^ebouwOrgaan van het Nederlandsch Instituut voor Vollcshuis-vesting en Stedebouw en van den Nationalen Woningraad,Algemeenen Bond van Woningbouwvereenigingen, tevensgewijd aan den WederopbouwNovember 1941 22e Jaargang no. 1130 "lo BRANDSTOF-BESPARINGLaat Uw woning TOCHTVRIJ makenmet onzeMONOPOL TOCHTSTRIPVraagt vrijblijvend prijsopgave.Firma BESSELINK EN NABBEMarnixslraat 240 -- AmsterdamTelefoon 34806 (na 6 uur Tel. 86402)WOLTER & DROS N.V.INGENIEURSBUREAU - OPGERICHT 1875AMERSFOORTTELEFOON No. 1047-1048AMSTERDAMTELEFOON No. 84709HEES (Nijmegcn)TELEFOON No. 24316KLIMATISEER-INRICHTING, WARM- EN KOUD-WATERVOORZIENING, SANITAIRVOLAUTOMATISCHE OLIESTOOKEN KOLENSTOOKINSTALLATIESEENDOORSTROOMAPPARAATIN UW KEUKEN MET ZIJLEIDINGNAAR EEN DOUCHECEL KANNIET MEER WORDEN GEMIST.LET U SLECHTS BIJ AANKOOP OPONDERSTAAND MERKZUTPHENz HOLLANDN.V. INDUSTRIEELE MAATSCHAPPIJ ?ZUTPHEN?FABRIEK VOOR SPECIAALAPPARATEN EN MASSA-ARTIKELEN,,WODAN"VERF- & LAKFABRIEKENJACOB MARTENSAMSTERDAM - TEL. 27127-92628Schilderwerk zoowel voor oude alsnieuwe muren, voor binnen enbuiten, behoeft niet te stagneeren.WODAN MUURVERFRAMSES MUURVERF2IJN OLIEVRIJE PRODUCTENVRAAGT NADERE INLICHTINGENVLAMOVENDAKPANNENOOSTHOEKALPHEN aid RUN,,WIRZ" BOUWSTOFFENINDUSTRIEOvertoom 371 - AMSTERDAM-W - Telefoon 82360 -- -- -- Fabriek: Rijksstraatweg 85 - HALFWEGLevert als specialiteit: GOEDGEKEURDE SINTELDRIJFSTEEN 5, 6, 7 en 9 cM. dikteLICHTBETONPLATEN 33X20X5 en 33X20X7CM.Ook gesteld in het werk. Nederlandsch fabrikaat.Tijdschriftvoor Volkshuisvesting en StedebouwOrgaan van het Nederlandsch Instituut voor Volkshuisvesting en Stedebouw enden Nationalen Woningraad, Algemeenen Bond van Woningbouwvereenigingen,waarin opgenomen de mededeelingen van den Rijksdienst voor het Nationale Plan,en tevens gewijd aan den WederopbouwRedactici H. P. J. Bloemers, J. Bommer, Jhr. M. J. I. de Jonge van Ellemeet, Ir. L. S. P. Scheffer,Ir. P. Bakker Schut, Mr. J. Vink, Ir. J. M. A. Zoetmulder^ ? Medevrerker voor den Wederopbouw: Dr. Ir. Z. Y. van der Meer, Algemeen Secretaris van denAlgemeen Gemachtigde voor den Wederopbouw en de Bouwnijverheid.Adres Toor Redactie en Abonnementen: Lange Voorhout 19, 's-Gravenhage,Telefoon 115720, 115721 en 115722Adrertenties: Keizersgracht 188, Amsterdam C, Telefoon 49128November 194122e Jaargang -- No. 11MaandbladOfficieele mededeelingenNederlandsch InstituutPenningmeesterDe verplaatsing van het bureau van het Instituut naarden Haag heeft het bestuur aanleiding gegeven de ver-vulhng van het penningmeesterschap in overweging tenemen. Het kan namehjk van belang zijn bij spoed-eischende financieele aangelegenheden, dat de penning-meester voor het bureau onmiddellijk bereikbaar is. Methet oog hierop is de Heer Ir. L. S. P. Scheffer als pen-ningmeester afgetreden, en is in zijn plaats de HeerIr. P. Bakker Schut door het bestuur tot penningmeesterbenoemd.Een woord van erkentelijkheid voor het werk, dat deHeer Scheffer als penningmeester in het belang van hetInstituut heeft verricht, is hier op zijn plaats.Secretaris-DirecteurDe op 14 November 1.1. gehouden ledenvergadering heeftden Heer Drs. H. van der Weyde, die tot dusver alsadjunct-secretaris aan het Instituut verbonden was, be-noemd tot secretaris. Daarmede is het ambt van Secre-taris-Directeur, dat een aantal jaren onbezet is gebleven,opnieuw vervuld.De Voorzitter betuigde den Heer Mr. J. Vink, die thanshet secretariaat heeft neergelegd, den dank van het Insti-tuur voor zijn werk.LedenvergaderingOp 14 November is in den Stadsschouwburg te Utrechteen ledenvergadering gehouden, waarin de Heer Dr. Ir.H. G. van Beusekom een lezing heeft gehouden over,,De woningvoorziening nu en straks". Het drukke be-zoek deed zien dat voor dit actueele onderwerp onderonze