juaen volkshuisvestin65e jaargang, november 1984DenkraamStreekplan in theorie en praktijkGroeikernen- en groeistedenbeleid: AlkmaarProvincie en drie gemeenten plannengezamenlijkStedelijke probleemgebieden en achterstandIn PlanologenlandAROB-trendsNieuwe publikatiesNieuws van de Raad van AdviessamsomVerschillende manierenom met de zon afte rekenen.SunmasterNederland B^Reaalstraat 10-12, 4903 PZ OosterhoutTelefoon 01620-52430Gezellenstraatg, 3861RD NijkerkTelefoon 03494-54024Wei degelijk. Zonwering is immers een specialisme.Hoog gekwalificeerdetechnici ontwikkelen nieuwesystemen. Maken doordachte berekeningen over licht-en warmtewering, energiebesparing en bezonnings-tijdenschema's.Praten met u over mogelijkheden waar u wellicht nogniet aan gedacht had.Praten met u over installatie en last but not least..,de Sunmaster rekenmeesters stellen messcherpe,verantwoorde begrotingen op.Ja, als u met de Sunmaster-mensen praat merkt u dat umet professionals te doen hebt. En da's een vertrouwdidee Bel nu.SUNMASTER De Zon de BaasSUNMAmRH55FT ^*HAKHANQNP BINNGN'SN dOirENZONmRINQ. *UITVALSCHEf^5N *KNIKfiRMSCH6RM6N*RPLLUIKeN *BUmN'dAU)UZie^ *H0RIZ0N1AL6fiv vmim-^ JAUMieHN *HWP'OF eceKTRpNiscHe, deaeNINGSSYSTEMBN 5N KpMFUW eteKJRQNISCHBeSTUUKQS INSTALLAmS.Een uitgebreide zonweringdokumentatie(156 pag.) ligt voor u klaar. Belt u even?Verbeter uw reputatie nog meer,bouw gezond en harmonisch metSEKOeen gebakken isolatiesteen van"groot formaat". De welkome hulpvoor uw probleem.De steen die een behaaglijk woon-klimaat garandeert,D licht is,D isolerend, ademend,D geringe vioerbelasting, besparend op vele fronten,D natuurlijk,n warmte accumulerend,n snel drogend,n nieuw op de nederlandse bouwmarkt,kortom de steen met liet antwoordop de vraag van morgen.Bel of schrijf voor meerinformatie:FIMON? - isoiatiesteenfabriekHijikemabvweg naar den dam 1 -59932 GA delfzijitel. 05960-24848viditel p. 4040268hwz,meer danwegenbouwer geluidsanering> bodemsanering> kunstgras sportvelden daken en vioerenleidingenmeetdiensten voorwegbeheerhwz 20 vestigingenV.hoofdkantoor;Lanckhorstlaan 82101 BD HeemstedeTel. 023-282550Komfortabel genieten b.v.in een park, begint pas op eenzitbank of stod van Falco ....en dat wordt dagelijks bewezen door de vervolgopdrachten voor artikelen uit ons parkmeubilair-programma. Een groots programma en stuk voor stuk van wereldklasse.Falco Parkmeubilair is oersterk, komfortabel en onderhoudsarm. Als u nu de Infocheque invult voor meerinformatie, dan hebt u de eerste stap gezet op weg naar een uitstekend eindresultaat van uw plan.Echt... nu doen! Natuurlijk mag u ook bellen: 05499-2105.veelzijdiger dan u denkt...Ecn gebouw, centrum of parkis niet af met het plaatsen vaneen bankje!AITISI IINee, er komt veel m6er bij kijken. Zoals b.v. Vlaggemasten voor tijdelijke of kontinue bevlagging.Hydrapalen voor het auto-vrij houden van brede wandelpaden. Kiwi-sluizen om voetgangers en rolstoel-gebruikers toegang te verlenen en fietsers en bromfietsers tegen te houden. Kettingpalen voor geleidingen ofafscherming. Papierbakken voor het rein houden van uw park, parkeerterrein of centrum. Boombeschermersvoor het doelmatig en esthetisch verantwoord beschermen van kostbare bomen en we leveren nog v6el meer.Als u nu de infocheque invult bent u met enkele dagen volledig op de hoogte.Ook bespaart u tijd (lees: geld) want u kunt voor uw komplete exterieur-inrichting bij ons tereoht.Vui in die infocheque! Als een ander u voor is geweest kunt u bellen 05499-2105!r--' 1IfsllTS veelzijdiger dan u denkt.... POSTBUS 18 - 7670 AA VRIEZENVEEN - TELEFOON 05499-2105ililMHIn zendt ons/mij uw InformatiemapD ja, met prijslijstOver:D vlaggemastenD hydrapalenD kiwisluizenD kettingpalenD papierbakkenD boombeschermersPostcodeTelefoonPers.naamlAlTlSl I I |4|VakaturesGemeenfe LelystadIn verband met de benoeming van de huidige functionariselders is bij de dienst publieke werken vacant de functie vanHOOFD VAN DE HOOFDAFDELINGSTADSONTWIKKELINGvacaturenummer 25/84Algemene informatie.Lelystad, 17 jaar oud, telt thans ruim 56.000 inwoners en isvoorshands tot 1995 aangewezen tot groeikern.In die periode zal Lelystad zich moeten ontwikkelen tot regio-naal centrum van Flevoland.Functie-informatie.- De hoofdafdeling stadsontwikkeling, in totaal 38 mede-werk(st)ers, omvat de afdellngen stedebouw, landmetenen onderzoek en is verantwoordelijk voor het voorberei-den en het opstellen van de stedebouwkundige plannenvoor Lelystad en voor de begeleiding daarvan.De stadsontwikkeling van Lelystad wordt begeleid dooreen breed samengestelde stuurgroep stadsontwikkeling enwordt verder gecoordineerd door een drietal projectlei-ders. Van het hoofd stadsontwikkeling wordt een belang-rijke inbreng in het overleg binnen deze stuurgroep en eenintensieve samenwerking met de projectleiders verwacht.- De mogelijkheid tot aanwijzing van de te benoemen kandi-daat tot plaatsvervangend directeur publieke werken isaanwezig.Functie-eisen.- Een technische opleiding op academisch niveau, metruime ervaring in een leidinggevende positie.- Ervaring en inzicht in stedelijke ontwikkelingsprocessen.- Sociale vaardigheden, welke nodig zijn bij het werken ineen multidisciplinair proces met vele en soms tegenstrij-dige belangen.- Bereidheid de noodzaak tot organisatorische aanpassingenvan de ambtelijke organisatie te onderkennen en deze ookdaadwerkelijk te helpen uitvoeren.Arbeidsvoorwaarden.- Afhankelijk van opleiding en ervaring wordt een salarisgeboden tot maximaal/7.564,- bruto per maand (bij 40-urige werkweek).- De bij de gemeenten gebruikelijke rechtspositieregelingenzijn van toepassing.Het gemeentelijk beleid is gericht op gelijke kansen voor vrou-wen en mannen en het stimuleren van arbeidstijdverkorting.Zij die voorkeur hebben voor een baan voor 36 uur per weekworden nadrukkelijk verzocht te solliciteren.Inlichtingen.Nadere inlichtingen worden u gaarne verstrekt door de heerH. J. van der Dussen, directeur publieke werken, telefoon03200-78551 (doorkiesnummer).SoIIicitaties, onder vermelding van vacaturenummer, binnen 10dagen na verschijning van dit blad te richten aan burgemeester enwethouders van Lelystad, postbus 91, 8200 AB Lelystad.Postbus 91,8200 AB LelystadGipsvezelplaatIdeaal voor het vervaardigen vanonbrandbare, vochtbestendigeplafonds, wanden, daken en vioerenPlafonds/dakbeschot? Onbrandbaarvolgens DIN 4102 klasseA2.? Brandoverslag volgens NEN 3883 klasse 1.? Testrapport ter inzage.? Bevat geen asbest en gevaarlijke gassen.? Hoge warmte- en geluidsisolatie.? Strak oppervlak voor tegelen, schilderen,behangen en stofferen.? Vochtbestendig? Hoge stootvastheid? Makkelijk te spijkeren en te schroeven.Leverbaar100x150 cm SdiklOmm ^Verdiepingshoog:60 en 120 cm breeddiklO, 12i/2en15mmGrootformaat600 x254 cmAfwijkende formatenop aanvraagVerkrijgbaarbij de bouw- enhouthandel.BORSUMIJBouwspecialiteiten bvHoevenseweg 43, Etten-LeurPostbus 370,4870 AJ Etten-LeurTelefoon 01608-35200. Telex 54368/ Fermacell ?^vanallekanten''^ thuis! ^VEXMA-MOOK VERWERKT AL SINDS 1917GIETASFALT.^EXMA-MOOt^vioertechniekVandaag de dag ook op parkeerdaken,galerijen en bedrijfsvloeren,in wegen- water- en zuurbouw.Bel nu voor vrijblijvende informatie.Postbus 3, 6585 ZG Mook, tel.: 08896-1845.Bouw- en aanneming/ ^ci ^o&f-\? Konstrukties in beton, staal en hout.? Veiligheid van de bebouwde omgeving.? Het konstrueren van geTntegreerdebouwkundige voorzieningen, bijvoorbeeld inwoonkernen.? Voorzieningen voor de infrastruktuur,o.a. parkeergarages.InqenieurshuroSchiebroek Struik BVONRIVM>^;^.M-V'!^5^-^^^.?^ ?i. ? J !l^llQiliVISiUlMVERBOOW*RENOVATIEHDttMiUKUViVAN AILE SOORTEN BOUWWERKENMACHINAAL TIMMERWERK ONDER KOMO KEURPr. Mauritsplein 282582 ND Den HaagTel. 070-523314Parklaan 605613 BH EindhovenTel. 040-433915/iofe NG HAARENm. 04242-83431Vde bermverlagingsmachine van ijzerman is goed voor4000 a 5000 m. per dagBermverlaging betekent? Betere waterafvoer? Geen plassen op de wegGrotere verkeersveiligheid? Verminderde achteruJtgangvan het wegdek? Betere bermvegetatieUitvoering van:bermverlaginggeleiderailkonstruktiesgroenvoorzieningenlU Z E R M A N B.V.POSTBUS 82 4190 CB GELDERMALSEN TEL 03455-2327IIDe gasprijs is in de laatste 5 jaar drastischverhoogd. Dat voelt iedereen onbarmhartig in z'nportemonnee. Gelukkig zijn er kostenbesparendeantwoorden gevonden. Zoals de agpo HR CV-ketel. Deze Hoog Rendement CV-ketel levert maarliefst een rendement van minimaal 90% b.w.