November 19499e Jaargang - No. 11De WoningbouwverenigingUitgave van de Nationale Woningraad, Algemene Bond van WoningbouwverenigingenVerschijnt maandelijksAdres voor Redactie en Aboanementen: Wouwermanstraat 27, Amsterdam Z., Telefoon 24298Adres Toor Advertenties: Keizersgracht 188, Amsterdam C, Telefoon 49128Achterstallig-onderhoudsfondsOp het j.l. gehouden congres sprak ik met enige collega-be-stuurders over de verdeling der gelden, welke in het fondsvoor achterstallig onderhoud worden gestort. Het bleek mij,dat in verschillende gemeenten niet altijd dezelfde methodewerd gevolgd, maar ook, dat diverse bouwverenigingen niettevreden waren met de in hun gemeente gevolgde methode.Ik wil daarom gaarne hier lets vertellen over de wijze waaropmen in Delft heeft getracht de zaak op te lossen.Door Burgemeester en wethouders werd een commissie vanadvies samengesteld, welke commissie tot taak kreeg voor-stellen aan B. en W. te doen en welke met de uitvoering dervoorstellen werd belast. In deze commissie werden benoemd,een ambtenaar der gemeente, tevens voorzitter, een ambte-naar van openbarewerken als technische deskundige, eenambtenaar van het bureau voor verificatie van de verenigingvan Ned. gemeenten en twee vertegenwoordigers der bouw-verenigingen, aan te wijzen door de federatie van woning-bouwverenigingen.Welke gelden kwamen disponibel? In het Fonds werdengestort:le. de aflossingsbestanddelen der annuiteitleningen, ook dievan de gemeentelijke voorschotten. De gemeente paste dusdezelfde regeling toe als bij de rijksvoorschotten het gevalwas;2e. het fonds tot verbetering van de volkshuisvesting dat bijde gemeente in beheer is, dus het z.g. 80 % fonds;3e. de fondsen der woningbouwverenigingen, de z.g. 20%fondsen;4e. een enkel klein fonds van een woningbouwverenigingdat het doel van zijn bestemming had verloren.Uitdrukkelijk stelde de commissie zich op het standpunt deeigen fondsen der verenigingen, de z.g. vereniging-reservesbij deze verenigingen te laten, omdat deze door de vereni-gingen zelf zijn gekweekt en om het werk te stimuleren.WpRKWIJZE DER COMMISSIE- Aan de bouwverenigingen werd verzocht om een opgave inte zenden van alle werkzaamheden, welke naar hun meningdringend moesten worden verricht om de gebou'wen in standte houden en voor verdere aftakeling te behoeden.Deze opgaven, aanvragen dus voor uit te voeren werkzaam-heden, werden door de technische deskundige nauwkeurigonderzocht, terwijl ook door hem een begroting daarvoorwerd samengesteld. In de daarvoor belegde commissie-ver-gadering werden deze aanvragen besproken en gerubriceerdin urgentie-klassen, te weten:A. Dringend noodzakelijk voor instandhouding van de wo-woningen.B. Zeer gewenst.C. Gewenst.D. Afgewezen.In deze laatste rubriek kwamen hoofdzakelijk binnenwerk-zaamheden voor.Wij kregen dus een afgerond geheel van voorstellen vooruitvoering der werkzaamheden. Deze voorstellen werden be-sproken in de federatie van bouwverenigingen.Enige verlan-gens of wijzigingen kwamen nog naar voren, die door devertegenwoordigers der bouwverenigingen in de commissiewerden gebracht.De verenigingen kregen bericht van de besluiten der com-missie.UITVOERING DER PLANNEN.Aan de hand van de goedgekeurde voorstellen togen debouwverenigingen aan het werk en vroegen prijsopgave aanvoor de uitvoering der werkzaamheden of berekenden nauw-keurig de kosten bij uitvoering in eigen beheer.Deze prijsopgaven werden door de commissie opnieuw^bekeken. Kwamen deze opgaven de commissie te hoogvoor, dan werd een andere aannemer gevraagd om het werkte berekenen. De commissie stelde zich op het standpunt omvoor de beschikbare middelen zoveel mogelijk te doen uit-voeren. En helaas moesten wij constateren, dat door de aan-nemers vaak onmogelijk hoge ondernemerswinsten waren be-rekend. Na goedkeuring kreeg de bouwvereniging bericht datmet de uitvoering der werkzaamheden kon worden aange-vangen. Deze uitvoering, welke dus geheel in handen derbouwverenigingen blijft, staat echter onder controle van eendeskundige, welke met goedkeuring der federatie van wo-ningbouwverenigingen werd benoemd.Hoever kwamen wij nu met onze plannen?De onder A. gerubriceerden konden alien in uitvoering wor-den gebracht. Welke werkzaamheden waren dat? Ziehier:daken herstellen -- buitenschilderwerk -- riool vernieuwen(geen aansluitingen maken) -- vloeren en onderslagbalkenvernieuwen ?-- buitendeuren vernieuwen -- rechtzetten vanschuttingen (geen schuttingen werden vernieuwd, maarhiervoor ligusterheggen geplaatst) -- schoorstenen her-stellen -- goten en dakkapellen -- buiten-binnenschilder-werk, wa'aronder werd verstaan alle naar buiten draaienderamen en deuren -- reparatie schuurtjes.FINANTIELE GEVOLGEN.Uit het vorenstaande blijkt reeds dat lang niet alle werk-zaamheden konden worden uitgevoerd welke toch wel nodigzijn om de woningen een behoorlijk aaftzien te geven. De Ben C gerubriceerde werkzaamheden konden niet eens wor-den bezien. Hieronder vielen tuinmuren vernieuwen, plaat-sen ophalen -- keukens -- rioolaansluitingen maken -- kel-dertrappen --? stucadoorswerkzaamheden ?