leden levendige belangstelling bestond.Van de gelegenheid om aan den spreker vragen te stel-len, werd door verscheidene aanwezigen gebruik ge-maakt.Na afloop van de vergadering werd onder leiding vanden architect den Heer W. M. Dudok en van denHeer Mr. J. de Blieck, Directeur van den Uftrechtschenschouwburg, een rondgang gehouden door het gebouw,waaraan door vele leden werd deelgenomen.De taal van onze woninghervormers en stedebouwersEenige organisaties, die zich de bevordering van detechnische wetenschappen of de technische praktijk tendoel stellen, hebben gezamenlijk met het Departementvan Opvoeding, Wetenschap en Cultuurbescherming enhet Genootschap ,,Onze Taal" een Centrale Taalcom-missie voor de Techniek ingesteld. De taak van dezecommissie zal zijn het bevorderen van de taalzuiveringdoor het vervangen van ingeslopen onjuiste woorden inde technische taal en daarnaast ook taalvorming doormedewerking te verleenen aan anderen, die zich mettechnische nomenclatuur bezig houden. Het resultaatvan haar werk zal de commissie wereldkundig makenin den vorm van woordenlijsten, die ter critiek in devaktijdschriften zullen worden aangeboden. Eerst nabehandeling van de critiek zal zij definitieve lijsten vast-stellen.Het dagelijksch bestuur van het Instituut was van oor-deel, dat er ook in de sfeer van volkshuisvesting en ste-debouw behoefte bestond aan een onderzoek, zooals decommissie zal ondernemen. Het heeft daarom contactgezocht met degenen, die het initiatief hebben genomenen als gevolg van het overleg met hen is een subcom-missie voor stedebouw en volkshuisvesting gevormd,bestaande uit de Heeren Dr. J. P. Fockema Andreas,voorzitter, Jhr. M. J. I. de Jonge van Ellemeet en Drs.H. van der Weyde, leden.Deze commissie zou gaarne bij haar werk de medewer-king hebben van alle lezers van het Tijdschrift. Zij denktzich die medewerking aldus, dat ieder, die in de vaklite-ratuur of in gesprekken met vaklieden een woord ofuitdrukking tegenkomt, die betrekking heeft op het vakzelf en die hem geen goed Nederlandsch lijkt, of ookeen vreemd woord, waarvoor een gelijkwaardige vak-term in het Nederlandsch ontbreekt, daarvan opgavedoet aan het bureau van het Instituut. Gaarne wekkenwij de lezers op om de commissie op deze wijze behulp-zaam te zijn.181Nationale PlanRijksdienst voor het Nationale PlanOp Woensdag 23 Me'i j.l. werd ~ na het verschijnenvan de Verordening van 15 Mei d.a.v. no. 91 -- eenpersconferentie belegd, waarbij door Ir. H. van der Kaa,Dr. Ir. F. Bakker Schut en Dr. Ing. Habil. Roloff toe-lichtingen werden gegeven betreffende de strekking derverordening.Aangezien destijds nog niet over een orgaan werd be-schikt, waarin de Rijksdienst zijn mededeelingen doet,wordt het volledigheidshalve gewenscht geacht de des-tijds door den huidigen Directeur van het Bureau ge-dane mededeeling -- de andere mededeelingen warenniet op schrift gesteld -- hieronder te doen volgen.Op 26 April 1940 bracht de Staatscommissie voor deherziening der Woningwet onder voorzitterschap vanMr. Frederiks, den Secretaris-Generaal van het Depar-temcnt van Binnenlandsche Zaken, haar rapport uit,waarbij een ontwerp voor een nieuwe Woningwet werdovergelegd.In dit ontwerp kwamen bepalingen voor nopens devaststelling van een nationaal plan. Ter toelichtingwerd daarbij onder meer het volgende opgemerkt:,,Zooals reeds thans een Rijkswegenplan bestaat, het-welk de trace's van de wegen voor het geheele land aan-geeft, kan men zich voorstellen, dat ook op ander ter-rein en ter verzorging van andere belangen een sterkeaandrang aanwezig is tot het geven van algemeene.richtlijnen. Coordinatie van al deze uiteenloopende be-langen, welke alle het gebruik van den bodem betreffen,kan in de naaste toekomst niet