huisvestinOrgaan van het Nederlandsch Instituut voor Volkshuis-vesting en Stedebouw en van den Nationalen Woningraad,waarin opgenomen de mededeelingen van den Rijks-dienst voor het Nationale Plan, en tevens gewijd aanden WederopbouwNovember 1942 23eJaargang no. 11in woningen:geen irappenhuis of vesiibulein fabrieken:geen moderne kleed-of schaHlokalenin boerderijen:geen moderne sialZONDERMOSA-TEGELSALS WANDBEKLEEDINGMMHOLLANDMuurtegelfabriek?MOSA?MAASTRICHTLEVERBAAR DOOR DEN HANDELy>VlMn,*?;??TEROTTERDAMKANTOOR:LINGER-PLEINW ? i AN?VERF- & LAKFABRIEKENJACOB MARTENSAMSTERDAM TEL. 87880-87893Schilderwerk zoowei voor oude alsnieuwe muren, voor binnen enbuiten, behoeft niet te stagneeren.WODAN MUURVERFRAMSES MUURVERFZIJN OLIEVRIJE PRODUCTENVRAAGT NADERE INLICHTINGENbeton-bouw en waterbonwkundig^e werkenTijdschriftvoor Volkshuisvesting en Stedebou^rOrgaan van het Nederlandsch Instituut voor Volkshuisvesting en Stedebouw enden Nationalen Woningraad, Algemeenen Bond van Woningbouwvereenigingen,waarin opgenomen de mededeelingen van den Rijksdienst voor tiet Nationale Plan,en tevens gewijd aan den WederopbouwRedaetie! H. P. J. Bloemers, J. Bommer, Jhr. M. J. I. de Jonge van Ellemeet, Ir. L. S. P. Scheffer,Ir. P. Bakker Schut, Mr. J. Vink, Drs. H. van der Weijde, Ir. J. M. A. ZoetmulderMedevrerker voor den Wederopbomv: Dr. Ir. Z. Y. van der Meer, Algemeen Secretaris van denAlgemeen Gemachtigde voor den Wederopbouw en de Bouwnijverheid.Adrei. Toor Redaetie en Abonnementen: Lange Voorhout 19, 's-Gravenhage, Telefoon 115720Advertcntie*: Keizersgracht 188, Amsterdam C, Telefoon 49128November 194223e Jaargang No. 11MaandbladOfficieele mededeelingenNederlandsch InstituutBureau-urenMet het oog op de brandstoffen zal het bureau van hetInstituut tot nadere aankondiging Zaterdags geslotenzijn.De wederopbouw van stad en landGedurende de maand September 1942 werd wederom inde eerste plaats verder gewerkt aan de voorbereidingvan de onteigening en aan de toewijzing van grondenaan de onteigenden. In Delfzijl, Haarlem, Leeuwarden,Rotterdam, Woudenberg en Zevenbergschen Hoek wer-den de administratieve procedures verder afgewikkeld.Een verandering is ingetreden in de taak van de Con-tactcommissarissen, die spoedig na Mei 1940 zijn be-noemd, later gevolgd door bouwbureaux in die plaatsen.waar schade van grooter omvang was ontstaan. In ver-band o.a. met de vele nieuwe regelingen is de behan-deling van nieuwe schadegevallen en dikwijls ook dievan nog overgebleven oude gevallen voor de Contact-commissarissen bezwaarlijk geworden. Dit werk is nuovergenomen door het Bureau Technische Herbouw- enHerstel-Aangelegenheden van het Algemeen Secretariaat(AS/ta), onder leiding van Ir. W. K. van Oppen. Ditbureau heeft tot opdracht den herbouw en het herstelvan door oorlogsgeweld verwoeste en beschadigde pan-den ter hand te nemen, voorzoover deze buiten Rotter-dam en de rayons der plaatselijke bouwbureaux zijn ge-legen. Voor dit werk is het land in vier rayons verdeeld.De rayonvertegenwoordigers hebben niet alleen tot taakhulp te verleenen bij de materiaalvoorziening, maar ookhet geven van leiding bij het opstellen van de plannenen de zorg voor de financiering van den herbouw. Deplaatselijke bouwbureaux en de verschillende Bouwbu-reaux Verspreide Gevallen (te 's Gravenhage, Amers-foort en Geleen) vormen een deel van de nieuwe orga-nisatie, maar worden voor nieuwe schadegevallen slechtsdan ingeschakeld wanneer meer bouwtechnische hulpnoodig is dan door de Gemeentelijke Diensten kan wor-den verleend.Op het punt van de uitvoering van werken kan uit Rot-terdam melding worden gemaakt van het feit dat thanshet