Juni19499e Jaargang - No. 6De WoningbouwverenigingUitgave van de Nationale Woningraad, Algemene Bond van WoningbouwverenigingenVerschijnt maandelijksAdres voor Redactie en Abonnementen: Wouwermanstraat 27, Amsterdam Z., Telefoon 24298Adres voor Advertenties: Keizersgracht 188, Amsterdam C, Telefoon 49128De stand van het onderhoudHoe is nu volgens Uw mening de stand van het onderhoudvan onze woningen? Deze vraag werd mij gesteld door deRedactie van ,,De Woningbouwvereniging"- Een juist ant-woord kan niet worden gegeven voor het gehele land zondereen omvangrijke enquete. Wei is het mij mogelijk een vrijjuist beeld te geven van de stand van het onderhoud van dewoningen van woningbouwverenigingen te Amsterdam.Te Amsterdam hadden de woningbouwverenigingen in 1946tezamen 24739 woningen, waarvan 6592 z.g.n. garantiebouwen 3488 oude voor de totstandkoming van de woningwet be-staande woningen. Het aantal met Rijksvoorschot gebouwdewoningen bedraagt thans 13446.In het gehele land hebben de woningbouwverenigingen on-geveer ? 200.000 woningen. De 24739 woningen van Am-sterdam vormen dus ruim 12% van het totaal. De stand vanhet' onderhoud zal niet in alle plaatsen precies gelijk zijn aandie van Amsterdam. Maar het aantal woningen van Amster-dam is wel z6 groot, dat men mag aannemen, dat het ook we]ongeveer een beeld zal geven van de toestand in het geheleland.Zoals bekend was de onderhoudsnorm voor de tweede wereld-oorlog al aan de lage kant. Zij was zelfs voor nieuwe, mo-derne woningen, waaraan in het algemeen minder onderhoudis dan aan de oudere woningen, nauwelijks voldoende voorzeer eenvoudig onderhoud. De oudere woningen, en vooralook de woningen met luxueuse betimmeringen welke in onzerijke tijd, vlak na de eerste wereldoorlog, werden gebouwd,vereisen zoals men weet meer onderhoud. Voor die woningenwas de onderhoudsnorm te laag. Zelfs met een economische,vakkundige en doeltreffende wijze van werken kon meestalgeen voldoende onderhoudsreserve worden gevormd.Gedurende de tweede wereldoorlog is het onderhoudswerkgeheel achter geraakt.En toen de oorlog was afgelopen ontbrak er nagenoeg allesaan: verwaarloosd onderhoud, geen geld, geen materialen,weinig arbeidsprestatie. Met z.g.n. synthetische verven is toenschilderswerk verricht, dat binnen zeer korte tijd vervelooswas of er nog slechter uitzag dan voorheen toen er nog nietsaan was gedaan.Na enige tijd werd er strijkklare grondverf gedistribueerd enwas men in de gelegenheid op beperkte wijze het meest ver-waarloosde weA in de grondverf te zetten Deze grondverfwas weinig oliehoudend en werd meestal versneden met min-der duurzame verfstoffen. Zelfs de beste grondverf, welke nietbeschermd wordt door afschilderverf, is op de zonkanten in2 a 23^ jaar verteerd. Het resultaat was dus miniem en vanzeer korte duur. Alle materialen waren en zijn nog ontzettendduur. Vele werkgevers waren slechts bereid werk uit te voc-ren tegen buitengewoon hoge prijzen, zoals herhaaldelijk in,,De Woningbouwvereniging" is gepubliceerd.Hout was alleen in zeer beperkte mate te verkrijgen en slechtsvoor de! meest noodzakelijke reparaties. De prijs ervan wasen is ook thans nog zeer hoog. Met andere materialen was hetniet veel beter.Intussen bleven en zijn de onderhoudsnormen gelijk aan voorde oorlog. De norm van f 37.-- per woning per jaar voor dehoogste klasse zou, om thans op vooroorlogse wijze de wo-ningen te kunnen onderhouden, f 90.-- a f 100.-- moetenzijn. En als er dan voldoende arbeiders te krijgen waren zoupas het onderhoud normaal kunnen zijn.Het is dus geen wonder dat de woningen er zeer slecht uit-zien en het onderhoud heel veel te wensen overlaat.Er is slechts een troost, hoewel een schrale, dat de woningenvan particuliere huiseigenaren er in het algemeen nog slechteraan toe zijn.Uitstel van 2 jaren aflossing-Dank zij het initiatief van het bestuur van de Nationale Wo-ningraad worden nu; de gelden, benodigd voor 2 jaren af-lossing voor de met Rijksvoorschot gebouwde woningen, be-schikbaar gesteld voor uitgesteld onderhoud. Dit betekent al-leen voor de 13446 in aanmerking komende woningen te Am-sterdam een som van f 2.862.578.--. Een fhnk bedrag! Maartoch nog onvoldoende!De Nationale Woningraad had uitstel van 3 jaren aflossingvoorgesteld. Dat was volstrekt niet overdreven, wat ik naderzal aantonen. De Regering heeft er echter 2 jaar van ge-maakt. Bestaat er soms vrees dat de woningen het geen 53jaren zullen uithouden? Of dacht men dat 2 jaren aflossingwel voldoende zou zijn? In het laatste geval schenke menaandacht aan het volgende.De woningen zijn voor een groot deel zodanig in verval, datgenoemde som niet eens geheel voldoende is voor zeer ur-gente werkzaamheden, welke dringend nog dit jaar en hetvolgende jaar behoren te worden verricht. Ik noem o.a. goten,schoorstenen en afscheidingen in tuinen vernieuwen;ophogen van straatjes aan voor- en achtergevels, van tuinen,van verzakte tuinkasten en schuurtjes;het verrichten van allerlei reparaties aan daken en van allemogelijke timmerwerken;het opnieuw schilderen van heel veel buitenschilderwerk aanvoor- en achtergevels.Geen geld is helaas beschikbaar voor het onderhoud van dewoningen van binnen. Aan binnenwerk is nog meer uitgesteldonderhoud dan aan buitenwerk. Het binnenwerk is steedsmaar uitgesteld van jaar op jaar tot grote teleurstelling vande huisvrouwen, omdat het buitenwerk urgenter was in ver-band met weersinvloeden. Het gevolg hiervan is nu, dat dewoningen in het algemeen, maar vooral ook de oudere wo-ningen, erg zijn uitgewoond. Het is niet meer de gewone slij-tage. Door de overbevolking, inwoning en verhuring van on-derdelen der woning, is er buitengewone slijtage. verwaarlo-zing, verval.Er