uitblijven; zij is dringendnoodzakelijk, teneinde te voorkomen, dat afzonderlijkebehartiging van die belangen tot botsing aanleidinggeeft.'Bij de nationale belangen, welker behartiging met devaststelling van een nationaal plan wordt beoogd, wordtonder meer gedacht aan een juist en economisch ge-bruik van den bodem en aan de bescherming van diegedeelten, welke door hgging, samenstelling of karak-ter van bijzondere waarde voor de natie moeten wordengeacht.Belangen van landbouw, handel en nijverheid, natuur-schoon, recreatie, vestiging en verkeer te land, te wateren in de lucht, alsmede defensiebelangen zullen daarbijuiteraard tegen elkander moeten worden afgewogen.. Tot het voorbereidende werk voor het nationale planmoet worden gerekend het bestudeeren van, en hetbrengen van eenheid in de gegevens, welke voor hetstedebouwkundig werk in ons land van meer algemeenebeteekenis zijn, zoomede het coordineeren van het werkder verschillende streekplancommissies. Door het cen-traal verzamelen en rangschikken van gegevens, waar-van andere, provinciale of gemeentelijke, stedebouw-kundige instanties profijt kunnen trekken, wordt ver-spilling van krachten voorkomen".Tot zoover de Staatscommissie.Het rapport van de Staatscommissie was vooraf gegaandoor verschillende publicaties, waarin de noodzakelijk-heid van een nationaal plan voor Nederland werd be-toogd. In 1938 liet het Nederlandsch Instituut voor^Q- Volkshuisvesting en Stedebouw het onderwerp behan-ioZ delen in een praeadviezenvergadering, waar als sprekersoptraden de Heeren Ir. P. Bakker Schut, Ir. L. S. P.Scheffer en Mr. H. Westermann, en naar aanleidingwaarvan door het dagelijksch bestuur een adres aan denMinister van Binnenlandsche Zaken werd gezonden omde zaak in zijn aandacht aan te bevelen.In 1939 verscheen een dissertatie van de hand vanDr. Ir. W. B. Kloos over ,,Het Nationale Plan" ensfndsdien was het onderwerp blijkens de verschillendeartikelen erover in vak- en dagbladen niet meer van delucht. De gedachte van het nationale plan mag dan ookmet recht een uit Nederlandsch initiatief in den loop derjaren gegroeide en thans tot rijping gekomen vruchtheeten.Hoewel dus de plannen voor de instelling van een Rijks-dienst voor het Nationale Plan stellig niet nieuw warenzijn er tal van factoren, die het niet slechts gewenscht,doch ook noodzakelijk hebben gemaakt deze plannenonder de huidige omstandigheden zonder verder uitstelte verwezenlijken.Naar veler meening zullen wij ook na afloop van denoorlog hebben te rekenen met een Europa, waarin meei:dan vroeger het geval was, de productie volgens vasterichtlijnen zal worden geordend en waarin de onderlingeeconomische betrekkingen der staten de gevolgen vandeze ordening te zien zullen geven.De naar verhouding.tot andere landen zeer dichte be-volking van ons land en de sterke groei van het bevol-kingscijfer, waardoor onze huidige 9 millioen inwonerser in 1980 waarschijnlijk 11 millioen geworden zullenzijn, dwingt ons tot een uiterste spaarzaamheid bij hetgebruik van den bodem en tot vermijding van verkwis-ting en ondoelmatig gebruik van den grond.Het bodemgebruik is in hoofdzaak gericht op vier doel-einden: het werken, het wonen, de ontspanning en hetverkeer. Daarvan vereischt het werken verreweg denmeesten grond, waarbij nijverheid en handel veel be-scheidener grondgebruikers zijn dan veeteelt. Maar alis het werken als het direct noodige voor het bestaanook het belangrijkst, in een sociaal en cultured volwaar-dige maatschappij moet ook aan de andere factoren denoodige aandacht worden besteed.Zoo zal een der taken voor den nieuwen dienst zekerzijn het voor elk concreet geval afwegen van de econo-mische belangen der cultuurtechnische werken eenerzijdsen de sociale belangen van