Amsterdam als opwerkfabriekaarom de roltrapgevuld moet blijvenm^BANK VOOR DE PUBLIEKE SECTORAls het om financiering van de woningbouw gaat weten de corporaties en de NWB elkaar te vinden. Een speerpunt vanonze dienstverlening is dan ook sinds jaar en dag het verstrekken van kort- en langlopende kredieten aan de woningbouw-sector. Mede door onze scherpe financiering kunt u zich toeleggen op de bouw van woningen waar vele Nederlanderszich in thuis voelen. Wij verstrekken de meeste kredieten binnen uw sector. En dat willen we blijven doen. Daar werkenwij hard aan. Frequent hebben wij daarom contact met uw fmancieel speciahsten. Samenwerkend in ons beider belang.Daarnaast fmancieren vwj gemeenten, zorginstellingen, waterleidingbedrijven, de provincies en vanzelfsprekend dewaterschappen. En leveren aldus een substantiele bijdrage aan de uitvoering van het publiek belang. Met maximale aan-dacht en minimale kosten bieden wij onze clienten, vanuit onze Triple-A-status, een scherpe tariefstelling die 24 uur perdag onHne (www.nwbtariefnl) opvraagbaar is. Als wij weer contact hebben, zult u opnieuw ervaren hoe comfortabel hetis om uw fmancieringsbehoefte te bespreken met de bank die ook haar roots heeft in de publieke sector.DE NWB, DE BANK VOOR ZEKERHEID TECEN EEN LAAC TA RI E FNEDERLANDSE WATERSCHAPSBANK N.V., ROOSEVELTPLANTSOEN 3, 2517 KR DEN HAAC. TEL. 070-41662 66, E-MAIL INFO? NWB.NL.WWW.NWB.NLTijdschrift voor de Volkshuisvesting14e jaargang, april 2008, nummer 2Onafhankelijk Tijdschrift voor de Volkshuisvesting.Bedoeld voor iedereen die actief is in en rond devolkshuisvesting in Nederiand. Het tijdschriftverschijnt zes keer per jaar.Het Tijdschrift voor de Volkshuisvesting komt totstand onder auspicien van het Nederiands Instituutvoor Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting(Nirov) en onderzoekschool Nethur.Redactie-adresNirov, Postbus 30833, 2500 GV Den HaagTelefoon 070 - 302 84 47, fax 070 - 361 74 22E-mail: kokshoorn@nirov.nlBezoekadres: Mauritskade 23, Den Haagwww.nirov.nlHoofdredacteur Vincent SmitEindredactie Eduard Herkes {herkes@nirov.nl)Redactie Wim van Assenbergh, Marja Elsinga,Inge Drontmann, Jan Kammeyer, Hans Mersmann,Keimpe Reitsma, Henriette RomboutsRedactie Onderzoeksdossiers Gideon Bolt,Andre Buys, Marja Elsinga (voorzitter), Kees vander Flier, Jan van WeesepSecretariaatHelen KokshoornAbonnementen De abonnementsprijs bedraagt 70 per jaar en voor studenten 35. Personenwoonachtig in het buitenland betalen extraadministratiekosten per jaar Losse nummers zijnvia www.nirov.nl te bestellen voor 20,25, Nirov-leden betalen 13,50. Prijzen zijn exclusief BTW.Opzegging schriftelijk tot uiteriijk 1 decembervan het lopende abonnementsjaar Bij niet-tijdigeopzegging wordt het abonnement automatischmet een jaar verlengd.AbonnementsadministratieNirov, Annemiek Nieuwenhuis, Postbus 30833,2500 GV Den Haag, tel. 070 - 302 8418,nieuwenhuis@nirov.nlUitgeverNirov7 RedactioneelHuilen om de heffingVincent Smit8 Vraag sluit niet aan op aanbodRenovatie huizenmarkt is hard nodigPhilip BolOnrechtmatig gebruikenvan huurwoningen voorbijvoorbeeld hennepteeltis niet alleen verboden,het brengt ook risico'svoor de direct omwonen-den mee, zoals brand-schade, schimmel, water-schade en stankoverlast(foto: Maarten Hartman /Hollandse Hoogte)3SIZware middelen tegenzorgvuldig inzettenCorporaties en gemeenten hebben steeds meer belangstelling voor het tegen-gaan van woonfraude - het niet rechtmatig bewonen of gebruiken van eenwoning of bedrijfsruimte. En dat is een goed teken, want woonfraude heefteen negatieve invloed op de buurt, de wijk en op de woningmarkt. Bovendienfrustreert woonfraude een eerlijke verdeUng en toewijzing van sociale huur-woningen