OLIEVRIJ!AMSTELLINMuurverfvoorBinnenwerk.AMSTELLINMiineraaIverfvoorBinnen- en Buitenwerk.BOUWBEDRIJFTELEF. 97827Na 5V2 uur "'" '26905 en 93589G.W.KRX[MERAMSTERDAM-CSTADHOUDERSKADE 152C.V. Cementijzer ,,Wittenburg"AMSTERDAMS I N G E L 168TELEFOON41740UITVOERINGVAN A L L EVOORKOMENDEW E R K E NBETONVLOEREN MET STRALINGSWARMTE;;WODAN"VERF- & LAKFABRIEKENJACOB MARTENSAMSTERDAM TEL. 87880-87893Schilderwerk zoowel voor oude alsnieuwe muren, voor binnen enbuiten, behoeft niet te stagneeren.WODAN MUURVERFRAMSES MUURVERFZIJN OLIEVRIJE PRODUCTENVRAAGT NADERE INLICHTINGENbenivanIbeton-bouw en waterbouwkundig^e werkeuTijdschriftvoor Volkshuisvesting en StedebouwOrgaan van het Nederlandsch Instituut voor Volkshuisvesting en Stedebouw enden Nationalen Woningraad, Algemeenen Bond van Woningbouwvereenigingen,waarin opgenomen de mededeelingen van den Rijksdienst voor het Nationale Plan,en tevens gewijd aan den WederopbouwRedaotie t H, P. J. Bloemers, J. Bommer, Jhr. M.J.I, de Jonge van EUemeet, Ir. L. S. P. Scheffer,Ir, P. Bakker Schut, Mr. J. Vink, Ir. J. M. A. ZoetmulderMedewerker voor den Wederopbouw: Dr. Ir. Z. Y. van der Meer, Algemeen Secretaris van denAlgemeen Gemachtigde voor den Wederopbouw en de Bouwnijverheid.Adres Toor Redactie en Abonnementen: Lange Voorhout 19, 's-Graver^hage,Telefoon 115720, 115721 en 115722Advertenties: Keizersgracht 188, Amsterdam C, Telefoon 49128April 194223e Jaargang- No.4MaandbladOfficieele mededeelingenNederlandsch InstituutBibliotheekHet dagelijksch bestuur heeft besloten de uitleening vantijdschriften te staken, ter vermijding van het gevaarvan wegraken van oude nummers of jaargangen, dieniet vervangbaar zijn. Voortaan zijn de tijdschriften dusalleen beschikbaar voor raadpleging in de bibhotheekzelf, of in een openbare bibhotheek elders.De wederopbouw van stad en landIn de maanden Januari en Februari heeft de voortgangvan den wederopbouw door de vorst vertraging onder-vonden. In het volgend nummer hopen wij de bizonder-heden over het eerste kwartaal te kunnen samenvatten.Provinciaal woningonderzoek in Gelderlanddoor R. Hornstra, Directeur der StichtingGelderland voor Maatschappelijk WerkIn de tweede helft van 1941 is in Gelderland een onder-zoek begonnen naar de gebreken van de volkshuisves-ting ten plattelande.De aanleiding tot dit onderzoek kan gezien worden inhet verzoek van Gedeputeerde Staten aan de StichtingGelderland voor Maatschappelijk Werk cm te willenrapporteeren omtrent de vraag, op welke wijze de pro-vincie werkzaam zou kunnen zijn ten bate van de volks-.huisvesting ten plattelande. Het in den loop van 1940uitgebrachte rapport zag tweeerlei mogelijkheid vooractiviteit vanwege de provincie, n.l. het instellen van eenwoningonderzoek en het oprichten van districtswoning-commissies. Reeds aanstonds kan gezegd, dat dit onder-zoek en deze commissies niet los van elkaar staan. Deresultaten van het onderzoek behooren zoo verzameld tezijn, dat de districtscommissies hiermede in de praktijkvan al den dag iets kunnen bereiken. Dit bei'nvloedde demethodiek van de enquete. Omgekeerd werd aan decommissies een taak toegekend bij het onderzoek, waar-mee bereikt wordt, dat de districtscommissies betrokkenzijn geweest en geholpen hebben bij het leggen van debasis, waarop haar toekomstig werk rust. Dit verhoogtde belangstelling en komt de deskundigheid ten goede.Bij het onderzoek ging het om de gebreken van de volks-huisvesting te leeren kennen en hierbij zijn drie factorenonderscheiden, n.l. slechte huisvesting tengevolge van:a. de woning als zoodanig, onafhankelijk van de grootteen de samenstelling van het bewonende gezin. Dit ishet woningonderzoek sensu