recreatie en wetenschap bijnatuurschoonbehoud andererzijds. En al zullen er --zooals bij elke compromisbeshssing -- steeds een enveelal twee teleurgestelde partijen zijn, wij mogen nooituit het oog verliezen, dat er uiteindelijk slechts een na-tionaal belang is, en dat het onderschikken van de ver-schillende vakbelangen en groepsbelangen aan dit natio-nale belang een noodzakelijkheid is. Ook bij het vast-leggen van bestemming en gebruik van den bodem.Natuurlijk is dit alles allerminst nieuw. In de uitbrei-dingsplannen kende men reeds langen tijd het rechts-middel om op gemeentelijke schaal dezelfde ordeningtot stand te brengen. Sinds 1931 was voorts door middelvan het streekplan deze ordening ook voor gewestenmogelijk gemaakt. Wat thans geschiedt, is dus nietanders dan -- zooals de Staatscommissie het noemt --een overkoepeling van het gebouw der stedebouwkun-dige maatregelen, een overkoepeling, welke in de Ver-eenigde Staten van Amerika en in Duitschland reedseerder tot stand was gekomen.DE VREDELOSBARST!!Ja, inderdaad zal het zijn een losbarsten van vreugde,een vervullen van ontelbare wensen, die wij ophebben moeten schorten tot het ,,na de oorlog ".Naast al die wensen zullen wij als vakman ookweer kunnen ,,Smullen" van de oude beproefdeWenzo Producten, zonder ons te storen aan olie-gehalte's, aan vergunningen en controleurs. Wijzullen weer kunnen genieten van de glans derWenzo Producten en als schilder trots zijn op onswerk, dat wij onze klanten kunnen garanderen.Nu kunt U bij de Wenzo, (en dat dikwijls nogbeperkt) olievrije producten kopen, maar de Wenzoverffabriek in Breda is en blijft een verffabriekvoor het klassieke Standgroen, Standwit, Japan-lakken en vernissen.DE VERF-. LAK- EN VERNISFABRIEK?WENZO? TE BREDAstaat voor de Nederlandse vaklui startklaar, omook voor U het allerbeste te leveren.De Wenzo helpt den vakman door deze tijd. Metnog meer energie zult U straks weer wordengeholpen.Straks als de vrede over ons losgebarstenzal zijn.=i f= doopsnedeVOORAL IN DEZEN TIJD VAN GROOTE HOUTSCHAARSCHTEen schaarschte aan andere bouwmaterialen,is Stecngaas HET aangewezen materiaalvoor verschillende onderdeelen in den bouw. Wij vragen uw aandacht voor onderstaandeSteengaas-gootconstructie en Steengaas-kapbekleeding. - Voor meerdere gegevens wendemen zich tot ons rechtstreeks of tot de met ons samenwerkende stelorganisaties:J. H? Busschbach N*V.t Amsterdam en Rotterdam; Firma J. A. ten Thijc^ Nijmegen, metfilialen te Breda, Tilburg en Den Boschj L. J, Brugman^ Enschede; J. van Buiten, Groningen*Alvorens de muurplaat wordt gelegd. worden aan de onderzij'de van deze plaat dc noodige gootklossen opnormalen afstand bevestigd, nadat zij naar het profiel der goot zijn uitgezaagd, indien zij van hout, en gebogetttindien deze liggers van U of T ijzer worden vervaardigd.Nadat de muurplaat is gelegd, worden de liggers onderling met enkele staafjes betonijzer verbondcn, voor debevestiging van het steengaas.De afwerking van het steengaas zal eerst geschieden^ wanneer alle werkzaamheden in de goot zijn verricht.De aldus verkregen goot zal een sierlijke bekroning van het gebouw worden, terwijl geen houtwerk voor boei-deelen, lijsten enz. noodig is. Bovendien is zij sterker dan een zinken goot, en, mits met de juiste materialenafgewerkt, absoluut waterdicbt en ook praktisch niet aan lekkage onderhevig.Ongeacht welke kapvorm is ontworpen, kan deze kap een voldoende afsluiting aan het gebouw geven, wan-neer op oud-HoUandsche wijze de spanribben op de gordingen worden bevestigd, het binnenboeibord op of tegende muurplaat sluitende wordt aangebracht en de panlatten daama op de spanribben bevestigd.De kap wordt belegd met dakpannen met solide sluiting, zoodat reeds een goede