwnaarn.v. Algemeen Bureau voor de Bouwnijverheidsliedrechtenn.v. Bouwbureau BrandwijkleidschendomAannemers betrokken bij de moderne stedebouwFirma C. v. d. VORSTENBOSCHAANNEMER VANGROND- EN KABELWERKENUitvoering vanOPENBARE VERLICHTING en TERREINVERLICHTINGLE.ENDE DORPSSTRAAT 13 -- TELEFOON (0 4996) 45 3Voor al uw bouwkundige werken:'- - **"aannemingsbedrijfFa. Gebrs. van SpijkerMeppelKantoor Sluisgracht 13 -- Telefoon 3646 (2 lijnen)Aannemers betrokken bij de moderne stedebouwAannemingsbedrijf HARM FOKKENS NAARDEN n.v.NAARDEN TURFPOORTSTRAAT 66 ARNHEM CRUQUIUSWEG 6UtiliteitswerkenGewapend betonbouwWoningbouw .n.v. Aannemingsbedrijf ARNHEM v./h. M. FOKKENSARNHEM CRUQUIUSWEG 6 NAARDEN TURFPOORTSTRAAT 66Woningbouw traditioneel-arbeidsbesparendBetonfabriekTimmerfabriekn.v. Exploitatie Maatschappij DE HEEM UTRECHTDE BILT LAAN 1813 No. 25 ARNHEM CRUQUIUSWEG 6Projectontwikkeling "Financiering- Exploitatie ,,_,- _,.,,DEINTENTUM BOILER.... UW DIENAAR!Ja, zo kunt u de Inventum-boiler noemen ... uw dienaar. Jaar in jaaruit staat hij voor u klaar en schenkt u het komfort dat alleen een boileru schenken kan. Wat zijn zoal de voordelen van de boiler? Vele!? Hij roet niet, zodat uw plafond schoon blijft.? Hij geeft direkt een krachtige straal heet (85?) water.? Hij bespaart u tijd, want uw alwasbakje, wasketel of badkuip issnel gevuld.? Hij vereist praktisch geen onderhoud, als hij eenmaal geplaatst is.? Hij warmt gedurende de nacht water op tegen speciaal laag nacht-tarief.? Hij wordt door Inventum in zoveel afmetingen gebouwd, dat ervoor ieder gezin het juiste type geleverd kan worden, hoe grootuw gezin ook is.Ziet u, daarom is de boiler de dienaar van de moderne huishouding.Inventum heeft jarenlange ervaring In het maken van boilers. Vraagg daaronn uw installateur of uw elektriciteitsbedrijf eens om de Inventum-^ boilerfolder.INVENTUM KONINKLIJKE FABRIEK INVENTUM - BILTHOVENAannemers betrokken bij de moderne stedebouwVAN LAAR'SBOUWBEDRIJF N.VDE BILTWONINGBOUW VOOR DE VERKOOPAANNEMINGS- ENHANDELSBEDRUFG. H. VOS N.VOLDENZAALScholtendijk 1tel. 5410-3461*Specialistenin: ? BETONBOUW? UTIUTEITSBOUW? SPOORWEGWERKEN? HET LEGGEN VAN GAS- en OLIELEIDINGEN? MONTAGE EN DEMONTAGE VAN BOORTORENSVERTROUWD ? ONGECVENAARD - STERKn.v. BobemabetonbouwwoningbouwutiliteitsbouwDautzenbergstraat 8HeerlenTel. 04440-3130^%%:^^l^B^Mi^Mii^iii^^isiii^^Wi1 ? i1fillth. a. beutener n.v.M111 BETON- EN UTILITEITSBOUW ii 11 1jgg1 1Grotebrugse Grintweg 44-46 - TIEL - Telefoon (03440) 3974 - 2940 - 2463M?:'!%v:*:':':':v:W:?:%%??^^^^fe^-:.wV.??^ja(BKiFHW**64>&i- -Aannemers betrokken bij de moderne stedebouwProject-ontwikkelingBetonbouwSpanbetonUtiliteitsbouwWoningbouwAANNEMINGSBEDRIJFMARCEL MUYRES N.V.SITTARDPostbus 80 - 04490-5800WIJN 6L DEKKER'S BOUWBEDRIJF N.V.KRANEWEG 57 -- GRONINGENTelefoon (0 5900) 2 93 41Betonbouw - UtiliteitsbouwWoningbouwAannemers betrokken bij de Moderne StedenbouwF. PAULvoor? Betonwerken? Utiliteitsbouw? Onderhoudswerkbouw- en aannemingsbedrijf N.V.Mariastraat 10 - Apeldoorn -Tel. 13303BouwbedrijfM. de WIT N.V.voorKERKENBOUWWONINGBOUWFABRIEKSBOUWAris van Broekweg 7Zaandam - Tel. 02980-23305Aannemers betrokken bij de moderne stedebouwVerpleeghuis,,Reggersoord'MeppelBtDRUrEMMELOORDBOUWBEDRIJF H. DE VRIES N.V.INDUSTRIEWEG 16 -- EMMELOORD -- TEL. 0 5270 - 2364UTILITEITSBOUW - GEWAPEND BETONWERKENp. SMEETS N.V.BOUWBEDRIJFWONINGBOUWUTILITEITSWERKENBETONWERKENGRONDWERKENRrOLERINGSWERKENMEERSSEN Telefoon (04403) 157 - BUNDERSTRAAT 113Aannemers betrokken bij de moderne stedebouwTh. Kreuger& Zn.aannemersutiliteitsbouwbetonbouwrestauratiesonderhoudswerkenSCHIEDAM - RAAM 3 - Tel. (010) 267878Objekt: Flatbouw in de,,Vondelwijk" te Waddinxveen.(Bouwtempo: 2 won. p. werkdag).?^r^imJ. REIJM N VWoning- & utiliteitsbouwWADDINXVEEN tel. (01828) 2464Gietbouwsysteem in stalen tunnelbekistingAannemers betrokken bij de moderne stedebouwN.Y. BOUWMAATSCHAPPIJSCHRIJVER-ZONENGOES? Woningbouw(Bouwstromen Midden Zeeland)? Fabrieksbouw? Winkekentranvoor? Arbeidsbesparende woningbouw? Moderne aanpak o.a. gietbouw? BouwstromenN.V. Aannemersbedrijf v/h J. StamKortenaerstraat 3 - Zwijndrechttel. 01850-28663/28939Aannemers betrokken bij de moderne stedebouwN.V.AANNEMERSBEDRIJFWOUDENBERGAMEIDEUTILITEITSBOUWRESTAURATIEWERKENChristelijk Lyceum Zandvliet aan het Bezuidenhout te Den HaagAannemingsbedrijf fa. Groen & Bregman, uitgerust met demodemste middelen (bouwkraan, stalen steigers, stempels) kanelk soort betonwerk uitvoeren.Voor alle werken op hetgebied van burgerlijkeen utiliteitsbouwSCHOLEN - KERKEN - KANTOREN - WONINGENFa. GROEN & BREGMANBOUW- EN AANNEMINGSBEDRIJFMolenstraat 28a - Benthuizen Z.H. - Telefoon (0 1790) 3609 - 3673 - 3698Aannemers betrokken bij de moderne stedebouwvan LIER s BOUWBEDRIJF N.V.Spoorlaan 58r4250."31423 TlLBURG^ SYSTEEMBOUWir BURGERBOUW^ UTILITEITSBOUWAannemingsmij. J. H. BOGMAN N.V.BEEK(L.)Carmelstraat 12, tel.: 0 4402-2041BETONBOUW - UTILITEITSBOUWWONINGBOUW - WEGENBOUWAannemers betrokken bij de moderne stedebouwN.V. v.(l. SLUYS en VAN DIJKHARDINXVELD-GIESSENDAM - KERKWEG 51TEL. (01846) 25 79AANNEMERS VAN :RESTAURATIEWERKENLeg de uitvoering van uwhouwprojecten inervaren en vertrouwde handen:Industrielaan 8, Postbus 24, Dieren. Tel. (08330) - 5441'Aannemers betrokken bij de moderne stedebouwVOORWONINGBOUWwoonhuizen(ook in grotere complexen)bedrijfswoningenverbouw van huizen en winkelpandenutiliteitsbouw-o.a. scholenen bedrijfsgebouwenKORTOMvoor alle soorten bouw enverbouwGARDIEN-OOSTERHOFF N.vTELEFOON 01742 - 3341NOORDWEG 16WATERINGEN' -"^ "^f^ ^ '^ V- AJ- rjfiyii'^^'vy j-1 f^ ^V AM. V?J* *? ^??- KN.V. MtauMvbedrijfNijhaltGoeman Borgesiuslaan 23 - BaarnTelefoon (0 2954) 2937UTILITEITS- EN WONINGBOUWAannemers betrokken bij de moderne stedebouwAANNEMER1J.TEVANBOUW- ENBETONWERKENRHORSTALMELOKantoor: Winkelsteeg 5 - Telefoon (0 5490) 32 04Prive: Kogellaan 3 - Telefoon (0 5490) 40 30? Bouwwerken? Betonwerken? Bruggenbouw? Restauratiewerken? Onderhoudswerkens&vUitgave van hetNederlands Instituut voorRuimielijke Ordening en Volkshuisvesting47e jaargang no. 11Maandhladnovember 1966Redactie :Mevrouw Prof. C. W. VisserMe}. R. HartstraProf. C. van EesterenMr. C. A. van GorcumH. J. A. Hovens GreveProf. Mr. A. KleijnDrs. R. Kok!r. P. K. van