riJDSCHRIFT Samen ruimte makenDAG VAN DE RUIMTENIEUWE IDEALEN18 NOVEMBER 2010BINK 36 - DEN HAAGRUINATEwww.dagvanderuimte.nlTIJDSCHRin VOOR DE VOLKSHUISVESTING NUMMER 4 AUGUSTUS 2010INHOUDSOPGAVEINHDUDSDPGAVEOnafhankelijk Tljdschritt voor de Volkshuisvesting,Bedoeld voor iedereen die actief is in en rond hetwerkveld van volkshuisvesting, bouwen en wonen inNederland. Het tijdschrift verschijnt zes keer per jaar.Redactie-adresNirov, Postbus 30833,2500 GV Den HaagTelefoon 070 - 302 84 47, fax 070 - 36174 22E-mail: kokshoorn(a)nirov.nlBezoekadres: Mauritskade 23, Den Haagwww.nirov.nlHoofdredacteur Marja EisingaEindredactie Eduard Herkes (herkesg'nirov.nl)Redactie Marja Eisinga, Jan Kamraeyer,Keimpe Reitsma, Henriette Rombouts,Jeanet Kullberg, Martijn de Jong-Tennekes,Gerrit van Vegchel, Andre BuysRedactie Onderzoeksdossiers Gideon Bolt, AndreBuys (voorzitter), Kees van der Flier, Jan van Weesep,WiUemOstendorfSecretariaatHelen KokshoornAbonnementen De abonnementsprijs bedraagt 75,-per jaar. Ga naar www.nirov.ni/abonnement voor hetafsluiten van een abonnement.Personen woonachtig in het buitenland betalenextra administratiekosten. Losse nummers zijnvia www.nirov.nl te bestellen voor 21,50.Nirov-leden betalen 14,25. Prijzen zijn exclusief6% btw. Abonnementen worden automatischmet eenjaar verlengd, mits schriftelijk is opgezegdvoor 1 december van het lopende abonnementsjaar.AbonnementenadministratieNirov, Annemiek Nieuwenhuis, Postbus 30833,2500 GV Den Haag, tel. 070 - 302 8418,nieuwenhuis{fflnirov.nlAdvertentiesNirov, Martin de Beer, tel. 070 - 302 8449ing en opmaakmunicatie, Rotterdam (IZI Pubhsh)kwerkproductietform P, Rotterdamwvvw.nirov.nl/abonnement2010afsluiten van een abonnement.05rir^111518un30364244REDACTIONEELSPLITSENKeimpe ReitsmaACHTERGRONDWONINGVERDELING BLIJFT NODIGJan Dirk de Boer en Hanke BoerACHTERGRDN DAAN DE SLAG MET DE ANTIKRAAKWETHan NeijenhuisCDLU MNMODELUITKOMSTENPaul de VriesBOUWSTENEN VOOR HET VOLGENDECOAUTIEAKKOORDPeter Boelhouwer en Hugo PriemusACHTERGRDN DPARTICIPATIE OP ZIJN JAPANSPepijn van HouwelingenDE MENING VANPLEZIER IN JE WERK KRIJG DOOR TE DOENEdo van der KuurACHTERGRDNDALLEEN SAMEN OPTREKKEN TEGENONVEIUGHEID HELPTRon van Wonderen en Radboud Engbersenj^oltr*** 11p.: tvi m. ,, siJANALYSEHUUROPMAATWERKTSteven Kromhout en Anne-Jo VisserFDTORUBRIEKZWANENBURGHoe woont Nederland?ON DERZDEKS DOSSIERSLGGPURGENTEN VERHUIZEN NAARAMPER BETERE BUURTENHanneke Posthumus, Gideon Bolt enRonald van KempenTIJDSCHRIFT VOOR DE VOLKSHUISVESTING NUMMER 4 AUGUSTUS 2010REDACTIONSPLITSENKEIMPE REITSMA REDACTEURMet enige regelmaat verschijnen erberichten in de krant over de dekkings-graad van de pensioenfondsen. Deskranten eigen, gaat het dan vaak omtegenvallers. De pensioenbeheerdersvinden op de kapitaalmarkten te weinig rendement endat komt terug in dalende dekkingsgraad. Wie dat soortberichten leest kan zich moeilijk aan de indruk onttrek-ken dat allerlei financiele whiz kids metje pensioengeldzitten te spelen. Ondanks de elegante econometrischemodellen die ze daarbij hanteren, zijn de beleggingsre-sultaten naar verluidt niet beter dan wanneer een wille-keurige gorilla de fondsbeheerder was geweest. Nu wil ikbest geloven dat dat verhaal op zich een hoog broodje-aap-gehalte heeft, maar het weerspiegelt in ieder gevaldat er aan beleggingsactiviteiten een hoog onzeker-heidgehalte kleeft. En je moet daarbij de gorilla nagevendat hij geen hoge bonussen vraagt.Wat