-- glasvernieuwing--- schuurtjesvernieuwing '-- diverse vloerenrepara'ties -- allebinnenschilderwerk enz.Wel stelde de commissie zich op het standpunt dat de be-staande tekorten in de onderhoudsfondsen moesten wordenopgeruim.d en dat na afloop van de twee jaar de vereni-gingen de beschikking moesten krijgen over een storting inhet onderhoudsfonds, welke storting zou moeten worden be-paald naar de levensduur der woning.De commissie stelde verder aan B. en W. voor om diewerkzaamheden, welke ,,zeer gewenst" moeten worden ver-richt en waarvoor geen gelden beschikbaar waren, te doenverrichten uit een z.g. restauratiefonds. Hierbij is het de be- 93doeling dat de gemeente voorschotten aan de bouwvereni-gingen verstrekt. Rente en aflossing zullen op de exploitatie-rekening worden gebracht. Dit betekent dus een groter na-delig saldo op de exploitatierekening. Maar hiervoor is demedewerking van het ministerie nodig.Denk nu niet, dat men in Delft de zaak van het achterstalligonderhoud aan de commissie-kapstok heeft willen ophangen.Er werd, mede door middel van rondzending der stukken,vlug gewerkt, zodat reeds in de afgelopen zomer zeer velewerkzaamheden konden worden uitgevoerd. De gevolgdemethode heeft zeer bevredigend gewerkt, terwijl de samen-werking tussen de bouwverenigingen nog weer eens is ge-acoentueerd.Barel.94Verslag (vervolg)van de een en dertigste ledenvcrgadering van de NationaleWoningraad, A. B. en W., igehouden op Vrijdag 14 OctO'ber en' Zaterdag 15 October 1949, in het gebouw ,,KatholiekLeven" te Eindhoven.3. Verslag over 1948 en redactie orgaan ,,De Woningbouwvereniging".De vergadering keurt het verslag over 1948 zonder discussie en zonderhoofdelijke stemming goed.4. Rekening en verantwoording over 1948.Voorgesteld wordt deze punten van de agenda af te voeren. Het ligtn.l. in de bedoeling in November a.s. een ledenvergadering in het centrumdes lands te beleggen, waarbij gedacht is aan Utrecht. De duur van dezevergadering zal slechts een middag behoeven te zijn.Deze vergadering, zo licht de voorzitter toe, zal voornamelijk ten doelhebben onze financiele positie ten opzichte van onze taak te bespreken.De financiele middelen zijn onvoldoende. en aan onze arbeid wordenhierdoor te grote beperkingen opgelegd. Er moet naar andere mogelijk-heden dan contributieverhoging worden omgezien. Vooral de kleinewoningbouwverenigingen zijn zeer slecht bij kas en dat is zeer duurvoor ons. De grote kunnen niet sltijd geld cpbrengen voor de kleine.Verder deelt de voorzitter mede, dat nog deze maand het verslag vande controle-commissie zal worden toegezonden. De begroting van 1950zal nu ook nog niet worden behandelH.Deze voorstellen leveren enige discussie op.De B.v. ,,PATRIMONIUM" te Rotterdam, begrijpt dit voostel niet goed,tenzij daaruit moet worden opgemaakt, dat er een aparte vergadering komtvoor bespreking van de financiele positie van de Nationale Woningraad. Dewoningbouwverenigingen zullen met elkander moeten zorgen, dat definanciele positie versterkt wordt. Het jaarverslag, dat zojuist gepasseerdis, constateert echter dat de norm van / 9,-- wel voldoende is en dater zelfs op bezuinigd kan worden. De spreker vraagt of men dan wil aan-geven, met hoeveel men dan kan toekomen.De VOORZITTER merkt hierbij op, dat het gaat over de vraag, ofmen het met elkaar eens kan worden, dat nog dit jaar een bespreking overde financien van vandaag en morgen gehouden wordt.De B.v. ,,ZAANDAMS VOLKSHUISVESTING" te Zaandag, vraagt:lo. Komen bij die vergadering aan de orde de plannen, die wij na debevrijding onder de loupe hebben genomen? Hiervan is naderhand nietsmeer gekomen. De spreker vraagt naar de redenen hiervan. 2o. De sprekerbegrijpt echter niet dat de rekening .en verantwoording over een voorbijeperiode (1948) nu niet besproken kan worden.De VOORZITTER antwoordt op de eerste vraag, dat hieraan niet isgedacht toen dit voorstel werd gedaan. Het kan echter in overwegingworden genomen. Wat de tweede vraag betreft: het verslag is er nogniet. Dit komt o.a. door gebrek aan tijd bij de controle-commissie ten-gevolge van tijdrovende besprekingen. Zij legt echter nu de laatste handaan het verslag en het zal spoedig worden overgelegd.6. De aftredende bestuursleden, de heren prof, mr dr G. v. d. Bergh,R. Dorresteyn en W. Steinmetz worden bij acclamatie herkozen.7. Benoeming van een commlssie tot het nagaan van het beheer over 1948.Dit punt wordt op de vergadering in November a.s. opnieuw aan deorde gesteld.De VOORZITTER doet hierna een algemene mededeling. Het betrefthet feit, dat de regering haar bijdrage voor de wederopbouw van Vlis-singen als geeindigd beschouwd. De woningbouwverenigingen te Vlis-singen zijn echter van mening, dat dit wel degelijk een aangelegenheidvan de regering is. Op de bestuursvergadering was men van mening,dat dit een speciaal Zeeuwse kwestie is. De Woningraad heeft dezekwestie met de Provinciate Directie der Wederopbouw en Volkshuisves-ting van Zeeland opgenomen. Daarom is dit punii niet op de agenda ge-plaatst. Aan de Provinciale Directie is voorgesteld naar een technischeoplossing te zoeken. Zou dit lukken, dan zou dit van zeer groot belangzijn, en het is alleszins gerechtvaardigd dat het Rijk bijdraagt.8. Voorstel van de Algemene V/oningbouwvereniging te 's Gravenhage:,,Het bestuur van de Nationale Woningraad wordt opgedragen er bijde Regering op aan te dringen, dat het de woningbouwverenigingen ofstichtingen in het algemeen krachtens de bepalingen van de WoningwetVoorzitter en Secretaris van de Nationale Woningraad tijdens het congreste Eindhovenmogelijk wordt gemaakt, behalve uitsluitend arbeiderswoningen, ook mid-denstandswoningen en flats te bouwen."Toelichting: Verschillende woningbouwverenigingen in 