is geen of althans lang niet voldoende geld voor tal vanreparaties, voor vernieuwing van rotte vloeren en gescheurdeaanrechtbladen, voor het schilderen van volmaakt vervelozekeukens, van woon- en slaapkamers, kortom van alles watergerlijk verveloos is.Geen geld voor behangen, voor repareren en witten of water-verven. Geen geld voor herstellen van gescheurde pla-fonds, voor reparaties van gaten in muren enz. enz.De bestuurders en opzichters, die belast zijn met het onder-houd horen dagelijks een jammerklacht; wanneer wordt nu 4.Smijn keuken eens geschil'derd, wanneer het plafond in dcwoonkamer, enz. enz.De Minister van Wederopbouw en Volkshuisvesting heefto.a. in een circulaire met betrekking tot uitgesteld onderhoudbepaald, dat men er bij de beoordeling van de sterkte deronderlioudsfondsen rekening mee moet houden dat in iedergeval een verantwoorde reserve voor in de naaste toekomstte verwachten onderhoud aanwezig blijft. De Minister heeftniet vastgesteld hoe groot zo'n verantwoorde reserve meet zijn.Vele verenigingen zijn niet meer in het bezit van een reservein de onderhoudsfondsen, Er kan ook haast geen reserve meerzijn en zeker geen verantwoorde reserve. Men staat nu bijde beoordehng welke onderhoudswerken met de vrijkomendegelden zullen worden verricht in vele gevallen voor het vol-gende alternatief: nog trachten enige reserve te vormen, maardan verwaarlozing van de woningen laten bestaan, of nogzoveel mogelijk herstel en voorkoming van verdere verwaar-lozing, maar dan geen verantwoorde reserve.Naar mijn mening is de laatst genoemde methode bittere nood-zaak!In dezelfde circulaire wordt ook medegedeeld, dat de ,,te lageonderhoudsnormen voorlopig worden gehandhaafd". Het is tehopen dat onder ,,voorlopig" niet al te lange tijd wordt ver-staan. In dat geval zou dezelfde toestand van verwaarlozingen verval der woningen van buiten opnieuw optreden. Ookverhoging van de onderhoudsnormen is beslist noodzakelijken wel zo spoedig mogelijk!Gebrek aan arbeidskrachtenIntussen zal afdoende herstel nog wel enige tijd op zich latenwachten, althans voor zover het betreft schilderwerk en lood-gieterswerk. Van het voor Amsterdam genoemde te stortenbedrag, bijna 3 millioen gulden, zal de helft bestemd moetenworden voor uitvoering van buitenschilderwerk. Ook lood-gieterswerk vergt een belangrijk bedrag.Hoe komt men aan de nodige schilders? Zijn er ook anderearbeidskrachten genoeg?De Algemene Woningbouwvereniging te Amsterdam heeftalleen voor uitgesteld buitenschilderwerk van haar 3460 wo-ningen gedurende 1949 en 1950, zolang de weersgesteldheid, dat toelaat te werken, 45 schilders nodig. De vereniging steltalle mogelijke pogingen in het werk om schilders te krijgen.Bij het Arbeidsbureau staan permanent aanvragen om schil-ders. Met tariefwerk worden gemiddeld weeklonen verdiendvan ruim f 60.--- Toch heeft de vereniging slechts 22 schil-ders en 6 roestkrabbers en andere ongeschoolde arbeidersvoor afbijtwerk in dienst. Het is tot dusverre niet mogelijkgeweest meer geschikte schilders' aan te stellen en in dienstte houden.In dit voorjaar namen 4 schilders ontslag omdat zij bij par-ticuliere werkgevers in daggeld meer konden verdienen zonderaftrek van loonbelasting. Van de door het Arbeidsbureaugezonden schilders bedankten er 4 voor de dienstbetrekkingom dezelfde reden.De andere bouwverenigingen te Amsterdam, welke het schil-derwerk in eigen beheer uitvoeren, hebben in nog sterkermate met deze moeilijkheid te kampen. Dat blijkt wel uit hetstaatje van de grootste van deze verenigingen.Aantal Aantal schilderswoningen voor de oorlog thansBouwmaatschappij ,,Onze Woning" 3913 17 i) 15Alg. Woningbouwvereniging 3460 22 a 25 22 ^),,Rochdale" 1900 23 15,,Eigen Haard" 1851 21 10,,Patrimonium" 1828 15 7,,Zomers Buiten" 1297 13 7,.Amsterdam Zuid" 1204 13 5Totaal 15453 124 a 127 81461) Bij verbouwing op grote schaal waren buitendien nog 20' losse schil-ders in dienst.2) Thans zijn tijdelijk in dienst voor ontrcesten van stalen ramen endeuren en afbijten van verfllagen op hout 6 ongeschoolde arbeiders uit deomscholing.Het is duidelijk dat het aantal in dienst zijnde schilders veelte klein is om de geweldige achterstand in het werk in te halen.Dit aantal moest 3 a 4 maal zo groot zijn om in 1950 al hetbuitenwerk op solide wijze in de verf te krijgen.Uit het bovenstaande blijkt ook dat mijn artikelen over beitsenin 1948 in dit orgaan gepubliceerd nog niet zo mal waren.Tenslotte vestig ik de aandacht op de volgende opmerking inde circulaire van de Minister: ,,Voor de woningen, waarvande bouwvoorschotten bij het Rijk zijn afgelost, kan Uw collegemet de geldgevers zo mogelijk een soortgelijke regeling tref-fen. Mochten zij hiertoe bereid zijn, dan moet een verzoek bijhet Ministerie worden ingediend om de termijn, gedurendewelke bijdragen uit's Rijks kas verleend worden, met twee jaarte verlengen."Na het voorgaande betoog zal het duidelijk zijn, dat pogingenom ook voor z.g.n- garantiebouw de aflossing twee jaar uit testellen alleszins aanbeveling verdienen. Weliswaar moeten erarbeiders zijn om het werk te verrichten. Maar eerst moet ertoch geld zijn om het werk te bekostigen.J. SPEKWaar de schoen wringt!Er gaat schier geen week voorbij, of het bestuur van eenwoningbouwvereniging heeft wel een reden om zich ontstemdte gevoelen.De ene week omdat men te maken kreeg met de bemoeiingenvan autoriteiten en ambtelijke instanties op het terrein van detoewijzing en verhuring der woningen, een andere keer omdatmet de weinige middelen, die ter beschikking staan, op hetgebied van het onderhoud der woningen niet meer opgeroeidkan worden tegen de stroom van toenemende lasten, waardoorde woningen in verval dreigen