/a u g u s t u s1996N i e tf wtijdschriftV 0 o r d e(A1//Een serieuze poging tot een socialekoopsectorervaringen en perspectievenHet Prognosemodel sociale huursectorkanttekeningen bij aannames en methodiekf~ ^ I *Leefbaarheid* in theorie en pralctijic' " een lastig te operationaliseren begripi Het IJ-plein, een stedelijic dorpkwaliteit op termijnHet volkshuisvestingsbeleid door de brilvan economenhoe wenselijk is overheidbemoeienis op de woningmarkt?BBSH: meer dan toezicht alleeneen toetsingskader op regionaal niveauSamsom H.D. Tjeenk WillinkSG\finan leningenbeheerde oplossing voor uw leningenadministratieManagement-informatieGemakBetrouwbaarheidKostenWat biedt deze applicatie u:I Inzicht in betalingsverplichtingen, rente en aflossingen perdag/maand/jaar/reeks van jarenI Signalering rente-conversies en herfmancieringenI Inzicht in de risico-portefeuilleI Simulaties met beliulp van meerdere rente-scenario'sI Advieslijst herfinancieringI Inzicht in de opbouvk? en het verloop van het leningen-bestandI Bijlagen voor de j aarrekeningI Gebruiksvriendelijk via een eenvoudige menustructuurI Uitgebreide documentatie op het scherm en op papierI Alle resultaten direct zichtbaarI Automatische journaliseringI Meer dan 100 woningcorporaties en andere vastgoed-beheerders niaken gebruik van SG|-applicatiesI Samen met de gebruikers wordt de functionaliteit vanapplicaties bepaaldI De programmatuur wordt continu up-to-date gehoudenI SGl/inan leningenbeheer wordt inmiddels door veelorganisaties gebruiktI De helpdesk van SG| geeft direct antwoord op alle vragen engeeft rechtstreekse ondersteuning middels remote supportI Voor een laag investeringsbedrag heeft u bovenstaandefunctionaliteit tot uw beschikkingMicrosoftOKIPOWERED BYPROGRESS,.UNISYSC. Hautmanstr. 36Postbus 20367801 CA HmmenTel. (0591J 6.10 HIFax (0591)632 368SG| automatiseringSCauiomaiisvringbv, opgericht in 1979,(S een systeemhuis dat zich met namegespecialiseerd heeft in de automatiseringvan vastgoedbeheerders. SG! biedtbeheerders van onroerend goed zoalswoningcorporaties en commercielebeheerders een totaaloplossing vooraiie administratieve processen.j d -s c h I' i f tABONNEERKAARTlA^^% J^*9 '-^ noteert u mij voor een abonnement op^^ het Nieuw Tijdschrift voor de^^^ Volkshuisvesting a f 165,- per jaar.^^^ noteert u mij voor een studenten-^^ abonnement a f 82,50 per jaar.Ik volg de studie stuurt u mij vrijblijvend en gratisde catalogus 'Ruimtelijke ordening envolkshuisvesting'Naam organisatie:if)(l>T.a.v.: M/VFunctie:Adres:Postcode:"^ Plaats:amfTelefoon:_Datum:Handtekening:NIROV-leden betalen slechts f 135- voor een jaarabonne-ment. Bent u lid, dan kunt u dit hieronder aankruisen. Ik ben lid van het NIROV.Wilt u meer informatie, belt u dan de ktantenservice:tel. (0172) 46 68 22. Faxen kan 00k: (0172) 46 65 20.Prijzen zijn incl. BTW, excl. verzendkosten.Nieuw Tijdschrift voor de Volkshuisvesting26 jaargang, augustus 1996, nummer 5Onafhankelijk tijdschrift voor en over de volkshuisvesting.Bedoeld voor iedereen die actief is in en rond de volkshuis-vesting in Nederland. Het tijdschrift; verschijnt eike zesweken.Het Nieuw Tijdschrift voor de Volkshuisvesting komt totstand onder auspicien van het Nederlands Instituut voorRuimtelijke Ordening en Volkshuisvesting, het Platformvoor de Volkshuisvesting en onderzoekschool Nethur.Redactie-adresNIROV, Postbus 30833, 2500 GV Den Haagtelefoon 070 - 346 96 52, fax 070 - 361 74 22e-mail: nirov@euronet.nlBezoekadres:Mauritskade 21-23, Oen HaagHoofdredacteur Jan van der MoolenEindredactie Nelleke VisscherRedactieEdo Arnoidussen, Johan Conijn, Karin Doms, Jan Franke,Leo Gerrichhauzen, Dorret Groot Wassink, Jacques