MeursProf. Dr. S. O. van PoeljeDrs. W. J. ValkenburgDrs. H. van der WeijdeIr. W. WissingAdres voor Redactie en Abonnementen :Lange Voorhout 19, '.?Telefoon 18422}Postgironummer 29080-GravenhageAdvertenties :Nobehtraat 21, HeerlenTelefoon 04440-2551Postgironummer 1035100t.n.v. N.V. Maatschappij tot Exploitatie va'het Limburgs Daghlad - HeerlenDit nummeris voor een groot deel de weerspiegeling van de excursie die het Instituut op24 ]uni l.l. voor zijn leden in Maastricht heeft gehouden. Twee artikelen be-antwoordend aan de heide inleidingen die aan die excursie vooraf gingen, zijn indit nummer opgenomen, met een aantal ajbeeldingen, die althans ten dele weer-geven wat toen aan de deelnemers is getoond.Onder Stedebouw levert Ir. van Hezik een kort pleidooi voor een leerstoel inde economic van de stedebouw. Prof. Angenot bespreekt het proefschrift vanDr. Heimans over de bebouwingsdichtheid.Onder Volkshuisvesting geejt Mr. Palmen een beschouwing over het plan vanMinister Bogaers tot bevordering van de verkoop van Woningwetwoningen.273InhoudStedebouwkundige ontwikkeling vanMaastricht, Drs. J. J. J. van de VenneDe Stichting Bijzondere Sociale ZorgMaastricht, beschrijving van een po-ging, Drs. J. H. A. E. Cornips275287StedebouwPleidooi voor een leerstoel in de econo-mie van de stedebouw, Ir. A. E. Q. vanHezik 302Boekbespreking 303Binnenland 305VolkshuisvestingDe bevordering van de verkoop vanWoningwetwonjngen, Mr. P. M. M. C.Palmen 305Binnenland 307Officiele mededelingenNederlands Instituut 308Summary 308Abonnementsprijs f 24,--. Losse nummers f 2,i0.De leden van het Nederlands Instituut voor Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvestingontvangen het blad kosteloos.274MaastrichtSTEDEBOUWKUNDIGE ONTWIKKELING VAN MAASTRICHTDrs. J. J. J. van de Venne, DirecteurBedrijj Openbare Werken MaastrichtDe maatschappelijke functiesvan de stadNatuurlijk trap ik een volkomen opendeur in wanneer ik stel, dat elk planvan ruimtelijke ordening -- of dat nueen detailplan is, dan wel een struc-tuurplan -- altijd de stedebouwkundi-ge vertaling moet zijn van een sociaal-economisch ontwikkelin^sprogramma.Zo'n programma is altijd gericht opeen zo harmonisch mogelijke ontplooi-ing van de maatschappelijke hoofd-functies van de samenleving, die mengaat ordenen. Dat betekent dus, datmen, voordat men met vrucht een ste-debouwkundig plan kan ontwerpen,de maatschappelijke hoofdfuncties vanhet te ordenen gebied moet analyserenen een toekomstbeeld voor deze maat-schappelijke functies moet ontwerpen.Daarom ga ik U allereerst, ter intro-ductie van de bespreking van onzestedebouwkundige plannen en in hetbijzonder van de saneringsplannen, destad Maastricht in haar maatschappe-lijke hoofdfuncties voorstellen.De stad Maastricht is dan in de eersteplaats centrum van industriele werk-gelegenheid. De industriele sector biedtaan ongeveer 18.000 mensen werk. Deallerbelangrijkste industrieen zijn dekeramische-, kristal- en glasnijverheidmet 4.000 werknemers, de Kon. Ned.Papierfabriek waar 2.000 mensen wer-ken, de Eerste Ned. Cementindustrie,die onze Sint Pietersberg opeet, eenfabriek van