Orgaan van het Nederlandsch Instituut voor Vollcshuis-vesting en Stedebouw en van den Nationalen Woningraad,waarin opgenomen de mededeelingen van den Rijlcs-dienst voor het Nationale Plan, en tevens gewijd aanden WederopbouwMei 1944 25e Jaargang no.BOUW-ENAANNEMINGSMAATSCHAPPYJAVASTDAAT88^-DEN HAAG-TEL-111580'^^^DRU^TEL 54952-50452AANNEMERS VAN GROND-,HEI- EN WATERWERKEN,BETON- EN UTILITEITSBOUWWij leveren nogZONDERVERGUNNINGMETBehangselverfMineraalverfvoor binnen en buitenVitello koudwaterverfin poeder (los en verpakt)WegenverfWodan grondverfvoor plasticWodan-plasticImpregneermiddelvoor dekkleedenOliehoudende verven-lakken en vernissenPatent (afbijtmiddel)StrepenverfSynthetische verfvoor binnen voor houtwerkWodan lakplamuurWodan Temponeerverf? i AN?VERF- & LAKFABRIEKENJACOB MARTENSAMSTERDAM TEL. 87880-87893Donker Curtiusstraat 9-11b beton-bouw en waterbouTvknndig^e werkenTijdschrift voorVolkshuisvesting enMei 194425e Jaargang No. 5MaandbladStedebou^vOrgaan van het Nederlandsch Instituut voor Volkshuisvesting en Stedebouw en den NationalenWoningraad, Algemeenen Bond van Woningbouwvereenigingen, waarin opgenomen de mede-deelingen van den Rijksdienst voor liet Nationale Plan, en tevens gewijd aan den WederopbouwRedactie: H. P. J. Bloemers, J. Bommer, Jhr. M. J. I. de Jonge van EUemeet, Ir. L. S. P. Scheffer, Ir. P. Bakker Schut,Mr. J. Vink, Drs. H. van der Weijde, Ir. J. M. A. ZoetmulderMedewerker voor den Wedcropbouwt Dr. Ir. Z. Y. van der Meer, Algemeen Secretaris van den Algemeen Gemachtigdevoor den Wederopbouw en de BouwnijverheidAdres voor Redactie en Abonnementcnt Lange Voorhout 19, 's Gravenhage, Telefoon 115720Advertenties; Keizersgracht 188, Amsterdam C, Telefoon 49128Rijksdienst voor het Nationale PlanBesluit inzake het Lattropsche Veld (Denekamp)De President van den Rijksdienst voor het Nationale Plan,Gezien het schrijven van de Vaste Commissie van den Rijks-dienst voor het Nationale Plan, d.d. 10 Maart 1944, Nr. 33,waarbij in overweging wordt gegeven op grond van het be-paalde in artikel 5 lid 3 van het Besluit van 15 Mei 1941,(Nr. 91/1941), betreffende de instelling van een Rijksdienstvoor het Nationale Plan, bezwaar te maken tegen ontginningvan een tweetal in het Lattropsche Veld onder Denekampgclegen perceelen;Gelet op de te dezer zake uitgebrachte adviezen van denCommissaris der provincie Overijssel, d.d. 6 Maart 1944, Nr.1860/1697 en 13 April 1944, Nr. 2926/2520;Overwegende, dat het ongerept behoud van de onderhavigeterreinen uit een oogpunt van natuurbescherming van grootbelang moet worden geacht, zoodat ontginning van bedoeldegronden dient te worden voorkomen;dat, daargelaten de vraag of ontginning ter plaatse in strijdis te achten met het in voorbereiding zijnde ontwerp van hetNationale Plan, deze ontginning in elk geval in strijd is methet uitbreidingsplan (in hoofdzaak) voor de gemeente Dene-kamp, bij welk plan het Lattropsche Veld tot natuurrcservaatis bestemd;heeft op grond van voormeld artikel 5, lid 3, van het Besluitvan 15 Mei 1941 (Nr. 91/1941), besloten bezwaar te makentegen ontginning van de perceelen, kadastraal bekend ge-meente Denekamp onder Sectie E nos. 2349 en 2807.Apeldoorn, 13 Mei 1944De President van den Rijks-dienst voor het Nationale Plan,(get.) FrederiksDe wonderen eener gebogen straatdoor Dr. J. P. Fockema AndreasVerschillende tegenstellingen op aesthetisch gebied wordenkunstmatig opgeblazen en onnoodig toegespitst, doordat menzich in beide kampen eenzijdig toont, slechts oog hebbendvoor de verdiensten van de eene richting en de creditzijdeder andere te zeer verwaarloozend.Zoo is het ook met het contrast tusschcn de rechte en de ge-bogen