's Gravenhage on-dervinden dat nieuw gebouwde woningen worden toegewezen aan per-sonen, die krachtens hun betere maatschappelijke omstandigheden eigenlijkniet in arbeiderswoningen thuis horen.De VOORZITTER deelt mede, dat het bestuur alle steun zal verlenen.Het secretariaat van de Nationale Woningraad is hierbij ingeschakeld.In andere plaatsen zal contact worden opgenomen met Amsterdam. Ditvraagstuk zal in de eerst volgende jaren in verschillende plaatsen in be-handeling moeten worden genomen.De W.b.v. ,,VOLKSBELANG" te Helmond zegt, dat dit agendapunt haarintrigeert, omdat zijn woningbouwvereniging getracht heeft hier resulta-ten te bereiken. Zij wilde een combinatie tot stand brengen van de wo-ningwet-bouw met de bouw volgens de particuUere financieringsregeling.Daartoe had zij een plan ontworpen voor de bouw van 50 middenstands-woningen van 350 tot 500 M^ inhoud. Het bouwkapitaal zou worden ver-kregen voor 70% uit de bekende eerste hypotheek, 15% uit de aanvul-lende hypotheek van de gemeente en 15% (f 2500.-- ) van de man,die in het huis zou gaan wonen en medeeigenaar zou worden. De woning-bouwvereniging zou als overkoepelend orgaan beleid en financiering voe-ren. Gedurende de eerste tien jaar betaalt de inwoner gewoon de huur enbeheert de vereniging het huis. Na tien jaar als het onrendabele gedeeltewordt afgerekend, staat het de bewoner vrij definitief eigenaar te worden.Hij neemt dan het niet-vergoede, niet-rendabele gedeelte voor zijne reke-ning.Wenst hij dat niet, dan neemt de vereniging dat deel voor haarrekening, betaalt de medebouwer van thans zijn f 2500.-- terug en iszelf alleen-eigenares. Veertig mensen vonden wij bereid om f 2400.-- testorten. Maar het plan mislukte toch, omdat geen bouwvolume werdbeschikbaar gesteld voor mensen, die hadden gespaard om zich zelf tekunnen helpen en alle bouwvolume werd beschikbaar gesteld voor debouw van woningwetwoningen. En dat terwijl er in Helmond reeds 900woningwetwoningen in aanbouw waren met het gevolg, dat deze wonin-gen bewoond worden door mensen, die er krachtens hun inkomen vaakniet thuis behoren: doktoren, hoofdambtenaren! en derg. en dus hun be-stemming als woningwetwoning niet bereiken.De ,,ALGEMENE WONINGBOUWVERENIGING" te 's Gravenhagewil over het voorstel nog lets zeggen. Zij sluit zich in hoofdzaak bij devorige spreker aan. Ook in Den Haag zijn de huren der arbeiderswoningente hoog voor de arbeiders; deze woningen worden betrokken door inge-nieurs, advocaten, enz, Hierin moet verandering komen. Er worden welmiddenstandswoningen in Den Haag gebouwd -- door particulieren --.Spreker wil bouwkapitaal en initiatief niet aan de particulieren onttrek-ken. Maar wil men echter een dergelijke woning betrekken, dan moet menhaar kopen. Daardoor is de categoric, waarvoor deze woningen beBtemdzijn, hiervan uitgesloten en aangewezen op de arbeiderswoningen. Sprekervraagt de Nationale Woningraad zijn krachten bij te zetten om het moge-lijk te maken ook voor deze categoric woningen te bouwen. Er zijn in DenHaag wel middenstandswoningbouwverenigingen, maar men hoort er wei-nig van. Om deze redenen heeft de ,,Algemene Woningbouwvereniging"te Den Haag een beroep op deze vergadering gedaan te bevorderen, datde regering er toe medewerkt, dit problecm tot opiossing te brengen.De Coop. B.v. ,,VOLKSHUISVESTING" te Delft, heeft bezwaar tegende betiteling ,,middenstandswoning". Waarin ligt het verschil, vraagtzij, tussen middenstands- en arbeiderswoning? Betekent dit, dat er in eenmiddenstandswoning een Bruynzeelkeuken en een badkamer is, in tegen-stelling tot de arbeiderswoning? H.i. behoren deze accessoires net zogoed bij een arbeiderswoning. De B.v. ,,VoIkshuisvesing" te* Delft krijgtvaak critiek te horen, dat haar arbeiderswoningen wel middenstandswo-ningen lijken. Dit beschouwt spreker als een compliment. De arbeidershebben hier nl. recht op. In Delft heeft men natuurlijk ook met het wo-ningprobleem te kampen. Hierdoor moet men in de woningen van dewoningbouwvereniging mensen accepteren, die er eigenlijk niet in thuishoren, nl. intellectuelen met zeer hoge salarissen, enz. Z.ij zijn echterenthousiast. Sprekei' vindt het gelukkig, dat door de bouwverenigingen isbijgedragen tot verheffing van de arbeider. Spreker heeft altijd gezien,dat de arbeiders zich gedrongen voelen mede te weiken aan het totstandkomen van goede arbeiderswoningen. Zij hebben er jarenlang voor be-taald om deel te nemen aan het werk, dat de woningbouwvereniging ookop cultured gebied tot stand brengt.De W.b.v. ,,DE GOEDE WONING" te Doetinchem, zegt, dat het ge-ringe bouwvolurae niet toelaat grote middenstandswoningen te bouwen,zolang er duplexwoningen van 290 m^ door 2 gezinnen worden bewoond.De ,,ALGEMENE WONINGBOUWVERENIGING te 's Gravenhagericht het woord tot de Delftse afgevaardigde en verklaart dat men in DenHaag volkomen in zijn lijn is. Ook bij hem was het bestc nogi niet goedgenoeg voor de arbeider!. In Den Haag zij de moeilijkheden nog groter danin Delft. Den Haag heeft altijd een voorzichtige woningpolitiek gehad. Deideeen, die ook die van Delft zijn, haddcn de meeste kans in de on-gunstigste tijd, nl. na de oorlog. He(] was voor de arbeiders onmogelijkde voor hen bestemde woningen te betrekken. Dit was voor de hecrPauli c.s. reden om protest te laten horen tegen de tc hoge huurprijzen,Deze woningen zullen nu betrokken worden door middenstandcrs, die nietover de