heeft dat met Volkshuisvesting van uitstaan? De linkschuilt in het feit dat er stemmen opgaan om het toe-komstig maatschappelijk kapitaal van corporaties onderte brengen in fondsen die - gelijk pensioenfondsen - opzoek moeten naar het hoogste rendement. Dat staat metzoveel woorden in het advies van de Commissie Sociaal-Economische Deskundigen (CSED) van de SER. Een vande vele adviezen die recent het hcht hebben gezien enwaar de politick nu verder mee moet. Wat daar uit kankomen wordt in een mooi artikel in dit nummer van hetTijdschrift behandeld. In het advies van de CSED wordtonder meer ingegaan op toekomstbeelden voor dewoningcorporaties. Voor dczc toekomst worden tweevarianten gepresenteerd. In de zg, splitsingsvariant - endaar gaat het hier over - verdwijnt de huidige corporatiezo goed als helemaal uit beeld. Het bezit van de corpora-tie wordt opgesplitst in een vastgoeddeel, het corporatie-bedrijf, en in een vermogensdeel, de beleggingscorpora-tie. En beide onderdelen gaan de markt op. De beleg-gingscorporatie laat niet dufhaar vermogen in het corpo-ratiebedrijf zitten, nee het verkoopt haar aandelen daar-in, huurt financiele whiz kids in en waagt zich op debeleggingsmarkt. Koopt bijvoorbeeld Chinese staatsobli-gaties. Het rendement van deze inspanningen is bedoeldom te besteden aan huurtoeslagen en leefbaarheid.Het corporatiebedrijfop zijn beurt krijgt nieuwe aandeel-houders, kapitaalkrachtige Chinezen bijvoorbeeld, endeze zullen ervoor zorgen dat de corporatiebedrijfeenefficient draaiend bedrijfis dat het hoogste rendementzal produceren. Wie de verhalen en de drijfveren kent vangrote (buitenlandse) beleggingsmaatschappijen die vaakmaar een beperkt benul hebben van wat er zich in hunportefeuiUe afspeelt, fronst z'n wenkbrauwen bij zo'ngedachtegang. Vanwaar toch dat geloofin de (financiele)markt? En dat zo kort na de gebeurtenissen in 2008 dietoch redelijk duidelijk hebben gemaakt dat juist hetopdelen van vermogensbestanddelen in pakketjes hetzicht van de beheerder op wat hij koopt behoorlijk kanvertroebelen. Juist dat heeft voor allerlei narigheid heeftgezorgd. En daarbij gaat het niet alleen om de pakketjessubprimeh3?potheken die als warme broodjes over detoonbank gingen.De splitsingsvariant kent 00k verder een aantal missers.Ze lijkt bijvoorbeeld niet te zijn gebaseerd op het feit datcorporaties forse onrendabele investeringen wacht, zouhet maar zijn bij het realiseren van nieuwe sociale huur-woningen en de herstructurering van woonwijken. Ookhet gemak waarmee wordt verondersteld dat het corpora-tiebedrijfinvulling zal geven aan gemeentelijk beleid ophet gebied van volkshuisvesting is opvallend. De gemeen-ten zouden om dat te bewerksteUigen geld ontvangen vande beleggingscorporatie. Ook hier nabootsing van demarkt. Vergelijk dat eens met het artikel elders in ditTijdschrift over woonverdeling. Er wordt in beschrevenhoe onvolkomenheden van de markt worden gecorri-geerd op basis van kennis van en betrokkenheid bij debewoners en de wijken. Ik zou niet vertrouwen op zoveelmarkt: bepaalde hedgefunds schuiven nu al ongeduldigen handenwrrijvend op hun stoel been en weer; ze kunnenniet wachten.De splitsingsvariant lijkt mij een kwestie van te ver door-geschoten marktdenken. Er kan weinig goeds van komen.Het is eigenlijk verbijsterend dat dat soort ideeen serieusworden gebracht in een tijd dat de bankencrisis net ach-ter de rug is. Het moet voor bewoners van een