laatste gedeelte van den ringboulevard om het stads-centrum, gevormd door den Coolsingel, den Goudsche-singel en eenige nieuwe verbindingsstraten, in uitvoeringis gekomen. Het ligt in de bedoeling de ontbrekendeschakels in dezen ring voor het einde van het jaar tevoltooien. Overigens werd in Rotterdam het opruimenvan fundeeringen regelmatig voortgezet.In Middelburg hadden soortgelijke werken plaats. Hetbouwrijp maken van perceelen, het verwijderen van ouderiolen en het aanbrengen van wijzigingen van voorloo-pige bestratingeri hidden daar voortdurend een aantalarbeiders bezig. De aanleg van bestratingen en vankabels op 't Zand vorderde eveneens.Het Bureau Wederopbouw Boerderijen onderging eenigereorganisatie. Enkele districtsbureaux werden opgehe-ven. Alleen de districtsbureaux Mill en Amersfoort Ver-spreid zijn thans overgebleven.Eind September bevonden zich 555 boerderijen in eenigstadium van herbouw.Centralisatie Bouw- en Woningtoezicht enGemeentewerken in Noord-Zeelanddoor Jhr. Ir. J. de RanitzNu deze centralisatie van twee belangrijke gemeente-diensten op Schouwen-Duiveland, Tholen en St. Phi-,lipsland een feit geworden is, heeft het zin om hieraaneenige meerdere bekendheid te geven en wel omdat indeze regeling niet minder dan 26 gemeenten betrokkenzijn en verder omdat ook de centralisatie van gemeente-werken door deze regehng tot stand komt.Bij het ontwerpen van deze regeling is voortgebouwd opde ervaringen in Zuid-Beveland opgedaan. Het verbandtusschen deze regehng en die op Zuid-Beveland, die inhoofdzaak onder mijn ambtsvoorganger Jhr. Ir. G. deGraeff is tot stand gekomen, zal hieronder blijken.In 1939 mocht ik in dit tijdschrift mededeeling doenvan de centralisatie van het bouw- en woningtoezicht opZuid-Beveland (pag. 244), waarbij ook de tekst dierregeling gepubliceerd werd (pag. 246). In het kort mogeik hieronder het voornaamste uit deze regeling ver-melden.1. Het betreft op Zuid-Beveland alleen een regeling vanhet bouw- en woningtoezicht. Het toezicht wordt uit-geoefend door het bouw- en woningtoezicht vanGoes.2. De overige gemeenten op Zuid-Beveland betalen daar-voor aan Goes f 0.10 per inwoner 's jaars, en wel in 153Artikelen dier voege, dat zij f 0.05 per inwoner als vaste bij-drage betalen en het overige in verhouding tot hetaantal in elke gemeente in het verslagjaar afgegevenbouwvergunningen.3. De mogelijkheid bestaat, dat de plattelandsgemeentenook adviezen aan Goes vragen inzake gemeentewer-ken zoowel voor het doen ontwerpen van projecten,als voor het houden van toezicht. i)De ervaringen met dezen dienst opgedaan zijn goed.Het bouw" en woningtoezicht is enorm verbeterd. Bijden wederopbouw der verwoeste gebieden heeft de dienst-- vooral in het begin -- zeer nuttig werk verricht. Laterwerd deze taak meer door de instantie van den weder-opbouw zelve overgenomen en kon de dienst zich veelaltot zijn eigen taak beperken.De financieele regehng heeft niet geheel voldaan. Zijheeft er in deze abnormale tijden toe geleid, dat inplaatsen waar vrijwel niets gebouwd werd, toch betrek-kehjk veel betaald moest worden. Immers door vermin-dering van het totaal aantal vergunningen stegen dekosten van het toezicht per vergunning.Theoretisch is het denkbaar, dat wanneer in het geheelegebied bijv. slechts een vergunning afgegeven zou wor-den, de gemeente waarin deze ,,ramp" zou plaats vinden,dan niet alleen f 0.05 per inwoner zou moeten betalen,doch bovendien de tweede helft van de gezamenlijkekosten van het Toezicht, zijnde het aantal inwoners vanZuid-Beveland vermenigvuldigd met f 0.05. Zoo sterkwas de variatie nu wel niet, maar er deden zich tochmoeilijkheden