middelen beschikken om zelf een woning te kopen. Men heeft aan-bevolen vooral in stedcn als Amsterdam en Den Haag, waar een zcergroot aantal personen voorkomen die betere huren kunnen betalen, wo-ningen tc bouwen van een hogere huurklasse. Nu wonen zeer veleni inwoningen, waarin zij eigenlijk niet thuis horen, niet door hun meerdereontwikkeling, maar door hun betere financiele toestand. Spreker steltvoor, te komen tot een financieringsmogelijkheid om voor deze groepder bevolking woningen te bouwen.De VOORZITTER merkt op, dat de Minister een grens heeft gesteldvoor arbeiderswoningen voor grote en kleine gezinnen. Op den duurkunnen echter -- uit stedebouwkundig oogpunt -- niet allemaal dezelfdewoningtypen worden gebouwd, nl. 260 m^ gemiddeld. Er is ook eengroep die grotere financiele lasten kan dragen, maar niet in particulierebouw kan treden. Als nu deze woningen toegestaan worden en dewoningnood blijft nog enige jaren bestaan, moet er dan lets gedaanworden voor woningen van 350 m^ en meer? Het bestuur is van mening,dat overleg voor een behoorlijke financieringsregeling op de duur eenpunt van overweging moet worden.9. -, Vocfrstel van de Arbeidersbouwvereniging ,,Beter Wonen" te Leeu-warden: ,,DeAIgemene ledenvergadering van de Nationale Woningraadbepale haar bonding ten opzichte van de duplex-woning^.De VOORZITTER deelt mede dat het bestuur het standpunt inneemt, datde duplexwoning zonder meer als noodmaatregel aanvaard moet worden.Gezien de woningnood -- breed gezien ^ kan het zijn reden hebben, dat,vasthoudende aan de gedachte van de grotegezinswoning, er ook woningenmoeten zijn om in zo kort mogelijk^ tijd het grootste aantal gezinnen opte nemen. Icder zal dit billijken. Er moet immers zo gauw mogelijk eeneind komen aan inwoning en onaanvaardbare samenwoning. Wij kunnen,zo zegt de Voorzitter, de duplexwoning nog niet afwijzen.De Arbj b.v. ,,BETER WONEN" te Leeuwarden, heeft gemecnd dit voor-stcl op de agenda te moeten plaatsen, omdat zij van oordeel is, dat' deduplex-woning een toestand in het leven roept, die h.i. niet toelaatbaar is.Spreker veronderstelt dat alien het standpunt van Minister In 't Veld ken-nen. Als ,,Beter Wonen" deze zaak naar voren heeft gebracht, dan heeftzij dat gedaan met goede bedoelingen. Toch is spreker van mening, datde toestand, welke hierdoor in de eerstkomende jaren ontstaat, niet inhet belang van dc volkshuisvesting zal. zijn. De Minister is van plandoor middel van een belangrijk aantal duplex-woningen te komen tot eenzo spoedig mogelijke opiossing van de woningnood, maar spreker is bang,dat het niet op bescheiden voet zal gebeuren, doch dat dit systeem inde eerstvolgende jaren grote toepassing zal vinden. Spreker is van mening,dat de toestand voor de volkshuisvesting en voor de arbeiders, die er inzullen moeten wonen, zal verslechteren en een lange reeks van jaren zalblijven voortduren. Wanneer de Minister zijn zin krijgt, zal in de eerst-volgende tien jaar een belangrijk aantal duplex-woningen worden ge-bouwd. De dan volgende tien jaar zullen de krotten worden opgeruimd.Het bestuur der provinciale afdeling Noord-Brabant van de NationaleWoningraad tijdens het diner te EindhovenOp zijn gunstigst zullen dan over twintig jaar de duplex-woningen toteen-gezinswoningen worden gemaakt. De inhoud van een duplex-woningis per deel ? 140 m^ en degenen, die daar in wonen zullen daar dan nogvijf en twintig jaar in moeten blijven wonen. Spreker weet wel, dat detoestand om verbetering schreeuwt, doch de gevolgen voor de arbeiders-klasse zijn op sociaal gebied om bovengenoemde redenen funest, Sprekerstelt voor geen medewerking aan de bouw van duplex-woningen te ver-lenen en protest te laten horen, anders zou het wel eens kunnen gebeuren,dat de gemeentcbesturen dit toch doen. Spreker stelt voor dat de vergade-ring een uitspraak over dit onderwerp zal doen.De ,,ALGEMENE WONINGBOUWVERENIGING" te 's Gravenhagedeelt mede, dat in een gesprek tussen enige architecteni .en bestuurdersvan woningbouwverenigingen over dit punt gesprokcn is. Een uitspraakis er echter niet geweest. De algemene opinie was; Wij moeten niets vande duplex-woningen hebben. Voor de steden, zegt spreker, is er eenandere opiossing nodig. Duplex-woningen in de steden worden wange-drochten, waar wij in de toekomst misschiein normale woningen van zul-len maken. Er is echter een ander idee naar voren gekomen, nl. probeervooral in nieuwe complexcn ook een stel tweekamerwoningen te krygen,.Dan krijgt men in een normaal woningcomplcx ook kleine woningen. Totnu toe waren er speciale comp^xen voor ouden van dagen, doch velenouderen voelen daar niet veel voor en blijven liever bij de jonge mensen.Zij willen in het normale leven blijven met de jongere gezinnen. Op dezebasis steunt bovengenoemde gedachte.De heer BOMMER, lid van het dagelijks bestuur, stelt op de voorgrondde vraag: Op welke wijze kunnen wij het spoedigst de ergste slachtof-fers van de woningnood helpen? Het gaat ons er allemaal om hetzelfdedoel te bereiken. Spreker staat helemaal niet op het standpunt, dat deduplex-woningen in zo'n groot aantal worden gebouwd, aat zij hun stem-pel op de woningvoorziening drukken, maar wel, dat het aantal duplex-woningen in de eerst volgende jaren groter moet worden. De beslissingmoet echter worden overgelaten aan de plaatselijke instanties. Er is hieren daar neiging om geen duplex-woningen te bouwen "^egeus de