socialehuurwoning verontrustend zijn om zo aangewezen tezijn op het spel van de vrije financiele jongens. Het veruit elkaar trekken van woningen en vermogen is eendwaalleer. Hou de boel bij elkaar.De wereld is onzeker en dat zal (en moet) vooral ook zoblijven, maar de zekerheid van een mooi en met zorgonderhouden sociaal woningbezit dat op een goede wijzewordt toegewezen en in handen is van gemotiveerdeinsteUingen, is een doel om te blijven nastreven. nTIJDSCHRIFT VOOR DE VOLKSHUISVESTING NUMMER 4 AUGUSTUS 2010ACHTERGROND\.mrheid' van de buuM^et herstel van de Mans in deTIJDSCHRIFT VOOR DE VOLKSHUISVESTING NUMMER 4 AUGUSTUS 2010ACHTERGRONDWONINGVERDELINGBLIJFTNODIGDe nieuwe Huisvestingswet, die sinds eind 2009 bij het parlement ligt, garandeert vrije vestiging alsbeginsel, maar laat toe dat gemeenten de markt kunnen regelen op basis van 'leefbaarheid' of schaarste.Deelmarkten kunnen voor bepaalde groepen zo worden afgesloten of juist opengesteld.DOOR JAN DIRK DE BOER EN HANKE BOERRESPECTiEVELIJK SENIOR ADVISEUR ENADVISEUR BiJ LAAGLAND'ADVIES TE HOUTENFOTOGRAFIE HOLLANDSE HOOGTEinds eind 2009 ligt er een nieuweHuisvestingswet bij het parle-ment. Na de val van het kabinetis de wet controversieel ver-klaard. Wanneer de wet wordtbehandeld en van kracht zal worden, is dusonduidelijk'. Het onderwerp blijft op de poli-tieke agenda en verdient het ook om op deprofessionele agenda te blijven staan. Denieuwe ontwerp-Huisvestingwet is bedoeldom vrije vestiging als beginsel te garanderen.Tegelijkertijd laat de wet toe dat gemeentende markt kunnen regelen op basis van leef-baarheid' (een nieuw begrip in deHuisvestingswet) of schaarste.De wildgroei aan regionale en lokale regelsvoor de woningmarkt zou met deze wet wor-den gestroomlijnd. Aanbieders en vragers opde markt hebben dan in het hele land metdezelfde spelregels te maken. Dat beginsel isnu maar in weinig gemeenten gegarandeerd.De regulering van de woningmarkt komtmet de nieuwe wet weer een stukje meet naarde lokale overheid. In plaatsen met schaarsteen risico's voor leefbaarheid kan de gemeen-te afwijken van het beginsel van vrije vesti-ging. Schaarste betekent te weinig betaalbarewoningen of te weinig woningen Voor deeigen bevolking'. Beperking van toegankelijk-heid ten behoeve van de leefbaarheid magalleen op kleine schaal (complex of buurt)worden toegepast. Het opstellen van eenHuisvestingsverordening door de gemeentewordt weer verplicht. Prestatieafspraken tus-sen gemeente en woningcorporaties zijn nietmeer genoeg ^. Door de nieuwe wet wordt eensituatie met regionaal verschillende voor-waarden bestendigd. In dit artikel betogen wedat verdelingsinterventies ter beschermingvan zwakke groepen op de woningmarkt ensturing in allerlei vormen al lang bestaan ennuttig en noodzakelijk zullen blijven. Hetderde type motiefvoor interventie, 'leefbaar-heid' is de afgelopen jaren ongemerkt steedsbelangrijker is geworden.DISCUSSIEEr is al jaren discussie over de huisvestings-wet. En nu nog. Suburbane gemeentenwillen voorrang voor de eigen bevolking.Grote steden pleiten juist voor meertoegankelijkheid in hun buurgemeenten.Aedes vreest dat vrijwel alle ingrepen in deOPEN MARKTTOEGANKELIJKHEID,GEEN DREMPELS ENVOORWAARDENwoningmarkt woningzoekenden met eenlaag inkomen minder kans geeft^. Ze vergeetdat een ingreep, bijvoorbeeld een maximuminkomen voor goedkope woningen, dekansen voor die groep ook juist kanvergroten. Onder professionals