vanOostrum, Vincent Smit, Ellen WbltgensRedactie onderzoekdossiersJohan Conijn, Kees van der Flier, Ronald van Kempen, SakoMusterd, Jos Smeets, Jan van WeesepRedactieraadTineke Booi, Frans Dieleman, Peter Dordregter,jaap Modder, Len de Klerk, Peter Kuenzli, Carel de Reus,Martin van Rijn, Henk WerkhovenRedactie-coordinatie en secretariaat Jan KadijkUitgever Sam BruinsmaAbonnementenDe abonnementsprijs bedraagt f 165,- per jaar. Voorstuderenden f 82,50 per jaar. Voor NIROV-leden geldt eengereduceerd tarief. Informatie: mw. I. Steenhoff-Boogers,telefoon 070 - 346 96 52.AbonnementenadministratieSamsom H.D. Tjeenk Willink bvPostbus 316, 2400 AH Alphen aan den Rijntel 0172 - 466 822AdvertentiesBureau van Vliet bvPostbus 20, 204oAAZandvoorttel 023 - 571 47 45, fax 023 - 571 76 80Vormgeving Dupuis Visuele Communicatie, RotterdamDruk Den Haag OffsetI n h u5 RedactioneelDe derde weg, een doodlopend pad of wenkendperspectief?Ian van der Moolen6 Een serieuze poging tot een sociale koopsectorMarja Elsinga11 Kanttekeningen bij het Prognosemodel SocialeHuursectorAlbert de Reyger14 Leefbaarheid in tlieorie en praktijkRoelofHortulanus18 RaVO advies over leefbaarheid19 Serie kwaliteit op termijnHet IJ-plein, een stedelijk dorpCoosje Berkelbach22 OnderzoeksdossierHetvolkshuisvestingsbeleid in Nederland:Veroorzaker van inefficientie en onrechtvaardigheid?lan-Willem de Geus en Tom Geurts27 BBSH: meer dan toezicht alleenMirjam Krawinkel30 Signalementen31 Agenda Volkshuisvesting1031ISSN 1382-4112?Samsom H.D. Tjeenk Willink bvDeze uitgave is mede mogelijk gemaakt doorAVB GroepAccountanis - Managemenl consultants - BelastingadviseursFoto omslag:B. Janssen,BussumOp dezelfde leestStandaardisering van bestemmingsplanvoorschriftenUw handleiding voor het tnaken en toetsen van bestemmingsplannenOnder redactie van het NIROVWerkt u in uw dagelijkse praktijk met bestemmingsplannen? Bent u betrokken bijhet opstellen, toetsen of handhaven? Dan is dit boek voor u een onontbeerlijkhulpmiddel. Het biedt u ondersteuning en praktische adviezen ten aanzien vanbestemmingsplanvoorschriften.Dit unieke boek geeft u:? een praktische beschouwing rond de systematiek en gebruiksmogelijkhedenvan verschiUende planvormen? de beschrijving in hoofdlijnen? het gebruik van milieurandvoorwaarden ,''? uitgebreide voorbeeldteksten van bestemmingen en voorschriften /Nieuwe geactualiseerde editieB E S T E L B 0>ISBN 60929594, 272 pagma's, pnjs f 64-incl. btw, excl. verzendkostenBellen of faxen kan ook:tel. (0172)466 822 fax (0172)466 520Ook vcrkrijgbaar vi;\ de boekhandelVul de bestelbon vandaag nog in.JA, stuur rmj _z'' a f 64,- incl. btw, excl. verzendkosten.Naani oreanisatie:_ex. Op dezelfde leest II (60929594)^^ t.a.v.:_y' Functie:Adres:_ m/v^^/ Postcode/plaats: _^^ Telefoon:Datum:Samsom H.D. Tjeenk Willink bv'^'Stuur (een kopie van) deze bon in een envelop zonder postzegel naar; Samsom H.D. Tjeenk Willink bv,Antwoordnummer 10171, 2400 VB Alphen aan den Rijn. S 60929594Kunt u het aanbod op het gebied vangeografische informatie nog bijbenen?De Nexpri Informatiebank wel!? Actueel overzicht van het snel groeiendaanbod op GIS-gebied? Bespaar geld door de juiste keuze? Win tijd door een snelle orientatie? Permanent up to date en op de hoogteActueel overzicht van het totaalaanbodop GIS-gebied:36 GIS pakketten328 GEO bestanden189 GIS cursussen,172 GIS instellingenDe Nexpri Informatiebank biedt u een systematisch overzicht van alle mogelijkheden ophet gebied van geografische informatie. Of u zich nu wilt orienteren op pakketten, opbestanden. op cursussen of op leveranciers: met de Nexpri Informatiebank maakt u snelde juiste keuze!Eenvoudig en zeer