VolSte'Orgaan van het Nederlandsch Instituut voor Volkshuis-vesting en Stedebouw en van den Nationalen Woningraad,waarin opgenomen de mededeelingen van den Rijlcs-dienst voor het Nationale Plan, en tevens gewijd aanden WederopbouwOctober 1946 27eJaargang no. lUdat kost geld!Pro??n?mmgen in Amerik* h?bb?i b?wezen dit cen ta lags tcmpentuui isean warkplaats of fabriak de aibaidtct-paciteit op ongakenda wijie TeimindailHet is voor alken fabrieksdirecteui dusvan hat allargroolste belang, zijn gehaalabadrijf (nauwkeurig) tot da juiste tern-poratuur ta verwarman. Als ge Uw ba-drijf op da doaltreffand?te wijae yar-warmd en geventileeid wenscht ta zien,- vtaag onten deskmidige don eens omean advias.VOLKEREINDHOVEN CENTRALE VERWARMING N.V.Specialittit in het aanleggen van fabrieltsapparaten voor verwarmingbevochtigtng ? ontneveling ? droging ?n koaling.N.V. MOLYN^iCOROTTERDAMphilips' bouwbedrijfwederopbouw-adresveisen)an Icosielijklaan 30tel. 4484spruitenboschstraat 17tel. 16902HaarlemBRANDVRIJE VLOEREN EN DAKENoSYSTEEM VAN PER LAND?I Nederllndsch octrool No. 52982 |2Uvoor woningbouw, kantoren,scholen, labrieksbouw enz.GemeenteleverancierGering materiaalverbruikGroote soliditeitROZENBURGLAAN 84 - ROTTERDAM - TELEF. 22005Een modern verfproduct dat nimmermeer verdrongen zal worden, ver-vaardigd op Phtalaat- en Lood-titanaat-basis; vormendde sterkste lakverf ooit vcrschenenLotina V/etUg gedeponeerdN,V, Haarlemsche StoomverffabriekTelefoon 11884 HAARLEM114b beton-bonw en watorbonwkniidig^e werkenTijdschrift voorVolkshuisvesting enOctober 194627e Jaargang - No. 10MaandbladStedebouT^Or^aan van het Nederlandsch Instituut voor Volkshuisvesting en Stedebouw en den NationalenWoningraad, Algemeenen Bond van Woningbouwvereenigingen, waarin opgenomen de mede-deelingen van den Rijksdienst voor iiet Nationaie Plan, en tevens gewijd aan den WederopbouwRedactfe: Mr. H. W. Bloemers, J. Bommer, Ir. H. M. Buskens, Jhr. M. J. I. de Jonge van Ellemeet, Ir. L. S. P. Scheffer,Ir. P. Bakker Schut, Mr. J. Vink, Drs. H. van der V/eijdeAdies voor Redactie en Abonnementeni Lange Voorhout 19. 's Gravenhage, Telefoon 115720Advertenties: Keizersgracht 188, Amsterdam C, Telefoon 49128Officieele mededeelingenNederlandsch InstituutVergadering WijkgedachteOp 28 November a.s. zal te Rotterdam een ledenvergaderingvan het Instituut worden gehouden over de z.g. wijkgedachte.Vier leden van de Rotterdamsche werkgroep, welke het boek,,De stad der toekomst. De toekomst der stad" heeftsamengesteld, zullen korte inleidingen houden, waarna ge-legenheid zal bestaan tot gedachtenwisseling.De leden zulkn nader bij convocatie voor deze vergaderingworden opgeroepen.Internationaal Congres te HastingsVan 7 tot 12 October heeft het vroeger reeds aangekondigdecongres te Hastings plaats gevonden. Elders in dit nummerworden hierover bizonderheden medegedeeld.Rijksdienst voor het Nationaie PlanPresident van den RijksdienstWij Wilhelmina, cnz.Op de voordracht van Onzen Minister van Openbare Werken en Weder-opbouw van 6 Juni 1946, no. 989-Kabinet, Afdeeling Algemeen Secre-tariaat;Hebben