grotekosten. Spreker zou deze instanties echter de vraag willen stellen, of zijdeze verantwoordelijkheid op zich willen laden. Willen zij de gezinnennog langer dc ellende van samenwoning laten? Wanneer wij uitsluitenddoor de bouw van een-gezinswoningen de woningnood in Nederland wil-len oplosscn, dan is volgens spreker, de situatie vandaag de dag -- naarhet zich laat aanzien ^-- aldus, dat er pas na twintig jaar een eind zalkomen aan de ellende van samenwonen,- afgezien nog van de krotwonin-gen. Op het ogenblik moeten tienduizenden samenwonen in woningen,die daarvoor niet geschikt zijn, en vaak een stookgelegeuhcid, een W.G.,een keuken, een ingang, een meter, een bergruirate hebben. Met dit voorogen moet men hier de duplex-woning tegenover stellen. Deze is ookniet ideaal, dit geeft spreker toe, maar het is het bestc dat er nog gedaankan worden. Wij staan voor de keuze een kleiner aantal gezinnen jdeaalte huisvesten, of een groter aantal dragelijk te huisvesten. De keus isnaar sprekers mening niet twijfelachtig. De duplex-woning kan wecr ongc-daan worden gemaakt en tast dus niet de huisvesting aan. De politickmoet crop gericht zijn, een zo groot mogelijk aantal slachtoffers op kortetermijn te helpen.De Arb, b.v. ,,BETER WONEN" te Leeuwarden, zou het met de heerBommer eens zijn, wanneer het bouwen van duplex-woningen een tijde-lijke maatregel zou zijn, doch da heer B. heeft zo juist gezegd, dat, wan-neer wij zo doorgaan, wij over 20 jaar nog in dezelfde toestand verkerenals nu. Gezinnen, die nu in duplex-woningen worden gezet, moeten dus nogtwintig jaar volhoudcn te wonen in slaapkamers als woonkamers, keu-kens, enz. Spreker voelt meer voor de bouw van kleine woningen voorbejaardcn in normale complexcn; zijn vereniging is hiermedc reeds be-gonnen. 95De W.b.v. XEEUWARDEN^LEEUWARDERADEEL" is - in te-genstelling met haar plaatsgenote -- van mening, dat duplex-woningen al-tijd nog beter zijn dan inwonen bij anderen. Spreker is bet dus geheel eensmet de heer Bommer dat bet in de gegeven omstandigheden noodzakelijkmoet worden geacbt daar, waar deze in de omgeving passen! (zoals inde steden dus) zoveel mogelijk de bouw van duplex-woningen toe tepassen.De Coop. B.v. ,,VOLKSHUISVESTING" te: Delft stelt voor in de uit-spraak der ledenvergadering weg te laten, dat duplex-woningen de volks-huisvesting scbaden.omdat deze woningen altijd schaden, doch men zemoet aanvaarden als een noodzakelijk kwaad.De beer Koert, Directeur Mij. ,,VREEWIJK" te Rotterdam, accepteertde duplexwoning op grond van de ontzaglijke woningnood en de ellendedie daaruit voortvloeit. Een duplexwoning is ondermeer een boven- enbenedenhuis, waarbij bet benedenhuis twee kamers heeft en bet boven-buis vier. Met slechts een kleine wijziging is een duplexwoning in eeneen-gezinswoning te veranderen. De sterkte der gezinnen is volgens dewoningtelling ongeveer als volgt: 21% geen kinderen,20% 1 kind,23 % 6 kinderen.46 % van de bevolking kan vele jaren rustig en vredig leven in duplex-woningen, in tegenstelling tot bet samenwonen.Men kan op deze wijze ook de jonggehuwden en kinderloze gezinnenaan een buisje belpen.De BURGEMEESTER van- WEESP meent, dat de duplexwoning geenprobleem is maar een noodzaak. Wij bouwen ze niet met plezier, maaromdat de nood dringt. Spreker kent de klachten. Hij besluit met een prac-tiscbe raad; ,,Maak een isolatie met glaswol, dan hebben de beneden-buren zo weinig mogelijk last van de bovenburen."De Arb.b.v. ,,GRONINGEN" te Groningen, is bet niet eens met het voor-stel van de vergadering, dat ,,belangrijk uitbreiding van het aantal te bou-wen duplexwoningen ongewenst is." Er staat n.l. niet in bet voorstel, datde duplexwoning aanvaard wordt als noodmaatregel. Spreker stelt voordit er nog in te zetten.De VOORZITTER deelt bierop mede, dat de resolutie van de verga-dering zal inbouden, dat ,,de bezwaren worden gezien, maar dat deduplexwoning toch aanvaard dient te worden als noodmaatregel."12. Voordracbt te bouden door de heer S. v. d. Galien uit Amsterdam,over: ,,Vragen van de dag."Spreker vangt aan met zijn erkentelljkheid uit te spreken voor de aan eenverenigingsbestuurder geboden gelegenheid, om op dit congres uitvoerigde vragen en problemen te bespreken, welke alle verenigingsbestuurdersbezig bouden.In het bijzonder na de oorlog zijn de problemen velerlei, waarbij bulpen voorlicbting niet kan ontbreken, een hulp die naar sprekers oordeel nietcentraal door bet bestuur van de Nationale Woningraad kan wordenverleend, en waarvoor hij' een intensiever inschakeling van de provincialeafdelingen bepleit.Overgaande tot de puntsgewijze behandeling wil de inleider op de eersteplaats stelling nemen tegen de zucht van verschillende gemeentebesturenom de nieuwbouw aan zicb te trekken en hierbij de verenigingen geheelof gedeeltelijk uit te scbakelen, wat hij met enkele cijfers staaft.Nadrukkelijk wijst spreker erop, dat de Woningw^t de verenigingen laatprevaleren.Het is echter niet uitsluitend de uitbreidingszucht van de gemeentebe-sturen, die oorzaak is, dat de woningbouwverenigingen er bij de nieuw-bouw in een aantal gemeenten niet aan te pas komen.In enkele gevallen bleek, dat door het ontbreken van ieder initiatief bijde betreffende verenigingen, de gemeentebesturen noodgedwongen zelfde bouw ter hand hebben genomen.Hoewel zulks geen algemeen verschijnsel is, wellicht, naar we hopenslechts bij uitzondering voorkomt, maant bet tot