dichtheid verkregen is,Aan dc ondcrzijde der spanribben wordt nu het steengaas aangebracht en afgewerkt als de plafonds.Op deze wijze is een solide en voordeelige bekleeding der kap verkregen en het dakbeschot gespaard, terwijlaan dea eisch van bewoonbaarheid ten voile is voldaan.N.V. ARO ^ HEESWIJK (bij Montfoort)Fabrieken voor vervaardiging van Steengaas en andere Bouwmaterialen.Steengaas Goot-constructie en dito Kapbekleeding, afdoend, eenvoudig, goedkoop.Roode TegelschePlavuizen20X20X315X15X2cmDE vloertegel voor woningbouw.RUSSEL-TIGLIATEGELENn.v.LZELANDER'sELECTROTECHNISCHE EN TECHN. HANDELSVENNOOTSCHAPAMSTERDAM SINGEL 142/144 TEL. 48989ROTTERDAM COOLSCHESTRAAT 94 TEL. 37434 & 38305GRONINGEN HEERESINGEL 30 TEL. 3769ELECTRISCHE INSTALLATIE-MATERIALEN,APPARATEN & MACHINES.ELECTRQMOTORENELECTRISCHE VERLICHTINGS-ORNAMENTEN,SCHEMERLAMPEN, WANDVERLICHTINGENELECTRISCHE HUISHOUDEUJKE APPARATEN,SANITAIR - TECHNISCH - MATERIAALBEZOEKT ONZE TOONZALENL. GREATTI - AMSTERDAMKALFJESLAAN 56 - TELEFOON 24181TELEFOON 24181- AANRECHT-BLADENHOUTGRANIETTERRAZZO - MOZAIEK - AANRECHT-BLADENESTRICH-VLOEREN -- HOUTGRANIETGRANITINE VOOR TRAPPEN EN MUURBEKLEEDINGBij tal van WONINGBOUWVEREENIGINGEN toegepast.Alle typen garagedeurenzoowel compleet als garniturenuit vodrraad leverbaarJ. & G. StrobandNwe Teertuinen 22 -- 23Telefoon 47139AMSTERDAM-CDoor grondstoffengebrek(Gedep. merk)is het voor den architect nu moeilijkerdan ooit het juiste verfbestek te makenVooral in dezen tijd komt vindingrijk-heid te pas en is overleg noodzakelijkWij helpen U bij het maken vanhet bestek en aan de juiste verf;bovendien - geven wij U de service,waardoor het werk vlot verloopt.N.V. Lak- en Verffabriek,,PREMIER"v/h GEBR. VERHEYLOOSDUINEN (DEN HAAG)Daarbij moet worden aangeteekend, dat het woord,-,stedebouwkundig" in de nieuwe verordening is ver-vangen door het woord ,,planologisch" omdat stede-bouwkunde in niet-vakkundige kringen onjuiste gedach-tenassociaties opwekt, daar het begrip noch met de stad,noch met het bouwen te maken heeft.In de verordening, die tevens de basis geeft voor nieuwevoorschriften omtrent streekplannen, zijn naast de vast-stelhng van het Nationale Plan, welke aan den Secreta-ris-Generaal van het Departement van BinnenlandscheZaken is voorbehouden, belangrijke bevoegdheden ge-delegeerd aan den President van den Rijksdienst, n.l.het voorschrijven van de wijziging van streekplannenen uitbreidingsplannen en een recht van veto tegen deuitvoering van werken. Deze bevoegdheden zijn noodigom een gaaf geheel van plaatselijke, gewestelijke ennationale planologische maatregelen te krijgen en omontijdige doorkruising door daarmede niet strookendeprojecten te voorkomen.Met dit ingrijpen zal echter niet verder worden gegaandan strikt noodig is voor het door de Verordening be-oogde doel en het ligt zeker niet in de bedoeling de ge-decentraliseerde bestemmingsregeling door middel vangemeentelijke uitbreidingsplannen, waardoor in de mees-te gevallen zulke uitnemende stedebouwkundige resul-taten werden verkregen, aan te tasten, Ook de gewes-telijke regeling van de bestemming, welke door middelvan -streekplannen wordt bereikt, zal gedecentraliseerdblijven. Overeenkomstig het door de Staatscommissievoorgestelde wetsontwerp voor de herziening van deWoningwet, zullen aan de prpvinciale besturen grooterebevoegdheden worden ingeruimd bij de totstandbren-ging van streekplannen, zulks met het oog op denbovengemeentelijken aard van de belangen, welke daar-mede worden gediend.Deze bevoegdheden zullen in een uitvoeringsbesluit, datin de Staatscourant zal verschijnen, nader worden om-schreven.Wil men echter ordenen, dan dient men wel terdege teweten wat men ordent, waarom men ordent en op welkewijze men