goedgevonden en verstaan;met ingang van 16 Juni 1946;le. Aan Mr. Dr. K. ]. Frederiks, Oud Secretaris-Gcneraal van Binnen-landsche Zaken, te 's Gravenhage eervol ontslag te verleenen uit defunctie van President van den Rijksdienst voor het Nationaie Plan, metdankbetuiging voor de door hem als zoodanig bewezen diensten;2e. Ir. H. van der Kaa, Inspecteur-Generaal-titulair van de Volkshuis-vesting, te 's Gravenhage, Voorzitter van de Vaste Commissie voor hetNationaie Plan, tijdehjk te belasten met de waarneming van de functievan President van den Rijksdienst voor het Nationaie Plan.Onze Minister van Openbare Werken en Wederopbouw is belast metde uitvoering van dit Besluit, waarvan afschrift zal worden gezondenaan de Algemeene Rekenkamer.Het Loo, den 13en Juni 1946(get.) WilhelminaStreekplan studie-commissie voor Utrecht en om-strekenDe Commissaris der Koningin in de Provincie Utrecht;Gezien het besluit van den voormaligen Commissaris der provincieUtrecht, dd. 6 October 1943, 2e afdeeling A. nr. 2138/1345, waarbij de,,Plenaire Commissie" en de ,,Technische Commissie" van de bij besluitvan Gedeputeerde Staten van Utrecht dd. 16 Mei 1939, 2de afd., nr.1291/830 ingestelde Streekplanstudie-Commissie voor Utrecht en om-streken zijn aangcmerkt als onderscheidenlijk een ,,Raad van Bijstand"en een ,,Vaste Commissie" van den Provincialen Planologischen Dienst;Overwegende, dat als gevolg van de zuivering de samenstelling vangenoemde Commissie moet worden gewijzigd;Gezien het schrijven dd. 19 Juni 1946, nr. 50 van de Vaste Commissievan den Rijksdienst voor het Nationaie Plan;Gelet op artikel 5 van de Derde Uitvoeringsbeschikking van den Secre-taris-Generaal van het departement van Binnenlandsche Zaken, met be-trekking tot het besluit van 15 Mei 1941 (nr. 91/1941), houdende voor-schriften betreffende het Nationaie Plan en Streekplannen;Besluit:I. In te trekken11. Te benoemen tot leden van de Streekplanstudie-Commissie voorUtrecht en omstreken:A. Plenaire Commissie1. Mr. H. W. de Vink, lid van Gedeputeerde Staten van de provincieUtrecht (Voorzitter);2. Dr. G. A. Diepenhorst, lid van Gedeputeerde Staten van de provincieUtrecht (plaatsvervangend-voorzitter);3. Prof. Ir. M. J. Granpre MoUere te Wassenaar (gewoon advisee-rend lid);4. W. M. Dudok te Hilversum (gewoon adviseerend lid);5. Mr. J. Milius te den Dolder (buitengewoon adviseerend lid);6. Ir. H. Meyerink te Zwolle, waarnemend Inspecteur van de Volks-gezondheid (Volkshuisvesting) voor de provincie Utrecht (buitengewoonadviseerend lid);7. Mr. Ph. Loggers te Zeist (buitengewoon adviseerend lid);8. Mr. Dr. T. Kruyff (plaatsvervangend buitengewoon adviseerend lid);9. als vertegenwoordigers van de gemeente Utrecht:a) Mr. Dr. G. A. W. ter Pelkwijk, burgemeester der gemeente Utrecht;b) H. A. Bekker, wethouder van Openbare Werken en Volkshuisvestingder gemeente Utrecht;c) H. Ploeg Jr., wethouder van de Bedrijven der gemeente Utrecht;d) Ir. Chr. Bronkhorst, directeur van gemeentewerken van Utrecht(gewoon adviseerend lid);10. als plaatsvervangend-vertegenwoordigers der gemeente Utrecht;a) Mr. H. B. J. Waslander, wethouder