door corporaties.Chris Stuart, Aart Pellikaan en W-F MetzelaarMetzelaar Pellikaan Woonfraudeadviseurschris@woonfraudeadviseurs.nlwoonfraude komt in verschillendegedaanten. De meest extreme vormen, waar criminaliteiten overlast bij komen kijken, trekken een zware wissel opde leefbaarheid en de veiligheid in de buurt. Het onrecht-matig gebruiken van huurwoningen voor bijvoorbeeldhennepteelt is niet alleen verboden, het brengt ook risi-co's voor de direct omwonenden mee. Denk aan brand-schade, schimmel, waterschade en stankoverlast,Bovendien is het niet prettig om te ontdekken dat hethuis van de buren al die tijd vol met wiet stood, omdatde corporatie samen met de politic en de gemeentelijkereinigingsdienst op een goede dag het pand komt ontrui-men. Ook is het voor een positief buurtgevoel niet pret-tig om panden in de straat te hebben waar dag in daguit veel verschillende mensen in en uit lopen die vooracht uur een matras huren om op te slapen. Laat staandat het voor die mensen zeif aangenaam is om op dezemanier te worden uitgebuit door malafide huisjesmeikersdie bun panden in vaak erbarmelijke staat van onder-houd volproppen met mensen die afhankelijk zijn vanhet souterrain van de woningmarkt.De schattingen van de omvang van woonfraude in socia-le huurwoningen verschillen per gemeente, regio en ver-huurder. In de gemeente Nijmegen lag het percentagerond de 3 procent, een grote corporatie in Rotterdamkwam op een percentage van rond de 4 procent.Percentages van meer dan 10 procent worden genoemd,maar lijken niet erg realistisch. Toch gaat het om aan-zienlijke aantallen w/oningen. Het aantal woningen waar-mee wordt gefraudeerd is bij benadering gelijk aan hetaantal woningen dat jaarlijks wordt bijgebouwd inNederland. Ook is er door woonfraude een schadepost(A^oonfraudeWel of geen bestandsvergelijking?Wanneer in een gemeente geen gebruik is gemaakt van bestandsvergelijking is door MetzelaarPellikaan Woonfraudeadviseurs gevraagd naar de reden om dit niet te doen. Verschillende rede-nen kwamen hieruit naar voren:? Gemeenten beroepen zich op beperkingen in de Wet Gemeentelijke Basisadministratie(GBA);? Gemeenten vinden dat corporaties geen inzage mogen hebben in de GBA-gegevens enweigeren daarom informatie te verstrekken;? Corporaties vinden dat hun huurderbestanden enkel voor eigen gebruik zijn en werkenniet mee met een gemeenteiijk verzoek tot bestandsvergelijking.De eerste twee van de hierboven genoemde redenen om vergelijking van GBA en huurderad-ministraties van corporaties te weigeren worden niet door de Wet GBA onderschreven. Externepartijen hebben in principe geen toegang tot gegevens uit de GBA. Maar de Wet GBA benoemtook een aantal partijen die hier toch gebruik van kunnen maken, zoals politie, zorgverzekeraarsen kerkgenootschappen. Artikel 100 van deze wet stelt ook dat aan rechtspersonen zonderwinstoogmerk gegevens kunnen worden verstrekt, mits dit bij verordening is geregeld, er eendringende maatschappelijke behoefte is voor verstrekking, deze behoefte in verhouding staattot het doel van de verstrekking en dit doel niet op een minder ingrijpende wijze kan wordenbereikt. Corporaties kunnen dan ook, als rechtspersonen zonder winstoogmerk, een beroepdoen op dit wetsartikel. De derde reden om geen gebruik te maken van bestandsvergelijkingenligt bij de corporaties. Het is een eigen afweging van de corporatie om de huuradministratie niette vergelijken met andere bestanden. Deze afweging is niet gebaseerd op een wettelijke bepa-ling.van zwaardere middelen om de woonfraudeurs aan tepakken kan rechtvaardigen.van op zijn minst tientallen miljoenen euro's voor de ver-huurders door bijvoorbeeld niet geinde huurpenningen.Die miljoenen