strictiori. Het gaat om debeoordeeling van het gebouw als verblijfplaats voormenschen,b. de grootte en de samenstelling van het gezin in ver-band met de situatie van de woning. Dit onderdeel issamengevat onder de benaming van ,,overbevolking".Bij dit onderdeel is het gezin het object van het onder-zoek, enc. gebreken in de bewoning. Dus de slordigheid, devuilheid, de onoordeelkundige bestemming van deverschillende ruimten. Hier gaat het evenals bij hetsub b. genoemde om het gezin, met dit verschil, dathier sprake is van kwalitatieve verhoudingen.Deze onderdeelen zijn bij het onderzoek geheel geschei-den, maar de regel bij de slechte huisvesting in het con-crete geval is, dat er sprake is van een combinatie vantwee van de drie mogelijkheden of van alle drie tegelijk,b.v. een groot, slordig gezin, dat in een krot woont.Op deze wijze zou het rapport mogelijk interessant wor-den, maar het zou niet bruikbaar zijn voor de praktijk,omdat men daar te maken heeft met de bizondere om-standigheden van elk individueel geval. En dit is voorde woningcommissies de eenig mogelijke basis van watboven genoemd werd ,,de praktijk van al den dag". Als 49Artikelcn complement van het onderzoek is daarom reeds dadelijkten opzichte van de bewoners der slechtste categoricvan de woningen, de krotten, allerlei verzameld omtrentde grootte en de samenstelling van het gezin en verdernagegaan' de economische, de sociale en de cultureeletoestand. De commissies hebben dit onderdeel voor haarrekening te nemen, omdat hiervoor locale kennis noodigis, maar vooral ook, omdat ze later vooral met deze ge-gevens zullen moeten werken, want in dezen complexenvorm doet zich het vraagstuk der volkshuisvesting in depraktijk voor.De provincie Gelderland heeft gedurende 1941 en 1942,telken jare f 4.000.^-- voor het onderzoek beschikbaargesteld en tevens f 500.^-- voor bestrijding der kostenvan de woningcommissies. Met de uitvoering is boven-genoemde Stichting Gelderland belast en namens hetDagelijksch Bestuur wordt een en ander uitgevoerddoor de Provinciale Commissie voor de Volkshuisves-ting, bestaande uit vertegenwoordigers van het provin-ciaal bestuur, den Inspecteur voor de Volkshuisvesting,den Ingenieur van de afdeeling Volkshuisvesting vanden Provincialen Waterstaat, den Chef van de betrok-ken afdeeling der Provinciale Griffie, terwijl een lid vanhet Dagelijksch Bestuur der Stichting als voorzitter ende Directeur hiervan als secretaris der commissie fun-geert. In de Provinciale Commissie zijn derhalve ver-eenigd van de Overheid het bestuurselement en hetf- technisch-deskundige element, terwijl het derde onder-deel gevormd wordt door een vertegenwoordiging vaneen stichting met een algemeen maatschappelijke belang-stelling. Deze samenstelling geeft de mogelijkheid envormt tevens een waarborg, voor een breede behandelingvan het vraagstuk.Het onderzoek is thans een half jaar loopende en eenbelangrijk gedeelte van het gebied der groote rivieren isklaar gekomen. Toch is het nog voorbarig om nu reedsover te gaan tot publicatie van de resultaten, al blijktvoldoende, dat deze zeer interessant zijn. De ervaringgedurende de afgeloopen maanden is evenwel voldoen-de lang geweest om de methode van het onderzoek tebeoordeelen. Deze methode is niet schematisch in dewerkelijkheid gewrongen, maar tijdens het onderzoekgewijzigd en gegroeid en aangepast aan wat te veldegevonden werd.De Provinciale Commissie is van meening, dat publicatievan den opzet met hier en daar gevonden resultaten bijde lezers van dit Tijdschrift belangstelling zal wekken.Besproken wordt achtereenvolgens:Medewerkers bij het onderzoek.De beoordeeling van de woning als