voor, omdat het bouwbedrijf zich vrijwelgeheel concentreerde in enkele gemeenten, waarin doorden oorlog verwoestingen waren aangericht.De vraag rees ook of het juist was, dat een gemeente,waarin geheel niets gebouwd was, f 0.05 per inwonerbijdroeg.De Commissie van Advies voor de uitvoering van dezeop Zuid-Beveland werkende regeling, samengesteld uiteen aantal Burgemeesters van de landelijke gemeenten,besloot echter voorloopig geen wijzigingen aan te bren-gen, daar in meer normale tijden, de regeling veel minderbezwaren oplevert, door een meer regelmatige spreidingvan de bouwbedrijvigheid. Beze bezwaren hebben er toegeleid, dat in Schouwen-Duiveland, Tholen en St. Phi-lipsland -- in de regehng de ,,Kring Noord-Zeeland"genoemd -- een eenigszins andere wijze van verdeelingdoor mij is voorgesteld en ingevoerd.Van een geleidelijke vrijwillige centralisatie van gemeen-tewerken is nog niet veel gebleken. Tocgegeven wordtechter, dat daarop door mij niet voldoende en vooral nietgenoeg bij voortduring is aangedrongen, doordat de laat-ste wel zeer bizondere jaren mijn aandacht telkens opandere aangelegenheden, zooals de Wederopbouw, richt-ten, Dit neemt echter niet weg, dat de weg der centrali-satie van gemeentewerken tezamen en tegelijkertijd metdie van het bouw- en woningtoezicht naar mijn meeningde voorkeur verdient.In Noord-Zeeland is eerst gestreefd een regeling totstand te brengen voor de centralisatie van het bouw- enwoningtoezicht. Later zijn ook de diensten van gemeente-werken gecentraliseerd, toen bleek, dat op grond van deWoningwet (art. 13) ook in dit opzicht dwang uitge-oefend kon worden, omdat -- volgens den Secretaris-Generaal van Binnenlandsche Zaken -- door de centra-lisatie van gemeentewerken in de regeling op te nemenhet bouw- en woningtoezicht doeltreffender en economi-scher georganiseerd kon worden.Door deze interpretatie van art. 13 der Woningwet werdeen ingewikkelder en practisch vrijwel onuitvoerbareregehng, gebaseerd op de Woningwet, zoowel als op de1541) Zie hiervoor ook Mr. J. Kruseman, Volkshuisvesting onder deWoningwet, pag. 66 e.v.Verordening betreffende de doelcorporaties (verordeningvan 29-1-1941) voorkomen.Zoo werd dus de weg geopend, om de zoo noodige cen-tralisatie van gemeentewerken ook in te voeren. Welontstond hierdoor vertraging, daar een regeling voor hetbouwtoezicht alleen reeds vergevorderd was, doch dewinst woog tegen het tijdverlies op. Tijdverlies ont-stond ook doordat aanvankelijk Tholen en St. Phihps-land buiten de regeling vielen. De geheele voorbereidingheeft twee jaar gevorderd.Het is ook noodzakelijk om thans deze regelingen vankracht te doen worden, omdat met de na den oorlog teverwachten bouwbedrijvigheid een goed bouw- en wo-ningtoezicht meer dan ooit noodzakelijk is. Doch ook dedoor middel van planologische maatregelen geleide ont-wikkehng onzer bebouwde kernen naar een meer gecon-centreerden vorm voert tot de ontsluiting van nieuwbouwterrein met den daarmede gepaard gaanden wegen-aanleg, terwijl ook de problemen van rioleering, afwate-ring en dergelijke steeds meer -- ook ten plattelande --de aandacht vragen en vooral behooren te vragen. Dit al-les maakt een goeden dienst van gemeentewerken, waar-door de gemeentebesturen kunnen beschikken over des-kundige voorlichting en over goed toezicht op de uit-voering ook in onze landelijke gemeenten thans nood-zakelijk. Ook daar is ?