is de over-heersende visie dat meer toegankelijkheid enopenheid voor het functioneren van dewoningmarkt goed is en vooral goed is voorde woningzoekenden.De nieuwe Huisvestingswet probeert eenoude tegenstelling in de woningmarktopnieuw te definieren: die tussen toeganke-lijkheid voor iedereen en eerlijke verdelingvan schaarste en introduceert een derdemotief: leefbaarheid' *. In de visies en prak-tijken van interventie op de woningmarktzien we de drie motieven terug. De motievenzijn representatief voor ideologieen van dealoude drie zuilen in Nederland; vertrouwenin de overheid, in de markt of in de gemeen-schap. Het motief leefbaarheid' kunnen wezien als uiting van het belang dat aanGEMEENSCHAPIN -EN UITSLUITING, SELECTIE, lEEFBAARHEID'OVERHEIDSTOEZICHTSCHAARSTE, RECHTVAARDIGHEID, URGENTIE,VOLGORDEREGELSTIJDSCHRIFT VOOR DE VOLKSHUISVESTING NUMMER 4 AUGUSTUS 2010ACHTERGRONDgemeenschap wordt gehecht. De nieuwe Huisvestingswet zoekt debalans. We zetten de sturing van de woningmarkt in een kort histo-risch perspectief. Vervolgens laten we zien hoe in bestaande praktijkende motieven rechtvaardige verdeling en leefbaarheid voorkomen.HISTORISCHTot aan de jaren negentig werd de huurwoningmarkt gekenmerkt doorbinding aan dorp of woningvereniging toewijzing vond plaats op basisvan op de persoonlijke situatie gerichte en subjectieve beoordeling vande urgentie of noodzaak en passendheid. Daarbij werd terdege reke-ning gehouden met wat we nu de lokale leefstijl in een buurt zoudennoemen. Woonconsulenten ('opzichteressen') schatten woningzoeken-den in op liun wooncultuur en omgangsvormen. En als die niet volde-den, was er tot in de jaren zestig de woonschool om het te leren.Daarnaast was er de economische basis van regulering; de notie dat dewoningmarkt fundamenteel onvolkomen is. Vastgoed beweegt niet eneen niet-koopkrachtige woningvraag wordt niet bediend zonder inter-ventie of bescherming. Schaarste werd verdeeld naar wachttijd enlange tijd leek dat de enige eerlijke manier.IN DELFT BEGON LIBERALISERINGMet de introductie van het aanbodmodel in Delft is begin jaren negen-tig een ommekeer ingezet, die werd gevolgd door tal van vervolgstap-pen. Objectiviteit, transparantie, controleerbaarheid, marktwerkingen verdergaande keuzevrijheid voor de consument waren daarbij deleidraad. Huren zou op kopen gaan lijken.De afdeling huisvesting is in veel gemeenten opgedoekt, alleen inAmsterdam is de Dienst Wonen nog steeds een machtig apparaat. Deverhuurafdeling van woningcorporaties waar in heel veel plaatsen deverantwoordelijkheid terecht is gekomen voor de toewijzing van socia-le woningen, is een marketingteam geworden. Goede marketing is deenige uitdaging die er nog lijkt te liggen voor professionals op dewoningmarkt. De individuele klant hoeft alleen maar verleid te wor-den om te kopen, te verhuizen en soms om te huren. Zeker in krimp-gebieden. "Een vastlopende woningmarkt.... Het is de klant diebepaalt. De klant is koning, bron van informatie, aanleiding voorinnovatie,... grijpbaar of ongrijpbaar,en vaak niet begrepen.".