/ im^.I ? W I tHETSTADSGEWESTVOLKSHUISVESTINGSBELEIDBEDRIJFSTERREINBELEI? PARKSTADDE WERELD ACHTER DE CIJFERS.VB KAN EROVER MEEPRATEN.Bestuurders en managers staan voor problemen die om een samenhangend antwoord vragen.Die antwoorden warden zichtbaar in cijfers, maar veel minder zichtbaar is de wereld achter die cijfers.Een wereld waar uw accountant kennis van moet hebben om u deskundig en ter zake te kunnen adviseren.Een taak die VB op het lijfgeschreven is.Al ruim 75jaar is VB actiefvoor overheden en non-proRt organisaties. Daarmee heeft VB een voor-sprong op het gebied van bestuurs- en beheersinstrumenten en kan zo gefundeerd signaleren, anticiperen enadviseren. U kunt VB inschakelen voor controle en voor organisatie-, informatie- en belastingadvies. AccadiAccountants- Administratie- en Belastingconsulenten, gelieerd aan VB, werkt vooral voornon-profit organisatiesen midden- en kleinbedrijf. Via SPM, Samenwerkende Partners in Milieuzorg, adviseert VB overheid en bedrijfs-leven over milieuzorgsystemen. VB is met ruim 1.300 medewerkers een van de grote accountantskantoren.Met 30 strategisch gespreide vestigingen werkt VB overal dicht bij de bron en blijft zo actueel betrokkenbij de wereld achter uw cijfers. Op basis waarvan u beter kunt beslissen. A \ /r\ AccountantsVB, Nassaulaan 12, Postbus 19331, 2500 CH Den Haag, tel 070-3738484. L^j^\ D Bel^tingadviseursVB, BETROKKEN BIJ DE WERELD ACHTER DE CIJFERSVB, Produktieweg 125, 2521 NJ Wormerveer, telefoon 075-280740.\.-y//,/ ,;;y ,,;; yy^s&iiilrrrtefftftfrferW^'V^W^Xjj"'/////My,/////,'///M'/t'///////,v/,'/,'/i'/,'/,'///,'/,'/,:./,'///,'////A'/.'///,-'/,'///,'/,'/,my,Z'/'^i/'*^>v^^s? zCD (0HO5^ ffl^ CO(0IDEEENPRIJSVRAAGHET STROMENDE STADSGEWEST'Het Stromende Stadsgewest, vormgeven aan de ecoregio Breda ' is het the-ma van de derde prijsvraag die door de Eo Wijersstichting wordt uitgesclire-ven. De eerste twee prijsvragen: 'Nederland Rivierenland' en 'Stad en Land opde Helling' waren zowel inhoudelijk, als wat betreft deelname, ook door jongevakgenoten, een succes. De prijsvragen leverden een grote rijkdom aanideeen op, waarvan een verheugend aantal hun weg hebben gevonden naar deplanningspraktijk. De publiciteit rond de prijsvragen heeft ertoe bijgedragen,dat het vakgebied van het ontwerpen op het hoger schaalnivo en de beoefe-naars van dit vak meer in de belangstelling zijn komen te staan.Met deze nieuwe prijsvraag doet de stichting opnieuw een beroep op de crea-tiviteit van alien, die zich tot het ontwerpen van samenhangende ruimtelijkeplannen voor de langere termijn op bovenlocaal schaalnivo aangetrokken voe-len. De Eo Wijersstichting wil vormgevers oproepen om ontwerpen te makenvoor een duurzaam stedelijk en landelijk landschap en hierbij samenwerking tezoeken met onderzoekers en technologen. Inspelend op maatschappelijkeontwikkelingen, stedelijke groei en de nieuwe technologische mogelijkhedenvoor waterbeheer, energiebeheer, informatieoverdracht en ultwisseling vanmaterialen. Daarnaast roept de stichting technologen en onderzoekers op omaan die ontwerpen actief bij te dragen.PROBLEEMSTELLING: THEMA EN STUDIEGEBIEDNederlanders hebben een eeuwenlange traditie in het ontwerpen van stad enland. Altijd hebben ze hun eigen leefomgeving gemaakt en ook nu ligt er eenenorme uitdaging. Er zijn grote veranderingen gaande in het landelijk gebied,waar de landbouw een minder dominante rol gaat spelen als landschapsvor-mende functie. ZaI er op grote schaal leeg land ontstaan? Verzetten de land-bouwers de bakens en passen ze hun