te geraken.Als men de toestand in en om vele woningen in ogenschouwneemt dan mag het verwondering baren, dat daarin tot hedennog is berust kunnen worden door hen die er elke dag mee temaken hebben.Reeds jarenlang is door de woningbouw-corporaties -- ookdoor de Nationale Woningraad -- aangedrongen op afdoendemaatregelen, opdat het gehele woningbezit niet in verval ge-rake. Ook uit de kringen van andere belanghebbenden is opdit aambeeld gehamerd. Misschien wel eens wat al te nadruk-kelijk om succes te kunnen hebben.Wij hebben wel eens met vergelijkende cijfers aangetoond descheefgetrokken verhoudingen tussen kosten van beheer, on-derhoud en andere exploitatielasten enerzijds en de nog steedsongewijzigde huren anderzijds en daarbij in 't bijzonder denadruk gelegd op de sterke daling van het percentage vanhet inkomen, dat aan de huisvesting van het gezin wordt tenkoste gelegd.Maar tot op heden is het bij meer of minder vage toe-spelingen op een komende huurverhoging gebleven, waarbijallerlei geruchten in omloop zijn gekomen over de hoogte vaneen toekomstige huurverhoging voor het oude woningbezit enhef gedeelte wat daarvan aan de exploitatie ten goede zalkomen.Voor de oude woningwetwoningen is dit laatste met vrij grotenauwkeurigheid wel te begroten; ongetwijfeld zullen de nor-men voor onderhoud en beheer gelijk worden getrokken metdie welke voor de na 1945 gebouwde woningen nu gelden,terwijl de verhoging van belastingen en watertarieven uiter-aard ook in aanmerking komen voor verrekening.De indruk wordt wel eens gevestigd alsof de woningbouwver-enigingen en stichtingen door de voor twee jaar verleende vrij-stelling van de verplichting tot aflossing op de Rijksvoorschot-ten en eventueel andere geldleningen zoveel lucht hebbengekregen, dat zij voorlopig in staat worden geacht de zaken opde oude voet voort te zetten.Zonder de waarde van deze vrijstelling te willen kleinerenachten wij het toch niet overbodig er op te wijzen, dat dezemaatregel alleen betrekking had op geschat achterstallig on-derhoud en dus voor het normale ^ zo sterk in kosten ge-stegen ^ onderhoud geen betekenis heeft.Voorts helpt deze maatregel niet tegen de sterk gestegen wa-terleidingtarieven en verhoging van belastingen.Dan wordt nogal vaak hoog opgegeven van de meerderehuurontvangst door inwoning.'Deze bron is echter van zeerweinig" betekenis omdat de toegestane verhogingen zo miniemzijn, 'dat zij nauwelijks een compensatie mogen worden geacbtvoor de verhoogde lasten van onderhoud enz. uit de inwoningdirect voortvloeiende.Voor de woningbouwvereniging ,,Zaandams Volkshuisves-ting" werd uit deze bron in 1948 ontvangen f 1277,35 bij eentotaal bedrag aan huur in dat jaar van / 179.327,60.Van lets meer betekenis is de maatregel om bepaalde onder-houdskosten geheel of gedeeltelij'k op de huurders te verhalen.In 1948 werd door genoemde vereniging uit die bron f. 5039,84geput, hetgeen echter gemiddeld slechts f. 7,50 per woninguitmaakte.Als wij deze dingen overdenken en ons realiseren waaromtoch zo getalmd wordt met het nemen van afdoende maat-regelen, dan herinneren wij ons weer het verloop der bespre-'kingen op het in September 1947 te Leeuwarden gehoudencongres van de Nationale Woningraad.Weliswaar werd daar toen met een flinke meerderheid vanstemmen het bestuursvoorstel aangenomen om op spoedigeverhoging van de normen voor onderhoudsbeheer en algemeneonkosten en een matige verhoging der huur bij de regering aante dringen, maar niet dan nadat bij een geanimeerde discussiewas gebleken, dat er toch ook heel wat afgevaardigden waren,die tegen elke huurverhoging ernstige bedenkingen hadden.Welbewust aanvaardden deze afgevaardigden de huidige lo-nen en prijzenpolitiek waarvan de huurstop zo'n belangrijksluitstuk vormt.Nadien is het heel rustig geworden in deze sector van be-langhebbenden bij een gezond woningbeheer.Wat kan als voornaamste reden van deze rust, of, zo men wil,van deze berusting, wel worden verondersteld?Wij schromen niet om als onze veronderstelling neer te schrij-ven, dat het gebrek aan eensgezind optreden, het gemis vaneen door alle verenigingsbestuurders aanvaarde en verdedigdegedragslijn zich hier heeft gewroken en nog wreekt.Hier wringt de schoen naar het ons voorkomt.Het zal dunkt ons niet overbodig zijn, dat die verenigings-besturen, die in de sedert Leeuwarden verstreken tijd tot deconclusie zijn gekomen, dat het zo niet langer gaat, daarvanop het a.s. Congres te Eindhoven blijk zullen geven.Een nieuwe resolutie is overbodig. Aandrang tot een krachtighanteren van de (eventueel thans tot dringend te maken) be-sluiten van 1947 vanuit het Congres, is waarschijnlijk nietoverbodig.Mogen danook de tegenstanders van 1947 -- door ervaringenwijs geworden -- hieraan willen medewerken. Als wij op ditpunt niet eensgezind zijn, dan zullen wij voorlopig nog welin de misere moeten blijven zitten.De regering volgt uiteraard ook de stemming onder de be-langhebbenden en zal ongetwijfeld bij de weg van de minsteweerstand volharden als deze zo sterk verdeeld zijn.Zaandam, Mei 1949 Tj. KINGMAWoningbouw te ArnemuidenOp 1 JVIei 1948 kon het bestuur van de woningbouwvereni-ging ,,Woningverbetering" te Arnemuiden een vijftal nieuwewoningen in exploitatie nemen. De woningen bevatten be-neden een gang, twee kamers en een keuken. Op de verdie-ping zijn twee slaapkamers. De inhoud der woningen is 299M3. De stichtingskosten der woningen bedragen f. 61.031,94( f. 12.206,38 per woning). Van de totaal stichtingskostenwas de grondprijs f. 175,50 en de bouwprijs f. 60.856,44. Devastgestelde huur is f. 5,-- per woning per week.De oorspronkelij'ke bouwtijd was vastgesteld van 1 December1946 tot 30 Juni 1947.Door de moeilijkheden met het verkrijgen van de gewenstematerialen e.d. moest de bouwtijd met 10 maanden v/ordenverlengd en werd deze in plaats van 7 maanden, 17 maanden.Ook in deze woningen zijn de vloeren van beton gemaakt. Alskapbeschot zijn kilplanken verwerkt.Zoals de hierbij opgenomen foto laat zien is de uitvoering zeereenvoudig. Juist door deze eenvoud komen de woningen in delandelijke omgeving goed tot hun recht en de vereniging,,Woningverbetering" is dan ook zeer ingenomen met dezenieuwe aanwinst. Red.