^De afgelopen decennia is de woningruimteverdeling in de socialehuursector sterk gemoderniseerd. De woningmarkt werd een vragers-markt. De klant is geemancipeerd en redt zichzelf Dat is het beeld vande woningmarkt in professionele media.''KJopt dat beeld wel, zo vragen wij ons af Is de woningmarkt zo openals het lijkt? De vraag stellen is hem beantwoorden. Achter de klantge-richte woonmarketing gaat een praktijk schuil waarin woningen bui-ten de markt om of op een besloten markt worden verdeeld. Dat is depraktijk, ook nu nog, twintig jaar na het invoeren van het aanbodsys-teem.RECHTVAARDIGHEIDDe jonge starter die de woningmarkt betreedt op de website van zijnregio krijgt eerst de indruk dat er heel wat te kiezen valt. Maar bijnader inzien staan bij tal van woningen een of meer beperkingen,afgezien van de te verwachten wachttijd. Een minimum- of een maxi-muminkomen, leeftijd minimaal 23 of minimaal 50 of 65 jaar, hetminimum aantal gezinsleden. Er zijn weinig regio's waar zidke beper-kingen niet bestaan.In de meeste grote steden is er een andere inperking van de markt, dieniet meteen zichtbaar is. Een deel van het aanbod komt helemaal nietop de markt. Dat zijn woningen die bedoeld zijn voor mensen dieurgent een woning nodig hebben, niet kunnen wachten en geen geldhebben om direct op de vrije markt een woning te bemachtigen. Veelgemeenten hebben twintig jaar geleden heel stoer hun urgentierege-ling afgeschaft. Een urgentieregeling zou alleen nog maar nodig zijnvoor 'echte' acute noodgevallen, zoals brand of instortingsgevaar vande woning. De realiteit is dat in veel gemeenten een grote groep urgen-ten wordt bediend met voorrang op de markt. Amsterdam is een uit-zonderlijk gereguleerde markt, en een hele grote. Niet zo lang geledenging in Amsterdam eenderde van alle sociale woningen naar voor-rangskandidaten.' Dat zijn voor een groot deel zogenaamde stadsver-nieuwingsurgenten; bewoners die hun woning moeten verlaten voorsloop en daarom voorrang krijgen. Daarnaast zijn er in Amsterdam talvan andere voorrangsgroepen: mensen met oude rechten, opgebouwdewachttijd bij vroegere woningverenigingen, vluchtelingen (in het jar-gon statushouders) en bepaalde beroepsgroepen.^ Voor die laatstegroep geldt een geheel andere motief, namelijk het sturen op dearbeidsmarkt. Amsterdam kent een woud aan regels met 19 verschil-lende uitvoeringsinstructies.DE AFGELOPEN DECENNIA IS DEWONINGMARKTVERDELING IN DESOCIALE HUURSECTOR STERKEGEMODERNISEERD. DE WONING-MARKT WERD EEN VRAGERSMARKTIn Rotterdam is het aandeel verhuringen buiten de markt nog groter(in 2009 totaal 43 procent).' In de KAN-regio (Arnhem, Nijmegen e.o.)is de liberalisering in de jaren negentig verder gegaan: iedereen, ookvan buiten, kon zich vestigen en aUe passendheidsnormen werdenafgeschaft. Vijfjaar geleden is het gebied weer op slot gegaan (inwo-ners uit KAN-gemeenten hebben nu weer voorrang) en de passend-heidsnormen zijn door afzonderlijke corporaties stapje voor stapjeweer ingevoerd. Normering naar inkomen en woninggrootte door degemeente was in Nijmegen dit jaar weer een verkiezingsitem en onder-deel van het collegeakkoord. Veel van deze regels zijn terug te voerenop het motief dat tal van zwakke groepen op de woningmarkt onder-steuning verdienen: mensen die op straat (komen te) staan, elders ver-dreven zijn door sloop of vluchtten voor oorlog en gebrek, grote gezin-nen met weinig middelen, in het algemeen lagere inkomens (de 'doel-groep van beleid'). Maar ook jonge tweeverdieners ('starters') met hogekwaliteitsverwachtingen worden in plattelandsgemeenten als de zwak-ke groep beschouwd.FOCUS OP DE SOCIAAL STEVIGE BUURTTegelijkertijd komen interventies op de woningmarkt vanuit een geheelander motief de laatste jaren weer terug. Dat motief is de zorg om 'deleefbaarheid' van de