straten gegaan. Soms leek het wel alsof deze soortlouter lichtzijden bood en gene slechts bezwaren met zichbracht, en een oogenblik later moest men bijkans aannemen,dat het juist andersom was.Van zoodanige eenzijdigheid en overdrijving, waardoor mende zaak, die men voorstaat, geen goed doet, hoop ik mij vrijte houden en ik wil daarom mijn kleinen lofzang op de gcbo-gen straat niet aanvangen zonder vooraf een cerbiedige huldete hebben gebracht aan de rechte straten, die tot het uiterlijkaanzien eener stad zooveel kunnen bijdragen. Zij beide, derechte en de gebogen straat, hebben aanspraak op een plaatsonder de stedelijke zon, geen van beide zou men gaarne mis-sen en het zou verkeerd zijn, de bijzondere verdiensten van deeene of de andere te willen loochenen. Daarom stel ik er prijsop, den cijns mijner bewondering te betalen voor wat er aanschoonheid van de rechte straat uitgaat, en dit is waarlijkniet weinig. Uitdrukkelijk verklaar ik, dat als ik nu verderslechts over de wonderen eener gebogen straat zal spreken, ikdaarmee aan de waarde der rechte straten niets te kort wildoen.De wonderen eener gebogen straat. Men gevoelt ze het best,komt er het sterkst van onder den indruk, door op zijn gemakin zulk een straat te loopen, hefst aan den bolronden kant.Een woelige straat met een levendig rijverkeer leent zich inden regel minder goed tot een rustige, aandachtige beschou-wing; in een betrekkelijk stille straat daarentegen komen alleonderdeelen, alle momenten -- die dikwijls als een reeks ver-rassingen op ons werken -- prachtig tot hun recht. De beko-ring is zoowel in de straatwanden op zichzelf gelegen als inden achtergrond, die steeds weer opnieuw door een fragmentvan den buitenwand wordt gevormd. Juist de bulging geeftaan de straat op elk punt lets geslotens en maakt tevens, datde achtergrond onophoudelijk wisselt; met iederen pas, dienmen doet, verandert hij van aspect, -- een groot verschil metde rechte straat, waar de achtergrond '-- mooi of leelijk ^steeds dezelfde blijft, slechts, naarmate men verder in destraat doordringt, meer nabij komt. Ook als zijwand bekleedtde bebouwing der holronde zijde in een gebogen straat eenvoorname functie; haar aantrekkelijkheid is wederom mede inde gestadige afwisseling gelegen, in de metamorphose, welkehet straatbeeld geleidelijk voor onze oogen ondergaat. Maarniet alleen daarin. Want van niet minder beteekenis is defactor, dat men al wandelende de verschillende huizen in debuitenbocht op de voordeeligste wijze, telkens onder een anderlicht en onder een anderen hoek, te aanschouwen krijgt. --Een geheel bijzonder accent valt dan op een vocrnaam bouw-werk, dat zich in een kromming te midden van gewone huizenverheft. En de grootste verrassing biedt wel een kerk, eentoren, een ander machtig gebouw, plotseling ergens in eenbocht voor het oog te voorschijn komend, hoog oprijzend boven 61ArllkelenAfb. 1. Troyes. Rue ChampeauxAfb. 2. Lisieux. Rue aux Fevres62en achter een rij van eenvoudige, vrij lage huizen en daardooreens zoo imposant lijkend.Op verschillende wijzen kan een voortreffelijk effect wordenbereikt, mits aan enkele voorwaarden voldaan zij. Vooreerstmoeten natuurlijk de gebouwen aan zekere eischen beant-woorden; met een rij ordinaire, wanstaltige bouwsels uit dezwartste tijden der negentiende eeuw valt niets te beginnen,en ook wordt alles bedorven, wanneer hooge en lage huizenhot en haar door elkaar staan; maar reeds met een uitersteenvoudigen gevelwand kan een aantrekkehjk aanzien ver-kregen worden. Een andere voorwaarde is, dat de buiten-wand niet sterk doorbroken wordt: v66r alles komt het erimmers op aan, dat aan den indruk van