waakzaamheid.In dergelijke gevallen dienen de besturen der provinciale afdelingenkrachtig in te grijpen en zorg te dragen, dat geen terrein, waarop dewoningbouwverenigingen op grond van de Woningwet aanspraak hebben;aan de gemeentebesturen wordt afgestaan,Voor de practische uitvoering neemt spreker als voorbeeld de wijze,waarop een provinciale afdeling door rayonsverdeling een duidelijk over-zicht van wat in de provincie geschiedt, eventueel niet geschiedt, na-streeft.Ten opzichte van het punt ,,montagebouw" is hem gebleken, dat menveelal sceptisch gestemd is. De montagebouw is inderdaad een experi-ment, maar geenszins een sprong in het duister. De inleider wijst hier opde experimented en controlerende diensten welke de stichting ,,Ratio-bouw" in deze materie bewijst.In ieder geval kan naar sprekers oordeel de montagebouw mede een be-langrijk middel vormen tot oplossing van de woningnood.Dit punt geeft de inleider aanleiding een pleidooi te houden voor de op-name van deskundigen, zowel op technisch als op adrainistratief gebied,in de verenigingsbesturen.Men moet niet met alles steunen op de hulp en voorlicbting van gemeen-telijke deskundigen of arcbitecten, de verenigingen dienen hiervoor dekrachten uit eigen kring te betrekken.Waar dit niet mogelijk is, kan een rayonscommissie, samengesteld uit dedeskundigen van verschillende verenigingen, van voorlicbting dienen.De samenstelling dezer commissies dient door- of in overleg met het be-stuur van de provinciale afdeling te gescbieden.Bij het punt ,,Onderhoud der Woningen", sluit spreker aan op de doorde woningbouwvereniging ,,Amsterdam-Zuid" ingediende voorstellen totverhoging van de onderhoudsnorm.Inderdaad acht ook de inleider deze verhoging noodzakelijk, waarbij hijin het bijzonder erop wijst, dat men zich niet blijvend kan beperken tothet onderhoud der z.g. romp der woningen. Ook de verzorging der bin-nenzijde onzer woningen vraagt aandacht.Laten we ons echter goed realiseren, dat ondanks verhoging van de nor-men en ondanks het uitstel der aflossing gedurende 2 of zelfs 3 jaar,een uiterst economisch onderhoud geboden is.De door spreker bepleitte rayonscommissies, samengesteld uit deskundigen,kunnen hierbij belangrijk werk verrichten. Bij uitbesteding: werk vanvoorlicbting en controlerende aard.De meest economische wijze van werken acht spreker echter het werk ineigen beheer.Hiervoor zal in vele gevallen concentratie der onderboudswerkzaamhedenvan een aantal verenigingen noodzakelijk zijn.Ook dit acht spreker een taak voor de provinciale afdelingen.Zowel bij de centrale voorlicbting als bij de leiding van het centrale on-derhoud zal behoefte bestaan aan op breder basis technisch geschooldelieden, ter opieiding waarvan spreker provinciale cursussen in overwe-ging geeft.Het punt ,,Fusie" acht de heer van der Galien een delicate aangelegen-heid. Toch kan zij van groot belang zijn en mag daaroni hier niet onbe-sproken blijven.Ook met inacbtneming van de verschillende levensbeschouwingen achtspreker fusie mogelijk, zij- kan de economische exploitatie in vele gevallenten goede komen.Wederom een taak voor het provinciale afdelingsbestuur ook daar, waarwellicht een ,,ingeslapen" vereniging weer tot leven moet worden ge-bracht of in gemeenten, waar bij gemis aan een woningbouwverenigingeen nieuwe vereniging in het leven moet worden geroepen.De gedwongen inwoning is vooral in de grote steden een euve! om niette spreken van een ramp. Onderlinge woningruil kan hieraan tegeraoetkomen voor de gevallen waarbij enerzijds gezinnen te klein bebuisd zijn,anderzijds gezinnen teveel woonruimte beschikbaar hebben.Het ,,Iiuurbeschermingsbesluit" maakt het de besturen vrijwel onmoge-lijk niet-goedwillende bewoners uit de woningen te verwijderen.Verwaarlozing burenkwesties, enz., zijn hiervan vaak het gevolg, naaris gebleken.Min of meer regulerend kan hier werken het instellen van bewonerscom-missies, eventueel het aanleggen van een z.g. ,,zwarte lijst".Als laatste punt bepleit de inleider met klem de kadervorming. Jongeremensen dienen tijdig in de besturen te worden opgenomen, willen westraks op het terrein der woningbouwverenigingen niet voor een cata-strophe komen te staan.De opmerking ,,ze komen niet" zou spreker willen repliceren met de op-wekking ,,dwing ze om in te gaan".Vorm in uw vereniging groepjes van jonge vrouwen en mannen en brengze bij, welk een belangrijke sociale taak de woningbouwverenigingenhebben te verrichten.Neem deze groepjes als bewonerscommissie of adviserend lichaara daad-werkelijk in het beheer van uw vereniging op, om daaruit tijdig de nieu-we bestuurders te recruteren.De conclusie, waartoe de inleider ten slotte komt, is, dat de woningbouw-verenigingen bij de oplossing van de woningnood in de eerste plaats eentaak hebben te vervullen. Thans hebben we te bewljzen, wat we waardzijn.De vergelijking met gemeente- en particulieren bouw durft spreker vol?vertrouwen aan, doch dit vertrouwen zal ook voor de toekomst, welkemoeilijk zal zijn, gefundeerd moeten blijven.Hiervoor is leiding en voorlicbting nodig. Deze zal naar sprekers oordeeldoor de provinciale afdelingsbesturen moeten worden gegeven.De taak van het hoofdbestuur komt hiermede te liggen op het terreinvan activering der provinciale afdelingsbesturen.Spreker wekt de besturen op deze' vragen ernstig onder het oog te zien.De moeilijke taak rust op ons, om met alle krachten mede te