buurt, het herstel van de balans in de buurt, voor-komen van verwachte overlast. Of de keuze voor "ons soort mensen", hetbehouden van het karakter van de eigen gemeenschap. Soms gaat hetinitiatiefuit van gemeente ofverhuurder, soms van een groep bewoners.We noemen hieronder een aantal uiteenlopende voorbeelden.TIJDSCHRIFT VOOR DE VOLKSHUISVESTING NUMMER 4 AUGUSTUS 2010Twee hewakers houden een ooQJe in het zeil in eengated community in de Chinese stad Taiyuan.Foto: otto Snoek / Hollandse HoogleHET WEREN VAN ASO'SWoningcorporatie Talis in Nijmegen heeft voor een buurtje met eenzwakke sociale positie enkele jaren geleden het verbod ingevoerd voorwoningzoekenden met een strafblad. Het is niet zo dat die nergens eenwoning krijgen maar de 'Kolpingbuurt' komen ze niet in. Dat is eenbeperking van de vrijheid van woningkeuze voor mensen die vrij zijn,na hun vrijheidstraf te hebben voldaan. Na wat aanvankelijk protest envragen in de gemeenteraad is deze aanpak geaccepteerd als eenbescherming van de goedwillende bewroners in de buurt en een zinvol-le maartregel om de sociale verhoudingen in de buurt te verbeteren.DEWOONGEMEENSCHAPVan een andere orde is de afscherming van stukjes woningmarkt, inhet kader van bewoners gestuurd bouwen. De woningen in klantge-stuurde projecten zijn soms niet meer via een open markt te verkrij-gen. Waar een initiatiefgroep van bewoners een project start, bepaahdie groep wie er bij mag komen.Hetzelfde geldt voor centraal wonen en andere woongemeenschappen,die al bestaan. De huidige bewoners hebben en houden tot in lengtevan jaren, voUedige ofvergaande invloed op de keuze van nieuwebewoners.10TIJDSCHRIFT VOOR DE VOLKSHUISVESTING NUMMER 4 AUGUSTUS 2010ACHTERGRONDAls we een centraalwonenproject een 'gatedcommunity' noemen klinkt dat misschien inde ogen van velen erg onvriendelijk en on-Nederlands. Maar op het punt van de toegangs-selectie is dat wat het is. De uitwerking op dewoningmarkt komt overeen met het weren van'aso's'.Voor toegangsselectie is veel te zeggen uit eenoogpunt van gemeenschapszin, sociale cohesieen prettig wronen voor degenen die er - mogen- wonen. Er is absoluut geen vrije toegang opeen klein stukje van de markt. Dat marktaan-deel zou overigens de komende jaren wel eenslangzaamaan kunnen groeien, door detoename van projecten in CPO ofklant-gestuurd bouwen.sterking kan gebruiken en andersom zwakkerehuurders daar dus niet. De 'Woonswitch-woningen' worden binnen de zogenaamdevrije ruimte toegewezen en aan de open marktontrokken.LEEFSTIJLEen aanstal corporaties - Woonbron inRotterdam is er mee begonnen - hanteertpersoonlijke 'culturele' voorkeuren als sor-teringcriterium op complex ofbuurtniveau.De leefstijl keuze in de woningtoewijzing iseen voorzichtige toepassing daarvan.Bewoners met bepaalde leefgewoonten bijelkaar laten wonen draagt bij aan rust enverdraagzaamheid van de buurt.HET CORRIGEREN VAN EEN IMPERFECTE MARKT ISJARENLANG DE NGRMAALSTE ZAAK GEWEEST HETBEELD DAT DIT NIET MEER GEBEURX KLOPT NIETOUDERWETSE TOEWIJZING EN LOTENDe Volendamse woningcorporatie "DeVooruitgang" met zo'n looo woningen in eendorp heeft de hele moderniseringsgolfaanzich voorbij laten gaan en koppig doorstaan.Ze heeft nog een lange lijst met urgenten, diein een Toewfijzingscommissie worden behan-deld. AUe persoonlijke omstandigheden enwensen zijn bekend en worden daar gewogen.Voorkeuren teUen mee en er wordt rekeninggehouden met het karakter van de buurt: 