kunnen ook worden geinvesteerd in deVogelaarwijken.Zware aanpak?Woonfraude kan op verschillende manieren worden aan-gepakt. Maar het doel van de aanpak is vrijwel altijdgelijk: een beter leefklimaat voor de buurt en het moge-lijk maken van een betere doorstroming in de socialehuursector. Het opsporen van frauderende bewonerswordt vaak geassocieerd met huisbezoeken op basis vaneen enkele melding en huisuitzettingen, waardoor heteen negatieve bijklank heeft. TerwijI een goede aanpakvan woonfraude, waarbij niet de slachtoffers maar deechte fraudeurs op zorgvuldige wijze worden aangepakt,kan leiden tot een beter functionerende woningmarkt.Dat corporaties meer belangstelling krijgen voor meergestructureerde methoden om met woonfraude om tegaan, is dus niet zo vreemd. Woonfraude frustreertimmers een eerlijke verdeling en toewijzing van sociale-huurwoningen door corporaties, en dat is een belangrijkmaatschappelijk doel voor sociale verhuurders. Het is ookjuist dat hogere maatschappelijke doel dat het inzettenVerwerking van persoonsgegevens is zo'n zwaarder middeldat ingezet kan worden om uiteindelijk te komen tot eenbeter functionerende woningmarkt. Het is zelfs een van demeest zware instrumenten, en daarom is zorgvuldigheid ennaleving van de wet hierbij geboden. Bestandsvergelijkingis een vorm van verwerking van persoonsgegevens die pasingezet mag worden als duidelijk is dat met andere midde-len niet de doelen te bereiken zijn die door middel vanbestandsvergelijking kunnen worden bereikt. We noemendit het subsidiariteitsbeginsel. Het proportionaliteitsbeginselstelt daarnaast dat het middel in verhouding moet staantot het nagestreefde maatschappelijke doel, in dit geval hettegengaan van woonfraude. Verwerking van persoonsge-gevens is dan een gerechtvaardigd middel.De meest voorkomende invulling van bestandsvergelijkingis de gegevens uit de huuradministratie van een corporatievergelijken met de gegevens uit de Gemeentelijke BasisAdministratie (GBA). Als de inschrijvingen in de GBA opeen bepaald adres niet overeenkomen met de persoonsge-gevens in de administratie van de corporatie, dan is dateen indicatie van mogelijke woonfraude. Door de gege-vens van de corporatie vervolgens te vergelijken met ande-re bestanden, bijvoorbeeld gegevens uit het Kadaster of deKamer van Koophandel, kan het eerdere vermoeden naara9odOO>aanleiding van de GBA check worden bekrachtigd en kanverder onderzoek worden ingesteld. Bij onderzoek datwordt opgestart op gegronde vermoedens van woonfrau-de worden persoonsgegevens van de frauderende hoofd-huurder en de frauderende onderhuurder(s) verzamelden verwerkt in een dossier en een woonfraude admini-stratie. Andere middelen die in deze onderzoeksfase kun-nen worden ingezetzijn buurtonderzoek, een liuisbezoekbij de vermoedeiijke fraudeur en een confronterendgesprek op kantoor bij de corporatie. Ook voor dezemiddelen gelden ovehgens de eisen van subsidiariteit enproportionaliteit.OmstredenBestandsvergelijking is een belangrijk instrument omdathet, gecombineerd met een sclierpe analyse met gebruikvan datamining-technieken, inzicht biedt in de omvangvan woonfraude in het onderzochte gabled. DIt Is weereen indicatie hoe sterk op de aanpak van woonfraudemoet worden Ingezet. Hoe meer woonfraude, des te struc-tureler en Intenslever de aanpak. Daarnaast leveren de uit-Melden van bestandsvergelijkingkomsten van de bestandsvergelijking en analysegerlchtevermoedens van woonfraude op adresniveau die verderkunnen worden onderzocht, zodat alleen die mensen wor-den 'lastig gevallen' die ook werkelijk frauderen. Doorgerichter te werken kan een goede toepassing vanbestandsvergelljklngen een bijdrage leveren aan de nood-zakelijke zorgvuldigheid