VolSteOrgaan van het Nederlandsch Instituut voor Volicshuis-vesting en Stedebouw en van den Nationalen Woningraad,Aigemeenen Bond van Woningbouwvereenigingen, tevensgewijd aan den WederopbouwMei 1941 22e Jaargang no.Soliede Nederlandsche dekkingvan het brand- en stormrisico van Woningbouwvereenigingenverstrekt de VerzekeringsbankDe Nieuwe Eerste Nederlandsche n.v.Vraogt vrijblyvend of/erte Prinsessegracht 13 - Den HaagN.v. MEDEQl.. INBTA.UUA>TieMAA,T?CU.TUEEWAAM^TCCDAM-W, VONDELSTGAAT 2>6TEL.. 3*y'=?0.WEErr OE IN9TAULATIE8 VOOI3CenTOALE VCP^DMINQV/ADM^ATEDVOOPZf^hlNGGEMAAirr IM J3E MlEUWE e>OUW&LOUU,BHVAN ON0E??TAANOe BOUWVeeeENIQINQBN,0N? UUl /?? A/CA/O/7 ACOO iJ\*'^/^ or>georienteerd kan zijn op de loswal en gereserveerd kanworden voor bedrijfjes e.d. Tevens is hier een parkeer-terrein geprojecteerd.Rond het Raadhuis kan op deze wijze een aardige groe-pering van ruimten worden verwacht.Aan de Dam en de entree tot de plaats zal verder luisterworden bijgezet, doordat bij de sluis, mede uit overwe-gingen van traditie, aan het Waardhuis wederom eenplaats is ingeruimd.Een tweede element dat aandacht verdient, is de ver-groting en de verbetering van de Paardenmarkt. Dezetoch is in westelijke richting verlengd, waardoor de om-vang ook van dit, op zichzelf aardige, element meer inovereenstemming zal komen met de toegenomen beteke-nis van het gehele dorp, terwijl tevens het bochtige bc-loop van de Kerkstraat (waarvan daarmede immers hetkromme oostelijke eind komt te vervallen) wordt verbe-terd.In de derde plaats is als geheel nieuw element in hetplan opgenomen een rechtstreekse verbinding tussenDam en Paardenmarkt, onmiddellijk langs het water vande Alblas. Daardoor wordt de Kerkstraat ontlast, eenbizonder aantrekkelijke woongelegenheid langs de fraaieAlblas geopend, en een complex binnenterreinen ge-opend, die door hun te grote diepte aanleiding haddengegeven tot het ontstaan van een onordelijke bebouwingmet bedrijfjes, loodsen, schuren en inpandige woningen.Het aspect van de plaats, gezien vanaf de Zuidzijde, zalaanmerkelijk winnen door totstandkoming van dit nieuweelement. 97Artiketen U.l .,1.CAE? ^^f/y "^r-'*-^r?'' I...tli?I-'-In de vierde plaats is de toegangsweg van Rijksweg naarDam (zuidelijk van de Noord-dijk), belangrijk verruimden enigszins gerectificeerd.In de vijfde plaats dient te worden vermeld, dat de on-ogelijke en ongewenste bebouwing tussen Polderstraaten water, aan de zuidzijde van de Alblas, niet herbouwdis gedacht.Zowel uit een oogpunt van volkshuisvesting, als in hetMIL,. ,,J,,,.? 1,. i.il.JI ,^1,, - ., i .-|4atl..l3j, . .l.?,*,, ^.iaiiWrt-JHt-tt-M M?Si^AUUs !er J,.. J, rWivbln, !?,' - 's,..=..] V f ^ "f 'jfJ''98m. ^A1H,,Jl..l....t s,.J ,. 1 ?.,belang van het verkeer, was deze maatregel in hoge mate Artikeiengewenst.Bovendien zal het aspect van de plaats zeer winnen doorde groene berm langs het water, die daardoor open komten welke enerzijds een vrij uitzicht op het dorp aan denoordzijde openlaat, terwijl andererzijds het uitzichtvanaf de eerder beschreven nieuwe weg over het waterheen veel aantrekkehjker wordt gemaakt.Er is bovendien op gerekend, dat op den duur ook deverdere, meer oostehjk gelegen, bebouwing tussen wegen water, die in de oorlog gespaard is gebleven, gelei-dehjk zal worden opgeruimd.De bebouwing langs de Oranjestraat tenslotte, wordtslechts in beperkte mate hersteld, waardoor per woningvoldoende erf (in de vorm van zijtuinen) vrijkomt. Eenalgeheel weglaten van deze, stedebouwkundig slecht ge-situeerde, bebouwing leek economisch niet te verant-woorden.Ten behoeve van het plan alsnog te slopen gebouwenBinnen het kader van het Herbouwplan viel de noodza-kelijkheid niet te ontgaan, enkele, te midden der verwoes-Altlaji.reJcr, ' iWrt.,,-fU. IXC ting gespaard gcbleveu, percclcn alsnog tc slopeu.Het gaat hier in de meeste gevallen om betrekkelijk oude,weinig waardevolle panden. Hun aantal is gering, alsmen overweegt, hoe ingrijpend de oorspronkelijke toe-stand tot in details gewijzigd zal worden en hoe wille-'^yfS' keurig de distributie van de aangerichte verwoesting uit" ' den aard der zaak is geweest.iS^!??