van Onderwijs en Personeelszakender gemeente Utrecht;b) J. Winkel, wethouder van Sociale Zaken der gemeente Utrecht;11.als vertegenwoordiger en plaatsvervangend-vertegenwoordiger van degemeenten Achttienhoven, de Bilt en Maartensdijk, onderscheidenlijk Jhr.A. H. op ten Noort te Utrecht en A. F. Geerars te de Bilt;12. als vertegenwoordiger en plaatsvervangend-vertegenwoordiger van degemeenten Bunnik, Houteni en Jutphaas, onderscheidenlijk Mr. J. M. M.Hamers, burgemeester der gemeente Jutphaas en Mr. E. A. M. J. vande V/eyer, burgemeester der gemeenten Bunnik, Odijk en W^erkhoven.13. als vertegenwoordiger en plaatsvervangend vertegenwoordiger dergemeenten Oudenrijn, VIeuten en Zuilen onderscheidenlijk O. Norbruis, 125Arfkeie;, Men wcet dus nog niet de mate van zeggenschap, die onsbestuur in het bestel van de steden zal krijgen: men heeft debeschikking over een zeer gering aantal planologische des-kundigen, zoodat er niet aan te denken is om zelfs de bestgeoutilleerde gemeentediensten van deskundig personeel tevoorzien; men heeft op vele plaatsen een zeer verouderdebouwwetgeving. Aan den anderen kant eischt het herstel vanhet economisch leven, dat de verniehngen zoo spoedig moge-hjk moeten worden hersteld; en de toekomst eischt, dat dezewederopbouw zoo zal worden geleid, dat hierbij geen chaoti-sche stadsvorming ontstaat, doch dat in tegendeel geprofi-teerd wordt van de vernielingen om stadsverbeteringen totstand te brengen, die men, indien de verniehngen niet plaatsgevonden zouden hebben, om financieele redenen onmogehjkachtte om te reahseeren.De fungecrend Directeur van Verkeer en Waterstaat heeftingezien, dat het in de gegeven omstandigheden alleen moge-hjk is tot een planologische leiding te komen, indien dezeuitgaat van een centrale instantiej waarbij op de meest effi-ciente wijze gebruik gemaakt kan worden van de weinigedeskundigen, die ons nog resten. Hiertoe heeft hij ingesteldbij zijn Departement: een Planologisch Bureau.In de allereerste plaats zijn de werkzaamheden van dit Bu-reau thans gericht op de vernielde steden en plaatsen, aange-zien de urgentie hier uiteraard het klemmendst is, doch hetligt tevens in de bedoeling om, wanneer de bezetting van hetBureau het toelaat, het werk ook uit te strekken over debevolkingscentra, die niet door den oorlog hebben geledenen voorts staat ook streekplanwerk op het programma. Hetzou ietwat praematuur zijn en begripsverwarring scheppenom in dezen tijd van ,,Nationahsme" en terrorisme te sprekenvan een nationaal plan, maar uiteindelijk behoort dit natuur-lijk evengoed tot de roeping van het bureau.De vernielingen van de steden Makassar, Menado, Ambon,Koepang, Balikpapan, Ternate, Tarakan, Bima, Muntok, enz'plaatsen deze op den urgentiestaat vooraan. In de drie eerst-genoemde steden is daarom thans personeel van het Plano-logisch Bureau gestationeerd voor het verzamelen van gege-vens voor stadsplan en detailplannen. Van normaal plano-logisch werken mag hier niet gesproken worden. Veelal zijnde noodzakelijkste gegevens niet of slechts gedeeltelijk