(vroegere ketels 70%).Die praktijkcijfers worden nog eens onder-streept door de uitkomsten van de Stichting Verge-lijkend Warenonderzoek. In publikatie nr. 169komt een HR-ketel met het hoogste rendementuit de bus.agpo gaat verderMet z'n HR-ketel en z'n strijd tegen de hogeverwarmingskosten. En bespaart ook voor uminimaal 22% op verwarmingskosten.Nederlands vakmanschapEr staat heel wat Nederlands vakmanschapachter de agpo HR. De ketel is oerdegelijk vankonstruktie en de warmtewisselaar b.v. is gegotenuit korrosie bestendig aluminium. Feiten die eenlange levensduur garanderen.Vraag daarom informatie aan bij agpo.Daar weten ze van warmte. Al tientallen jaren.Met letterHjk een oplossing voor elk probleem.agpo|enertec bvPostbus 3364, 4800 DJ Breda. Tel. 076-879324VAKUUM-lnstallatiesvoor hetverleggen van:? Halfsteens-verband? Keper-Elleboog-verband? Zeskant-tegels? Tegels 30 x 30 cm? TrottoirbandenAlles te monteren aan mobielekraantjes, sleuvengravers enz.Prijzen en technische gegevens op aanvraag.GSN TECHNIEK BVWINKELERZAND12,1731 LZ WINKELTEL.02244-4099 TELEX 41606S^^'-^^!.\.dlrt>^^v^>">g*^e'r^!.'*-"o*^'"IIIKwaliteit verloochent zich nooit...Ofhet nu om een uitstekende wijngaat, ofom plaatmateriaal; je betaaltmisschien iets meer, maar het resultaatis er ook naar!Een goede wijn herkent men aan hetjaar op het etiket.Hetjaar, waarin hij met veel traditieen vakmanschap wordt bereid.En daar is de overeenkomst metBruynzeel plaatmateriaal, wat nu alzo'n 45 jaar met dezelfde traditie envakmanschap wordt gemaakt.45 Goede jaren, waarvan de laatste ineen voUedig gemoderniseerde fabriekin Zaandam, waardoor er nog beterrekening kan worden gehouden metde specifieke wensen van deopdrachtgever.Ofhet nu gaat om superlicht materiaalbestemd voor snelle wedstrijdjachten,ofom uitgekiend plaatmateriaalspeciaal voor koelcellen.En over kwaliteit kunnen we kort zijn.Sinds Bruynzeel in 1939 begon methet vervaardigen van speciaal triplexen multiplex zijn er meer dan30 000 000 platen van onze persengekomen. Dan magje gerust overervaring spreken nietwaar?Op die ervaring berust onze garantie!(Die niet van de laatste tijd is, wantjaren geleden garandeerden wij onzespecialiteiten ook al voor 10jaar!Bruynzeel plaatmateriaal is duurzaamen betrouwbaar, omdat het:Altijd een kombinatie is van eenkwalitatiefzeer goede hardhoutsoort- de dikte van de fineerlagen - delijmverhouding en kwaliteit van delijm en - last but not least -De volldige beheersing van hetprodukticproces.EEN ECHTE "KENNER"ZIET HET AAN HET JAAR!BonU kunt mij vrijblijvend uitvoerigedokumentatie toezenden over Uwprodukt(en)Naam:Funktie:Naam bedrijfStraat:Postkode:Plaats:Telefoon: Stuurdeze coupon in een dichteenveloppe, zonder posl/cgel naarBru\nzeel Multipanel BV,antwoordnummer208 /aandarn,Bruynzeel Hechthout?, Suprahecht?,Montaplex? Montaplex? brandwerend,Montaplex? sandwichpanclen,Multipaint?, Interpaint , Betonplex -Super, Betonplex economy, Decora ,Bruynzeel tri/multiplex en standaard-plaatmaterialen, Antisone'.Bruynzeel multipanel bv,Postbus 59,1500 EB ZaandamTelefoon; 075 - 542103 - 542259-542286-542334-542589U vindt onze technische gegevens ook in het NBD-systeem, onder SfB kodes: (41)R, Gevelbekledingen, sandwichplaten, hout(4l)RiO, Gevelbekledingen, platen, hout(42),Wandafwerking, binnen Eb, Bekistingsmaterialcn, betontriplcx Ri4, Platen, meubelplaat Ri4, Platen, Multiplex, triplex Rj7, Platen, spaanplaat, gefinecrd Ti5, Fineer.IV^^ COAST engineering b)^Onafhankelijk Ingenjeurs en ProjektenburoWerkterrein- Werktuigkundige en elektrotechnische installaties.- Automatisering.- Kabel- en leidingwerken.- Energietechniek en stadsverwarming.Prins Bernhardlaan 10,2405 VT Alphen aan den RijnTel. 01720-91246, Tlx. 39986 Coast NLWerkwijzeDoor slagvaardige en flexibele inzet van onze kennisen ervaring, mede opgedaan bij overheidsbedrijven,krijgt eike opdracht de aandacht die ze verdienttegen een gunstige prijs/kwaliteitsverhouding.^^ COAST engineering bvWeg- en waterbouwCARPAVE voor'n stroef en stabielwegdekVoordelenMet CARPAVE voorkomtU spoor- en ribbelvorming,scheuren, stopstrepen en"stripping" (loslaten vande bitumenhuid van desteen), Zelfs bij nat weerblijft het wegdek stroefmet CARPAVE. Bovendienneemt het gemakkelijkvocht op, zonder bij vorststuk te vriezenCARPAVE is bestand tegenvorstbestrijdi ngsmiddelen.SamenstellingCARPAVE is flexibel genoegom de zettingen van deondergrond te volgen. Doortoepassing van gebrokennatuursteen, zand en vloei-bitumen is CARPAVE zowelflexibel als stabiel.Voor blijvende markeringvan b.v parkeerterreinenis CARPAVE ook in kleurieverbaar.De folders liggen voor Uklaar, bel even!Koudasfalt bvTelefoon 01820-24344Gouderaksedijk 34 Postbus 377 2800 AJ GoudaFa.AdnvanEssen&Zn.Timmer- enaannemingsbedrijfTel. 01864-1541Oud-Cromstijensedijk WZ 173286 BR KlaaswaalBouwkostenbegeleidingKostenbeheersing-BegrotingenVoor: Zoals:Grootonderhoud ? InschrijfbegrotingenRenovatie ElementbegrotingenWoningbouw ? Bouwdeel begrotingenUtiliteitsbouw ? Kostenbewaking? Begeleidingi^^GBAVENDEELmmmitI Rni IWKO.STFNBFGFLFIDINGBOUWKOSTENBEGELEIDINGLEUVENUMSEWEG 21, 3852 AR ERMELO, TEL. 03417-56806PERSONEELS-ADVERTENTIESkunt u rechtstreekszenden naar:Samsom Uitgeverij bvPostbus42400 MA AlphenaandenRijnTelefoon 01720-62191Ook voor inlichtingen en reserveringen.WoningbouwRenovatieUtiliteitsbouwOnderhoudBetonreparatieen -beschermingBOUWBEDRUFH. KOOPMAIVS B.V.Ekersdijk 151a7503 GA EnschedeTel. 053-600600Lage Kamp 137317 ATApeldoornTel. 055-222341GroenewegenAluminiumwerkenSpangensekade 42-43,3027 GK RotterdamTel. 010-151355, 375816Fabrlceert en monteert in eikegewenste kleur en uitvoeringvan aluminium:? Winkelpuien? Automatisclie deuren? Schuifdeuren en -ramen? Balkonhekken? Voorzetramen? Ramen en deuren, etc.iGduklsarmbouwenmet HeraklithHeraklith is een natuurlijk pro-dukt. Samengesteld uit hout enmagnesiet, zonder chemisch scha-delijke bestanddelen, zonder stati-sche elektrische uitstraling enideaal voor het scheppen van eenakoestisch verantwoord leefkli-maat. Wantjuistindeze technologi-sche tijd, waar steeds meermensen dicht op elkaar zitten, isgeluidsoverlast een van de belang-rijkste oorzaken van gevoelens vanonbehagen, prikkelbaarheid enpsycho-somatische aandoeningen.Genezen kost geld, beter voor-komen. Vandaar Heraklith Akoes-tiek, speciaal ontwikkeld om tegengeluidsoverlast te beschermen.Maar ook met genoeg 'ademend'vermogen om hetjuiste leefklimaatte scheppen.Efficient en voordeligHeraklith wordt geleverd instandaard platen van 50 cm breedmet voor ieder doel aangepastediktes. In diverse uitvoeringen envanzelfsprekend met alle materia-len om ze snel en efficient aan tekunnen brengen. Met een grootrcouponIngevuld met uw naam en adres sturennaar onderstaand adres.Vlietstra b.v.Postbus 740 1200 AS Hilversum 5C^Tel.: 035-6 24 44iisolerend en geluidsabsorberendvermogen en een ondergrond diezich uitstekend leent voor hetzijstuckwerk, hetzij schilderwerk.En dat betekent voordelig enefficient bouwen.Alle gegevens over maten, dik-tes, isolatiewaarden, verwerkings-materialen en een uittreksel uit hetbiologisch verantwoord bouwon-derzoek sturen wij u graag toe.HeraklMhAkoestiekOsterreichische Heraklith A. G.A-9545 Radenthein - Austriadealers:Amsterdam Van den Hoekbouwmaterialen b. v., tel.: 020-36 08 11Eindhoven Braat Bouwstoffen N.V.,tel.: 040-1162 75GroningenJ. Timmer Bouwstoffen-industrie b.a. tel.: 050-26 91 00Heerlen Van de Venne- Van der Sluis N. V.,tel.: 045-7180 08Nijmegen Van de Venne - Van derSluis N. v., tel.: 080-22 80 13Oldenzaal Oldenzaalse Bouwmaterialen-handelb.v., tel: 05410-13841Rotterdam van Wijngaarden & Co b.v.tel.: 010-28 14 44VII\mmmmEim]mims)&mTransparante overkappingenverlengen het seizoenEen architekt uit Stuttgart, prof Gutbrod, speelt nog steeds metde gedachte om de Sahara met 'n soort stalen netwerk te over-koepelen, en zo bewoonbaar te maken. De producent van Schij-co, die een dak- en wandkonstruktiesysteem van aluminium englas voor grote afmetingen op de markt brengt, is met kleinereoppervlakten