^RMMBHUM Verdeling der in het Herbouwplan beschikbaar komendeff^ II vestigingsgelegenheden^T^' H II \H-,1 ?fU,, 1 /?1 ^,-I3?%^^ees^' ' /w^mma^- -^ \\%c-' ,''M.ii. , u.i.L.i ri,i ,, UJ,.w* -v 2-J.-iM^-J B*?U,_Mt..In het Herbouwplan komt belangrijk minder nieuwevestigingsgelegenheid, dan bij de verwoesting verlorenging. Dit is een gevolg van de verschillende verruimin-gen ter wille van het verkeer of ter verfraaiing van hetdorpsbeeld en verder van de veel ruimere opzet van denieuwe bebouwing; uit een oogpunt van volkshuisvestingzouden de oude woontoestanden in de vernielde gebie-den onmogelijk kunnen worden gereconstrueerd.Vernield zijn 166 panden, 23 zullen daarenboven nogmoeten worden gesloopt; in totaal verdwijnen dus 189woonhuizen en andere gebouwen.Voor herbouw komen daarvan 179 in aanmerking.Voor 89 is er plaats in het Herbouwplan, voor 90 zaldus elders naar bouwterrein moeten worden omgezien;in het Uitbreidingsplan ,,Dam" bestaat daartoe ruim-schoots gelegenheid.De verdeling van de beschikbare terreinen is aanleidinggeweest tot vele besprekingen met belanghebbenden,welke herhaaldelijk hebben geleid tot veranderingen inde distributie en zelfs tot wijziging van onderdelen vanhet stedebouwkundige plan.Er is voor gezorgd, dat in ieder geval alle winkels enbedrijven een plaats zullen krijgen in de onmiddellijkeomgeving van hun oorspronkelijke standplaats.Voor de meeste dezer bedrijven gaat de situatie daarbijniet onbelangrijk vooruit.Van de particuliere woningen zonder bijbehorende be-drijven zal evenwel slechts een klein aantal een plaatskunnen vinden nabij hun oude situatie. Slechts is toege-zien, dat die particuheren, die uit hoofde van hun werk- yyArtikclenkring of uit andere (b.v. ideele) overwegingen aan eenbepaalde plaats gebonden zijn, daarvan niet wordenverdreven; zo komt een oude schipper weer aan het wa-ter te wonen en is voor een bejaarden boer in ruste, eenhuisje met een erfje gereserveerd op een deel van het bijzijn oude boerderij behorende erf; de hoeve zelf verhuistnaar het bijbehorende land buiten het dorp.Evenwel zijn overal de noodzakehjke veranderingen vanzo ingrijpende aard, dat practisch niets op zijn oorspron-kehjke fundering zal kunnen worden herbouwd.Splitsing van het Herbouwplan; samenhang met Uitbrei-dingsplanDe voorgestelde verbeteringen, welke immers het geheledorp raken, zijn niet alle te verwezenhjken binnen degrenzen van het door het oorlogsgeweld getroffen ge-bied. Een deel van de uit te voeren nieuwe werken strektzich uit tot gebouwen en terreinen welke intact geblevenzijn, doch welke ter verkrijging van een goed sluitendgeheel toch in het totale project moesten worden betrok-ken.Teneinde dit verschil tot uitdrukking te brengen, is hettotale project verdeeld in twee administratief onderschei-den gedeelten en wel in:1. het eigenlijke Herbouwplan, waarin alleen is opgeno-men het inderdaad getroffen rayon, alsmede enkeleonmiddellijk daarbij aansluitende objecten en terrein-gedeelten, die bij dit Herbouwplan in engere zin, endaarmede ook bij de onteigening, onvermijdelijkmoesten worden betrokken, teneinde de uitvoeringvan de strikt noodzakelijke werken niet volstrekt on-mogelijk te maken;2. een Regeling voor de Bebouwde Kom op grond vanartikel 43 der Woningwet, waarin het gespaard ge-bleven deel van de kom is opgenomen.De regelingen voor beide gebieden sluiten nauwkeurig opelkaar aan, zodat na verwerkelijking van het Herbouw-plan in engere zin, dit laatste nogmaals door de Gemeen-teraad zal kunnen worden vastgesteld, ditmaal eveneensals Regeling ex art. 43, zodat uiteindelijk de gehele be-bouwde kom onder een homogeen regime zal komen tevallen.tf^fl'?