-- evenals bij bouw- en woning-toezicht ^ het zijn van de uitvoering van en het toe-zicht op werken in een hand ongewenscht. De combinatieplaatselijk aannemer, gemeentearbeider en opzichter vangemeentewerken in een hand is verre van gelukkig. Bijde naleving van de bouwverordening en de bebouwings-voorschriften van een uitbreidingsplan en de uitvoeringvan een dergelijk plan (wegenaanleg, bouwrijp maken)gaan bouwtoezicht en gemeentewerken hand in hand.De uitvoering van een door de Rijksoverheid na denoorlog vast te stellen bouwprogramma, maakt goed toe-zicht op de naleving der Woningwet en op de uitvoeringvan gemeentewerken een absolute vereischte, wil dit pro-gramma ook ten plattelande tot uitvoering kunnen komen.Daarvoor zijn nog andere regelingen ook noodig, dieechter buiten het kader van dit artikel vallen.Er zijn dus voldoende motieven om deze beide dienstenin niet al te gecompliceerde en te groote gemeentensamen te smelten, of althans onder een hoofd te brengen.Thans moge een toelichting op de regeling in Noord-Zeeland volgen. Er konden twee wegen gevolgd wor-den, n.l.1. het vormen van kleine districten met ieder een op-zichter voor bouwtoezicht en gemeentewerken;2. het samenbrengen van het geheele gebied in eendienst onder een Directeur, waaronder een aantalopzichters die ieder een bepaald district behartigen,De tweede weg is gevolgd, omdat:1. daardoor alle gemeenten beschikken over de capa-citeiten en ervaringen van den Directeur, die de alge-meene leiding van den geheelen dienst heeft;2. de opzichters zoodanig gekozen kunnen worden, datover min of meer specialisten op elk gebied beschiktkan worden (gedacht wordt aan meer bouwkundigeen waterbouwkundige opzichters, hoewel deze spe-cialisatie natuurlijk nooit zoo ver kan gaan, dat zijniet meer in beide takken van dienst bruikbaar zou-den zijn);3. de verschillende districten, waarin het geheele gebiedis verdeeld, kunnen profiteeren van de ervaringen vanandere districten;4. omdat door een decentralisatie van het personeel, degemeenten, evenals bij kleine geheel los van elkaarstaande centralisaties, toch beschikken over een op-zichter hetzij in de gemeente, hetzij in de omgeving.Het leek verder gewenscht al dit personeel te plaatsenonder een hoofd en dit leidde er vooral toe, dat ook hierROTTERDAMBOVEK BE B0UWGR01\DEKEen en twinlig maal in het lydsverloop van ^cn Jaar verreesde naam E. J. LAVAI.KIJt^ boven dc bouwgronilcn van l\cder-land! Een ??n twinlig Itffr in Iwaalf maandcn lijds werd hetverlp??uwen gcwclioniien aan dc snellc, aclieve bouwlirma, diezeif in een jaar \oiiedis herrces....IMagzg hel volgend naambord voor UW hcrbouw doen verrijzen?LAVALEIJEprijs vragen is Vw voordeel!\ iboauibcpwjf I. I. LAVALEIJE ^ZNROTTERDAM TEL31269bruyiizeelIwij leveren uit voorraad:stolpdeurenzijiichten enenkele deuren35 en 40 mm dik(tpureiil'abrickzaandam.ee'irecteur".3. Onder bouwvergunning wordt verstaan een vergunning, als be-doeld bij artikel 6, sub 1 der Woningwet.Artikel 4.Het toezicht op gemeentewerken, bedoeld in artikel 1, omvat:a. het toezicht houden op de uitvoering van gemeentewerken;b. het maken van de plannen voor gemeentewerken, die tot de nor-male taak van een zoodanigen dienst kunnen worden gerekend;c. het uitbrengen van alle adviezen, die de richtige uitvoering vangemeentewerken kunnen bevorderen.Artikel 5.1. Voor de uitoefening van het toezicht bedoeld in artikel 1 door,,Zierikzee" wordt een centrale dienst ,,Noord-Zeeland" voor hetbouw- en woningtoezicht en het toezicht van gemeentewerken inNoord-Zeeland, hierna te noemen ,,de centrale dienst" opgericht.2. De centrale dienst wordt, voor de uitvoering dezer regeling, ten-zij hiervan uitdrukkelijk of stilzwijgend wordt afgeweken, geachtte zijn een dienst van ,,Zierikzee".Artikel 6.1. Aan het hoofd van den centralen dienst staat een Directeur, meteen aanvangsjaarwedde van / 3600.