ordent. Niets is gevaarlijker dan het nemenvan maatregelen zonder voldoende inzicht in de feite-lijke verhoudingen. Uitvoerige voorstudies zijn dus nood-zakelijk. Door den grooten omvang van de verschillendeproblemen en door de vaktechnische zijde, welke demeeste daarvan hebben, is het niet doenlijk en ook be-paaldelijk ongewenscht deze voorstudies geheel of ookmaar in hoofdzaak door het bureau van den Rijksdienstzelve te doen geschieden. De medewerking van het Cen-traal Bureau voor de Statistiek en van tallooze andereinstanties is daarbij onmisbaar. Ook de universiteitenen hoogescholen -- voorzoover mij bekend een novumin de Nederlandsche wetgeving -- zijn door de Ver-ordening in deze voorstudies ingeschakeld door middelvan studie-centra, waar professoren, lectoren, assisten-ten en studenten, in het kader, dat door de planologischevereischten wordt gevormd, bepaalde onderdeelen opwetenschappelijke wijze kunnen onderzoeken.Doch niet alleen de wetenschappelijke voorstudies, ookde vaktechnische projecten zullen uiteraard grootendeelsniet door den Rijksdienst, doch door de verschillendedaarvoor beter geoutilleerde bureaux -- men denke b.v.aan wegen, kanalen, cultuurtechnische werken '-- moe-ten worden gemaakt en zoo mogelijk op het nationaleplan moeten worden overgenomen. De coordineerende Nationale Planen overjsoepelende functie van den Rijksdienst zal daar-bij steeds voor oogen moeten worden gehouden.Uit dit alles zal duidelijk zijn, dat de taak van dennieuwen Rijksdienst veelomvattend en veelzijdig is.Aangezien echter de personen, die voor de beshssingenvan den Rijksdienst de verantwoordelijkheid zullen heb-ben te dragen, noch alwetend, noch alzijdig zijn, staatvast, dat alleen bij voldoende medewerking van ambte-lijke en niet-ambtelijke instanties het werk tot een succeszal kunnen worden. Het nationale plan -- dat uiteraarduit vele plannen bestaat en dat een sterk dynamischkarakter draagt '- moet groeien uit de samenwerkingvan alien, die hun speciale kennis daarvoor in dienststellen. Hier is gelegenheid tot behartiging van eenwaarlijk nationaal belang en .tot verwezenlijking van degemeenschapsgedachte, waarover in deze tijden zooveelwordt gesproken, doch waarnaar niet steeds wordt ge-handeld.Er wordt dan ook een beroep gedaan op alien, om doorde verstrekking van juiste en uitvoerige gegevens detaak van den nieuwen dienst te vergemakkelijken en inhet bizonder zal de medewerking van de pers op prijsworden gesteld, die ook steeds zal kunnen rekenen opde bereidheid van het bureau alle gewenschte inlichtin-gen te verstrekken, voorzoover zulks althans met hetoog op het geheime karakter van sommige plannenmogelijk is.Toepassing artikel 5, lid 3, van de verordening van15 Mei 1941, No. 91, betreffende de instelhng van eenRijksdienst voor het Nationale PlanDe President van den Rijksdienst voor het Nationale PlanGezien de aanvrage d.d. 30 September 1941 van den Heer Lucasvan der Valk cm vergunning tot het oprichten van een gebouw opeen perceel, gelegen aan den Zuid-Schalkwijkerweg, kadastraal be-kend Gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Sectie P no. 514,alsmede het daaromtrent uitgebrachte advies van den Commissarisvan de provincie Noord-HoUand d.d. 17 October 1941 en het rap-port van den Directeur van het Bureau van den Rijksdienst voorhet Nationale Plan d.d. 24 October 1941 no. S 3133/4335.Overwegende, dat het oprichten van het onderhavige gebouw t.w.een smederij, op de strook grond tusschen het Zuider Buiten Spaarneen den Schalkwijkerweg in strijd is met een in voorbereiding zijndontwerp van een streekplan voor Kennemerland-Zuid, waarin dezestrook is bestemd voor agrarische en recreatieve doeleinden enniet voor industrie,heeft op grond van artikel 5 lid 