^^Woningbouw te Arnemuiden. Architect: E. W. Neugebauer te St. Laurens.Levering van minderwaardige verfstoffenHerhaaldelijk is er in ,,De Woningbouwvereniging" op ge-wezen, dat het gewenst is de belangrijkste verfstoffen schei-kundig te laten onderzoeken. Hoe nodig dit is, blijkt nu weeruit het jaarverslag over 1948 van het Rijksbureau voor onder-zoek van Handelswaren te 's Gravenhage, Bezuidenhoutse-weg 171. Ook uit dit verslag blijkt weer welk buitengewoonverdienstelijk werk dit bureau verricht. Niet alleen om deverfmonsters te onderzoeken, maar vooral ook door in de jaar-verslagen het resultaat van het onderzoek te vermelden. Daar-door worden' de belanghebbenden en in dit geval ook de wo-ningbouwverenigingen, op de bestaande misstand gewezen,dat telkens weer minderwaardige en versneden verfproductenworden geleverd.Aan h?t verslag ontlenen wij o.a. het volgende:,,Van de monsters, waarvan door inzenders was verzochtna te gaan of deze beantwoorden aan de samenstelling, zo-als vastgelegd in de Prijzenbeschikking voor strijkklare olie-grondverf no. 1, bleken 60% niet aan de gestelde eisen tevoldoen. i) Van de overige loodzinkwit grondverven, waar-van door belanghebbenden bepaalde samenstellingen warenbedongen, bleken 40% evenmin aan de eisen te voldoen. i)De afwijkingen, welke werden geconstateerd, bestonden nietalien uit een te laag loodwitgehalte, maar werden veelal ver-oorzaakt door de aanwezigheid van vulstoffen, zoals krijt-wit, magnesiumcarbonaat, lithopoon en zwaarspaat, welkevulstoffen in deze gevallen gevoegelijk als versnijdingsmid-delen zijn te beschouwen.Van twee monsters, die volgens inzenders behoorden te vol-doen aan de samenstelling van grondverf No. 2 van boven-genoemde prijzenbeschikking, bleek een een te hoog gehalteaan vulstoffen te bevatten, terwijl in het andere absoluutgeen loodwit aanwezig .was. Laatstgenoemd monster bleekvoor 90% uit lithopoon te bestaan.1) Cursivering van mij. J. S. 47Verfmonsters, die volgens inzenders gehcel aan de eis vanloodwit moesten voldoen, bleken dit slechts ten dele te zijn.Een van de monsters bevatte 70% lithopoon. i)"En vcrder:,,De bindmiddelen waren veelal normaal van samenstelling.Toch kwamen vervalsingen met minevale olie nog voor. Ineen geval bestond het bindmiddel zelfs geheel uit mineraleolie. 1) Een dergelijke verf heeft uiteraard geen drogendeeigenschappen en dient dus als ondeugdelijk te worden be-schouwd.Een monster ijzeroxyderood bleek 30% krijtwit te bevat-ten. Twee monsters loodmenie waren respectievelijk met37% en 50% versneden, i) welke versnijdingsmiddelen be-stonden uit mengsels van krijtwit, zwaarspaat en magne-siumcarbonaat."Behalve de bovenstaande gegevens uit het verslag van hetRijksbureau werd ons nog een geval gemeld door een grotebouwvereniging te Amsterdam. Deze vereniging heeft bij hetbureau van Dr. Rinse en Dorst te Haarlem een monster lood-titanaat-afschilderverf laten onderzoeken. Van deze verfmoest het pigment bestaan uit loodtitanaat en het bindmiddelo.a. uit 20% phatalaathars. Het verfkeuringsrapport luiddeo.a.:,,Het pigment bestaat uit: loodtitanaat (ca. 60%). loodwit(ca. 22%l zinkwit (ca. 18%) ^). Het bindmiddel is lijnolie-standolie."Dit bureau constateerde o.a.: ,,De duurzaamheid van dezeverf zal minder zijn dan van een zuivere loodtitanaatverf."Cursi-uering van mij. J. S.J. SPEKFoto's van NieuwbouwReeds eerder deed ons bestuur een dringend beroep op de le-den om het secretariaat op de hoogte te houden van hetgereed komen van nieuwe woningen. Dit dringend beroepzouden wij nogmaals wrillen herhalen.Ten zeerste houden wij ons ook aanbevolen voor toezendingvan foto's en eventueel tekeningen van nieuwe woningen, meteen daarbij passende toelichting. Red.Een dubbel JubileumOp 9 Juh as. zal het 30 jaar geleden zijn, dat enige voort-varende mannen in Haarlem de bouwvereniging ,,Onze Wa-ning" oprichtten Worstelend met vele moeilijkheden, die an-ders zijn dan die van deze na-oorlogse periode, hebben zij dejonge vereniging door de kinderjaren heen geholpen.Het zal de nog levende initiatiefnemers tot grote trots stem-men, nu zij, na een schuchter begin, het resultaat zien dervoorbije 30 jaren. Met haar 247 woningen is ,,Onze Wa-ning" een der grootste bouwverenigingen van Haarlem ge-worden. En de plannen voor de bouw van 71 nieuwe wonin-gen zijn in een vergevorderd stadium. ,,Onze Waning" heeftin het verleden blijk gegeven haar taak goed te begrijpen,zij zal ook in de toe'komst haar aandeel leveren aan de zorgvoor de volkshuisvesting!Is dit jubileum zeker de moeite waard om te herdenken, vannog groter betekenis vinden wij het feit, dat onze penning-meester, de Heer L. Kroon, op 25 Juni a.s. 25 jaren onafge-broken deel uitmaakt van het bestuur der vereniging.Reeds kort na zijn toetreden, n.l. in Mei 1925, kreeg hij defunctie van penningmeester toegewezen en tot op heden ishij nog steeds de accurate, alleszins bekwame penningmees-ter. Dat ,,Onze Waning" zo goed staat aangeschreven bij degemeentelijke diensten is niet in de laatste plaats te danken 'aan de kundigheid van de heer Kroon.4o Voor ons, collega-bestuurders, zijn van meer belang nog defijne menselijke kwaliteiten waarmede hij sinds jaren de