^, welke met eenjaarlijkscheverhoogingen van / 100.^-- kan klimmen tot f 4800.^.2. Onder den Directeur zijn werkzaam het aantal opzichters leklasse, opzichters 2e klasse en teekenaars-klerken, met aanvangs-wedden onderscheidenlijk van / 2000.--, f 1600.-- en / 700.--,welke met eenjaarlijksche verhoogingen van / 100.-- kunnen klim-men onderscheidenlijk tot / 2400.--, / 1800.-- en / 900.--, hetwelkdoor den Burgemeester van ,,Zierikzee" wordt noodig geacht.3. De zetel van den centralen dienst en de standplaats van zijni.personeel worden door den Burgemeester van Zierikzee vastge-steld. I4. De jaarwedden van den Directeur en het overige personeel als'bedoeld in het eerste en tweede lid van dit artikel kunnen door'den Burgemeester van Zierikzee worden gewijzigd.5. De regeling van de rechtspositie en de benoeming van het per->soneel van den centralen dienst geschiedt door den Burgemeestervan Zierikzee.6. De verdere samenstelling en inrichting van den centralen dienst;de indeeling in districten inbegrepen, wordt door den Burgemeester*van Zierikzee geregeld, met inachtneming van hetgeen in dezeregeling is bepaald.7. De ter uitvoering van dit artikel door den Burgemeester vanZierikzee genomen besluiten zijn aan de goedkeuring van denCommissarls der Provincie onderworpen.8. Zij worden niet genomen dan na verhoor van de Commissievan Advies bedoeld in artikel 10.Artikel 7.ioO 1. In aiwijking in zooverre van het bepaalde in artikel 6 bestaat?het personeel van den Centralen Dienst bij de inwerkingtredingdezer regeling uit een:Directeur, standplaats Zierikzee;Opzichter le klasse (plaatsvervangend Directeur), standplaats Zie-rikzee;Teekenaar-klerk, standplaats Zierikzee;Opzichter 2e klasse, standplaats Haamstede;Opzichter 2e klasse, standplaats Tholen;Opzichter 2e klasse, standplaats Sint-Maartensdijk.2. Voor de eerste maal wordt benoemd tot opzichter 2e klasse,standplaats Tholen, de gemeente-opzichter van Tholen en tot op-zichter 2e klasse, standplaats Sint-Maartensdijk, de gemeente-op-zichter van Sint-Maartensdijk.3. De gemeenten Haamstede, Tholen en Sint-Maartensdijk stellenten behoeve van de in die gemeenten gestationneerde opzichterseen localiteit beschikbaar.4. Zij dragen zorg voor het onderhoud, schoonhouden, de verlich-ting en verwarming dier localiteit.5. Indien door de voldoening aan de in het derde en vierde lidomschreven verplichtingen een der in het eerste lid genoemde ge-meenten naar het oordeel van den Commissaris der Provincie onre-delijk zou worden belast is deze bevoegd te bepalen, welke vergoe-ding of tegemoetkoming door ,,Zierikzee" hiervoor verschuldigd zalzijn.6. Het derde, vierde en vijfde lid vinden overeenkomstige toepas-sing, indien in andere dan de in het eerste lid genoemde gemeentenopzichters worden gestationneerd.7. Voor de eerste maal wordt de centrale dienst in vier districtenonderverdeeld, t.w.:I. District Zierikzee, omvattende het gebied der gemeenten Zierik-zee, Noordgouwe, Kerkwerve, Zonnemaire, Ouwerkerk, Nieuwer-kerk, Dreischor, Oosterland, Bruinisse en Sint-Philipsland;II. District Haamstede, omvattende het gebied der gemeentenHaamstede, Burgh, Renesse, Serooskerke, Noordwelle, Elkerzee,EUemeet, Duivendijke en Brouwershaven;III. District Tholen, omvattende het gebied der gemeenten Tholenen Oud-Vossemeer;IV. District Sint-Maartensdijk, omvattende het gebied der gemeen-ten Sint-Maartensdijk, St. Annaland, Stavenisse, Scherpenisse eriPoortvhet.Artikel 8.De ,,Directeur" stelt zich of een zijner ambtenaren, na gepleegdoverleg, beschikbaar tot het houden van een bespreking met deriBurgemeester van elk der ,,overige gemeenten" of tot het bijwonenvan de vergadering