bij de aanpak van woonfraude.Ook helpt bestandsvergelijking bij het opschonen van deGemeentelijke Basis Admlnlstratle (GBA) en de huuradmi-nistratles van de corporatles, wat van belang is cm woon-fraude in de toekomst beter te kunnen tegengaan en voor-komen. Afnemers van GBA-informatle hebben namelljkeen wettelljke terugmeldingsplicht aan de gemeente wan-neer zlj concluderen dat de gegevens In de GBA niet cor-rect zljn.Je kan je als goed huurderdan afvragen waarom jijzonodig moet wordenonderzochtaDe Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP) verplicht tot het melden van een geheel ofgedeeltelijk geautomatiseerde bestandsvergelijking bij het College BeschermingPersoonsgegevens (CBP). Dit omdat betrokkenen recht hebben om te weten dat hun persoons-gegevens worden verwerkt. De melding wordt opgenomen in het openbaar RegisterMeldingen, raadpleegbaar via het CBP Waar het de aanpak van woonfraude betreft is de mel-ding in zeer veel gevallen niet gedaan. Aangedragen redenen om geen melding te maken zijnonder andere:? De bestandsvergelijking is handmatig gedaan, waardoor de meldingspiicht vervalt;? Gemeenten of corporatles waren niet op de hoogte van deze meldingspiicht / het aanmel-den Is In de procedure niet meegenomen of vergeten;? Gemeenten hebben middels een GBA verordening geregeld dat bestandsvergelijking metcorporatles mogelljk Is, waardoor de meldingspiicht aan het CBP zou vervallen;? Corporatles en gemeenten wljzen elkaar aan als verantwoordelljke voor de melding, waar-door geen van belden de melding heeft gedaan.Het argument dat bij gemeentelijke verordening is geregeld dat gegevens kunnen worden ult-gewlsseld en daarom de meldingspiicht vervalt. Is gedeeltelijk correct. Artlkel 29 van de WBPstelt dat 'bij algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald dat daarbij aan te geven ver-werklngen van gegevens waarbij de Inbreuk op de fundamentele rechten en vrljheden van debetrokkene onwaarschljniijk Is, zljn vrljgesteld van de melding'. De verordening die noodzakelljkIs om gegevens aan een corporatie te kunnen verstrekken, maakt het Inderdaad mogelijk omgegevens tussen gemeente en corporatie ult te wisselen, maar zegt niets over de vrljstelling vande meldingspiicht.WIe is verantwoordelijk voor het doen van de melding? De verantwoordelljke voor de meldingis de eigenaar van de gegevens die worden vergeleken. Dus als een corporatie haar huurderge-gevens wll (laten) vergelljken met een wlllekeurig extern bestand dient de corporatie hiervanmelding te maken. De meest zuivere benadering Is dat zowel corporatie als gemeente de geza-menlljke verwerking van persoonsgegevens melden. De gemeente vanult haar bijdrage vanGBA gegevens, de corporatie vanult haar bijdrage van de huurdergegevens.Toch is bestandvergelljking nog steeds een omstredeninstrument, en zijn veel corporatles en gemeenten huiverigom het toe te passen. Bestandsvergelijking is immers eenmiddel waarmee een behoodljke Inbreuk op de privacyvan betrokkenen gedaan kan worden. In dIt geval huur-ders van een corporatie en Inwoners van een gemeente.Ook kunnen corporatles en gemeenten, maar vooralbewoners, een 'Big Brother gevoel' krijgen bij het gebruikvan bestandsvergelijking. Er wordt tenslotte gebruikgemaakt van persoonsgebonden Informatie terwiji hetgros van de huurders niets verkeerd doet. Je kan je alsgoed huurder dan afvragen waarom jij zonodig moet wor-den onderzocht. Daarnaast Is er onduldelijkheid bijgemeenten en corporatles over de toegestane mogelljkhe-den van bestandsvergelijking op grond van bijvoorbeeldde Wet GBA en de Wet Bescherming Persoonsgegevens(WBP). Een andere reden om geen gebruik te maken vanhet zware middel bestandsvergelijking is dat