tevreden.WerkbezoekHet gaat om de overkoepelingvan winkelpromenades, wa-renhuizen, hotels, zwemba-den en rekreatiecentra. Het re-sultaat doet denken aan deGalleria Vittoria Emanuelle IIin Milaan, een der grootsteoverdekte winkelgalerijen terwereld.In Stuttgart heeft men nu ookeen dergelijk projekt; de Cal-wer Passage. Maar dan uitge-voerd met het AmerikaanseIBG-systeem waarvan Schii-co de rechten voor Europaheeft.IBG Bestaat al vanaf 1914 enheeft in de afgelopen decen-nia metspektakulaireoverdek-kingen en overkoepelingennaam gemaakt over de helewereld. Maar voordat het toteen samenwerking kwam tus-sen Schijco-Duitsland en z'nAmerikaanse partner had debedrijfsleider van Schijco, deheer Reincke, zich ter degegeorienteerd en gelijksoortigeprojekten als de Calwer Passa-ge onder de loupe genomentijdens zijn reis naar Amerika.Hij was diep onder de indrukvan wat hij daar gezien had,want het IBG-systeem kentvele toepassingen en heeftook kommercieel heel wat tebieden. Het systeem omvateen veeiheid van profielen dieals koepelvorm of vlak-dakgrote grondoppervlakten kun-nen overdekken.Costa del Sol in eigen huisZo kunnen bijvoorbeeldzwembaden het langerzondernoemenswaardige verhogingvan energieverbruik stellenwanneer ze met veel glas over-dekt zijn. Bovendien blijft heteffekt van een buitenbad be-VIIIhouden. De dubbele begla-zing en de zonne-energiedraagt aktief bij aan de warm-te voorziening en moet ook alszodanig in de planning wor-den opgenomen.Een sprekend voorbeeld hier-van is het Miranda-bad inAmsterdam.De bedoeling was dan ook omde "Costa del Sol" naar onsland te halen en een aantrek-kelijk en betaalbaar rekreatie-objekt tot stand te brengen.Hiervoor werd de z.g. "SuperDome "-konstruktie toege-past; een koepeivormig modelmet een doorsnede van 45meter en een hoogte van 9meter. De inrichting, die desfeer heeft van de palmen-stranden aan de Middelland-se-Zee, kreeg van het "Natio-nal Swimmingpool Institute"in Amerika de "Award of me-rit". Het aantal bezoekersheeft inmiddels de verwach-tingen met zo'n 60 tot 100%overtroffen.De "Super Dome"-konstruktie van hetMiranda-bad in Amsterdam;zomer en winter sfeervolrekreeren.Door toepassing van het IBG-systeem blijft het kontakt metde omgeving van het gebouwbehouden Zo zijn bijvoor-beeld overdekte terrassen vanrestaurants ook bij slecht weeraantrekkelijk. En winkelgale-rijen winnen aan charme door-dat ze onafhankelijk van deweersomstandigheden opti-maal kunnen funktioneren.Atrium-achtige overkoepelin-gen verminderen in veel ge-vallen hinderlijk verkeersla-waai.Eigenlijk zijn het de Amerika-nen die op het gebied vanbouwen-met-glas baanbre-kend werk hebben verricht. Alenkele tientallen jaren kenmen inde States de meest fan-tasievolle en gewaagde glas-dak-konstrukties bewonde-ren. Deze bouwwerken staandan ook over de hele wereldmodel voor geavanceerdedoorzichtige konstrukties,waarbij het daglicht, de omge-ving of alleen de blauwe he-mel nauw betrokken zijn bij detotale vormgeving.Door het tekort aan know-how, wierpen dergelijkeprojekten tot nu toe in Europade nodige problemen op. HetIBG-programma echter,brengt nu werkelijk uitkomst.Mede door het aanbod vanverschillende systemen.Het SK-systeem (Skylyte) bij-voorbeeld is speciaal ontwor-pen voor dakkonstrukties metglas; het DS-systeem (Dome-system) voor koepels. En zozijn er nog wat mogelijkhedenvoor toepassing bij o.a. win-kelpassages, oranjerien metvakwerkachtige glasdaken enfraaie sheddaken.Overbodig te zeggen dat dekonstrukties vervaardigd zijnvan onderhoudsarm alumi-nium. De beglazing is door-gaans van acrylglas, dat insterke mate zelfreinigend is.Maar natuurlijk wordt bij verti-kale konstrukties ook gewoonglas gebruikt.VeelzijdigSpecifieke toepassings-gebie-den zijn er eigenlijk niet; deprofielsystemen kunnen opveel terreinen worden ingezet.Het begint, om maar wat tenoemen, bij de overdekkingvan 'n prive-zwembad dat metbehulp van motoraandrijvinggeopend en gesloten wordt.Waar uiteindelijk de mogelijk-heden van het IBG-systeemophouden is moeilijk te zeg-gen. De konstrukties kunnenvolledig worden aangepastaan de ideen van de architekten is daarom ook kommercieelinteressant. Want overdektewinkelgalerijen zijn niet alleenonafhankelijk van weersin-vloeden, wat het koopgedraggunstig be'mvloed, maar trek-ken doorgaans ook veel pu-bliek. En transparant overdek-te zwembaden kunnen zomeren winter dienst doen zonderkostbare energieverslindendevoorzieningen, terwiji de be-zoekers zich in de vrije natuurwanen.Verder is het IBG-systeem toete passen bij luchtbruggen,passages, puien, trappenhui-zen, lichtkoepels, boogkon-strukties etc.Nieuwe vindingAgent voor Nederland is HofteTechnische Agenturen BV teAmsterdam, diesinds kort ookhet nieuwe ISKOTHERM-systeem op de markt brengt.Hiermee kunnen metaalbou-wers zelf geVsoleerde profielenvervaardigen. Zo'n Iskotherm-profiel kan in kombinatie methet normale Schuco-systeem-beslag worden gebruikt en isleverbaar in 2 kleuren.Uitgebreide informatie overzowel het IBG- als het Isko-therm-systeem wordt graagvrijblijvend door voornoemdefirma gegeven. Het telefoon-nummer is: 020-444551.k. Ideaal voor het vervangen van oude ramen dooSCHOCO kunststof-ramen.f Ideaal voor ramen, voorzien van glasroeden.A Ideaal voor renovatie van erkers, door de vele mogeliikhedenvan het SCHOCO-systeem.Ideaal voor nieuwbouw, omdot SCHOCO tegemoet komt aan iedere individuele wens.Waarom SCHUCOkunststoframen gekozen?Omdot de door SCHOCO ge-bruikte grondstof PVC zich long-durig heeft bewezen, in velelonden met zeer uiteenlopendeklimootsomstondigheden.Omdot reeds miljoenen romenen deuren werden vervoordigd.Omdot deze SCHOCO ramenzeer goed wind- en woterdichtzijn, het geluidsniveou reducerenen verwormingskosten drukken.Omdot deze romen niet kunnenrotten en roesten, schilderwerkoverbodig moken en onder-houdsorm zijn.Omdot de romen elegont enzeer duurzoom zijn, hetgeen dewoorde von het huis verhoogt.>^IMIHilRlA|M|E|NHet systeem VARTAN 50Zowel enkel- alsdubbelglas toepasbaarPVC (VESTOLIT? BAU van Huls AG)van 50 mm: sterk en slank.Meerkomer profielen met eenbouwdiepte.PVC vensterbankenSpeciale witte profielen voor eengoede, strakkeofwerking aan debinnenzijdeEPDM rubbers-?^'Het erker-profielAlle hoeken fussen 110? en 170?zijn mogelijkHet hoekprofiel is vervaardigdvan hetzelfde sterke PVC olsalle andere profielen.EPDM dichtingen aonbuiten- en binnenzijdeKomers voor metalenversterkingsprofielennoodzokeliik bij grotereraamafmetingen.Komer vooreventuele metalenversterkingsprofielen.AfzenderNoamStraotPlaatsTel.D Gaorne ontvang ik meer gegevensover kunststof-ramen en deuren Ik verlang bezoek von Uw adviseurDRUKWERKA. G. M. Hofte B. V.de Cuserstraat 91081 CK Amsterdam Zuid2>^lAMENhierlangs afknippenVertegenwoordigervoor Nederland:nbfteTechnische Agenturen b. v.de Cuserstraat 91081 CK Amsterdam Zuid :Telefoon (020) 444551Telex 14334Oostgeldersehandels-en exploitatiemaatschappij B.V.BOUW- EN SCHILDERWERKEN- nieuwbouw- verbouw- groot onderhoud- gevelrenovatie- levering en montage van kunststof/aluminium kozijnen, ramen en deuren- stukadoorwerkzaamheden? kleur-en interieuradviezen? ondeitioudsschilderwerk- schilderwerk utiliteitsbouw- schilderwerk wonlngbouw? dubbele beglazing- dak- en spouwmuurisolatle- glasreparatle? spultwerk wandafwerklngPINKELSEWEG 12 ? 6991 GJ RHEDEN ? POSTBUS 45 6990 AA RHEDEN TELEFOON 08309-9020?SCHILDERWERKENBWTelefoon 058-135055* Telex 463998901 BH Leeuwarden, Postbus 526IJmuiden 02510-27091Grouw 05662-2268? Renovatie-Restauratie? Utiliteits- en woningbouwBruggen over spoor en water te Weespen Loenen voor RijkswaterstaatRekenen opMATRIX softwaremicro-computers? konstruktieberekeningen ? kalkulatie?bouwfysika -administratieve pakkettenSOFTWARE INNOVATIE CENTRUMgroenestraat 294 nijmegenbel voor informatie 080-5619 23-Voor alle teken-technische vakgebieden.Tekenen en ontwerpen konventioneel ofkomputer gestuurd (CAD).Verhuur van tekensystemen met of zonder personeelI L r M teken en adviesburo -'Kerkstraat 201354 AB Almere-haven tel. 03240-16765IXEEN BREED SPEKTRUMIN BOUWENNieuwbouw bijvoorbeeld.In de vorm van woningbouw-projekten, partikuliere woning-bouw, vervangende nieuwbouwen utiliteitsbouw. Het kan daar-bij gaan om elementenbouw,traditionele bouw of gietbouw.Hoog- of laagbouw.Naast nieuwbouw hou-den we ons ook bezig metgroot onderhoud, renovatie enverbouw. Reparatiewerk is delaatste, belangrijke, poot aan deDinkia- organisatie.