zoodanig.De overbevolking.Bewoning.De maatschappelijke gegevens van de krotbewoners.De toekomstige taak van de districtswoningcommissies.De medewerkers bij het onderzoekBij het onderzoek is de voornaamste figuur de teller metzijn telkaart, want alles hangt af van de juiste invullingdaarvan en van de juiste rubriceering van de woningen.Juist wil in dit geval niet alleen zeggen volgens de op-dracht, maar ook vooral gelijk en dat is van bizonderebeteekenis op een terrein, waar het subjectieve niet kanD\J worden geelimineerd. De instructie van den teller heeftbestaan in de eerste plaats in het met de ProvincialeCommissie gezamenlijk beoordeelen van woningen inenkele gemeenten van de Bommelerwaard. Daarna isdoor de Commissie een uitvoerige toelichting op hettelformuher vastgesteld, een zoo nauwkeurig mogelijkeleidraad bij de invulling der kaarten, tevens noodzake-lijk voor den lezer van het later te schrijven rapport omde resultaten te kunnen beoordeelen. Toen een tweedeteller in dienst genomen werd, is deze eerst eenige dagendoor den eerste in het vak opgeleid, waarbij elk van detwee de bezochte woning klassificeerde. Een jonge manuit een dorp, betrokken bij het bouwvak, voldoendeintelligent om te begrijpen, waarom het gaat, sociaalbelangstellend, is een goede teller. De teller bezoekt dewoningen, welke op een lijst staan, maar gaat de geheelegemeente door en gaat woningen binnen, welke er nietal te gunstig uitzien. De samensteller van de lijst kanwat over het hoofd gezien hebben en zelfs is opzettelijkweglaten van slechte woningen mogelijk.Als tweede kracht heeft de Commissie een maatschap-pelijke werkster in dienst genomen. Dit zal niet verwon-deren na de mededeelingen over den omvang van hetonderzoek, waarbij ook met den factor der bewoningrekening is gehouden. Tevens is zij ingeschakeld bij hetonderdeel der overbevolking en verricht administratiefwerk. Zoo wordt ten gemeentehuize door haar de lijstvoor den teller gemaakt, aan de hand van het woning-register met behulp van iemand, die de gemeente dooren door kent, b.v. de veldwachter. De gemeente is eerstal ingelicht door een brief van den Commissaris derProvincie en daarna volgt zoo mogelijk een mondelingetoelichting door den secretaris der Provinciale Commis-sie. Zoo is de weg voor de maatschappelijke werkstergebaand en deze voelt wel aan of men con amore mee-werkt of omdat het nu eenmaal niet anders kan. Zij kanhaar gegevens zoo noodig nog aanvullen met inlichtin-gen van den dokter of de wijkzuster.Voor de overbevolking wordt gebruik gemaakt van eenlijst van de gezinnen met meer dan zes personen, metkinderen boven 12 jaar van verschillend geslacht, samen-woningen of kostgangers. Ook deze lijst neemt de maat-schappelijke werkster ten gemeentehuize op.Dat de verdere medewerking van de gemeenten nogbestaat uit het ianvullen van een vragenlijst gaan wijthans voorbij.De beoordeeling van de woning als zoodanigHierbij wordt de woning als verblijfplaats voor men-schen beoordeeld los van het bewonende gezin. De inhet onderzoek opgenomen woningen zijn in de volgenderubrieken ingedeeld:I. Krotten.II. Ongeschikte woningen, niet te verbeteren.III. Ongeschikte w^oningen, wel te verbeteren.IV. Niet ongeschikte woningen.Alles hangt hier af, waar men de grens tusschen deverschillende rubrieken legt en tevens, dat deze grenzenstabiel zijn. Duidelijke definieering en streng vasthou-den aan de eens gekozen normen zijn noodig voor eenresultaat, dat door een buitenstaander op waarde kanworden geschat en dat vergelijking van de verschillendegedeelten van de provincie mogelijk maakt. Toch is hetnoodig, dat het oordecl van den teller eenigszins doorUne pige dc$Cbroniqutt Je France (I493.