bedrijfsvoering aan aan nieuwe markt-verhoudingen?Maar ook de stedelijke gebieden zijn volop in beweging. ZaI de verstedelijkingzich verspreid over het gehele landschap voltrekken? Of zullen de compactesteden zich gaan ontwikkelen tot compacte stadsregio's? Zullen zij zich spe-cialiseren in hun bijdrage aan de (europese) markt?De uitdaging ligt echter niet alleen in deze veranderingen zelf. Het is fascine-rend om te zien hoe er nieuwe randvoorwaarden en accentverschuivingen inde doelstellingen aan de basis van het overheidsbeleid worden gelegd. Deschaal en de aard van de problemen nopen daar ook toe. Productie- en distri-butiemethoden die onvoldoende rekening houden met milieu-aspecten, eenondoordacht consumptiepatroon en een inefficiente ruimtelijke organisatieleiden tot vervuiling en verkwisting van de leefomgeving.Milieuzorg wordt omgezet in een positieve en actieve benadering die eenbreed draagvlak heeft in de maatschappij. Zo kan er in een groeiende econo-mie geinvesteerd worden in de groei van een 'ecoregio'. De rol van de overheidals opdrachtgever verandert daarmee ook. Ze zaI om integrate en op omge-vingskwaliteit gerichte oplossingen vragen.Kringloopgedachtes komen terug in de belangstelling. Kleinschaligheid isvaak het credo maar tegelijk is er ook de behoefte aan het grootschalig bena-deren van bijvoorbeeld afvalverwerking en informatieuitwisseling."Dat is allemaal heel mooi, maar wat heeft dat nou met ontwerpen te maken?"Sommige vormgevers associeren milieubeleid eerder met puur technologischeschijnoplossingen, of een brei van notataal, of een wirwar van juridische ma-zen in het net. Maar met vormgeving zou het niets te maken hebben.Van de andere kant kun je veel technologen al horen brommen dat de oplos-singen voor milieuproblemen best zonder vormgevers gevonden kunnen wor-den. Die technologen vergeten dat via ontwerpen ook het onwaarschijniijke inde toekomstverkenningen kan worden betrokken. En ze gaan voorbij aan hetfelt dat de vorm van de omgeving van mensen een uitdrukking is van de cul-tuur. Men ziet er bedreigingen, maar vindt er ook inspiratie voor de toekomst.Vormgeving en technologische vernieuwing kunnen samen wenselijke toe-komsten voorstelbaar maken. Wordt Nederland als een parkmetropool ontwik-keld? Maken windmolenparken daar een deel van uit? Wat bieden gescheidenwatersystemen voor mogelijkheden? Zwemt de zaim de Mark dan weer op?Komt er een elandenveld ten noorden van Breda en zaI de wolf verschijnen inhet Mastbos? Wordt de stad gezien als een ecosysteem? Het gaat om de in-frastructuur voor een duurzame huishouding van natuurlijke en antropogeneprocessen.Dit kan de aanleiding zijn tot een nieuwe cyclus in de levensloop van hetstadsgewestconcept. De vraag die aan de orde wordt gesteld, is of ruimtelijkel".^*.^l^^\^S^f'5'tSs^J?':^V^la^^S^^MiWS^VV^C^^k'u,,.ontwerpen gemaakt kunnen worden op basis van vernieuwde stadsgewest-concepten. Concepten die stad en land omvatten met de ecologie als leidraad.Samenvattend is de opgave in deze prijsvraag:* De ontwikkeling van een visie op de vormgeving en het functloneren van eenstadsgewest met een duurzame huishouding van de stromen van water, ener-gie, informatie, grondstoffen, matehalen, afval en biologisctie processen;* de vertaling van die visie in een ruimtelijf( ontwerp voor liet gegeven gebied.De volgende vragen staan daarbij centraal:* l/l/e//ce ruimteiijke organisatie is nodig voor een ontwikkeiing naar een duur-zame hiuisiiouding van die stromen?* Hoe verwerkeiijk je die organisatie? Met weike planvormingsstrategie stuurjedie organisatie?