be-schikbaar; archieven zijn verbrand of op andere wijze ver-nield. Kaartenmateriaal is veelal niet aanwezig (het geheeleKadasterarchief van Ambon is verbrand). Voorts is van eengeleidelijken ontwikkelingsgang bij de steden niet te spre-ken; de oorlog bracht in de vroeger vloeiende bronnen eendergelijk discontinui'teitspunt, dat men dikwijls als het wareopnieuw begint en de onzekere politieke en economische toe-stand geeft in het geheel geen houvast voor de toekomstmo-gelijkheden. Men staat dus bij het opmaken van de plannenop glad ijs en moct meerdere mogelijkheden voorzien, waar-voor het nieuwe stadsplan de gelegenheid moet bieden. Hetspreekt vanzelf, dat men deze plannen als voorloopig moctbeschouwen; zoodra de toestand in Indie een meer blijvendkarakter heeft gekregen, zal men tot een grondige herzieningmoeten overgaan.Het is onnoodig om de lezers van dit Tijdschrift er op tewijzen, dat zelfs met gebrekkig kaartenmateriaal en met voor-loopige plannen toch op planologisch gebied zeer veel goedskan worden verricht bij den wederopbouw van de vernieldesteden.Het realiseeren van het stadsplan behoeft een wettelijke basisen daar het genoemde Bijblad en de bestaande bouwverorde-ningenj dikwijls niet aan de eischen van thans voldoen, washet noodig om een nieuwe wetgeving gereed te maken. Inoverleg met de Departementen van Binnenlandsch Bestuur isdaartoe thans in bewerking de in concept bestaande, op enkeleplaatsen vereenvoudigde en gewijzigde, Stadsvormingsordon-nantie met de bedoeling om deze te beschouwen als nood-ordonnantie, om vooral niet den indruk te wekken, dat men1 TO profiteerend van de bizondere omstandigheden, het ontwerpIZo van de Commissie-Logemann als het turfschip van Breda inonze wetgeving zou willen binnensmokkelen.Tevens is in behandeling een op de ordonnantie gegrondebouwverordening, die voor de verschillende plaatsen uniformzal zijn, behalve voor die onderwerpen, als bouwtypen b.v.,die plaatselijk differentiatie behoeven.Als derde op de lijst van de wetgevende uitrusting voor hetplanologische werk, is men thans ook bezig met het tot standbrengen van een nieuwe Nood-Onteigeningsordonnantie,waarbij men de tijdroovende procedure van de bestaande wet-geving aanzienlijk hoopt te bekorten.De momenteele bezetting van het Planologisch Bureau laatniet toe naar alle vernielde plaatsen personeel te detachee-ren. Bij enkele kleinere stadjes, waarbij men op korten termijnwederopbouw verwacht, of van de zijde van het Gouverne-ment wil entameeren, en waarvoor dus evengoed stads- endetailplans geproduceerd moeten worden, heeft men moetenvolstaan met een kort bezoek van een vertegenwoordiger vanhet Bureau voor het verzamelen van gegevens en deze gege-vens zullen dan op het Departement verwerkt worden. Hetzal daarbij mogelijk zijn, aanvullende gegevens te krijgen vanhet op de plaatsen i.e. gestationeerde personeel van den her-opbouw c.q. den aldaar verblijfhoudenden waterstaatambte-naar.Wat de voor het gereed maken der plannen noodzakelijkekarteeringswerkzaamheden betreft, ligt het in de bedoelingom deze zooveel mogelijk centraal te