gebruiksvriendelijkHet uitgekiende menugestuurde programma, de handige zoekcriteria, de overzichtelijkeschermen: alles is erop gericht u snel en eenvoudig de juiste informatie te verschaffen.AY\iv\/oorclbo}f\} )a, noteert u mij voor een jaarabonnement a f 179,-- op de NexpriInformatiebank (ISBN 0001 254 6) voor tenminste een jaar en daarna totwederopzegging.) Ja, stuurt u mij eenmalig de Nexpri Informatiebank (ISBN 0001 254 6} a f 225,-) ia, stuurt u mij vrijblijvend en gratis de demodiskette van de NexpriInformatiebank.Organisatie:T.a.v.:Functie:m/vt^lC'ViVV/lVolledig en betrouwbaarNexpri, het Nederlandse expertisecentrum op het gebied van geografische informatie-technologie verzamelt en screent de informatie voor deze diskette. Jaarlijks verschijnt ereen nieuwe update.Voordelig abonnementBij eenmailge aanschaf betaalt u voor de Nexpri Informatiebank f 225,-- exclusief btwen verzendkosten. Neemt u een abonnement, dan betaalt u slechts f 179, -- !Gratis demodisketteWilt u eerst zelf ontdekken hoeveel tijd en moeite de Nexpri Informatiebank u bespaart?Ook dat kan! Vraag dan de demodiskette aan en bekijk hemuitgebreid.1.: ^ IDe Nexpri Informatiebank draait onder MS-DOS. U kunt deze informatiebank bestellenmet de antwoordbon. Natuurlijk kunt u ooktelefonisch bestellen bij onze klantenservice;(0172) Z(66 822, of per fax (0172) ifSS 520.Samsom H.D. Tjeenk WiUink bvPostcode/plaats:Datum:Handtekening:Stuur (een kopie van} deze bon in een envelop zonder postzegel naar: Samsom H.D.Tjeenk Willink bv, Antwoordnummer 10171, 2400 VB Alphen aan den Rijn.De derde weg,een doodlopend pad of wenkend perspectief?Recent hebben de Tweede kamerleden Duivesteijn enVan der Ploeg een voorstel gelanceerd om socialekoopwoningen ook voor de lagere inkomens mogelijk temaken. Geinspireerd door de aloude basisidealen uit devolkshuisvesting, zoeken zij naar mogelijkheden om huur-ders de status van kopers te kunnen geven. Dat is geennieuwe gedachte. In haar "Een overgang tot het socialis-me", pleitte Henriette Roland Hoist - van der Schalk al In1945 voor de cooperatie naast het gemeentelijk soclalisme,belde als middelen tot de overwinning der klassetegenstel-llngen. De cooperatie stond In haar ogen toen pas In hetbegin van haar ontwikkellng. De maatschappelljke ontwik-kellngen sedertdien hebben echter een andere richting tezlen gegeven.Een andere overtulgde socialist en tevens pleltbezorgervan wonlngcorporaties, Jan Bommer, schreef in 1947 tenaanzlen van de vraag of gemeentebouw dan wel vereni-gingsbouw de voorkeur verdient: " Woningbouwverenlgin-gen - met name de verenlgingen, waarvan de aanstaandebewoners zelf lid zijn - bieden evenwel voordelen, welke degemeentelijke bouw en exploltatie mist". Met name hetopvoedkundige element roemde hij: "Bij de verenlgingenw/orden de huurders zelf ingeschakeld met eigen verant-woordelijkheid. Zij leren aldus - en hebben dit in grotegetale reeds geleerd - zelf te organiseren, zaken te doen, teadmlnistreren, verantwoordelijkheid te dragen en mogelijk-heden te beoordelen".Echter ook hier bleek uit het verdere verloop van degeschiedenis dat de ontwikkellng afweek van het doorBommer voorgestane ideaal.0ns volkshuisvestingssysteem is redeiijk uitgebaianceerd enfunctioneert over het algemeen goed. Duivesteijn en Van derPloeg willen klaarblijkelijk een fundamentele wijziging.Hoe terecht ook de aandacht van de belde kamerledenwordt gelegd bij de mogelijkheden van bezltsvorming bijlagere inkomensgroepen, de voorgestelde maatregelen zijnof slecht doordacht of getuigen zoals Jan van der Schaarstelt, van een "bijna romantisch verlangen naar het voor-bije verleden".Er zal in toenemende mate sprake zijn