geslotenheid geenafbreuk wordt gedaan; de convexe bocht kan in dezen welwat verdragen, de concave bocht daarentegen slechts zeerweinig; elke gaping van beteekenis (dwarsstraat, zijtuin)werkt hier uiterst storend; een zooveel mogelijk aaneengeslo-ten bouw zij het parool. In de derde plaats is het noodzake-lijk, dat gewaakt wordt tegen de oprichting van geheel uitden toon vallende hooge gebouwen, die op het ongelegenstemoment een straatkromming of een bocht eener gracht --zelfs, zooals de top-partij van het Gebouw der Nederland-sche Handelmaatschappij aan de Vijzelstraat te Amsterdam,de beroemde bocht van de Heerengracht -- komt ,,bekro-nen". En eindelijk behoort er een juiste verhouding te wor-den inachtgenomen tusschen de breedte der straat en dehoogte der bebouwing.Zoo moet de stedebouwer de voorwaarden voor een goedewerking eener gebogen straat scheppen, en moet het stads-bestuur weten te verhinderen, dat bouwmeesters, bouwkundi-gen of bouw-onkundigen die werking door storende bouwselsschaden.Doch overigens kan het op velerhande manieren goed gaan:flauw gewelfde- bieden evenzeer als scherp gekromde stratenuitnemende kansen, regelmatige huizenblokken met vlakke ge-vels, die beneden en boven precies de rooilijn volgen, leverenniet minder dan perceelen vol grillige voorsprongen, uitsteek-sels en arkels -, reeksen van panden, die elk hun eigen stem-pel dragen, niet minder dan een wand van gelijke en gelijk-vormige huizen de voorwaarden voor een fraai effect.Het behoeft nauwelijks in herinnering te worden gebracht,dat naast aesthetische factoren ook overwegingen van prac-tischen aard een rol spelen bij de vaststelling van het beloopvan straten, grachten en pleinen. Ik vermeld er enkele om tedoen zien, dat zij soms in het voordeel der rechte-, maarandere malen ten gunste der gebogen straten werken.De practijk eischt een overzichtelijk geheel, een. gemakkelijkeorienteering en verzet zich daarom tegen een te uitgebreidconglomeraat van kronkelende, bochtige straten, waarin menden weg licht kwijt raakt; dit wil echter in het geheel nietzeggen, dat men de gebogen straten uit de steden zou moetenbannen. Zij vraagt, dat men rekening houde met een effi-cicnte indeeling van de bouwterreinen; de gebogen stratenstellen den bouwers ongetwijfeld haar eigen problemen, docheen goede bouwmeester weet daar wel weg mee; zelfs gevenzij gelegenheid tot even economische en doelmatige als zeld-zaam schoone oplossingen. In de oudheid hechtte men aangebogen straten, omdat men er in tijden van oorlog voor-deelen in zag met het oog op de verdediging. De hygienischebelangen en die van een vlot en veilig verkeer, welke in onzedagen soms den doorslag geven, vragen zeker niet alleenrechte straten, want men moet behalve met den eisch vaneen frissche doorstrooming van lucht ook rekening houdenmet de wenschelijkheid om de kracht van scherpe noorden-of oostenwinden, die een lange rechte straat onherbergzaamkunnen maken, te temperen; verder mag men niet vergeten,dat de meeste straten weinig of geen verkeer trekken, enevenmin, dat ringwegen, gebogen verbindingswegen grootediensten aan het verkeer kunnen bewijzen.Genoeg om duidelijk te maken, dat de eischen der practijkin het algemeen geen beletsel vormen voor het aanleggen vanC.V. ROTTERDAMSCHHEI- EN HEIPALENBEDRIJF voorheenJ. NEDERVEENROTTERDAMHEEMRAADSSINGEL 106TELEFOON No. 31631Na6uur47019Aannemers vanBouw-,Beton-,Waterbouw- enHeiwerkenHandel inMeipalenhmynzeelmm denren1 11 11 11 11 11 11 11 11 151 11 11 11 11 1in1 11 11 111 1sSBSBOfiverwoestbare drevelconstructieonvervormbare, opgezasgde stijlenmultiplex paneelen 6 mm dikdirect ait voorraad leverbaar,,;: 1) r ii y ii /;