^h Si)QD(56)Q(?](?|5STADSWEG 113a TEN POSTBijna een halve eeuw een lich-tend voorbeeld in kwaliteit,degelijkheid en betrouwbaarheidin de Noordelijke bouwwereld.TEL.: 05902-1268Buggenum baksteenHandvormIn alleclei kleuren en maten, gebakken uithoogwaardige kleisoorten. Geselekteerduit Westerwald- en Maasklei. EIke steen isnaar handvorm vervaardigd, daardoorhebben de BUGGENUM BAKSTENENzoveel meer expressie.Bel of schrijf ons even voor nadere gege-vens en prijzen.SNELVOUWDEUREN?ftKleiwarenfabriekBuggenum b.v.Dorpsstraat 60, Postbus 4008,6080 AR BuggenumTel. 04759-1666 Telex 36854Robuuste snelvouwdeuren voor parkeergarages,veiiinghallen, bedrljfs- en prive-terrelnen. Een tochtvrije afslultingen goede bescherming tegen vandalisms. Automatisch tebedlenen met behulp van een detectle-lus of een kaartlezer,dus goedkope toegangscontrole. Dag en nactit werkend.Voor Informatle 01802-2030.?t Eikeienboom Staalbouwt I Snelvouwdeuren1*1 Rising stepsNijverrieidscentrum 6. Postbus 6,2760 AA Zevenhuizen ZH,Tel, 01802-2030.ALUMINIUM BOUWPRODUKTENVoorzet-, jaloezie- en schuiframen(horizontaal/vertikaal), schuifdeuren,deurluifels en horren in aluminiumvan DUCANA.Vraag vrijbiijvend informatie enprijzen bij:KIN DEN BRINK&THUYSTorenlaan 1, 1251 HE Laren NH. Tel. 02153-82290, 10682^^nmMsmmig^^i^^smmm^m^^i^^Hmm^Ingenieursburo'sm Konstruktiewerken? Gevelbeplatingm Dakbedekking - isolcrtiewerkenm Riooltechniek? C.V. instaUaties - luchtbehandeling? Sanitaire instaUatiesm Loodgieterswerken? Gas + water? Elektro Techniek? Alle onderhoudswerkenc^ff 1 P--. , ^f B Br 4MI 7^ )Ji"^ (J 'A. van den Brink'sTechnisch Bedrijf bvIndustrielaan 15 B Postbus 543925 ZH ScherpenzeelTel. 03497 - 38 49van den bergbouwkundig adviesburoH Konstruktieve begeleidingbij het bouwkundig ontwerpvan nieuwbouw en renovatie.M Berekenen en tekenen vandiv. konstrukties voor be-stek en uitvoering.w Bestekomschrijvingen enbegrotingen.K Toezicht bij hei- enbetonwerk.bouwkundig adviesburo j. van den berg b.v.otto hahnstraat 723069 kv rotterdamtelefoonOIO-219033\tk'>r^=.^.*--- Bakels'schiMersbedrijf bvOorpsweg 22, Ransdorp, 1028 BN Amsterdam Tel. 02904-351Tochtende buitendeuren en ramen?De Ruiterstalentochtwerings-profielen lossenieder tochtprobleembij deuren en ramenop, ongeachtafwijkingen.111'' ' -^-^- ^ // /yI-??Ult*Weerbestendig en onderhoudsvrij.(ruim20jaarervaring)Zowel voor nieuwbouw als voor bestaande bouw.Tevens gegarandeerde(5 jaar garantie) trekvrijeopdekbinnendeurentussen koude bergingen verwarmde keuken.Ook geschikt voor CV-ruimten en meterkasten.DIKA-aluminiumonder-deurprofielnr. 3548, met natuurrubber.Een goede opiossing voorwaterkering en tochtweringonder voor- en achterdeuren,tuin- en balkondeuren.deSuiterNoorddammerlaan21,1185 XZ Amstelveen,telefoon:020-411548verkoop-adressen:Van der Kamp Handel. Mij B.V.Meursingeweg4,7941 EP Meppeltelefoon: 05220-51212Buizen voor riolering,elektriciteit, regenwater^en uitsparingen - Daglichtkoepels^- Hulpstukken + kitten en lijmen- Kunststof vouwdeuren, plinten enafvoerputten - Polyester golfplaten- PVC gevelschroten - Dubbelwandigeisolatiefolie voor glasdaken, wandenenz.voor rechte en kromme plastic buizenLinschotenstraat 21 en 43, 3044 AV RotterdamAA&-&NCHiiininnFVAAAAiMWfi4A&SfillAA&Verkoop van o.a.doe-het-zelf voorzetramenveiligheidsglas tegen inbraakthermopaneglas-in-lood enz. enz.autolakkenschoonmaakartikelenook voor al uw schilderwerkenDobbelmannweg 148,telefoon 080-568170,b.g.g. 550043XIIOrgaan van hetNederlands InstituutvoorRuimtelijke Ordeningen VolkshuisvestingIsj 11 stedebouw en volkshuisvesting65e jaargang november1984Redactie:Ir. R.M.Th. AdriaansensDrs. H.J.M. van AlphenMr. R. BekkerDrs. A.J. van der BurgDr. H. van der CammenDrs. L.G. GerrichhauzenMr. ir. A.W. HartmanIr. J. HeelingIr. K.R. de PoelProf. J. RothuizenMr. A.M. Schaap-DubbelboerRecensieredacteur:Drs. H.J.M. van AlphenTelefoon 070-602775Redacrie, administratie enpublikaties ter recensie:Van Speykstraat 252518 EVDen HaagTelefoon 070-469652Postgironummer 29080Richtlijnen voor auteurs:Auteurs van artikelen enboekbesprekingen kunnendesgewenst op het redactie-secretariaat een exemplaar van de'Richtlijnen voor auteurs'aanvragen.Uitgave van:Samsom Uitgeverij bvAlphen aan den RijnAdvertentie-acquisirie:voor personeelsadvertenties:Postbus 42400 MA Alphen aan den Rijntelefoon 01720-62191voor produkt-advertenties:Postbus 4642400 AL Alphen aan den Rijntelefoon 01720-75257Opdrachten en materiaal wordenvoor de lOe van de maand,voorafgaande aan de maand vanverschijning, ingewacht.Lx>sse nummers f 12,--ISSN 0039-0879InhoudDenkraani458 Een nieuw Bro, nieuwc onduidclijkheid? drs. J. do SmitArtikelen459 Het streekplan in theorie en praktijk, prof. ir. A. Dekker467 Groeikernen- en groeistedenbeleid: Alkmaar, de stedebouwkundigeontwikkeling van een groeikern, ir. E.W.G. Diepenmaaten ir. J.W. Stalknecht478 Provincie en drie gemeenten plannen gezamenlijk, A. Velsink482 Stedeiijke probleemgebieden; meer dan een kwestie vanachterstand, drs. E.D. Hulsbergen487 In Planologenland, H. van der Cammen489 AROB-trends. de praktische konsekwcnties van de Jurisprudentic.mr. dr. A.H.A. Lutters491 Nieuwe publikaties495 Nieuws van de Raad van .\dvies v(M)r de Ruimlelijke Ordening495 VIededelingen MROV497 AankondiglngenDit nummer,vangt aan met een beschouwing over het streekplan; na eenoverzicht van de geschiedenis van dit plan wordt ingegaanop een aantal kenmerken, bestuurskundige en bestuursrech-telijke aspecten en de planinhoud.Het tweede artikel de derde aflevering in de serie Groeiker-nen en -steden, is gewijd aan Alkmaar, een van de groeiker-nen die hun taak versneld moeten afbouwen.Gelijktijdige voorbereiding van het Ontwerp-streekplanNoordoost-Overijssel en het Ontwerp-intergemeentelijkstructuurplan Avereest, Gramsbergen en Hardenberg dooreen gezamenlijke projectorganisatie wordt vervolgens be-schreven; vooral wordt ingegaan op de ervaringen t.a.v. on-derzoek, planvorming, bestuurlijke verantwoordelijkheden,inspraak en kosten.In het vierde artikel wordt gezocht naar een definitie vanstedeiijke probleemgebieden; de veel gebruikte term achter-standsgebieden lijkt daarvoor niet toereikend.Stedebouw en Volkshuisvesting, november 1984 457DenkraamEen nieuw Bro, nieuwe onduidelijkheid?De eerste helft van de tachtiger jaren zal de geschiedenisingaan als belangrijk voor de wetgeving op het terrein vande ruimtelijke ordening. De Wet op de stads- en dorps-vernieuwing en de wijzigingen van de Wet op de ruimte-lijke ordening zijn door de Tweede Kamer aanvaard. Eind1984 zullen we naar verwachting kunnen beschikken overeen nieuw Besluit op de ruimtelijke ordening (Bro).Nu duidelijk is, hoe de wetten er uit zien en de inhoudvan het concept Bro bekend is, kan de vraag gesteld wor-den of de nieuwe regelgeving voldoet aan de gesteldeverwachtingen. Hier zal worden ingegaan op de verwach-tingen vanuit de onderzoek- en adviespraktijk ten behoevevan het bedrijfsleven en in het bijzonder op verwachtingenvanuit de distributieplanologie.Verwacht wordt, dat de rijksoverheid regels maakt, die oplokaal niveau resulteren in beleid, dat voorwaarden scheptwaarbinnen het bedrijfsleven zich kan ontplooien. Metandere woorden, het bedrijfsleven komt met initiatievenen de overheid schept de kaders waarbinnen de initiatie-ven gerealiseerd kunnen worden.De huidige regelgeving op het terrein van de ruimtelijkeordening voldoet niet geheel aan deze verwachting. Eenbelangrijke oorzaak hiervoor is, dat de te volgen proce-dures meestal meer tijd vergen, dan binnen een verant-woord bedrijfsbeleid beschikbaar is. De verkorting vanprocedures in de nieuwe regelgeving is daarom eenbelangrijk winstpunt. Het concept Bro heeft daarnaastvoor het bedrijfsleven nog een aantal andere consequen-ties.In de eerste plaats is er sprake van een geheel nieuw Bro.Dit impliceert dat de in het verleden opgebouwde juris-prudentie zijn geldigheid verliest en dat een aantal jarenonduidelijkheid zal bestaan over de feitelijke betekenisvan de nieuwe regels.In de tweede plaats bevat het