3 van het Besluit van de Secre-tarissen-Generaal van de Departementen van Binnenlandsche Za-ken, van Financien, van Opvoeding, Wetenschap en Cultuurbe-scherming, van Waterstaat, van Handel, Nijverheid en Scheep-vaart en van Landbouw en Visscherij, betreffende de instelling vaneen Rijksdienst voor het Nationale Plan van 15 Mei 1941 (No.91/1941),besloten bezwaar te maken tegen het uitvoeren van werken, ver-eischt voor het oprichten van een gebouw op het perceel gelegenaan den Zuid-Schalkwijkerweg, kadastraal bekend gemeente Haar-lemmerliede en Spaarnwoude, Sectie P no. 514.'s-Gravenhage, 13 November 1941De President van den Rijksdienstvoor het Nationale Plan,(get.) Frederiks183WederoptouwDe wederopbouw van stad en landHieronder volgt een overzicht van de belangrijkstevoorvallen in September.In de gemeente Mill en omgeving had 9p 22 Septemberde plechtige overdracht aan de gemeentebesturen plaatsvan 11 herbouwde en 54 herstelde huizen, waarbij deAlgemeen Gemachtigde tegenwoordig was.Op 6 September heeft de Algemeen Gemachtigde eenopenbare prij'svraag uitgeschreven, welke ten doel heeftstedebouwkundig-architectonische ontwerpen te verkrij-gen voor de bebouwing van het Hofplein en de Blaak teRotterdam. De jury, waarvan de Algemeen Gemachtig-de voorzitter is, 2al bestaan uit de Heeren F. A. Eschau-zier, Ir. J. Gratama, H. M. Kraayvanger, A. J. Krop-holler, Ir. L. S. P. Scheffer, Ir. A. van der Steur, Ir. P.Verhagen en Ir. W. G. Witteveen. Zoowel voor hetHofplein als de Blaak worden drie prijzen uitgeloofd:een eerste prijs van f 6000, een tweede van f 5000 eneen derde van f 3000, terwijl voorts voor elk premienbeschikbaar worden gesteld tot een bedrag van f 3000.Inzending wordt verlangd voor of op 1 December 1941.De voorbereiding van de onteigening voor den weder-opbouw en de toewijzing van gronden aan onteigendenschreed in verscheidene gemeenten voort. In Dordrechten Ede had aanzegging der onteigening plaats, evenalsin Koudekerke, Princenhage en Vlissingen. In Rotter^rdam was hetzelfde het geval ten aanzien van verschei-dene complexen. In een aantal gemeenten in NoordHolland werd voortgang gemaakt met de onteigeningten behoeve van Heldersche vluchtelingen.In Rotterdam zijn, wat den woningbouw betreft, ver;schillende werken in uitvoering. Er kwamen in dezemaand geen complexen in het kader van den wederop-bouw tot voltooiing.In Middelburg had een bespreking plaats tusschen ver-schillende autoriteiten betreffende de loozing van hetafvalwater der stad. Er werd een uiteenzetting gegevenvan het rioolstelsel van Middelburg en de daaraan nood-zakelijke verbeteringen, o.a. een zuiveringsinstallatie,waarvan de plannen in voorbereiding zijn.Het bouwrijp maken van de perceelen, bestemd voor dete herbouwen panden in de binnenstad van Middelburgvindt goeden voortgang. Hierbij zijn ongeveer 350 arbei-ders te werk gesteld. Het feit dat verschillende pandenreeds flink uit den grond komen, heeft een stimuleeren-den invloed gehad op die gedupeerden, die nog weifel-den omtrent een besluit ten aanzien van den herbouw.Het aantal boerderijen, dat over het geheele land ineenig stadium van wederopbouw verkeert, klom in Sep-tember nog eenigszins, namelijk van 500 tot 514.anjaqiaoplcatTjer1^5. ?.351f^rj^" Woninqboow ^Palrimonium^Dooch en Lommer ieAmoierdam.aronilecl.lohan Drouwer.nplan voor^_,Ouden won daciS.n,, Leeir*endaleraDadWoningbouw in Bosch en Lommer van,,Patrinioniuni"door Johan BrouwerDoor de Woningstichting ,,Patrimonium" te Am-sterdam werd in Februari 1938 aan schrijver dezesopdracht gegeven, plannen te maken voor denbouw van 150 woningen in het uitbreidingsplanBosch en Lommer te Amsterdam aan de Lucelle-straat, Granidastraat en het Leeuwendalerspad.De situatie is gunstig, het bouwblok is aan het Zui-den geheel open, waardoor de woningen rondomzon genieten, de blokdiepte is 46 m, zoodat een breedbinnenterrein overblijft voor siertuin. In de stratenkomen gemeente-plantsoenen.In de bebouwingsvoorschriften is o.m, voor hettoegewezen terrein als maximum woninginhoud 200m?