stalen buizen, die eennieuwe fabriek heeft gesticht in deBeatrixhaven en een rubberfabriek. Intotaal zijn er 100 industriele bedrijvenmet meer dan 10 arbeiders.Een tweede functie van Maastricht isdie van regionaal verzorgingscentrum.Dit geldt zowel voor de economischesector als voor die van de maatschap-pelijke dienstenverlening, dus voor degebieden van de rehgie, de overheids-instituten, het onderwijs, de cultuur inhet algemeen en de ontspanning. Indeze sectoren werken ongeveer 20.000mensen.Daarmee hebt U meteen al een wezen-lijke karakteristiek van Maastricht tepakken. Het is geen industriestad, hetis ook geen zuiver verzorgingscentrum;het is een gemengde stad: enerzijdsIndustrie met 18.000 mensen; anderzijdsverzorgingscentrum met 20.000 men-sen. U moet overigens over de verzor-gingsfunctie in de sociaal-culturele sec-tor niet te licht denken. Van de 20.000mensen, die in de totale sector van deverzorging emplooi vinden, werken ernl. 10.000 in de maatschappelijkedienstenverlening.Een derde functie van Maastricht isdie van woonstad. Wij tellen momen-teel met onze randgemeenten samenongeveer 112.000 zielen. De prognosevoor de eerstkomende drie decennia is180.000 zielen. In dit getal zijn ver-disconteerd: 1) een natuurlijke groei tot140.000 zielen en 2) een sociaal-econo-mische groei t.g.v. positieve migratievan 40.000 zielen. Of die groei wer-kelijk zal plaats vinden, hangt natuur-lijk af van de rol, die Maastricht zalgaan vervullen in het kader van deherstructurering van Zuid-Limburg.Als wij die 180.000 zielen inderdaadbereiken, dan zullen wij in de eerst-komende 30 jaar ongeveer 25.000 wo-ningen aan de 27.000 reeds bestaandewoningen moeten toevoegen. In ditprogramma is niet alleen rekening ge-houden met de bevolkingsaanwas, maarook met de noodzakelijke amoveringvan krotten en woningen in sanerings-gebieden en met de opheffing van denog altijd bestaande abnormale samen-woningen (pl.m. 1.400).Maastricht heeft ook een belangrijketoeristische en recreatieve functie. DeMaastrichtenaar is trots op zijn terras-jes op Vrijthof, Markt en Onze LieveVrouweplein. Zij zijn op de schaarsezonnige dagen altijd vol, ondanks dekoolmonoxyde. Ik wil niet nalaten Ute wijzen op de bijzonder fraaie liggingvan Maastricht in Zuid-Limburg op deflanken van de Maas, met in de vertehet hoogterras van deze rivier en hetrecreatiegebied van Zuid-Limburg, datin het toeristenseizoen overspoeldwordt door duizenden toeristen, vooraluit de Randstad Holland.Ten behoeve van de actieve recreatiehebben wij in de laatste jaren wel wattot stand kunnen brengen: wij hebbeneen paar sportparken aangelegd, o.a.het 45 ha grote sportpark Geusselt metstadion. Er zijn rond 45 kinderspeel-plaatsen gerealiseerd. Maar er blijft opdit gebied, in het raam van de geogra-fische expansie van de stad, nog veelte doen.Maastricht is verder, en dat is dan devijfde functie, uiteraard een verkeers-275Maastrichtknooppunt. Het karakteristieke ken-merk van het Maastrichtse verkeer is,dat slecbts 10 pet van het verkeer eenecht doorgaand karakter heeft en dat90 pet stedelijk of regionaal bestem-mingsverkeer is. Dit laatste