laten uitvoeren doorof onder leiding van den Dienst van het Kadaster. Alleencentrale leiding zal hier coordineering mogelijk maken en hetelkaar overlappen van metingen door verschillende instanties,zij het dan ook voor verschillende doeleinden, voorkomen.Op plaatsen, waar geen kadasterdienst bestaat, zullen demetingen geleid kunnen worden door den Heropbouwdienstof den Waterstaatsambtenaar volgens richtlijnen door denKadasterdienst te geven.Het ontbreken van den Kadasterdienst op verschillendeplaatsen wijst op de zeer uiteenloopende grondrechten opde verschillende plaatsen, wat voor elk object weer specialeproblemen met zich mee brengt.De door het Planologisch Bureau te produceeren stadsplan-nen, detailplannen en bouwverordeningen zullen de richt-lijnen vormen voor den wederopbouw van de vernielde ste-den en stadsgedeelten. Deze wederopbouw zal geleid wor-den door een speciaal daarvoor ingesteld lichaam, dat thansnog een onderdeel is van het Departement van Verkeer enWaterstaat, doch dat men om practische redenen binnen-kort een meer zelfstandigen en commercieelen status hoopt tegeven, als stichting of wellicht zelfs als N.V. (in zekeren zinvergelijkbaar met de Maatschappij tot Financiering van hetNationaal Herstel N.V. in Holland in combinatie met denDienst van den Wederopbouw). Deze instelling heeft onderzich: Plaatselijke Opbouw Diensten, waarvan er enkelereeds zijn ingesteld o.a. te Makassar, Menado en Ambon.Hier wordt voorbereidend werk verricht; met het daadwerke-lij'k wederopbouwen is nog niet begonnen. De materiaalvoor-ziening van deze plaatselijke diensten wordt centraal ge-regeld.Bij het opstellen van de nieuwe plannen bleek de wensche-lijkheid bij vele plaatsen om de havenaccomodatie te herzien.De mogelijkheid daartoe werd gevormd, doordat de vernie-lingen juist in de kustgebieden omvangrij-k waren geweest.Zoo was het mogelijk om in Makassar een geheel nieuweprauwenhaven te ontwerpen op een terrein, dat vroegervoor industriedoeleinden werd gebruikt. De oude prauwen-haven zal dus worden opgeheven en daardoor wordt weerde mogelijkheid geboden om de kade der Oceaanhaven aan-zienlijk te verbeteren.In Menado zal men een nieuwe haven maken op grondenwaarop vroeger kantoren waren gevestigd, doch die doorde vernielingen grootendeels onbruikbaar werden gemaakt.De oude haven, die in den riviermond lag, was door ver-zanding onbruikbaar.De havenmogelijkheden te Koepang waren niet gunstig enVoor Utrecht en omgeving met Uwlichtdrukken en fotocopieen naar N.v.H.GADELLAOUDEGRACHT 31 2 - UTRECHT - TELEF. 11 585TEEKENAR7IKELENHet Gemeentebestuur van BOCHOLTZ roeptsollicitanten op naar de betrekking vanGemeente-OpzichterJaarwedde f 1500,-- tot f 2100,--, te verhoogenmet de vaste en tijdelijke toelagen als bedoeld in hetK.B. van 15 Januari 1946, G 13, plus f 45,-- rijwiel-toelage, f 60,-- voor elk erkend diploma boven de ver-eischte en f 150,-- als nevenbelooning. Aanstellingboven het minimum is mogelijk. (Kindertoelage volgensRijksregeling.)Vereischte: bezit van diploma ,,M.T.S." (bouwkundeof wegenbouwkunde), of ,,P.B.N.A.