> vastgesteld.Aanvankelijk waren woningen ontworpen met debergplaatsen op de zolderverdieping, van den voor-gevel af tot halve perceeldiepte. Later werd beslotende bergplaatsen op den beganegrond aan te brengen.Hierdoor kon de oppervlakte van de bergplaatsengrooter worden en omdat de bouwkosten reeds op-gegeven waren en de inhoud van de bergplaatsendus niet vatbaar was voor uitbreiding, moest dehoogte sterk beperkt worden. Zij is thans van vloertot plafond 2.05 m en van vloer tot onderslagbint1.83 m.Bij het besluit om de bergplaatsen op den begane-grond aan te brengen, werd tevens het algemeentrappenhuis aanvaard en besloten stalen ramen endeuren toe te passen.Omdat de achtergevels van den openbaren weg afzichtbaar zijn, is in de bergplaatsen een afgerasterdgedeelte voor het drogen van de groote wasch aan-gebracht, en op de veranda's een scherm, van pro-fielijzer met gefigureerd draadglas, voor het drogenvan de kleine wasch.De gestelde 200 m^ per woning liet niet toe, voorelke woning op haar verdieping een van buitenafonzichtbare droogruimte te maken, welke direct metde buitenlucht in verbinding staat, hetgeen ideaalzou zijn.In de Rivierenbuurt hebben we voor de bovenstewoningen, buiten de zolderbergplaats, een droog-zolder gemaakt, doch de bewoners bleken de voor-keur te geven aan het drogen op de veranda's, om-dat dit in de open lucht geschiedt. Een jong archi-tect meende in dit verband een oplossing gevondente hebben, door het waschgoed te verbergen achterharmonicagaas. Hij zal nu wel wat geleerd hebben.Bij de strooken-bebouwing in Bosch en Lommer,waar men van de kamer aan den voorgevel steedstegen de met waschgoed versierde achtergevels aan-ziet, zijn van de bewoners vele klachten dienaan-gaande ingekomen. Door het toepassen van hetalgemeen trappenhuis werd de indeeling van dewoningen vereenvoudigd; er ontstond eigenlijkslechts een dubbel type, van woonkamer met 3slaapkamers en woonkamer met 2 slaapkamers. Omgrootere woningen te verkrijgen werd de binnen-bouwmuur verplaatst. Het complex bevat: 14 wo-Voorgevel woningbouw ..Patrimonium"Detail achtergevel woningbouw ,,Patrimonium".ArtikelenDetail voorgevel woningbouw ,,Patrimonium'186ningen van 1 woonkamer met 4 slaapkamers, 58 wo-ningen met 1 woonkamer en 3 slaapkamers, 58 wonin-gen met 1 woonkamer en 2 slaapkamers, 14 woningenmet 1 woonkamer en 1 slaapkamer, en een apart blokjevan 6 woningen voor ouden van dagen, met 1 woon-kamer en 1 slaapkamer. Deze laatste woningen hebbengeen douche, de overige hebben een ruime douche,waarin een vuurklei waschbak met gelegenheid voor hetgebruik van het waschbord. Het warm water wordt ver-kregen door een geysertje van het G.E. tegen een huurvan / 1.-- per maand, geplaatst in de keuken boven dengootsteen en met een leiding naar den douchesproeieren boven den waschbak.De bouwkosten van het laatste door Patrimonium ge-bouwde blok in de Rivierenbuurt waren f 9.58 per m3.Veihghcidshalve werd voor dezen bouw / 10.50 per mSaangehouden; bij de besteding in Jan. 1940 was de prijsreeds 25 % hooger en thans, door de tijdsomstandighe-den, nog hooger.De gemiddelde huur per woning, welke na de aanbeste-ding was berekend op / 6.71 per week, is thans f 8.10per week.De erfpacht bedraagt / 1.90 per m2 en voor de wonin-gen van ouden van dagen / 1.42 per m^.ihHboodochappcnpci Irft1poitekiikei- bove-nnet loi-nuio.ine M'aach op deweranda.in be keokeo enin de cJoucne.Lyubf-qnciotoffenkist-opaevemnaainhoii