verkeer isbijzonder omvangrijk. Onze beideMaasbruggen torsen tezamen elke dageen last van ongeveer 40.000 motor-voertuigen en ongeveer 20.000 rijwielenen bromfietsen. Het grote knelpuntdaarbij is, dat de beide bruggen op hethart van de stad gericht zijn. Alle ver-keer van cost naar west en van westnaar oost moet, ongeacht zijn bestem-ming, door een nauwe wespentaille ge-sluisd worden en belast dus de binnen-stad. Dat is ons hoofdverkeerspro-bleem.En tenslotte zou Maastricht natuurhjkMaastricht niet zijn zonder zijn cultuur-historische functie, zijn monumenten,zijn karakteristieke enge en gebogenstraatjes, zijn prachtige pleinen. Hetkarakteristieke stedebouwkundige stra-mien van de oude binnenstad kan menzien in een maquette, die gemaakt isvan 1748 tot 1752 door de Franse of-ficier Larcher d'Aubancourt. Dezeruimtehjke structuur bleef voor hetHart van de oude stad: het boven-moerdijkse,barokke stadhuis van Pieter Post (1659-1664)Vreemde eend in de bijt van overwegendMaaslandse architectuur. (foto : OpenbareWerken, Maastricht)grootste deel tot op de dag van vandaaggelukkig behouden. Gelukkig, zeg ik,omdat deze structuur mede bepalendis voor de attractieve atmosfeer vanonze stad, maar ook voor haar levens-stijl. De drie mooiste pleinen vanMaastricht zijn het Onze Lieve Vrou-weplein, het Vrijchof en de Markt. Diepleinen hebben een specifieke eigenschaal, een eigen spel van daken; dehuizen hebben typische kleuren: vanwit tot paars. Maastricht was van de13e eeuw tot plm. 1850 een belang-rijke vesting. Die vestingfunctie vondhaar uitdrukking in de bouw van driemuren van de 13e tot de 15e eeuw enin een brede vestinggordel, die van de16e tot de 18e eeuw werd gerealiseerd.Van deze vestingwerken ontkwamenslechts enkele fragmenten aan de sloop-woede van de 19e eeuw, zoals bijv. eenpoortgebouw, de zogenaamde Helpoort,met een hoektoren, die gerestaureerdzijn in de 19e eeuw. Die vestingwerkenvormen evenzeer een wezenlijk elementin het voor Maastricht karakteristiekeruimtelijke beeld. En dan zijn er na-tuurlijk veel monumentale gebouwen.Er staan er rend 1400 op de monu-mentenlijst. Zij bestrijken een periodevan de 16e eeuw tot 1900. Enorme in-spanningen zijn nodig om dit cultuur-bezit te behouden. En toch staan tien-tallen panden te verkommeren door hetgebrek aan middelen tot herstel. Hiertreedt bovendien een bijzonder ernstigelacune in de Monumentenwet, gescha-pen door onze Tweede Kamer zelf,aan het licht: de overheid heeft na-genoeg geen rechtsmiddelen om op tetreden tegen al of niet doelbewuste276Maastrichtverwaarlozing van monumentale ge-boLiwen door de elgenaren.Zo vervult deze hoofdstad van de pro-vincie Limburg zes maatschappelijkehoofdfuncties: industriestad, verzor-gingscentrum, woonstad, recreatiefcentrum, verkeersknooppunt en mo-numentenstad. Deze functies hebbengedurende de laatste twee decenniaeen geheel nieuwe inhoud gekregendoor een ontwikkelingsproces, dat zijnweerga niet kent in de lange geschie-denis van de stad. Maastricht, datceuwen lang -- van 1229 tot op heteinde van de 19e eeuw -- gevangenlag binnen zijn vestinggordel, heeftzich pas na 1945 voorgoed