-wegentechnicus".Sollicitaties binnen 8 dagen na het verschijnen vandit blad aan den Burgemeester.Geen bezoek dan na oproeping.VEREENIGING VAN NEDERLANDSCHE GEMEENTEN.INSTITUUT VOOR VOLKSHUISVESTING EN STEDEBOUWBINNEN ENKELE DAGEN VERSCHIJNT;Het BOUW- en WONINGTOEZICHTDOORJHR. IR. J. DE RANITZ ~HOOFDINGENIEUR-DIRECTEUR VAN DE VOLKSHUISVESTINGIN DE PROVINCIE ZEELANDEEN BESCHOUWING OVER HET BESTAANDE BOUW- ENWONINGTOEZICHT, VERGEZELD VAN EEN AANTALFORMULIEREN EN INTERCOMMUNALE REGELINGENVOOR DE INSTELLINGVANEENGEMEENSCHAPPELIJKENDIENST.PRIJS Fl. 3,50TE BESTELLEN:VEREENIGING VAN NEDERL. GEMEENTEN, DEN HAAGPALEISSTRAAT 5 - GIRO 1533 ^ TELEFOON 112083u KUNT BOUWENHolle betonvloerenMuurelementenTegelsPalenPlaten - enz. enz.fwarden vloi geleverd doorCementwarenfabriek SCHUURINKTeief. 3009 ENSCHEDE- Havenb.g.g. 4810 Burg. Stroinkstraat 1 16275GEWAPEND ASBEST-CEMENT>?TERMORCO?N.V. IndusMSele en Handelsmaatschappij ,,TERRANOVA"HILVERSUM -- Noorderweg 52 A -- Telefoon No. 7381Het Gemeentebestuur van SIMPELVELD roeptsollicitanten op voor de betrekking vanGemeente-OpzichterJaarwedde f 1500,-- tot f 2100,--, te verhoogenmet de vaste en tijdelijke toelagen als bedoeld in hetKon. Besluit van 15 Jan. 1946, C 13, plus toelage voorrijwiel j 45,--, voor elk erkend diploma boven het ver-eischte f 60,-- en f 125,-- als nevenbelooning. Aan-stelling boven het minimum is mogelijk (kindertoelagevolgens rijksregeling).Vereischte: bezit diploma ,,M.T.S." (bouwkunde ofwegenbouwkunde), of ,,P.B.N.A.-wegentechnicus".Sollicitaties binnen 8 dagen na het verschijnen van ditblad aan den Burgemeester.Geen bezoek dan na oproeping.De RIJKSDIENST voor het NATIONALE PLANroept sollicitanten op voor de vacature vaniriElEIKlEMi^AlBvoor cartografisch en stedebouwkundig teekenwerk.Ervaring op het gebied van het teekenen van uitbrei-dings- of streekplannen strekt tot aanbeveling. Leeftijdliefst niet onder de 30 jaar. Salarieering overeenkomstigRijksbezoldigingsbesluit den leeftijd en de ervaring inaanmerking nemend (evt. schaal 142).Sollicitaties voorzien van uitvoerige inlichtingen en refe-renties alleen schriftelijk te richten aan het Bureau:Lange Voorhout 19, 's-Gravenhage.Voor onmiddellijke indiensttreding bijde afdeeling Stedebouw van den Dienstvan Economische Zaken wordt gevraagdEEN JONG BOUWKUNDIGofCIVIEL-INGENIEUREenige stedebouwkundige ervaring strekttot aanbeveling.Salaris nader o/ereen te komen.Eigenhandig geschreven sollicitaties metuitvoerige opgave van opgedane praktijk,leeltijd enz. te richten aan de 2e Af-deeling van den Algemeenen Dienst derNederlandscfie Spoorwegen te Utreclit.rf!HANDEL INBOUWMATERIALENF. * HaarlemHoofdkantoor: Spaarnd. weg 212 Telef. 14264Bijkantoor; Tuinlaantje 6-12 Telef. 13532Telefoon Huis 25820BEVERWIJK - Scheybeeklaan 16 - Tel. 3879TEGELS276Nv.GLASHANDELDORENS&Co ^,. Ai^^^r^i A^KEIZERSGRACHT 12-16 _ TELEFOON 42735-47404 ALLE SOORTEN V LA Ix C^ LA ^VOOR DEN BOUW- & GLASNIJVERHEIDAMSTERDAMVERFvoorBOUWVAKKEN ENINDUSTRIEWAGENAKERSBREDAGEBR.WILLEMSE* DELFTHandelin alle sooden260BouwmaterialenTel. 1191 Vlugge levering. Per auto, per schuitJOHA