SAMSOM / NEDERLANDS INSTITUUT VOOR RUIMTELIJKE ORDENING EN VOLKSHUISVESTINGProfessionals helpen om nog beter te worden in hunvak. Dat is 6ns vak. En ook dat staat niet stil. Daaromwerken de uitgevers vanI Samsom en Kluwer voortaan verder onder een naam: Kluwer.Sneller, overzichtelijker en met meer service. En datgaat u merken ook. Achter alle boeken, cd-roms,tijdschriften, internet-sites, staat straks een afzender.Als u ons nodig heeft, zijn we makkelijk te vinden.De samenwerking betekent dat er nog meer professio-nals voor u klaar staan. Kansen zien als het nog ecbtkansen zijn.Opjuridisch,fiscaal,bestuurlijk, human resources en commercieel gebiedbent u dan ook verzekerd van de juiste informatie.Want om een voorsprong in uw markt te kunnenopbouwen en behouden, is adequate kennis nodig.Daarom volgen wij alle bewegingen in die markt.En delen die kennis. Op een beldere manier en op hetmoment dat u daar lets aan heeft. Kijk bijvoorbeeldeens op onze vernieuwde website, www.kluwer.nl.Daar kunt u zien waar we naar toe willen. Wat wegoed deden, blijven we goed doen. En wat beter kan,gaan we beter doen. Daar mag u ons aan houden.KLUWERVoorsprong met kennis. KluwerMeer informatie: www.lcluwer.nlTijdschrift voor de Volkshuisvesting7e jaargang, September 2001, nummer 6Onafhankelijk Tijdschrift voor de Volkshuisvesting.Bedoeld voor iedereen die actief is in en rond devolkshuisvesting in Nederland. Het tijdschriftverschijnt eike zes weken.5 RedactioneelHet functioneren van de woningmarkt: de mythe blijft bestaan.Jan van der MoolenHet Tijdschrift voor de Volkshuisvesting komt totstand onder auspicien van het Nederlands Instituutvoor Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting(NIROV) en onderzoekschool NethurRedactie-adresNIROV, Postbus 30833, 2500 GV Den HaagTelefoon 070 - 302 84 47, fax 070 - 361 74 22E-mail: smit@nirov.nlBezoekadres: Mauritskade 23, Den HaagHoofdredacteur Jan van der MoolenEindredactie Michiel Smit6 Helpt de Vijfde Nota?De kwaliteit van het wonen in NederlandIn hoeverre kunnen de in de Vijfde Nota gebruikte criteria van ruim-telijke kwaliteit het wonen in Nederland beinvloeden?Ronald van Kempen en Gideon Bolt11 De beleving van woonmilieus in kaart gebrachtTypering van woonmilieus langs lijnen van beleving is nog een rela-tief onontgonnen terrein. Hierbij enkele schreden op dat terrein.Andre BuysRedactie Edo Arnoldussen, Johan Conijn, IngeDrontmann, Jan Franke, Leo Gerrichhauzen,Vincent Smit, Magdeleen Sturm, Theo StauttenerRedactie Onderzoeksdossiers Johan Conijn,Kees van der Flier, Sako Musterd, Co Poulus,Jan van WeesepRedactieraad Tineke Booi, Frans Dieleman,Peter Dordregter, Jaap Modder, Len de Klerk,Peter Kuenzli, Carel de Reus, Martin van RijnSecretariaatRenate GoedhartUitgever Ruben Berghauser-Pont16 Stedelijke vernieuwing en het juridisch instrumentariumVorig jaar ward het stadsvernieuwingsbeleid vervangen doorgrotestedenbeleid. Dat omvat meer dan slechts een andere maniervan rijksbijdragen verstrekken.Els-Marie Peeters2 2 Verkoop van huurwoningen in het ROA-gebiedOm aan de koopvraag te voldoen moet volgens StaatssecretarisRemkes jaarlijks zo'n 2% van de huurwoningen worden verkocht. Inde regio Amsterdam werd in 1998 slechts 0,5% van de huurwonin-gen verkocht.Jeroen Frissen en Vincent ThunnissenAbonnementen De abonnemenstprijs bedraagt/ 197,- per jaar. Voor