van omzettingenvan de huur- naar de koopsector als gevolg van de relatiefhoge huurstijgingen, de lage rentestand en de fiscalebevoordeling van eigenaarbew/oners. Het Is goed om eeninhoudelijk debat te voeren over de wenselljkheld of ditomzettingsproces via volkshuisvestingsbeleid begeleidmoet worden of zelfs gestimuleerd. De Nota van beidekamerleden vergt echter veel subsidies en het evenwichttussen de belangen van huurders (kopers) en sociale ver-huurders is zoek.Door velen wordt ook gewezen op de gevolgen voor desociale huursector. Wat Is het effect van de selectieve ver-koop van corporatiebezit (nog afgezien van de juridischemogelijkheden en de consequenties voor de schatkist).Een nog verdergaande tweedeling van de wonlngmarkt kannoolt en te nimmer de bedoeling zijn. Waarom dan toch deNota gepresenteerd? Beide kamerleden moeten in staatgeacht worden om vele van de argumenten zelf te beden-ken. Sterker, van polltici mag verwacht worden dat zij voor-al aandacht besteden aan de gevolgen van voorgesteldbeleid. Dat ontbreekt nu echter geheel.Of krijgen de geruchtenmachinaties de overhand? Duive-steijn die wraak wil nemen op de koepels. Als dat zo is,heeft niet de volkshuisvestingsector een imago-probleem,maar de beide koepels van wonlngcorporaties.Duivesteijn en Van der Ploeg als het sociale gezicht van dePartij van de Arbeid, omdat op andere terreinen als desociale zekerheid en de oudedagvoorzienlngen weinigperspectief kan worden geboden? In dat geval wordt hetook voor de PvdA tijd voor fusiegesprekken met anderepolitleke partijen.De Nota als opening voor een politieke dialoog naar deWD voor een tweede paarse kabinet? Gelet op de signalenuit de WD, wordt daar wel in die richting gedacht. Is dathet geval dan krijgen cynische sociaal-democraten gelijk:"Paars is gewoon liberaal beleid".Hoe er ook over wordt gedacht, de sociale volkshuisvestingheeft geleerd waarzijn vrienden zitten. Dat is klaarblijkelijkniet meet bij de soclaal democraten. Overigens heeft dezeconstatering grote gevolgen voor de toekomstige wijze vanreageren vanuit het volkshuisvestlngsveld, omdat de PvdAIn haar nu getoonde opvatting over het volkshuisvestings-beleid en het functioneren van wonlngcorporaties bepaaldniet alleen staat.Of vergaat het met dit plan net zo als met eerder genoem-de idealen uit de sociaal-democratische hoek: veel stof,maar weinig realiteitsgehalte? Dat zou in mijn ogen in ditgeval terecht zijn. Het plan biedt huurders te weinig per-spectief en het idee om in de sector "dood liggend kapi-taal" aan te wenden, is teveel gebaseerd op gedachten dielijken op de wijze waarop de aardolie-opbrengsten jaren-lang consumptief zijn ingezet in onze economie met alsgevolg een jarenlang boven onze stand leven. Maar dat iseen klacht die sociaal-democraten vaker hebben gehoorden klaarblijkelijk weinig indruk heeft gemaakt. Het voorstelvan beide kamerleden heeft wel lets van een gevleugeldgezegde uit de succesvolle Monthy Python's Flying Circus:"and now for something completely different...", waarnaeen absurdlstische overgang volgde van het tot dangevolgde onderwerp. Het waarom was vaak onduidelijk,maar het was wel grappig. Ik blijf nu echter wel met eenvraag zitten: waar zit het nu fout, in de sociale volkshuis-vesting of in de sociaal-democratie, of in beide? En daar isweinig grappigs aan.Jan van der MoolenVerder met de nota Heerma;Een serieuze poging tot eensociale koopsector[06]Er is een politiek breed gedragen overeen-stemming over de doelstelling om eigen-woningbezit 00k voor lage-inkomensgroepenmogelijk te maken.(Foto; L. Broere, Nieuwerkerk a/d Ijssel)Er zijn in het verleden vele pogingen ondemomen om eensociale l