werken aande oplossing van de woningnood.Ik spreek hierbij de hoop en de verwachting uit, dat, wanneer de geschie-denis der volkshuisvesting over de jaren 1950--1960 zal worden geschre-ven, van de woningbouwverenigingen niet behoeft te worden getuigd:,,Gewogen, maar te licht bevonden." Aldus beeindigt de inleider zijnvoordracbt.De heer Helleman, bestuurslid van de PROVINCIALE AFDELINGZUID-HOLLAND, bespreekt het onderwerp van de bewoning door demiddenstanders van arbeidswoningen. Dit was ook in de vorige oorloghet geval. Spreker deelt voorts mede, dat men in Zuid-Holland reedsmet de bouw van duplexwoningen is begonnen.Een belangrijke vraag is ook, hoe er tegemoetgekomen kan worden aan demoeilijkheden van de kleine verenigingen. Deze hebben al jaren te kampenmet een vreselijke achterstand en moeten, daar zij in de vorige oorlog heb-ben gebouwd met materialen werken van mindere kwaliteit. Door stopzet-ting der aflossingsbestanddelen komt wat geld vrij, maar niet voldoendeom de schulden te dekken, terwijl vele woningen op verbeteringen wach-ten. Spreker vraagt zich af, hoe deze verenigingen uit de financiele noodgeholpen kunnen worden; immers, zij werken voor de arbeiders en deminst goed bedeelden. Men kan aannemen, aldus spreker, dat deze men-sen van goede wille zijn geweest. Voor de oorlog liep de zaak goed,maar, gedurende en na de corlog zijn de moeilijkheden gekomen. Er wassprake van een stopzetting van drie jaar. Met een stopzetting van tweejaar kunnen vele verenigingen niet-eens het noodzakelijkste buitenwerkverrichten. Ook met de steun van gemeentewege is dat niet raogelijk. Deprovinciale afdeling Zuid-HoUand doet alles wat mogelijk is. Als menziet, dat Schiedam,, Kapelle a. d. IJssel, Nieuwerkerk a. d. IJssel, Leer-dam, waarin kleine verenigingen zijn, die in de loop der jaren totf 60.000,-- hebben verwerkt, terwijl er een nieuwe stopzetting vanf 40.000,-- is geweest en er f 80.000,-- is uitgegeven, dan begrijpt men,dat het voor de mensen moeilijk iS; als we zien, dat in Schiedam de wo-ningbouwvereniging stelselmatig geweerd wordt, woningen leeg staan, ten-gevolge van verzakkingen, dan vraagt men: ,,Wat moeten wij doen?" Deheren in' 't Hout, van Niekerk, Goossens en spreker zelf hebben hierovereen onderhoud gehad, maar ze zijn niet tot een resultaat gekomen. Of degemeente, of het Rijk zal de reparaties van die woningen moeten finan-cieren. In Lissei zijn woningen met ijzeren ramen, welke zozeer verroestzijn, dat de schade aan de ruiten voortdurend zeer groot is. Hierin moetverbetering komen, anders wordt het onderhoud der woningen onmogelijk.Ook in Vlaardingen zijn er zorgen. Terwijl men het daar voor 700 wo-ningen met slechts anderhalve timmerman, vier schilders, een loodgieteren een metselaar doet, zijn de kosten van onderhoud en lonen toch nogf 36.000,--, waarvan f 20.000,-- uit de stopzettingen.Er zijn overal tekorten en dit kan niet anders, die moeten worden opge-vangen door verhoging van de onderhoudsnormen. Rijk en gemeentezullen moeten bijspringen, om alles op peil te brengen.De VOORZITTER onderbreekt hierna en heet de heer Mr. P. A. v. d.Drift, van het ministerie van Binnenlandse Zaken, hartelijk welkom.De B.v. ..ZAANDAMS VOLKSHUISVESTING" te Zaandam merkt op,dat van de Nationale Woningraad het^ voorstel van opschorting der'aflossingsbestanddelen voor drie jaar is uitgegaan, doch men kon ver-wachten, dat het tenslotte maar twee jaar werd. Spreker hoopte, dathet bestuur succes mag hebben bij zijn poging het weer tot drie jaarverlengd te krijgen. Voorts vestigt spreker de aandacht op de noodza-kelijkheid ,,nieuw bloed" in de verenigingen te brengen. De onderwerpeninzake woningbouw zijn toch van dien aard, dat de mensen, die het moe-ten overnemen, erin gegroeid moeten zijn. De ouderen kunnen pas weg-gaan, als de jongeren ingewijd zijn. Dit is van het grootste belang, hoeweler helaas zoi weinig belangstelling voor dit onderwerp bij de jongeren is.Een ander punt is de toewijzing van woningen die de verenigingen hebbengebouwd of nog bouwen. Deze kwestie wordt in de verschillende delenvan het land verschillend beoordeeld. Men heeft hierover in het orgaankunnen lezen.Wat betrcft reservevorming is het tegenwoordig zo, dat de gemeentengeen bijdragen meer geven; echter is er nu een verplichte reservevormingvan 7 %. De gemeente kan nu een wcningbouwvereniging voor ten hoog-ste de helft van dit percentage laten opkomen.Spreker wijst op de noodzakelijkheid dat de verenigingen, voorzover maarenigszins mogelijk, zich niet onttrekken aan deze reservevorming, in het belang van hun medezeggenschap; zij moeten uiteraard verantwoorde-lijkheid en ook aansprcikelijkheid aanvaarden. Een mogelijkheid in velegevallen is, dat voor deze reserve het eventueel batig saldo moet wor-den aangemerkt. Wanneer men niet in staat is 3%% bij te dragen, dochslechts 1%, dan moet men maar 1% bijdragen. Er is gewezen op de ver-schuiving van de woningbouwverenigingen naar de gemeenten en hetbovenvermelde is hiervan de achtergrond. In de aanwending van hetbatig saldo ziet spreker een punt om in overweging te nemen. Hij be-sluit met te wijzen op het belang, gelegen in een exploitatie, die zo gun-stig mogelijke resultaten oplevert.De W.st. ,,'s ZOMERS BUITEN" te Amsterdam, deelt mede, dat, ge-zien de haast waarmede de heer v. d. Galien zijn ,,Vragen van dedag" heeft moeten behandelen, deze niet op de voet waren te