pret-tige geest in ons college heeft bevorderd.Kroon, van harte geluk gewenst en ook van deze plaats be-dankt voor wat je in die lange periode van hard werken voorde vereniging hebt gedaan.Wij wensen je, en daar komt wat egoisme bij kijken, nog veleprettige jaren in ons bestuur toe!P. F. COERT Jr.Secretaris ,,Onze Woning".Haarlem.Vrij van ZegelVan verschillende leden ontvangen wij vragen welke kwitan-ties, die worden afgegeven aan ingevolge de Woningwet toe-gelaten verenigingen, vrij zijn van zegel.In 1930 is over deze aangelegenheid enige correspondentiegevoerd met het Ministerie van Financien. Het resultaat hier-van is weergegeven in een circulaire welke per October 1930aan onzeleden werd toegezonden.Voor torte tijd hebben wij ons naar aanleiding van bij deleden gerezen moeilijkheden, opnieuw tot voornoemd Minis-terie gewend met de vraag of de destijds in overleg samen-gestelde lijst nog steeds kan worden gehandhaafd. Een ant-woord op onze vraag is tot heden nog niet ontvangen. Wijmenen ons dan ook op het standpunt te moeten stellen, dat be-doelde lijst nog steeds van kracht is. Gemakshalve brengen wijde circulaire met lijst (zie volgende pagina) van October 1930-hieronder nogmaals onder Uw aandacht. Red.CIRCULAIRE VAN OCTOBER 1930Aan de Leden van de Nationale Woningraad, A. B. v. W.Bij circulaire van 5 October 1929 deelden wij U mee, datingevolge beslissing van de Minister van Financien kwitanties,welke worden afgegeven aan ingevolge de Woningwet toe-gelaten verenigingen, vrij zijn van zegel.Later is over deze aangelegenheid enige correspondentie ge-voerd tussen ,de Minister, de Haagse Dienst der Stadsont-wikkeling en Volkshuisvesting en onze Raad, w.aaruit bleek,dat ook vrij van zegel waren:acten betreffende erfpachtsuitgifte;acten voor bouwcrediet;hypotheek acten;bestekken;contracten van aanneming;bestektekeningen;ver'klaringen van afstand van materialen,aangezien toegelaten corporaties daarbij partij zijn en hande-len ter uitvoering van de Woningwetgeving.Eveneens bleek echter, dat volgens het oordeel van de Mi-nister niet alle kwitanties zegelvrij waren, maar alleen die.6.Geef buitendeuren devoorname glans vanPAiSUPERLlKDE ONVERWOESTBARE BUITENLAKPIEfER SCHOEN & ZOON?VERF- EN VERNISFABRIKANTEN ?, ANNO 1722 . ZAANDAMwelke zijn opgemaakt ter uitvoering van de wettelijke taakder toegelaten woningcorporaties. Waar zich evenwel in depractijk allerlei gevallen voordoen, waarin het moeilijk is uitte maken of een bepaalde kwitantie strekt ter uitvoering vande wettelijke taak der betrokken vereniging of niet, daarmeenden wij goed te doen de Minister een lijst voor te leggenvan de verschillende soorten kwitanties, waarmede onze vcr-enigingen in de practijk te maken hebben, met verzoek cm tenopzichte van elke soort aan te geven, of zij zegelvrij zijn ofniet. De Minister heeft aan dit verzoek voldaan, waarbij hijis uitgegaan van het standpunt, dat de taak der toegelatencorporaties, voor zover voorwerp van staatszorg en staats-toezicht, zich in het algemeen bepaalt tot de zorg voor hettot stand komen en in stand houden van woningen, (dus niettot de eigenlijke exploitatie daarvan).De bewuste lijst volgt hicrachter.Voor het Bestuur:J. BOMMER, Secretaris.Kwitanties, te ontvangen ivegens:1. Betalingen, verband houdend met de bouw.(Termijnen aanneemsom, honorarium architect, koopsomgrond, notariskosten, enz. enz.)Vrij van zegel ingevolge art. 32, No. 4, j o art. 37,No. 16 der Zegelwet.2. Rente en aflossingen.(Bouwvoorschot, grondvoorschot, hypotheek, enz.)idem3. Erfpachtscanon. idem4. Assurantie.(Premie brand-, glas- en stormschadeverzekering, enz.)idem5. Stortingen op eigen rekcning bij bank- en giro-instellin-gen.ider6. Betalingen aan leveranciers voor geleverde, materialenvoor onderhoudswerken.(Hout, dakpannen, enz.)idem, voorzover deze onderhoudswerken de woningenbetreffen en niet b.v. de tuinen.7. Betalingen voor uitgevoerde onderhoudswerken.(Reparaties, schilderwerk, enz. enz.)idem, idem.8. Administratie- en algemene onkosten.(drukwerk, zaalhuur, kantoorbehoeften, reiskosten, enz. j^nz.)9. Salarissen.(bezoldigd secretaris, boekhouder, opzichter, timmerman,enz. enz.)idem, voorzover zij uitsluitend betrekking hebben op debouw en het onderhoud van de woningen.Vrij van zegel ingevolge art. 1637, Y van het Burger-lijk Wetboek.10. Tegemoetkomingen aan bestuursleden.Zegelplichtig, tenzij ze uitsluitend betrekking hebbenop de bouw of het onderhoud der woningen.11. Waterlevering. Zegelplichtig.12. Belastingen. Vrij van zegel ingevolge art. 37, No. 10 der Zegelwet.Kwitanties. a[ te geven wegens:13. Ontvangsten in verband met de bouw.(voorschottermijnen, verkoop van materialen, enz.)Vrij van zegel ingevolge art. 32 No. 4, jo art. 37 No. 16der Zegelwet.14. Ontvangen bijdragen van de gemeente. idem15. Ontvanqen huren.)ntvang Zegelplichtig.16. Ojitvangen pacht. Zegelplichtig.17. Ontvangen rente.idem,tenzij uitsluitend op de bouw of het onderhoud derwoningen betrekking hebbend. 