'pastome Piet wel in dit buurtje ofChantal?'Tegelijkertijd wordt ook de helft van de wonin-gen verloot. De op het eerste gezicht archa'i-sche werkwijze is een mix van ouderwets enverassend post-modem. "De Vooruitgang" -what's in a name. De achterblijver blijkt voor-loper te zijn.DE WOONSWITCHIn 2oo8 heeft Ymere in de regio Zuid-Kennemerland voor bestaande klanten deWoonswitch geintroduceerd. Belangrijkstedoel was om meer doorstroming op de marktte realiseren en klanten meer passend te latenwonen. Huurders die wiDen verhuizen nemenoptics op clusters van woningen. Vervolgensbepaalt een bemiddelingscommissie op basisvan subjectieve criteria, zoals leefbaarheid enWMO-criteria, wie de woning krijgt toegewe-zen. Daarnaast wordt gelet op huishoudens-grootte en inkomen. Leefbaarheid betekent indit verband: naar verwachting sociaal sterkehuurders in buurten plaatsen die wel wat ver-TWEE WONINGEN VOOR GESCHEIDEN GUDERSUrgentie op sociale gronden is de afgelopenjaren steeds moeilijker gemaakt, bijna eentaboe geworden. Gescheiden ouders kunnen inveel gemeenten niet meer allebei op eenwoning rekenen. Toch gaat dit niet over eenmarginale doelgroep. Eenderde van alle kinde-ren groeit op met gescheiden ouders. Eentegenovergestelde benadering dan deze gang-bare is denkbaar: zorg dat ouders die scheidensnel een woning in dezelfde buurt kunnenkrijgen. Dat is goed voor kinderen, goed voorsociale (familie)banden en daarmee ook goedvoor sociale samenhang in een buurt. Daarbijzou overigens ook tijdelijke huurcontractensoulaas kimnenbieden, een ander taboe in hetsociale woningmarktbeleid. Tijdelijke wonin-gen maken de keus groter. Het komt nog wei-nig voor, In Amersfoort is het sinds 2007mogelijk gemaakt dat gescheiden ouders bei-den recht hebben op (urgentie voor) eenwoning.SLOTSturing op leefbaarheid is op kleine of groteschaal al heel lang en in sommige vormen pasenkele jaren toegepast. We zien in deze voor-beelden een reactie op de modernise-ringstrend, die in zekere zin teruggrijpt opoude werkwijzen: persoonlijke benadering vande klant, niet in aUe opzichten de markt latenwerken en rekening houden met subjectievepersoonlijke voorkeuren. Met name corpora-ties in de grote steden en met bezit in kwetsba-re wijken zijn naarstig op zoek naar correctiesop de anonieme marktwerking en naar nieuweinstrumenten; het optiemodel, deWoonswitch, het leefstijlmodel, woon-consulenten als persoonlijke makelaars.Het corrigeren van een imperfecte markt isjarenlang de normaalste zaak geweest.Het beeld dat zulks nu niet meer gebeurt,klopt niet. De werkelijkheid is dat correctienog op grote schaal plaatsvindt in gespannenmarkten.De wetgever erkent deze praktijken en sanctio-neert zowel interventies van de gemeenten omschaarste te verdelen naar lokaal bepaalderechtvaardigheid als de mogelijkheid om deel-markten afte sluiten voor bepaalde groepen ofjuist uitsluitend open te steLlen voor eengroep, teneinde gemeenschappen te verster-ken of de 'leefbaarheid' te bevorderen.De concept-Huisvestingswet stelt dat onvolko-menheden voor wat betreft schaarste en leef-baarheid eerst aangetoond moeten worden,alvorens de interventies worden toegestaan.Het postmoderne antwoord op de onvolko-menheden van de markt is een mix van klant-gericht werken, gemeenschapszin bevorderenen interventie van bovenaf. Voetnoten1 Het onderwerp is in tussen van de VROM site ver-dwenen...2 De in de jaren 90 gei'ntroduceerde prestatieafspra-l