concept Bro een algemeneonderzoekverplichting; de specifieke onderzoekverplich-ting om per bestemmingsplan een distributie-planolo-gisch onderzoek (dpo) te verrichten, zal vervallen. Ge-meente en provincie krijgen een kans om bij de voorbe-reiding van plannen rekening te houden met specifiekeeisen. De garantie dat gemeente en provincie de gebodenkans zullen grijpen ontbreekt echter.In de derde plaats wordt in het concept Bro het ver-plichte overleg afgezwakt en beperkt tot randgemeenten,provincies, rijk en waterschappen. Deze beperking is toetejuichen. Het is echter teleurstellend, dat overleg met hetbedrijfsleven geregeld wordt via een per gemeente op testellen inspraakverordening.Een laatste punt in het concept Bro dat hier aandachtverdient is het feit dat de artikelen voor gedetailleerderegelgeving vervallen zijn. Gedetailleerde bestemmingsre-gels hebben in tal van gevallen geleid tot overbodige tijd-en geldverspilling. Een globale regelgeving lijkt daaromvoorkeur te hebben. De regels in het huidige voorstel zijnechter zo globaal, dat in de toekomst nog minder duidelijkzal zijn, waar bijvoorbeeld detailhandel wel respectieve-lijk niet is toegestaan.lUustratief voor de huidige situatie is een conclusie uit denota "Grootschalige solitaire detailhandel in Zuid-Hol-land": "Vestiging van solitaire detailhandel onttrekt zichkennelijk in een groot aantal gevallen aan de invloed vangemeentelijk beleid". Dit ondanks de bestaande regelge-ving waarin gedetailleerde en onderbouwde bestemmin-gen vereist zijn! Deze regelgeving was bedoeld om "in dete ontwerpen planologische maatregelen een winkelappa-raat op te nemen, dat gelet op de belangen van detailhstenen consumenten zo evenwichtig mogelijk is opgebouwd"(toelichting Bro 1976, bladzijde 5).Nergens is gesteld, dat deze doelstelling niet meer wordtonderschreven. Het is niettemin twijfelachtig of genoem-de doelstelling op basis van het nieuwe Bro, aangevuldmet ministriele besluiten inzake perifere detailhandelgerealiseerd kan worden. Het lijkt meer aannemelijk teveronderstellen, dat de verzorgingsstructuur nog meerdan voorheen onder druk zal komen te staan als gevolgvan een nieuw Bro zonder per bestemmingsplan verplichtdpo, zonder direct overleg met het bedrijfsleven, met eente globale regelgeving en een nieuw op te bouwen juris-prudentie.In het concept Bro wordt het vermogen van bedrijfsle-ven en locale overheden om zonder bepaalde nadere regelsevenwichtige ruimtelijk-economische structuren te reali-seren, overschat.Wat de mogelijkheden van gemeenten betreft moetopgemerkt worden, dat deze als eigenaars van grondenzelf belangen hebben die strijdig kunnen zijn met hetbelang van een evenwichtige voorzieningenstructuur.Daarnaast zal het gemeentelijk beleid vooral bepaaldworden vanuit andere invalshoekep, zoals bijvoorbeeldvolkshuisvesting, verkeer, milieu eri gemeentelijke finan-cien. Veelal is niet eens bekend wat de gevolgen voor hetbedrijfsleven zijn van maatregelen op genoemde terrei-nen. Het is dan ook geen overbodige luxe om in het nieuwvast te stellen Bro een garantie in te bouwen voor eenevenwichtig en duidelijk ruimtelijk-economisch beleiddoor het handhaven van de bestaande dpo-verplichting ofhet invoeren van bijvoorbeeld een verplicht economische-effectenrapportage bij ruimtelijke ordeningsmaatrege-len.drs. J. de Smitdirecteur Planologie, CIMK458 Stedebouw en Volkshuisvesting, november 1984Het streekplan in theorieen praktijkA. Dekker*1. InleidingHet streekplan is een belangwekkendvoorbeeld van een al lange tijd wettelijkgeregelde planvorm. Van de inmiddelstalrijke plannen in het openbaar bestuuris het een van de oudste en meest ontwik-kelde.De volgende beschouwingen hebbenbetrekking op het veld tussen theorie enpraktijk. Theorie gebruik ik daarbij in detweeledige betekenis van het woord:grondregels van een wetenschap en voor-stelling in gedachten zonder daadwerke-lijke toepassing. Voor de ruimtelijke orde-ning betekent theorie in de tweede bete-kenis vrijwel steeds: de geldende opvat-tingen in de vakkring van planologen en/of de neerslag daarvan in een wettelijkeregeling.Er is vaak een grote afstand tussen detheorie en de praktijk. In de dagelijksepraktijk van de ruimtelijke planning spe-len vragen zoals: kunnen gedeputeerdestaten meewerken aan een bouwplan, datafwijkt van een bestenuningsplan en datin strijd is met een streekplanbesluit? Bijeen meer theoretische benadering is bij-* Buitengewoon hoogleraar planologie Uni-versiteit van Nijmegen, adjunct-directeur vande PPD van Overijssel.In dit artikel wordt een beknopt overzicht gegeven van de geschiedenis van het streek-plan. Vooral na 1965 heeft het streekplanwerk zich sterk ontwikkeld. Een aantal recentediscussies over planning in het openbaar bestuur heeft invloed op het streekplanwerk. Detoenemende belangstelling voor de inhoud van niimtelijk plannen zal ook gevolgenhebben voor streekplannen. Er wordt kort ingegaan op de mogelijke rol van conceptiesdaarbij.voorbeeld de vraag aan de orde'): moet deplanningtheorie zich beperken tot hetstellen van vormvereisten aan het plan-ningproces of kan onderzoek naar daad-werkelijke planvorming bijdragen tottheorievorming over de inhoud van hetplan?In de volgende paragrafen zal een kortegeschiedschrijving worden gevolgd dooreen bespreking van een aantal onder-werpen, die nu in de belangstelling staan.Uit de vele mogelijkheden (bijvoorbeeldplanningtheorie, bestuurskunde, be-stuursrecht, bevolkingsdeelneming, orga-nisatie, sociaal-ruimtelijke theorieen, on-derzoek, de inhoud en reikwijdte vanruimtelijke plannen) worden er twee be-handeld: bestuurlijke aspecten en deplaninhoud.2. GeschiedenisIn de geschiedenis^) van het streekplanlaten zich twee elkaar overlappende pe-rioden onderscheiden. De eerste looptvan omstreeks 1920 tot 1970, de tweedevan 1965 tot heden.Het denken over het streekplan gaatterug tot omstreeks 1920. Het gemeente-lijk uitbreidingsplan uit de Woningwetvan 1901 vormde in de kring van stede-bouwkundigen het vertrekpunt van nieu-we denkbeelden over gewestplannen.Verschillende beweegredenen speeldeneen rol: de slechte huisvestingstoestand indelen van de grote steden, de grote stads-uitbreiding, het verkeersvraagstuk en na-tuurbescherming. Een grondige discussiein het Nederlands Instituut voor Volks-huisvesting en Stedebouw leidde in 1931tot een wijziging van de Woningwet, diehet gemeenten mogelijk maakte op vrij-willige grondslag een streekplan op testellen. De nieuwe regeling heeft in depraktijk nauwelijks gewerkt. Hetzelfdegeldt voor regelingen uit 1941, die voor-schriften gaven voor de opstelling Vanstreekplannen en voorzagen in de oprich-ting van provincial planologischediensten. Daarmee verschoof regionaleplanning naar de provincies. De in debezettingstijd afgekondigde regeling werdin 1950 vervangen door de Wet houdendevoorlopige regeling inzake het NationalePlan en de streekplannen. Op basis vandeze regeling werden tot 1965 17 streek-plannen voor merendeels kleine gebiedengemaakt, die te zamen ongeveer 20% vanhet Nederlandse grondgebied bestreken^)(afbeelding 1 op biz. 460).De inwerkingtreding van de Wet op deruimtelijke ordening in 1965 vormde,met de Tweede nota over de ruimtelijkeordening in Nederland van 1966 eenbreuk in de ontwikkeling. Deze breukwerd omstreeks 1970 in het streekplan-Stedebouw en Volkshuisvesting, november 1984 459streekplan in theorie en praktijkAfbeelding 1Stand van zaken van de streekplannen per 31 december 1965streekplannen met rechtskrachtstreekplannen in voorberejding en/of herzieningwerk goed zichtbaar. Tussen 1965 en 1970werd nog een aantal vrij kleine streek-plannen in oude stijl maar op basis van denieuwe wet vastgesteld. Om een indruk tegeven: de provincies Noord- en Zuid-HoUand kenden toen ieder meer dan 10streekplangebieden. Enkele provincies")bereidden omstreeks 1965 een provincialenota over de ruimtelijke ordening voor.Ze deden dit waarschijnlijk om in hetoverleg over de Tweede nota van het rijkeen provinciaal standpunt te kunnen la-ten horen en daarmee het gat tussen dekleine of ontbrekende streekplannen ende denkbeelden op nationale schaal tedichten.Tot 1965 is het denken over het streek-plan sterk bepaald geweest door in depraktijk