uit dezekluisters bevrijd. Naast de oude stad,die eeuwenlang het vestigingsbeeld be-heerste, zijn er twee nieuwe modernestadsdelen ontstaan: een in het westen,een in het oostten. Zij hebben de oudevesting in uitgestrektheid overvleugeld.De voornaamste taak nu van onze ste-debouwers is de ruimteHjke aspectenvan die functies samen te voegen toteen harmonische totaUteit, waarin hetsociaal-economische en culturele levenzich zo goed mogehjk zal kunnen ont-plooien. Hoe wij dit trachten te doen,ga ik U nu demonstreren aan de handvan de plannen.Het structuurplan Groot-MaastrichtAllereerst het structuurplan voorGroot-Maastricht. Dit in de jaren 1962tot 1966 tot stand gekomen plan om-vat, naast het grondgebied van degemeente Maastricht, ook dat vanBorgharen, Itteren, Amby en Heer endelen van een aantal andere gemeen-ten, zoals Meerssen, Bunde en Grons-veld. Het grondgebied van de gemeenteMaastricht biedt nl. niet voldoenderuimte meer om alle behoeften, die eenadequate uitoefening van de zes hoofd-functies nu en in de naaste toekomstmet zich brengt, te kunnen opvangen.Op basis van dit structuurplan is mo-menteel een annexatieplan bij de rege-ring in behandeling. De gemeenteraadvan Maastricht heeft nl. in 1962 eenverzoek tot annexatie gericht aan deKroon, uitgaande van de overtuiging,dat annexatie hier het enige redmiddelwas, omdat de samenwerking misluktwas. Een andere zaak, die U bij be-schouwing van de kaart blijkt, is, datMaastricht in twee helften wordt ver-deeld door de Maas. Het structuurplanis er op gericht om twee harmonischestadsdelen op de beide Maasoevers tecreeren.De woongebieden hebben, overeen-komstig de prognose, een totale capa-citeit van ongeveer 50.000 woningen.Zij zijn geleed in units, de zogenaamdeparochies. Dat zijn buurten van onge-veer 4.000 tot 9.000 zielen met een zobreed mogelijke maatschappelijke dif-ferentiatie, met woningen, onderver-deeid in verschillende soorten en groot-ten, met een eigen winkelcentrum voorde dagelijkse verzorging, met een eigenverenigingsleven, met eigen lagere enkleuterscholen, met eigen recreatieveVraaie ligging van Maastricht op de flan-ken van de Maas. In de verte het hoogterrasvan de rivier (foto : Openbare Werken, Maas-tricht)277VEEk^LAEING -- B'JI^SGBENS6E5TAANDE GEMEENTEGBENZEN-^-- VOOCGE5TELDE GEENS VAN MAASTBICHT' TEGENWOOBDIG WINTEB&ED VAN DE MAA5^J TOEKOAASTIG WINTEEBED VAN DE ?AASL_J WATEEWINGEBIEDENBESCHEBMDE NATUUBCEBIEDENi WOONGEBIEOSi:i INDUSTBIEGEBIEDSU GEBOUWEN MET CENTEALE RUNCTIESgHj BECBEATIEGEBIEDAGCABISCH GEBIEOWATEEHet structuurplan voor Groot Maastricht (1962-1966)280Maastrichtslotte uitvalswegen naar de buitenwij-ken, de streek en het buitenland die opde beide laatstgenoemde ringen wordenopgevangen. Voor de binnenstad is ereen gedetailleerd verkeersstructuurplanin voorbereiding. In dit bijna voltooideconceptplan wordt ervan uitgegaan,dait er dicht bij de eenrichtingsver-keersring rond de city en wel buitendeze ring een aantal goed geoutilleerdeparkeergelegenheden (garages of plei-nen) moet komen, waar het verkeer,dat gericht is op de city, zo snel mo-gelijk naar toe gevoerd moet wordenen vanwaar het ook weer zo snel mo-gelijk moet worden afgevoerd. De ringrond de city zal in hoofdzaak moetenfunctioneren voor het openbaar vervoeren het verzorgingsverkeer. Het gebiedbinnen de ring moet, althans in demiddaguren, volledig verkeersvrij zijn.