studerenden / 99,- per jaar.Voor NIROV-leden / 157,- per jaar.Informatie; Samsom.Opzegging schriftelijk tot uiterlijk 1 december vanhet lopende abonnementsjaar. Bij niet-tijdigeopzegging wordt het abonnement automatischmet een jaar verlengd.AbonnementsadministratieSamsom, Postbus 4, 2400 MA Alphen aan denRijn, telefoon 0172 - 466 822AdvertentiesSamsomSylvia de Jong, telefoon 0172 - 466 672Vormgeving en opmaakDupuis Communicatie, RotterdamDruk Den Haag Offset, Rijswijk27 Oorzaken van de woningbouwstagnatieDe woningbouwproductie in Nederland daalt en blijft achter bij deVINEX-taaksteliing. Het zijn vooral aanbodbeperkingen die de lagewoningbouwproductie veroorzaken.Harry van der Heijden en Joris Hoekstra3 2 De tweedewoningmarkt in het buitenland verkendIn Holland staat een huis?Een tweede woning in het buitenland is in hoog tempo een hot issueaan het worden. Wat zijn de oorzaken hiervan en wat is het verbandmet ontwikkelingen op de Nederlandse woningmarkt?Sandra Butter, Joke Hofstee en Geurt Keers38 Netwerk Bouwen en Wonen41 Agenda Bouwen en Wonenooa3uiigeversverbondGroep vaktijdschriftenDeze uitgave is mede mogelijk gemaakt door:Deloitte&ToucheVB Deloine & ToucheISSN 1382-4112? Samsom9?OBij de omslag:Twaalf van de in totaal 37 inzendingen voor de prijsvraag'Droomhuizen' van het ministerie van VROM.(bron: Joop van Reeken Studio, Rijswijk)1GEEFT KINDEREN EEN TOEKOMSTREDACTIONEELHet functioneren van de woningmarkt:de mythe blijft bestaan^f^^M e ontwikkeiing van de woningmarkt heeft^B ^1 de afgelopen tientallen jaren menigeen^^^BB bezig gehouden. Alsof het ging om hetzelf meeschrijven aan een spannende thriller. Of het nuging om politici, ambtenaren, beleidsontwikkelaars of deburgers, de vraag weike kansen er bestaan en beston-den om snel en succesvol de woning conform de gefor-muleerde wensen te bemachtigen, heeft alien bezigge-houden. Dit laatste lijkt niet te stoppen. Recent ontvingik weer een uitnodiging voor een bijeenkomst over dewoningmarkt, waarbij beloofd wordt dat de deelnemerantwoord krijgt op een niet gering aantal vraagstukken.Genoemd worden:- De toekomstige bewoner krijgt steeds meer vrijheiden zeggenschap bij het bouwen van en woning. Hoekun je als opdrachtgever of beleidsmaker daaropinspelen;- Hoe kunnen marktpartijen de vraag naar meer luxeen extra servicediensten realiseren;- Wat is het profiel van huizenkopers en weIke eisen enwensen stellen kopers aan hun huis;- Hoe gaan woningcorporaties om met de dilemma'srond het bevorderen van doorstroming, het verkopenvan 50.000 woningen per jaar en vragen rond deafweging tussen herstructurering of nieuwbouw.Je zou met andere woorden jezelf behoorlijk te kijk zet-ten als je je niet aanmeldt voor de bijeenkomst. Toch gaik niet. Niet omdat ik niet ge'interesseerd ben, integen-deel. EIke toelichting op wat er op de (verschillendedeel-)woningmarkt(-en) gebeurt, heeft mijn aandacht.Maar ik heb niet het gevoel dat ik wijzer word van de teverwachten voorspellingen. Ik geloof niet meer zo in hetvoorspellend karakter over wat er op die woningmarktgebeurt. Die woningmarkt is al jaren geleden een mythegeworden.Nu was de woningmarkt al nooit een perfecte markt. Dejarenlange woningnood heeft geleid tot een scala aanbeleid en regelgeving rond allerlei vraagstukken als deverdeling van huizen, huurprijzenbeleid, nieuwbouw- engrondbeleid en