werkzame planologen, overwe-gend afkomstig uit de stedebouwkundigeen rechtskundige hoek. Inmiddels was debijdrage van de sociale wetenschappentoegenomenS), vooral van de geografie.Veel provinciale planologische dienstenkregen tevens weg- en waterbouwkundi-gen, landschapskundigen en landbouw-kundigen in dienst. De deskundigheidvan de planvormers vormde de belang-rijkste politieke en maatschappelijke aan-vaardingsgrond.De periode van 1965 tot heden laat veelveranderingen zien. De Wet op de ruim-telijke ordening gaf het streekplan hetkarakter van een ontwikkelingprogram-ma. Het denkbeeld van bindend voor-schrift werd verlaten. Om met artikel 4van de wet te spreken: "Het streekplangeeft de toekomstige ontwikkeling vanhet in het plan begrepen gebied in hoofd-lijnen aan". Deze wetstekst laat veel ruim-te aan de tot vaststelling van het streek-plan bevoegde instantie: Provinciale Sta-ten. Intussen blijft in de wet het makenvan streekplannen een zaak van vrijwilhg-heid.Het eerste kenmerk van de nieuwe ont-wikkeling was schaalvergroting. In demeeste provincies werden oude streek-plangebieden samengevoegd. Groningenen Friesland bereidden zelfs een streek-plan voor de gehele provincie voor. Inenkele provincies was sprake van breedopgezette en diepgaande voorstudies. Zopubliceerden gedeputeerde staten vanZuid-Holland in 1970 een nota waarinonder andere een principiele discussieover de verstedelijking in die provinciewerd gevoerd^). In 1972 lieten gedepu-teerde staten van Overijssel in het kadervan de ruimtelijke ordening een nota hetlicht zien, die zich bezighield met maat-schappelijke verschijnselen en maat-schappelijke sturing op regionale schaalin het algemeen: de nota Overijssel '85.Aanvaarding van die nota zou zodaniggrote en waarschijnlijk onvoorziene ge-volgen kunnen hebben, dat de rol van hetstuk bij de pubhcatie werd beperkt tot een"onbelemmerde blik in de provincialekeuken". Het bestuurlijke vervolg op dienota van enkele jaren daarna had eenbeperktere reikwijdte^). Een derde voor-beeld betreft het streekplan Noord- enMidden-Limburg. Een ambtelijke voor-studie werd gewijd aan welzijnsfactorenin regionale ruimtelijke plannen'').De drie voorbeelden zijn de uitdruk-king van twee verschijnselen uit het beginvan de jaren zeventig:- het algemene optimisme over de moge-lijkheden van overheidsplanning;- de voorhoedeplaats van de ruimtelijkeordening ten opzichte van andere beleids-terreinen op provinciaal niveau: de ruim-telijke ordening vulde gaten in de plan-ningmarkt. '?De voorbereiding van streekplannenonderging grote veranderingen: de plan-vorming en de besluitvorming gingensteeds meer fasegewijze verlopen, zij hetmet grote verschillen tussen de provinciesonderling. Meestal werden deelstudies zo-als over bevolkingsontwikkeling, het wo-nen en de recreatie verricht, soms vooraf-gegaan door een nota van uitgangspuntenen doelstellingen en steeds gevolgd dooreen nota, die uit de bestanddelen eengeheel maakte.Inspraak deed haar intrede. Steedsmeer instanties werden meer of minderintensief bij de voorbereiding betrokken.Op deze wijze werd aan de wettelijke ver-plichting tot overleg een ruime inhoudgegeven. De vaststelling van streekplan-nen in Provinciale Staten werd mindervaak een formele en eenstemmige aange-legenheid. Hierin is de toenemende poli-tieke belangstelling zichtbaar. Tevens laatzich een wetenschappelijke verbreding af-lezen, met name van bestuurskundigeaard. Daarnaast kregen provincialediensten de beschikking over sociologen,economen en biologen. De diensten zagentussen 1970 en 1980 het aantal werkne-mers verdubbelen of zelfs verdrievoudi-gen. De wetenschappelijke verbreding be-tekende nog geen sterke verhoging van dewetenschappelijke belangstelling. Van devijf onderzoeken die mij bekend zijn heb-ben drie betrekking op planvormingsme-thoden^) en twee op inspraak'). Hieruitblijkt de inmiddels op vele plaatsen'O) ^vastgestelde eenzijdigheid van de (weten-schappelijke) belangstelling voor de ruim-telijke planning in het algemeen. Hetzelf-de geldt tot op zekere hoogte ook voor deactiviteiten van de door het Interprovin-ciaal Overleg Ruimtelijke Ordening inge-stelde stuurgroep streekplannen").In de loop van de jaren zeventig wareninmiddels twijfels gerezen'2) aan de doel-treffendheid van de ruimtelijke ordening,zowel op nationale als op regionaleschaal. De verzwakking in plaats van ver-sterking van stedelijke zwaartepunten, desterke suburbanisatie, het achterblijven460 Stedebouw en Volkshuisvesting, november 1984streekplan in theorie en praktijkvan de uitbreiding van het openbaar ver-voer en het wegennet en de mislukkingvan het beleid van spreiding van de bevol-king over de landsdelen waren enkelevoorbeelden die zowel op nationale alsregionale schaal voelbaar waren. Van devele oorzaken werd het gebrek aan over-eenstemming en afstemming tussen deverschillende overheidsHchamen aange-grepen cm tot verbetering te komen. In1974 werd de Werkcommissie verticalecoordinatie van de RijksplanologischeCommissie ingesteld. Deze werkcommis-sie zette in haar twee adviezen '3) hetstreekplan en de uitvoering daarvan in hetmiddelpunt. De provincies besteeddengezamenhjk'") en afzonderhjk steedsmeer aandacht aan de uitvoering. Ze de-den dat op uiteenlopende manieren. En-kele provincies namen overzichten vanprojecten, die voor de uitvoering van hetstreekplan van belang zijn op in de toe-lichting bij het streekplan. Noord-Bra-bant liet in vergaande mate de uitwerkingover aan de gewesten. Overijssel betrok deuitvoerende instanties in de organisatiedie het streekplan Twente voorbereiddeen maakte het uitvoeringsprogramma on-derdeel van het plan.Tenslotte wil ik nog twee belangrijkeontwikkelingen van de laatste ISjaarnoe-men. De eerste is de langdurige voorbe-reiding van de Derde nota over de ruim-telijke ordening en de eerste ronde van de13 structuurschema's van het rijk. Ge-meenschappelijk kenmerk van de onder-delen van deze inmiddels meer dan lOjaardurende operatic is het beroep dat wordtgedaan op het streekplan als voertuigvoor de doorwerking, nadere afweging enuitvoering van het rijksbeleid'S) op uit-eenlopende terreinen. Op deze wijzewordt de vrijwilligheid van de wet totzachte maar stelselmatige dwang via hetrijksbeleid (zie ook paragraaf 3.2.). Detweede ontwikkeling is de sterke toe-neming van het aantal wettelijke en niet-wettelijke planvormen bij de provin-cic'S).Het is niet moeilijk in te zien dat de veleveranderingen tot problemen aanleidinghebben gegeven. De voorbereidingstijdbedroeg voor veel streekplannen meerdan 5 jaar, voor enkele meer dan 8 jaar.De grote papierproduktie die met hetinspelen op en verantwoording afleggenover nieuwe ontwikkelingen gepaard gingstond in een onevenwichtige verhoudingtot de beleidsinhoud. Dit is waarschijnlijkeen van de oorzaken, naast de opkomstvan andere beleidsterreinen en het ont-breken van voor ieder zichtbare op hetstreekplan geente bestuurshandelingen,dat het relatieve belang van de regionaleruimtelijke ordening is afgenomen en datook daarop wordt bezuinigd. Hoe dit ookzij, de naar schatting/ 30 tot/ 40 miljoendie jaarlijks door de provincies aan hetstreekplanwerk werd besteed heeft ertoegeleid dat nu vrijwel het gehele land metvastgestelde of bijna vastgestelde streek-plannen, grotendeels van recente datum,is bedekt (afbeelding 2). Bij alle verschil-len die tussen provincies zichtbaar zijn, iseen stelsel van voortschrijdende planningmet ingebouwde aanpasbaarheid vrijwelalgemeen. We zijn dan ook bij de derdegeneratie streekplannen aangeland'^).3. Enkele nadere beschouwingen3.1. Een aantal kenmerken van hetstreekplanEerst een opmerking over het planning-begrip. Uit de tientallen omschrijvingen'^)van het begrip planning of plan ga ik uitvan de volgende: een plan is, evenals eenwet en een begroting, een beleidsvorm;het heeft als bijzonderheid, dat het zichricht op toenemende samenhang naar in-houd en in de tijd van beleidsonderdelenin de verdere toekomst"), zowel in desfeer van doelen als van middelen.Van de nu bekende planvormen in hetopenbaar bestuur is het streekplan eenvan de meest omvattende. Dit is af te lezenaan het grote aantal en de uiteenlopendeaard van de onderwerpen waarover in eenwillekeurig streekplan