4V50Mededelingen van de Nationale WoningraadNIEUWE LEDENSedert de vorige opgaaf zijn als lid toegetreden:MoeAapelle: Bouwvereniging ,,Volksbelang".Heilo: Vereniging Volkshuisvesting ,,Heilo".Nieuwe-Niedorp: ,,Algcmeen Belang".De Nationale Woningraad telt thans 692 leden, die gezamen-lijk 181080 woningen in exploitatie hebben.UITSTEL CONGRESHiermede berichten wij U, dat de ledenvergadering op 15 en16 Juli a.s. te Eindhoven, niet kan doorgaan wegens ziektevan de secretaris.De vergadering dient tot na de zomermaanden te worden uit-gesteld.Nadere berichten hierover zullen zo spoedig mogelijk aan dcleden worden medegedeeld.BerichtenToelating ingevolge de Woningwet werd verleend aan:Coop. Woningbouwvereniging ,,Riouwstraat-Noord" U.A. te's Gravenhage.Voorlopige Regelen en Tabel 1949Door de Minister van Wederopbouw en Volkshuisvesting iseen cirulaire met toelichting op de voorlopige regelen en ta-bel 1949 gepiibliceerd. De regeling (V.R.T. 1949) is geheelgebaseerd op de ,,Prijzenbeschikking Architectenhonorariavoor woningbouw 1948" zoals deze in ,,De Woningbouw-vereniging" van October 1948 is opgenomen. De volledigetekst van de circulaire met toelichting laten wij hierondervolgen.Inmiddels is het drukwerk van de ,,V.R.T. 1949" gereed ge-komen en zal in de eerste week van Juli 1949 aan de ledenworden toegezonden. Red.ARCHITECTENHONORARIUM WONINGWETBOUW(Toelichting op Voorlopige Regelen en Tabel 1949(V.R.T. 1949).Circulaire van de Minister van Wederopbouw en Volkshuisvesting van7 April 1949.Hierdoor deel ik Uw College mede, dat de nieuwe regeling voor de bere-kening en uitbetaling van het architectenhonorarium, de Voorlopige Re-gelen en Tabel 1949 (V.'R.T. '49), vastgesteld door de Bond van Neder-landse Architecten en de Nationale Woningraad, o.m. voor wat betreftde woningen te bouwen met steun uit 's Rijks kas ingevolge de Woning-wet, bereids door mij is goedgekeurd.In verband met bet Ijepaalde in artikel 47 van deze regeling, verzoek ikU, voor elk bouwplan, ten aanzien waarvan voorschotten uit 's Rijks kasingevolge de Woningwet beschikbaar of in uitzicht zijn gesteld, zo spoe-dig mogelijk een aanvraag om uitbetaling in te dienen van het bedragj,dat aan de betrokken architect (en) ingevolge deze nieuwe honorariumre-geling nog toekomt. Dit geldt uiteraard slechts, indien de algehele afreke-ning van het architectenhonorarium niet voor 1 Juh 1947 heeft plaatsgevonden.Voor zover een dergelijke aanvraag is ingediend, dient deze* thans schrif-telijk te worden herhaald.Voorts vestigl ik Uw aandacht op het bepaalde in artikel 26, 3e lid,i derregeling. Bij inzending van aanvragen om uitbetaling gelieve U deze ver-gezeld te doen gaan van een verklaring van de architect (en), dat het on-derwerpelijke plan geen herhaling is van een reeds vroeger uitgevoerdbouwwerk. Mocht het echter wel een herhaling zijn, dan dient te wordenaangegeven welk vroegter plan als prototype heeft gediend.Indien geen voorschotten uit 's Rijks kas werden verkregen of toegezegd,verdient hef; aanbevehng, dat door U bij de afreikening met de architec-ted (en) in overeenkomstige zin wordt gehandeld.Bij de vaststelling van de bouwkosten, welke dieneni tot grondslag voorde bepaling der Rijksbijdrage, kan toch slechts een op de voet dezer rege-ling berekend architectenhonorarium in aanmerking worden genomen.Als bijlage zend ik U een toelichting op bedoelde honorariumregeling.De Minister van Wederopbouwen Volkshuisvestingw.g. J. IN 'T VELDTOELICHTING OP DE VOORLOPIGE REGELEN EN TABEL 1949(Bijlage bij brief van de Minister van Wederopbouw en Volkshuisvesting,d.d. 7 April 1949, no. 43237, gericht aan de gemeentebesturen).De nieuwe honorariumregieling, welke wordt aangeduid als ,.VoorlopigeRegelen en Tabel 1949" (V.R.T. '49 is van toepassing op woningbouwvan eenvoudige aard.Prijzenbcschikkingr.Deze regeling is, voor wat de financiele aspecten betreft, geheel gebaseerdop de ,,Prijzenbeschikking Architectenhonoraria voor woningbouw 1949",opgenomen in de Nederlandse Staatscourant van 13 October 1948, no. 198,welke beschikking nog e'en wijzigingi van ondergeschikte aard heeft onder-gaan, die opgenomen is in de Staatscourant van 4 Januari 1949, no. 2^).Genoemde regeling is door de Minister van Wederopbouw en Volkshuis-vesting' goedgekeurd voor toepassing bij:a. woningen te bouwen met steun uit 's Rijks kas ingevolge de Woning-wet;b. woningien voor de Wederopbouw en woningen met steun uit 's Rijkskas volgens een regeling tot financiering van particuliere woningbouw,voor zover deze beide soorten woningen worden opgedragen en uitge-voerd in groepen van tenminste 5 woningen en die woningen niet groterzijn dan 500 m^,een en ander evenwel onder de bepaling,, dat vooraf de goedkeuring vand^ Centrale Directie van de Wederopbouw en de Volkhuisvesting wordtverkregen voor:1. de indeling van bouwwerken in klasse A, overeenkomstigl artikel 18;2. het inschakelen van meer dan een architect overeenkomstig artikel 25:3. het vaststellen, verhogen of verlagen van het honorarium op grondvan de artikelen 22, 23, 26 en/of 27.R.T. '31 en R.A.H. '46Deze regeling treedt, voor wat de onder a en b genoemde woningbouwbetreft, in de plaats van de R.T. '31, die door het inwerking! treden vaneerstgenoemde regeling is komen te vervallen. De R.A.H. '46 vervaltalleen voor wat de in de aanhef van de V.R.T. vermelde woningbouwbetreft.De V.R.T. '49 is van toepassing op woningwetbouw, ongeacht het aantalwoningen, waaruit een opdracht bestaat. Voor de overige, door het Rijkfinancieel gesteunde woningbouw geldt de regeling uitsluitend voor op-drachten bestaande uit ten minste 5 woningen.Flatgebouwen c.d,De bedragen van het honorarium volgens de V.R.T. '49 zijn gebaseerdop de eenvoudige aard der bouwwerken, en op de veelvuldige herhaling,die zich hierbij voordoet. In verband daarmede is zij niet van toepassingop woningen, die deel uitmaken van bouwwwerken, die dit karakter mis-Sien. Hiertoe kunnen b.v. flatgebouwen worden gerekend, indien dezevoorzien zijn van gecompliceerde technische outillage als liften, centraleverwarming, warmwatervoorziening e.d. en behalve door de normale woon-eenheden, ook beheerst worden door bijzondere ruimten, waarbij herhalingniet voorkomt en die het karakter van het bouwwerk sterk beinvloe-den. Of op een dergelijk bouwwerk de VjR.T. '49 al of niet van toe-passing is, is onderworpen aan het oordeel van de Directeur-Generaalvan de Wederopbouw en