der in artikel 10 bedoelde commissie.Artikel 9.1. Ter bestrijding van de uit de toepassing dezer regeling voor,,Zierikzee" voortvloeiende kosten, zijn de ,,overige gemeenten"gezamenlijk aan ,,Zierikzee" jaarlijks verschuldigd een bedrag van/ 0,39 per inwoner berekend naar het aantal inwoners van denkring op 31 December van het voorafgaande jaar, vastgesteld over-eenkomstig de door het centraal bureau voor de statistiek gepu-bliceerde gegevens betreffendg de bevolkingscljfers, verminderd methetgeen door ,,Zierikzee" indien daarop het tweede lid van ditartikel van toepassing ware, zou verschuldigd zijn, zulks met dienverstande dat voor een gedeelte van een jaar een in evenredigheidverminderd bedrag is verschuldigd. Voor de toepassing van denvorigen volzin wordt ,,Zierikzee" geachtj als vaste bijdrage (be-drag B) bedoeld in het tweede lid een bedrag van / 2175.-- ver-schuldigd te zijn.2. De kosten genoemd in het eerste lid van dit artikel, worden doorde ,,overige gemeenten" gedragen in dier voege, dat door elke ge-meente verschuldigd isle. (bedrag A):voor iedere afgegeven bouwvergunning, indien de kostenwen, vernieuwen, veranderen of uitbreiden, de geheeleinbegrepen bedragen minder dan . /of meer doch minder dan /100..250.-500.-750.-1000.--1500.- '2000.--2500.-3000.--4000.-5000.-6000.-7000.-8000.--9000.-/ 10000.-/ 11000.--/ 12000.--f 13000.-/ 14000.-100.--250.-500.-750.-1000.-1500.-2000.-2500.-3000.-4000.-5000.-6000.-7000.-8000.-9000.-/ 10000.--/ 11000.--f 12000.-f 13000.-/ 14000.--f 15000.-van bou-afwerkingf 1-2.--3.-4.--5.-7.-9.-ffffff 11.-/ 13.-/ 16.-/ 19.-/ 22.-/ 25.-/ 28.-f 31.-f 34.-/ 37.-/ 40.-/ 43.-/ 46.-f 49.-De / punten ten bewijze datBitumineuze Stopverf ?Tijdo?gewone stopverf met succes vervangt1 TUDO-siopverf blijii kneedbaar en zacht in de bus2 TUDO-siopverf blijfi niei aan de vingers kleven3 TUDO-siopverf wordi dus op de gewone wijze verwerki4 TUDO-siopverf zaki niei weg uii de sponningen5 TUDO-siopverf is licfii op gev/ichi en dus voordeelig6 TUDO-siopverf is gescfiiki als sioppasia voor sialen ramen7 TUDO-siopverf is ook gescfiiki als siopkii iusschen sialen ramen en de muurFABRIKANTEN:VAN DEN DOEL&FRAY * DEN HAAG N.v. NEMEF - APELDOORNDe aangewezen fabriek van Franschevoordeur-, kamerdeur-, loop-, kast-,grendelsloten enz.,zoowel voor nieuv/-bouw als voor reparatie-doeleinden.Levering uitsluitend via denUzerliandei?ABVO?Vocht- en ReukabsorbatorABVO ABSORB AT OR, vochtwerend,absorbeert kwalijke reuk, voorkomt bederf endus schade, houdt de atmosfeer droog enzuiver en behoort daarom aanwezig te zijn inZiekenhuizen, Kantoorgebouwen,Scholen enz.ABVO is onmisbaar in ellce woning en gebouwVraagt Vrijblijvend offerte aan den HoofdvertegenWoordiger:DAUB'S HANDELSHUIS n.v.UTRECHT - Oudegracht 227/229 - Telefoon 12677HOLLAMD TRIPLEX IMPORTROTTERDAM - Schiedamschesingel 50 -Tel. 37303rAANNEMINGSBEDRIJ FlaKLUUT&VERBEEKUlTVOERING VANWERKEN VOOR DENWEDEROPBOUWRAMLEHWEG19TELEF. 43912ROTTERDAMLicht- en KrachtinstallatiesAMSTERDAM-CTELEFOON 51809-518010ELECTRO--TECHNISCH BUREAU30 "lo BRANDSTOF-BESPARINGLaat Uw woning TOCHTVRIJ makenmet onzeMONOPOL TOCHTSTRIPVraagt vrijblijvend prijsopgave.Firma BESSELINK EN NABBEAmsterdamTelefoon 34806 (na 6 uur Tel. 86402)Commanditaire Vennootschap ter Voortzetting vande Zaken van de BOUWSTOFFENHANDELDIRKZWAGER & CO. N.v.OOSTZEEDIJK 26a ^ ROTTERDAMALLE BOUWMATERIALENVOOR DEN WEDEROPBOUWconcurreerende prijzenTelefoon 20430 en 22630 KantoorTelefoon 198 (Leidschendam) W. DAHMEN, beh.Venn:Telefoon 44551 v. LEEUWAARDEN, vertegenw.^N.V. LOODGIETERSBEDRIJF J. A. MEYERROTTERDAM -- KOPERWERKEN , ^TOKENS - KOEPELS - GOTEN - DAKEN em. 'G