veel gemeen-ten en corporatles In sommige gevallen sterk blijken tehechten aan de eigen autonomie. Om die reden werkenzlj niet graag met elkaar samen, en worden er geen bruik-bare bestanden met elkaar vergeleken. Voor een beterleefklimaat en een goed functionerende wonlngmarkt zoudit juist wel nuttig kunnen zijn.OmslagSinds een aantal jaar maakt de angst voor het aanpakkenvan woonfraude langzaamaan plaats voor acceptatle. Zowljzen het ministerie van VROM en de VROM Inspectlegemeenten en corporatles al sinds 2001 op de mogelljk-held om gegevens ult te wisselen voor de bestrijding vanwoonfraude.'' In de in 2005 door de SEV uitgebrachteAanpak onrechtmatige bewoning wordt bestandsvergelij-king relatief kort aangestipt.^ Bij het tot stand komen vande handreiking bleek indertijd dat bestandsvergelijking ingrate gemeenten als Amsterdam (Zoeklicht buitenbeschouwing gelaten) en Den Haag vooral ondersteunendwerd ingezet. Het afgaan op meldingen van omwonendenen eigen medewerkers of ambtenaren en hierop voigendonderzoek was leidend in de aanpak.Vanaf 2006 is een ander geluid te horen. Bestandsverge-lijking en verwerking van persoonsgegevens wordengezien als primaire instrumenten in de aanpak van woon-fraude. De SEV publiceert over een succesvol experimentmet bestandsvergelijking en data-analyse bij de corporatieDe Nieuwe Unie uit Rotterdam.^ Het in 2007 verschenenHandboek aanpak woonfraude^ stelt bestandsvergelijkingals centraal vertrekpunt voor een structurele, proactieve enzorgvuldige aanpak. Minister Vogelaar wijst er in een briefaan de Tweede Kamer op dat gemeenten en corporatiesgebruik kunnen maken van bestandsvergelijking en datdaarvoor op grond van verschillende artikelen van de WetGBA, mits goed georganiseerd, geen juridische beperkin-gen voor zijn.^ Uit onderzoek dat de VROAA Inspectie in2006 heeft laten uitvoeren naar de aanpak van woonfrau-de in vijftig gemeenten in Nederland, blijkt ook dat meerdan de helft van die vijftig gemeenten gebruik maakt vanbestandsvergelijking.?Het gebruiken en vergelijkenvan persoonsgegevens bij deaanpak van w^oonfraude issteeds meer geaccepteerdMetzelaar Pellikaan Woonfraudeadviseurs heeft in 2007 ineigen beheer verder onderzocht wat de stand van zaken ismet betrekking tot het gebruik van bestandsvergelijking enverwerking van persoonsgegevens in de aanpak vanwoonfraude. Daarbij is ook onderzocht of gemeenten encorporaties zich houden aan de bepaling in artikel 27 vande Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP) dat geauto-matiseerde bestandsvergelijking dient te worden aange-meld bij het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP)(zie kadertekst 1 en 2). Het gebruiken en vergelijken vanpersoonsgegevens bij de aanpak van woonfraude is danweliswaar steeds meer geaccepteerd, feit blijft dat het eenvan de zwaarste middelen is die ingezet kunnen wordenvoor een beter functionerende woningmarkt. Daarom iszorgvuldigheid en een juiste naleving van de wet van hetallergrootste belang.ZorgvuldigGoed toegepaste bestandsvergelijking kan een duidelijkebijdrage leveren aan de verdere professionalisering van deaanpak van woonfraude. Het middel helpt de omvang inbeeld te brengen en draagt bij aan de noodzakelijke zorg-vuldigheid. Toch is er nog veel onduidelijkheid over de toe-passing en juridische aspecten van bestandsvergelijking,66k als het actief wordt ingezet door corporaties en/of eengemeente. Daardoor worden in sommige gevallen doorcorporaties en gemeenten artikelen uit de WBP overtredenen wordt de privacy van huurders en bewoners geschon-den. De wetgever vindt de correcte uitvoering vanbestandsvergelijkingen dermate belangrijk dat ze sanctiesheeft verbonden aan het niet doen van een melding di