de Volkshuisvesting.Voor d'ze laatste bouwwerken geldt thans, zover het Rijk bij de bouwfinanciele steun verleent, de honorariumregeling A.R. '32 van de B.N.A.,aoals deze is gewijzigd en aangevuld door dei RVA.H. '_46.Deze RA.H. '46 geldt tevens voor opdrachten voor de! bouw van anderedan woningwetwoningen in groepen van minder dan 5 woningen en voorwoningen met een inhoud van meer dan 500 m^.Een nieuwe regeling voor al deze bouwwerken is in voorbereiding bij hetDirectoraat-Generaal van de Prijzen, in samenwerking met de CentraleDirectie van de Wederopbouw en de Volkshuisvesting en met de Bondvan Nederlandse Architecten.Hoewel de inhoud van de V.R.T. '49 in hoofdzaak overeenkomt met dievan de R.T. '31, wordt in verband met enige verschiUen t.o.v. deze laatsteregeling en met moeilijkheden, reeds ondervonden bij de toepassing daarvan,de aandacht gevestigd op de volgende artikelen.Artikel 3.Artikel 3 eist een schriftelijke' opdracht en een dito bevestiging daarvan,waarbij de opdracht zo nauwkeurig mogelijk wordt omschreven. Hierbi;kan o.a. worden, vastgelegd, welke van de in artikel 4 genoemde onder-delen van de werkzaamheden vaiTde architect worden opgedragen.Artikel 4.Artikel 4 geeft de onderverdeling van de werkzaamheden van de architect,welke meer in overeenstemming is gebracht met de practijk en verder gaatdan die in de R.T. '31.Artikel 5.In artikel 5 wordt de onderverdeling van de werkzaamheden gegeven,zoals deze in een opdracht kunnen worden aangegeven, wanneer daartoeaanleiding bestaat. Artikel 21 geeft daarbij de procentsgewijze verdelingvan het honorarium.Artikel 7.In verband met artikel 7 is het van belang.i dat de opdrachtgever van dearchitect bij de verlsning van de opdracht de classificatie-inhoud van; dewoningen en de maximum bouwkosten per m'' vermeldt. Indien dit niet ge-schiedt en de aanneemsom zou te hoog blijken, waardoor omwerken vande plannen nodig is, kan de architect de kosten voor het wijzigen der plan-nen in rekening brengen. Deze extra-kosten mogen niet in de stichtings-kostCn of bet financieringsschema worden opgenomen, tenzij zij het gevolgzijn van beslissingen, door of namens het Ministerie.' genomen.Artikel 18.Classificatic-inhoud,Het honorarium is afhankelijk van de classificatie-inhoud der woningen.De omschrijving hiervan is geheel in overeenstemming gebracht met dievan de circulaire van de Centrale Directie van de Volkshuisvesting, in-houdende Voorschriften voor de inhoudsberekening van woningen van 15Juh 19461).Klasse-indeling.Goedkeuring.De klasse-indeling naar de gemeenten, waar de bouw plaats heeft, is ver-laten. Voor alle gemeenten zijn de honoraria thans gelijk. Een indeling inklassen heeft uitsluitend plaats naar de aard van de bouwwerken. Over-eenkomstig het gestelde in artikel 18 zijn alle eengezinswoningen, zowelvrijstaand, als in blokken of rijen gebouwd, ingedeeld in klasse B. De etage-woningen vallen onder klasse A, tenzij bij de opdracht is overeengekomen,dat de honorering, in verband met de eenvoudige aard van het plan, inklasse B zal geschieden. Op grond van de bepalingen, waaronder deze ho-norariumregeling is goedgekeurd, behoeft de indeling in klasse A voorafde goedkeuring van de Centrale Directie van de Wederopbouw en deVolkshuisvesting.Bedrijfsruimtem.Het honorarium is voorts afhankelijk van het aantal woningen, waaruit eenopdracht bestaat. Bij de bepaling van het aantal woningen wordt rekeninggehouden met verschillende in artikel 18 genoemde beroeps- en bedrijfs-ruimten, die bij het bepalen van de inhoud der' woningen buiten beschou-wing zijn gelaten. Het aantal der woningen wordt eventueel vermeerderdmet het aantal, waarmede deze ruimten gelijk zijn te stellen. Dit laatsteaantal kan een gebroken aantal zijn.D(uplexwoning?n. *Bij opdrachten voor duplexwoningen is het aantal definitieve woningenmaatgevend voor het honorarium.Splitsen van opdrachten.Meerdere kosten, die het gevolg zijn van het sphtsen van een opdracht,zodat gelijktijdig door een zelfde opdrachtgever verschillende opdrachtenaan een ardhitect worden verstrekt, mogen niet teij laste van de stichtings-kosten of het financieringsschema gebracht worden.Artikel 22.Adviseursi.De kosten, verbonden aan het inschakelen van een gewapend-betonconstructeur of een andere adviseur mogen alleen dan ten laste van destichtingskosten of het financieringsschema worden gebracht, als dezevooraf bij het verlenen van de opdracht, door de* Centrale Directie van deWederopbouw en de Volkshuisvesting zijn goedgekeurd.Artikel 23.Ook voor de meerdere kosten in de in artikel 23 genoemde gevallen, isvooraf de goedkeuring van de Centrale Directie van de Wederopbouwen de Volkshuisvesting nodig.Artikel 25.Meerdere kosten, die het gevolg zijn van bet verlenen van een opdrachtaan meer dan een architect, mogen alleen dan ten laste van de stichtings-kosten of het financieringsschema worden gebracht lals de Centrale Directievan de Wederopbouw en de Volkshuisvesting deze voor het verlenen vande opdracht, heeft goedgekeurd.Deze goedkeuring zal uitsluitend gegeven worden als de zeer bijzondereomstandigheden duidelijk aantoonbaar zijn.Artikel 26.Het honorarium kan voorts op grond van artikel 26 in de volgende gevallenworden gewijzigd.Aanbesteding in gedeeltcn.1. Als het aantal woningen, waaruit een opdracht bestaat, naar tijd enplaats in gedeelten worden aanbesteed.Verspreide ligging.2. Als/ de bouwplaatsen ver uiteen zijn gelegen.3 Als het aantal woningen van een opdracht in groepen na elkaar totuitvoering wordt gebracht. Hierbij wordt het honorarium voor het ontwer-pen c.a. over bet aantal van de gehele opdracht berekend en dat voor deuitvoering over de aantallen woningen der groepen.HerhaUng.4. Als