* Weike stappen moetje zetten op weg naarzo'n herziene ordening?* Op weike sctiaainiveaus dienen de stromen geordend te worden en wat is debetekenis van de verschiiiiende sciialen, met name van de regionaie sciiaal?* Weike ontwerpmiddeien zijn op de versciiillende sct^aainiveaus geeigend?De planningsliorizon in deze opgave is de komende kwart eeuw, met een door-kijk naar het landschap dat door de dan opgroeiende generatie wordt aange-troffen.Als plangebied is gekozen voor de regio Breda, een gebied met een duidelijkstadsgewestelijke signatuur. Deze regio biedt ruim houvast voor het ruimtelijkontwerp op bovenlokaal schaalniveau, in dit geval met een ruimtelijk-ecolo-gische inslag. De ligging van het gebied, de natuurlijke, technische en socialestructuur biedt vele aanknopingspunten voor dit thema.Een stadsgewest in beweging, stromen van water, energie, informatie en ma-terialen gaan door stad en ommeland. ledere stroom heeft zijn eigen logica. Dekringloop van die stromen is op een eigen schaal of op meerdere schalen tesluiten. Beheersbaarheid, maatvoering in stad en land, koppeling van ver-schillende stromen en ecologische infrastructuur zijn daarbij belangrijke as-pecten. De stromen kunnen op verschillende schaalniveaus gekoppeld wor-den aan een herziene ruimteiijke ordening van functies op regionaie schaal.Dat kan tot nieuwe vormen leiden: stromende stadsgewesten, die ontworpenmoeten worden. Daarbij meet men er zorg voor dragen dat betekenissen opverschillende schaal- en abstractieniveaus afleesbaar zijn, dat mensen in eenomgeving wonen die ze inspireert. Om met Eo Wijers te spreken: "wij moetenals vormgevers niet achterblijven en te laat komen".DEELNEMERSDe prijsvraag is gericht op deelname van ieder die zich bezighoudt met ont-werpen op het terrein van de ruimteiijke ordening. De stichting vat het ontwer-pen op dit terrein in brede zin op. Zij hoopt dat naast de ontwerpers, ook tech-nologen en onderzoekers zich aangesproken zullen voelen om bij voorkeur inteamverband aan deze prijsvraag mee te doen. De groep van nog studerendenen pas afgestudeerden krijgt wederom bijzondere aandacht.JURYA.W. Brugman, tot 1991 15 jaar lang gedeputeerde van de Provincie Noord-Brabant o.a. voor Milieubeheer en Ruimteiijke Ordening;ir. W. Reh, landschapsarchitect en als decent verbonden aan de afdelingBouwkunde van de TU Delft en de Academie voor Bouwkunst te Amsterdam;ir. P.E.M. de Ridder, stedebouwkundige bij de Afdeling Stadsplanning van deDienst Stadsontwikkeling van Rotterdam;drs. M. van Schendelen, planoloog verbonden aan het Planologisch Demogra-fisch Instituut te Amsterdam;ir. F.V. Vrij, directeur Aliso B.V., adviseur en leverancier van dakbedekkin-gen, voorheen als planoloog werkzaam bij de Povincie Noord-Brabant en bijhet stadsgewest Breda en als Hoofd Landelijke Gebieden respectievelijkStedelijke Inrichting bij de Rijks Planologische Dienst;prof. ir. H. Wiggerts, emeritus hoogleraar ruimtelijk ontwerpen bij de faculteitCiviele Techniek aan de TU Delft.PRIJZENDe jury zai prijzen toekennen aan die inzendingen die naar haar oordeel hetbest aan de gestelde opgave voldoen. Het totale prijzenbedrag is f 50.000,-;daarvan bedraagt de eerste prijs f 20.000,-. Deelnemers die nog studeren ofminder dan vijf jaar geleden zijn afgestudeerd komen in aanmerking voor eenaanmoedigingspremie. Deze kan bestaan uit een prijs van f 10.000,- of uitmeerdere prijzen van minimaal f 1.000,--. De jury zai de overige f 20.000,-over de overige prijzen en voor premiering in aanmerl