beleid wordt ont-wikkeld (zie paragraaf 3.3.). Het aantalvakgebieden dat bij de voorbereiding isbetrokken is groter dan bij welke andereplanvorm dan ook. Hoewel dit niet zon-der meer uit de Wet op de ruimtelijkeordening volgt is het lange termijn karak-ter een algemeen aanvaard kenmerk. Uiteen en ander vloeit voort dat de planom-geving uitgebreid en het aantal onzeker-heidsfactoren groot is.Hoe ook tegen overheidsplanningwordt aangekeken (zie paragraaf 3.2.) eengrondregel van planning is, dat een rede-lijke verhouding moet bestaan tussenstuurmogelijkheden in de vorm van be-voegdheden en middelen enerzijds en testellen doelen anderzijds. Ook wanneerwe uitgaan van de stelling dat een voort-durende wisselwerking bestaat tussenstuurmogelijkheden en de te stellen doe-len of op te lossen problemen, dan geldtvoor het streekplan, dat de aard van hetplan zoals omschreven in de wet in eenonevenwichtige verhouding staat tot debevoegdheden van het provinciaal be-stuur. Daarbij geldt, dat in vergelijkingmet andere planvormen, het doelstellendekarakter overheerst boven de afstemmingvan beleidshandelingen. De beperktheidvan bevoegdheden is mede een afbeeldingvan de geringe dikte van de provincialelaag tussen het rijk en de gemeenten in onsstaatsbestePO).Tenslotte wil ik vaststellen, dat de zinvan het streekplan, noch in het verleden,Afbeelding 2Stand van zaken van de streekplannen per 31 december 1983PiiPKJ-i^^'^ivS'i streekplannen met rechtskracht1 ~l streekplannen in voorbereiding en/of herzieningStedebouw en Volkshuisvesting, november 1984 461streekplan in theorie en praktijknoch bij de recente discussie over deregu-lering in twijfel is getrokken. Er is weldegelijk kritiek. Aan de al genoemde pun-ten uit de geschiedenis (zie paragraaf 2)kunnen wereldvreemdheid en detaillismeworden toegevoegd^i).3.2 Bestuurskundige en bestuursrechte-lijke beschouwingenHet streekplan komt voort uit de tech-nisch-stedebouwkundige traditie. Voorzover daarvan een beeld bestond sloot hetplanbegrip aan bij de vormgevende of detechnische benadering, die gericht is opeen lange termijn beeld of de verwezenlij-king van ingewikkelde projecten. De soci-aal-wetenschappelijke kant van de plan-ningtheorie heeft pas de laatste 5 a lOjaaringang gevonden in het streekplanwerk.Hetzelfde geldt overigens voor veel ande-re beleidsterreinen.De huidige opvattingen over planningin het openbaar bestuur zijn als volgtsamen te vatten^z). De maatschappelijkesturingsmogelijkheden van de overheidzijn beperkt. De aanzienlijke maatschap-pelijke veranderingen zijn meestal niet alsgevolg, soms eerder in weerwil van over-heidshandelen opgetreden. De overheidstaat niet buiten maar in het maatschap-pelijk krachtenveld. Een plan mag bestmaatschappelijke veranderingen beogenmaar kan van de verwezenlijking hoogst-waarschijnlijk geen sluitend beeld geven.Planning is een risicodragende overheids-onderneming in een deels onbekende,deels ongrijpbare markt. Daarbij heeftelke overheidsinstantie een positie in eenonoverzichtelijk netwerk van instellingenen personen met deels overeenkomstige,deels strijdige belangen. In dat netwerkworden zowel formele als informele be-trekkingen gebruikt bij de belangenbe-hartiging. De overheid heeft met dezewetenschap onvoldoende rekening ge-houden, en zelfs het hieruit voorspelbarefalen aangegrepen om haar bewerktui-ging op het gebied van de planning uit tebreiden. Het stelsel van planologischekernbeshssingen van het rijk wordt alseen van de voorbeelden van dit verschijn-sel gezien (zie paragraaf 2).Dergelijke opvattingen, kort geledenindringend verwoord, zijn in de streek-planpraktijk niet onbekend. De op enkeleplaatsen vooral in vakkringen levendedenkbeelden met utopische trekken vanhet begin van dej aren 70 (zie paragraaf 2)zijn nu opgegaan in het algemene beeldvan: werkelijkheidszin, het zoeken vanhet haalbare, het overleg met velen, hetproberen tot overeenstemming en bin-ding te komen. Tevens is de aanpasbaar-heid van de plannen vergroot.Enkele punten verdienen naar mijnmening nadere aandacht. Voor het streek-plan geldt door zijn omvattendheid bijuitstek dat er velen bij betrokken zijn, alsmogelijke mee- maar ook als mogelijketegenwerker. Intussen geldt, dat ondanksde vaak uitgebreide inspraak, de samen-leving zich nauwelijks bewust is van watin een streekplan staat, laat staan wat hetvoor het handelen van de burger of orga-nisatie betekent. De erkenning van diebetrokkenheid van velen heeft geleid totlange procedures, waarin de belangente-genstelhngen voor een deel boven waterkwamen. Zo is het even opvallend als wei-nig verrassend dat gemeenten elkaar en deprovincie in de streekplanarena ontmoe-ten in een strijd om de woningbouw enbedrijfsterreinen. Daar ontmoeten elkaarook de georganiseerde landbouw en na-tuur- en landschapsbescherming.In de beschreven situatie doet zich ech-ter een bekend risico voor: de tijd nodigom een stelsel in een bepaalde richting tekrijgen staat in een onevenredige verhou-ding tot de beweging zelf^s). Om eenander beeld te gebruiken: de plannendeinstantie dreigt verstrikt te raken in hetzelf gesponnen web van procedures. Decombinatie van voorbereidingstijden vanmeer dan 4jaar en de in die tijd zichtbaremaatschappelijke veranderingen^t) laatzien dat dit een reeel risico is. Dit risicowordt nog vergroot door het feit, dat vaakenkele schakels moeten worden gepas-seerd alvorens van zichtbare doorwerkingsprake is. Deze schakels betekenen evenzovele procedures.Het is beter bij de planvoorbereiding,-uitvoering en -bijhouding rekening tehouden met het doorsijpelingseffect en debetrekkelijke onbeheersbaarheid daar-van, dan de illusie te hebben met een uit-voeringsprogramma de verwezenlijkingsluitend te kunnen regelen. Op dit effectkan ook anders worden ingespeeld: naar-mate een plan meer uitnodigt of uitdaagtzal het meer spontane weerklank kunnenvinden. leder plan is dan ook experimenten ontdekkingsreis tegelijk. Het verstrik-kingseffect kan worden voorkomen ofbeperkt, niet alleen door aanpasbaarheidin het plan in te bouwen en korte proce-dures te volgen, maar waar nodig be-voegdheden die er wel zijn te gebruikenom impasses te doorbreken. Door hetplan vorm te geven als een set concretebeslissingen (voorwaardelijke of onvoor-waardelijke), een set regels voor toekom-stige beslissingen en een set bewust open-gehouden alternatieven, waarover noggeen verantwoorde beslissing mogelijk iskan een en ander gestalte krijgen^s).In de eerder weergegeven opvattingenover de reikwijdte van overheidsplanningpast enige bescheidenheid over de verdereontwikkeling van beleidsinstrumenten.Niettemin wil ik dat bepleiten. Ten eersteomdat op die manier een meer recht-streeks verband tussen doelen en beleids-handelingen wordt bereikt. Ten tweedeomdat hierdoor de provincie meer ruil-middelen in handen krijgt ten opzichtevan partijen die voor het plan gewonnenmoeten worden. Daarmee wordt de kansop aanvaarding van het plan groter, om-dat tegenover bepaalde beperkingen zoalsdie nu bijvoorbeeld door de gemeentenworden ervaren, voordelen gesteld kun-nen worden. De langzaam op gang ko-mende decentralisatie van rijkstakengeeft nu het uitzicht op betere mogelijk-heden.Het streekplan is een schoolvoorbeeldvan gelede besluitvorming, ook wel meer-sporigheid genoemd. Dit heeft in vier wet-ten een zekere verankering gekregen: deWet Geluidhinder, de ontwerp-Wet Bo-demverontreiniging, de ontwerp-Landin-richtingswet (artikel 42) en de Lucht-vaartwet.Het gaat bij de eerste twee wetten om462 Stedebouw en Volkshuisvesting, november 1984Haal een hoger rendement uit dezelfde ruimteMeer doen op een gelijk aantal vierkante meters door vouwwanden of Zonder dat het u tot lets verplicht, leggen wij u uitvoerbare/verplaatsbare panelenwanden. Een ruimte vergroten of een ruimte splitsen betaalbare ideeen voor. Telefoneer:in afdelingen die elkaar (ook wat het geluid betreft) niet kuimen storen. Mobiac bvdianacflraPrinses Margrietstraat la2841 TP MOORDRECHTtelefoon 01827-268Stelex 20488 plana lOB^CBouw- en aanneming SchoonmaakbedrijvenModuie-Systeembouw B.V.