volgen.Daarora bepaalt spreker zich slechts tot enkele punten. Punt 1: Ver-dere opschorting van de aflossingsbestanddelen van twee naar drie jaar.Toen voor enige jaren de achterstand in onderhoudswerk zijn hoogte-punt had bereikt en bij de Nationale Woningraad aan de orde kwam(het eerste voorstel was 5 jaar) was het begrijpelijk, dat dit een bepaaldeklankbodem onder de leden vond. De practijk heeft eigenlijk niet aande verwachtingen beantwoord, want het komt er in het kort op neer,dat voor iedere gulden voor het uitgesteld onderhoud drie kwartjes renteextra moet worden betaald. Een voorbeeld: een Amsterdamse corporatiekreeg door opschorting van de aflossingsbestanddelen f 83.000,-- be-schikbaar, welke som in het gemeentelijk fonds voor achterstallig onder-houd moest worden gestort. De corporatie kreeg uit dat fonds f 70.000,--toegewezen. En voor dit bedrag mag de betrokken corporatie f 56.000,^--aan extra rente opbrengen. Spreker vraagt of helj juist is actie te voerentot opschorting van meerdere aflossingsbestanddelen, terwijl wij voorenorme bedragen aan extra rente opdraaien. Dit betekent: Na ons dezondvloed. Spreker is van mening, dat van dit congres nog eens extra lenadruk moet uitgaan op het belang van het ,,self supporting" zijn derwoningbouwverenigingen.Enkele jaren geleden heeft het congres een uitspraak gedaan, waarinwerd aangedrongen op huurverhoging. Spreker acht het onmogelijk, datmet een tijdelijke maatregel, hoe goed ook bedoeld, op den duur verderkan worden gegaan met de exploitatie van woningen. Met huurverhogingkan men echter een gezonde basis scheppen.Punt 2: Onaangename gevolgen, voortvloeiend uit het huurbeschermings-De voorzitter van de Nationale Woningraad in gesprek met het bestuurvan de provincials afdeling Friesland tijdens het congres te Eindhoven.besluit, n.l het verplaatsen van grote en kleine gezinnen respectievelijknaar grote en kleine woningen, dus gedwongen woningruil. Wanneerbewoners niet uit hun woning willen, kan de zaak voor de kantortrech-ter worden gebracht. In de practijk komt het er echter op neer. dat deopvatting van de kantonrechters in het algemeen is: ,,Tracht uitzettingzoveel mogelijk te voorkomen." Zelfs in een geval in Amsterdam, vantotale uitwoning en sloping der woning, kon de kantonrechter geen von-nis tot ontruiming vellen. Ook zijn er gevallen bekend van mensen dienaar het buitenland emigreerden, voordien inwoning namen, doch hetbestuur van de woningbouwvereniging hier niet van in kennis stellen. Hetbestuur moest dan maar bij geruchte vernemen, dat dit zo was en dezaak voor de kantonrechter brengen. Doch, daar de betrokkenen reedsin het buitenland waren, konden zij niet gedagvaard worden. Gevolg:geen vonnis tot ontruiming. Dergelijke gevallen komen de woningbouw-verenigingen op gerechtskosten te staan. Spreker vraagt het bestuur vande Nationale Woningraad daarom, of het bereid is middelen te zoekenvoor opheffing van het huurbeschermingsbesluit.De ,,ALGEMENE WEESPER WONINGBOUWVERENIGING", teWeesp, is van mening, dat er een vijf-jarige opschorting moet komen.Spreker is het met de vorige spreker eens over het instellen van huur-verhoging.De W.b.v. van- de CHR. NATIONALE WERKMANSBOND, te Zwijn-drecht, deelt mede, dat zijn verenigirjg binnen enkele weken klaarkomt met de bouw van 148 z.g. Finse woningen. Hiervoor moet eenfonds worden gevormd, waarvan de reservering cngeveer twee weken huurper jaar bedraagt. Van dit complex is plm. 70% beschikbaar gesteld aande plaatselijke Industrie. Er is overeengekomen dat deze industrieen f 2.--per week per woning bijdragen aan dit fonds over een periode van 10jaar. Dit fonds is thans nog in beheer van de bouwvereniging en magalleen aangesproken worden voor buitengewone uitgaven in de toekomstin overleg met de overheid.Spreker stelt het bestuur drie vragen:1. Mogen wij als bouwvereniging dit fonds blijven beheren?2. Als dit zo is, mogen wij de batenf van belegging ^anwenden om onze,door andere complexen minder gunstige kaspositie en daaraan verbon-den kosten van rentebetaling wegens achterstallige annuiteiten tebestrijden?3. De ongunstige kaspositie vloeit grotendeels voort uit betaalde her-stellingen van oorlogsschade. Zijn er vooruitzichten, dat deze schade --plm. f 6000,-- -- wordt vergoed?De W. b. V. ,,VOLKSHUISVESTING", te Delft, uit haar ontevreden-heid over het feit, dat verschillende sprekers zo weinig tijd wordt gela-ten, om hun hart te luchten, vragen te stellen, enz. ^Naar aanleiding van de opmerking van de heer v. d. Gahen, dat deplaatselijke provinciale afdelingen de woningbouwverenigingen tot goedehulp kunnen zijn, deelt spreker mede, dat door de provinciale afdelingZuid-HoUand op dit terrein uitstekend werk is verrricht. De secretaris, deheer van Niekerk, is altijd op pad om de verschillende verenigingen in deafdeling Zuid-HoUand met raad en daad bij te staan. Er komen steedsaanvragen binnen om hulp en raad.Spreker is van mening, dat de geest van de Nationale Woningraad weleens een verflauwing ondergaat. De spirit van vroeger is er niet meer.Men moet ervoor waken, dat de Woningraad niet verdwijnt, tezamen metdie geest van weleer. De woningbouwverenigingen hebben op het ogenblikweinig in te brengen; de gemeente wil zelf bouwen. Doch de woning-bouwverenigingen moeten de plaats blijven opeisen, die zij tot nu toehadden.Spreker is het, voor wat betreft het onderhoudsprobleem, eens met de heer Q