(Dit is reeds het geval in de voor-naamste winkelstraten).De reconstructie van de binnenstadDe synthese tussen oud en nieuw wordtuiteraard ook nagestreefd in het raamvan onze reconsstructie-activiteit van debinnenstad. Die activiteit vindt haargrondslag in een meer gedifferentieerdstructuurplan voor de bebouwde kom,dat past in het structuurplan voorGroot-Maastricht en dat als grondslagdient voor de uitwerking van gede-tailleerde saneringsplannen voor deverschillende onderdelen van de bin-nenstad. Het streven is crop gericht omde gehele binnenstad en zelfs een aan-tal oudere buitenwijken met gedetail-leerde saneringsplannen te beleggen.Het verkeer over de Maas wordt door eenwespentaille geperst: de twee bruggen zijngericht op het hart van de stad (Luchtfoto:J. Naseman, Maastricht)Vele van die plannen zijn in voorbe-reiding. Het zal U evenwel duidelijkzijn, dat tijd- en geldgebrek de oor-zaak ervan zijn, dat wij tot dusverreslechts twee saneringsplannen in uit-voering hebben genomen. Dat zijn hetsaneringsplan Boschstraat-oost en hetsaneringsplan Stokstraat. Het realise-ren van de overige saneringsplannenvoor het binnenstedelijke gebied zalnog generaties vergen.Het saneringsgebied van de StokstraatUgt op de Maasoever tussen de oudeMaasbrug, de Sint Servaasbrug in hetnoorden en de Onze Lieve Vrouwekerkin het zuiden. Reeds in de Romeinsetijd vormde dit gebied het hart van destad. Dat blijkt o.a. uit de hier gevon-den resten van romeinse gebouwen,waaronder een drietal thermen, dieboven elkaar werden gebouwd in de2e tot de 5e eeuw. Tot de 18e eeuwvervulde dit gebied een belangrijkewoonfunctie. Maar door verschillendefactoren trad er een degeneratieprocesop, nl. door de opeenhoping van debevolking in de vesting; door de in-dustrialisatie in de 19e eeuw, die ertoeleidde dat de voorname gebouwenwoonkazernes van het allerslechtste al-looi werden; en doordat beter gesitu-eerden en ook later arbeiders wegtrok-ken naar het zogenaamde villapark inhet zuiden van de stad en naar nieuwewoningen, die rond de eeuwwisselinggebouwd werden met behulp van defaciliteiten, die de Woningwet 1901bood. Zo lag er dus in het tijdperk vande depressie van de dertiger jaren inhet hart van de stad een totaal verval-len gebied, waarin a-socialiteit enprostitutie welig tierden en waarwoonkazernes, cafe's van verdacht al-looi en logementen de toon aangaven.De binnenterreinen werden volgestuwdmet achter- en bijgebouwen. De prach-tlge koetshuizen werden getransfor-meerd tot woonkazernes. In de 19eeeuw en in de aanvang van de 20eeeuw bouwde men de beruchte binnen-terreinwoningen achter de huizen, ge-legen langs de straiten.281MaastrichtVERKEERSSTRUCTUURPLAN GROOT - MAASTRICHTTONGEPENBeUSSEL2000 2500VEPfcTLACING-NATIONALE EN INTECNATIONALEVEPBINDINGENBEGIONALE VEPBINDINGENSTEDELUKE HOOFDVEPBINDINGEN- -- - ^^-- HOOFDWEOEN VOOP PLAATSE-UJH VECKEEB