}In de. hoogjdren der middeleeuwen,toen de. machtsveTschuivtngcn enbotsingcn der krachten dnddijhtot rust u/arcn gekomen, bloeidede \iathtdraalhouxu machtig op enbcreifete de profane bouwkunst eenongcfecnde hoogte. De houvmijver-heid staat thans wederom aanden vooravond van een grooteopleving; ooh nu houdcnbouiubcdrtjucn-gclijftde..Bouwhut-ten"van weleer - zich gcrecd om.vol-gens de plannen van onze vele he-kwamearchitecten,letterlijktegaanophouwen! Bouwhedrijf Lavaleijezal onder de heste van deze een he-langrijke plaats innemcn. Met zijnstaf van zier desfeundige medeuicr-kers, hereidt Bouwhedriif Lava-leije zich voor op een groote taak."A" *A 4Ud Alv Mm & iottCKROTTERDAM, TELEFOON 31269. ZEELAND: W. SOUBURG, TELEFOON 205^,^DIT IS HET RAADHUiSTE HILVERSUMDe prachtige Veluvine Verfhoudt daar nu al 10 jaar!yELUVINEVERFEEN PRODUCT VAN DE VELU VIN EFABRIEKEN TE NUNSPEETIbruynzeelwij leveren uit voorraad:stolpdeurenzijlichien enenkele deuren35 en 40 mm diki ?,1V'4-th'iirenfabriekzaandamUI/'^emeli^!Een warm bad is in een wipgereed en het kost zo weinig,dank zij het lage gasverbruikvanFASTOIGEYSERS EN DRUKAUTOMATENNederlands fabrikaat, goedge-keurd door de Gasstichting. Ookfe leveren voor Primagaz. Eenproduct vanR.S. STOKVIS EN ZONENiiiiiimit-gofltodem--I!--=H F^. door'snede a-bVOORAL IN DEZEN TIJD VAN GROOTE HOUTSCHAARSCHTEen schaarschte aan andere bouwmaterialen,is Steengaas HET aangcwczcn materiaalvoor verschillende onderdeelen in den bouw. Wij vragen uw aandacht voor onderstaandeSteengaas-gootconstructie en Steengaas-kapbekleeding, - Voor meerdere gegevens wendemen zich tot ons rechtstreeks of tot de met ons samenwerkende stelorganisaties:J. H. Busschbach N.V,, Amsterdam en Rotterdam; FJrma J. A. t-en Thije^ Nijmegeiif metfilialen te Breda, Tilburg en Den Boschj L. J. Brugman, Enschede; J. van Buiten? Groningen*Alvorens de muurplaat wordt gelegd? worden aan de onderzijde van deze plaat de noodige gootklossen opnormalen afstand bevestigd, nadat z'4 naar faet profiel der goot zijn nitgezaagd, indien zij van hout, en gebogen,indien deze liggers van U of T ijzer worden vervaardigd.Nadat de muurplaat is gelegd, worden de liggers onderling met enkele staafjes betonijzer verbonden, voor debevestiging van bet steengaas.De afwerking van bet steengaas zai eerst gescbieden, wanneer alle werkzaamheden in de goot zijn verricbt.De aldus verkregen goot zal een sierlijke bekroning van het gebouw worden, terwiji geen houtwerk voor boei-deelen, listen enz. noodig is. Bovendien is x^ sterker dan een zinken goot, en, mits met de juiste materialenafgewerkt, absoluut waterdicht en ook praktisch niet aan lekkage onderbevig.Ongeacbt welke kapvorm is ontworpen, kan deze kap een voldoende afsluiting aan bet gebouw geven, wan-neer op oud-Hollandscbe wijze de spanribben op de gordingen worden bevestigd, bet binnenboeibord op of tegende muurplaat sluitende wordt aangebracbt en de panlatten daama op de spanribben bevestigd.De kap wordt belegd met dakpannen met solide sluiting, zoodat reeds een goede dicbtheid verkregen is.Aan de onderzijde der spanribben wordt nu bet steengaas aangebracbt en afgewerkt als de plafonds.Op deze wijze is een solide en voordeelige bekleeding der kap verkregen en het dakbescbot gespaardt terwijiaan den eisch van bewoonbaarheid ten voile is voldaan.N.V. ARO - HEESWIJK (bij Montfoort)Fabrieken voor vervaardiging van Steengaas en andere Bouwmaterialen.Steengaas Goot-constructie en dito Kapbekleeding, afdoend, eenvoudig, goedkoop.esterman&.Storm\VERF-FABRIKANTENAMSTERDAM-CGROOTE WITTENBURGERSTRAATI64TELEFOON: FABRIEK 51745 (2 LIJNEN)NA 6 UUR: 27214-21374