[T03? plafondsystemenhout-staal-aluminium? scheidingswanden? wandbekleding? verlichting? geluidcabines? supalux-asbestvrijebrandwerende platen? roosterskunststof-aluminium? sporthallen plafondsModule-Systeembouw B.V.Heulweg 7-2641 KP PIJNACKERTelefoon 01736-4488schoonmaakbedrijfpellikaan b.v.VOORALUWSCHOONMAAKWERKZAAMHEDENHoepmakerstraat 22 / 4204 GN GorinchemTelefoon 01830-3 29 83XIIIPROJECTlid:] dlVERZORGINGDEKVLOEREN ENVLOERBEDEKKINGEN: cement-dekvloeren, parket, kunststof- enkurklinoleum sportvloeren,naaldvilt en tapijt in banen entegels.OVERGORDIJNEN ENVITRAGES uit eigen atelier, incl.fournituren.ZONWERINGEN,LICHTAFSLUITINGEN,VERDUISTERING, ROLLUIKENEN SCHEIDINGSWANDEN.Leveren en aanbrengen.INTERBASEPostbus 25 Kerkstraat 6a5740 AA Beek en DonkTelefoon 04929-1633-1634DEURDRANGERHXi^^cc. rxva RAMVERPOSTBUS 1394700 AC ROOSENDAALTELEFOON 01650-45450TELEX 78162FAX: 01650-55293SchoonmaakbedrijvenZUN DE UREN MOEILUKTE KONTROLEREN?BU EVON UGT DAT EVEN ANDERSU hebt kontrole per dag.De uren-staten van Evon liggenkonstant in Uw bedrijf op eenafgesproken plaats. Elk perso-neelslid vult steeds de gewerkteuren precies in. Dus dat probleemis nu uit de wereld!Voor de rest zorgt Evon ook datalle problemen rond het schoon-maken van gebouwen wordenopgelost. En natuurlijk voor hetschoonmaken zelf.'n Kwestie van er\aring.Bel even voor meer informatieover b.v. shamponeren van tapijt,schoonhouden van computerruim-tes, de Evon inspring dienst, etc.evonSchoonmaakbedrijven B.V.Kerkweg 67a,2071 NB Santpoort-NoordTel. 023-381350EVON MAAKT SC^ONEBELOFTESWAARXIVstreekplan in theorie en praktijknogal bijzondere onderdelen: stiltegebie-den (artikel 117 t/m 123) en bodembe-schermingsgebieden (artikel 35 en 36). Inartikel 26 van de Luchtvaartwet is eencategorische aanwijzing ex artikel 38 WetR.O. voor gebieden gelegen binnen degeluidszone rondom luchtvaartterreinenopgenomen. Deze wettelijke bepalingenstaan in een wat merkwaardige verhou-ding tot het ontbreken van een verplich-ting streekplannen vast te stellen.Wat is nu de betekenis van streekplan-besluiten?Aan recente literatuur is het volgendete ontlenen. De Haan en Fernhout^ft)menen dat de inhoud van een plan in hetopenbaar bestuur betrekking kan hebbenop een samenstel van regelingen, beschik-kingen, afspraken, voorzieningen, be-leidsvoornemens en prognoses. Deze op-somming geeft een goede indruk van deuiteenlopende rechtsgevolgen die planbe-sluiten kunnen hebben. Dit sluit aan bijde veelvormigheid van besluiten die in derecente streekplannen aan de orde zijn.Dit is bijvoorbeeld af te lezen aan de ver-schillende hardheidsgraden die in eenaantal streekplannen aan besluiten wor-den gegeven. Hiermee is een noodzakelij-ke schakering aangebracht ten opzichtevan de lange tijd aangehangen stelling dathet streekplan programma is en geen bin-dend voorschrift. Van belang is in dit ver-band de opvatting van Drupsteen^^) datde binding en daarmee de mogelijkerechtsgevolgen van een plan als beleids-drager toenemen naarmate de gevolgdeprocedure zwaarder is. Binding betekentdaarbij niet alleen zelfbinding van de par-tij, die het plan of het beleid vaststelt,maar ook binding ten opzichte van der-den die enerzijds in hun vrijheid kunnenworden beperkt door, maar anderzijdszekerheid kunnen ontlenen aan het vast-gestelde beleid c.q. plan.Voor het streekplan geldt, dat de mees-te besluiten betrekking hebben op eenperiode die de zittingstermijn van hetvaststellende vertegenwoordigende h-chaam ver kan overschrijden. De langeperiode waarop besluiten betrekking kun-nen hebben is een in de Wet op de ruim-telijke ordening aanvaard beginsel. Ditbeginsel is verantwoord wanneer tussen-tijdse planwijziging mogelijk is en daarbijzorgvuldigheid in acht wordt genomen.Een probleem wordt gevormd door definanciele gevolgen van besluiten die opde lange termijn betrekking hebben. In debestuurspraktijk wordt dit probleem welopgelost door meerjarenafspraken^s), zijhet dat dergelijke afspraken in streek-planverband nog weinig zijn gemaakt. Inhet algemeen is een nauwe koppeling tus-sen streekplannen en begroting aan tebevelen.Deze korte beschouwing maakt duide-lijk dat er ook in de streekplanpraktijkvoldoende aanleiding is om de tot voorkort tamelijk gescheiden gebieden vanplanning, wetgeving en recht, en financie-ring beter met elkaar te verbinden^'). Te-vens blijkt dat de wet van 1965 in eengroot aantal opzichten verrassend mo-dern is. Het wekt dan ook geen verbazingdat de nu voorgestelde wijziging van dewet voor het streekplan nauwelijks veran-deringen laat zien.3.3. De planinhoudDe wet laat provinciale staten grote vrij-heid met betrekking tot de reikwijdte ende inhoud van het plan. Kan aan de uit-gebreide onderzoekvereisten uit artikel 2van het Besluit op de ruimtelijke orde-ning een zeer grote reikwijdte worden ont-leend, de feitelijke is beperkt. In samen-hang met de eerdere beschouwingen overde bevoegdheden van de provincie, deplanningopvatting en de gelede besluit-vorming staat tegenover de omvattend-heid van het plan dan ook de beperktebeleidsruimte voor de meeste planonder-delen.Een en ander laat zich ook als volgttoehchten. De wenselijkheid van ruimte-lijke voorzieningen op regionale schaalvloeit vaak voort uit meer algemeen maat-schappelijke ontwikkelingen. Dit geldtbijvoorbeeld voor de woningbehoefte enwoonwensen, de structuur van de econo-mic en de verzorging, en de vraag naarrecreatievoorzieningen en energie. Hetzijn verschijnselen, die grote invloed heb-ben op de inhoud van het streekplan,maar meer of minder onafhankelijk zijnvan het overheidsbeleid in het algemeen.Met andere woorden: de maatschappelij-ke vraagzijde is via het streekplan in hetalgemeen beperkt beinvloedbaar.Hoe dit zij: de thans vastgesteldestreekplannen laten bij de grote onderhn-ge verschillen enkele gemeenschappelijketrekken zien. Ze bevatten vrijwel zonderuitzondering uitspraken over de bevol-kingsontwikkeling en bevolkingssprei-ding, de omvang en de ligging van de gro-te woongebieden, bedrijfsterreinen en ge-bieden voor openluchtrecreatie, over we-gen, spoorwegen, buisleidingen, hoog-spanningsleidingen, elektriciteitscentra-les en over gebieden voor waterwinning,zandwinning en afvalberging. Daarnaastis in de meeste streekplannen een zoge-naamde zonering van het landelijk gebiedopgenomen, waarin een bepaald even-wicht tussen inrichtingswensen van delandbouw enerzijds en verlangens metbetrekking tot natuur en landschap an-derzijds is weergegeven. Daarnaast bevat-ten de meeste plannen richtinggevendeuitspraken over uiteenlopende zaken zo-als inrichting en beheer van steden endorpen, het landelijk gebied en over dekleine elementen van technische infra-structuur.Aan de opsomming is goed te zien dathet streekplan de belangstelling voor (watnog niet wil zeggen het belang van) eengroot aantal onderwerpen met anderendeelt. Dit roept de behoefte op aan eenkader, waarbinnen ruimtelijke vraagstuk-ken van afzonderlijke beleidsterreinenkunnen worden opgelost. De meestestreekplannen bevatten een dergelijk glo-baal kader. Ze komen in het algemeenneer op voorkoming van versnipperingvan de ruimte en in samenhang daarmeebundeling van stedelijke functies en ele-menten van technische infrastructuur. Sa-men met het tegengaan van suburbanisa-tie, de bevordering van de leefbaarheidvan het platteland, de bescherming vannatuur en landschap en de bevorderingvan een goede ruimtelijke inrichting voorde landbouw vormen dergelijke uitspra-Stedebouw en Volkshuisvesting, november 1984 463streeKpian in ineorie en praKiijKken de algemene doelstellingen van velestreekplannen.Het ruimtelijk kader zal in de toekomstmeer dan tot nu toe betrekking hebben ophet omgaan met wat nu al aan gebouwdeomgeving aanwezig is. Stads- en dorpsuit-breidingen en nieuwe voorzieningen voortechnische infrastructuur nemen in om-vang af. Ik verwacht echter dat in stedenen dorpen nog aanzienlijke functieveran-deringen en in het landelijk gebied nogtalrijke ingrepen, zij het van kleine schaalzullen plaatsvinden, beide met aanzienhj-ke regionale ruimtehjke gevolgen.De noodzaak van kaderscheppendeuitspraken en de globaliteit hiervan tot nutoe zijn voor mij argumenten om de velerecente pleidooien tot versterking van deinhoud van ruimtehjke plannen^o) te on-dersteunen. Dit brengt me tot een kortebeschouwing over het begrip conceptie."Conceptie" is in dit verband een ont-werp- of