huursubsidiebeleid. Een aantal jarengeleden leek in de krapte op de woningmarkt verande-ring te komen. Er was sprake van ontspanning op ver-schillende regionale deelmarkten in ons land. Maarpleeg je op dit moment een belrondje in diverse regio'sonder bijvoorbeeld corporatiedirecteuren, dan blijkt daarnauwelijks meer sprake van. Met name in de huursectoris weer sprake van een aantrekken van de markt. Hetgevaar bestaat dat de als gevolg van de ontspanningopgetreden ontwikkelingen rond het meer gaan denkenin kwaliteitstermen, de aanpak van de herstructurering,de positie van de woonconsument, vervolgens weer hetonderspit gaan delven. Dat zou jammer zijn. Maar watme bezig houdt is toch vooral de vraag, hoe kan dit nuweer? Wat zijn de oorzaken? In mijn belrondje langsgenoemde corporatiedirecteuren komen als argumentennaar voren de inzakkende bouwproductie, de blijvendhoge instroom aan migranten en vooral ook het feno-meen van de tweede woning. Dit laatste is in het bui-tenland al lang gewoon en begint dus ook hier door tedringen. Niet alleen een tweede woning in het buiten-land, maar ook in eigen land begint verspreid te raken.De door de directeuren genoemde factoren gezamenlijkzullen ongetwijfeld bijdragen tot de opiopende span-ning. Maar gaat het we! om die factoren of zijn hetfabels, praatjes zonder grond? Ik weet het niet. Volgenshet onvolprezen Groot Woordenboek der NederlandseTaal, Van Dale dus, is een mythe een praatje zondergrond. Maar mythe wordt ook uitgelegd als een 'als juistaanvaarde maar ongefundeerde voorstelling omtrenteen persoon, zaak of toedracht'.Al die oude en nieuwe verhalen over de woningmarktlijken op een mythe. De mythe van de maakbaarheidvan de markt, de mythe van de mondige burger en dievan de kwaliteit, de mythe van nieuwe en betere mark-ten. Sommige politicologen wijzen op het belang van depolitiek om illusies en mythen te verkopen als ging hetom handelswaar. Andere politicologen benadrukken hetbelang om mythen te gebruiken in het reduceren vanonzekerheid en het daardoor scheppen van eengemeenschappelijk referentiekader. Er is wat voor tezeggen om beide stromingen van toepassing te verkla-ren bij de beleids- en opinievorming rond het functione-ren van de woningmarkt. Er is duidelijk sprake van eenspanning tussen retoriek en realiteit. Om die redengeloof ik dus niet zo in bijeenkomsten die een voorspel-lend karakter dragen. We zijn nog nooit geslaagd in hetjuist voorspellen van ontwikkelingen op de woning-markt. Maar als het gaat om het achteraf verklaren vanontwikkelingen, komt u mij weer wel tegen. Ik ben gekop het vernemen van wat zich nu weer heeft afgespeelden op weIke wijze de markt toch weer net even andersheeft gereageerd dan wat we voorspelden. De woning-markt is niet alleen een mythe, maar kan gerust ook eenmysterie genoemd worden.Jan van der MoolenBlST3Helpt de Vijfde Nota?De kwaliteit van het wDe Vijfde Nota over de Ruimtelijke Ordening heeft tot doel om Nederlandmooier te maken. Daartoe is onder andere een zevental criteria vanruimtelijke kwaliteit geformuleerd. Deze criteria liggen aan de basis vande Nota. In dit artikel wordt bekeken in hoeverre de in de Vijfde Notagebruikte criteria van ruimtelijke kwaliteit het wonen in Nederlandkunnen bei'nvloeden.Ronald van Kempen en Gideon BoltUrban Research Centre, Universiteit Utrecht16101soStreven naar ruimtelijke l