een bouwwerk de kennelijke herhaling is van een reeds eerder uit-gevoerd bouwwerk. Dit is ook van kracht als een bouwwerk eerder werduitgevoerd voor een andere opdrachtgever. In dit geval wordt het hono-rarium gebaseerd op die onderdelen van de werkzaamheden van de archi-tect, die nog nodig zijn voor de lotstandkoming van het werk, vermeerderdmet 5 pCt. van het totaal honorarium voor het aantal woningen, dat inherhaling wordt uitgevoerd. Hieronder zullen veel opdrachten voor mon-tagebouw vallen, maar ook opdrachten voor traditionele bouw, waarbijeen vroeger uitgevoerd plan herhaald wordt.Onkosten- en reis- en verblijfkosten.Alle onkosten als reis- en verblijfkosten en kosten voor het toezichthou-dend personeel komen ten laste van de opdrachtgever!Hieronder vallen echter niet de kantoorkosten, voortvloeiend uit het ver-vullen van de opdracht, zoals kantoorhuur, schrijf^, kantoor- en tekenbe-hoeften e.d.Ook een toeslag op het salaris van het toezichthoudend personeel is niettoegestaan.Omzetbciasting.De omzetbelasting wordt geacht te zijn begrepen in het honorarium. Dezebelasting mag wel over het bedrag van de onkostenrekening in rekeningworden gebracht.WONINGBOUW IN APRIL 1949In de maand April werden volgens de voorlopige cijfers vanhet Centraal Bureau voor de Statistiek 3154 woningen vol-tooid. Deze woningen waren als volgt over de provincien ende drie grote steden verdeeld (tussen haakjes zijn geplaatst dedefinitieve cijfers over Maart jl.):Groningen 133 (148), Friesland 210 (143), Drenthe 107(168), Overijssel 162 (108), Gelderland 340 (523), Utrecht180 (174), Noord-Holland, excl. Amsterdam, 419 (253),Zuid-Holland, excl. Den Haag en Rotterdam, 318 (483),Zeeland 331 (240), Noord-Brabant 476 (468), Limburg 261(355), Amsterdam 71 (77), 's Gravenhage 57 (98), Rotter-dam n (207), N.O. Polder 12 (10), Nederland 3154 (3455).Gedurende de maand April werd begonnen aan 2742 (inMaart 2498) woningen, zodat het aantal in aanbouw zijndewoningen op 30 April verder verminderde tot 36.885 (31Maart: 37.315).Persbericht No. 43, van het Ministerie van Wederopbouw enVolkshuisvesting.TOEZICHT OP GEBRUIK VAN HOLLB BAKSTEENVOOR MET RIJKSSTEUN GEBOUWDE WONINGENDoor de Directeur-Generaal van de Centrale Directie vande Wederopbouw en Volkshuisvesting is een circulaire ge-publiceerd, waarin aan de Provinciale Directies en besturenvan een drietal grote gemeenten wordt verzocht aandacht tebesteden aan een strengere keuring der kwaliteiten van hollebouwstenen voor de uitvoering van daken en vloeren. Hetis n.l. gebleken, dat vele holle bouwstenen een duidelijke ge-laagdheid vertonen, waardoor zij een ernstig gevaar opleverenvoor de duurzaamheid van met deze stenen uitgevoerde con-structies. Door de schaarste aan dit materiaal is het verbruikvermoedelijk toegelaten. Nu echter een ruimer houtverbruikvoor woningbouw is' toegestaan, wordt het mogelijk aan dekwaliteit van holle bouwstenen hogere eisen te stellen.PRIJZENBESCHIKKINGENIn de Nederlandse Staatscourant, nummer 106 van 2 Juni1949, is opgenomen de Prijzenbeschikking Minerale Terpen-tijn 1949.In de Nederlandse Staatscourant, nummer 108 van 7 Juni1949, is opgenomen de Prijzenbeschikking Stopverf en Pla-muur 1949 No. 2; de Prijzenbeschikking: Standwit en licht-gekleurde Standverf No. 2; en de Prijzenbeschikking strijk-klare oliegrondverf 1949 No. 2.In de Nederlandse Staatscourant, nummer 109 van 8 Juni1949, zijn opgenomen de Prijzenbeschikkingen van o.a. ge-veld Inlands Populieren- en Wilgenhout en van geimporteerdloofhout.In de Nederlandse Staatscourant, nummer 111 van 10 Juni1949, is opgenomen een beschikking betreffende de vrijlatingvan de prijzen van enkele houtproducten, o.a. Closetzittingen.In de Nederlandse Staatscourant van 20 Juli 1949 is mede-deling gedaan van het intrekken van verschillende prijzenbe-schikkingen, o.a. die van schoorsteenvegen en glas in lood.GirculairesTOEPASSING VAN LINOLEUM BIJ DE AFWERKINGVAN VLOEREN IN WONINGWETWONINGEN;HUURVERHOGING.Circulaire van de Hoofdingenieur-Directeur van de Provincia-le Directie van de Wederopbouw en de Volkshuisvesting in olZuid-Holland van 3 Mei 1949, Afdeling V.H., no. 3756, aande gemeentebesturen in diens ambtgebied.Met betrekking tot de afwerking van vloeren in woningen kanworden medegedeeld, dat het thans weder mogelijk is voorde vloerbedekking op betonnen of stenen vloeren geplakt lino-leum te betrekken. De Directeur-Generaal van de Volkshuis-vesting deelde mij het volgende mede:,,De levensduur van linoleum kan op 25 jaar worden gesteld.Tegen de toepassing van linoleum bestaat mijnerzijds geen be-zwaar, mits de betonnen of stenen vloeren volkomen droogzijn en vlak worden afgepleisterd.Dit laatste is toch reeds gebruikelijk en brengt dus geen extrakosten mede. De prijs voor linoleum bedraagt ? / 6,80 perm^. Deze extra kosten kunnen '-- indien gemeenten of woning-bouwverenigingen dit wensen -- door de Afdeling Exploitatiedoor een hogere huurvaststelling worden gedekt.Er dient echter geval voor geval te worden overwogen of eenhuurverhoging, met het oog op de toch reeds hoge huur, nogtoelaatbaar is."Ik moge er Uw aandacht op vestigen, dat de vloeren inder-daad volkomen droog moeten zijn, alvorens het linoleum wordtaangebracht, daar er anders onvermijdelijk schimmel ontstaaten een spoedig vergaan van de linoleumbedekking het gevolgzal zijn-Het zal daarom in meerdere gevallen gewenst zijn deze vloer-bedekking eerst aan te brengen, nadat de woningen 5 a 6maanden bewoond zijn.Ten aanzien van de huurverhoging zij nog vermeld, dat, in-dien bijv. per woning 30; m^ linoleumvloerbedekking wordtaangebracht, dit dus een bedrag vraagt van 30 x f. 6.80 is/ 204,-.Berekend op 25-jarige annuiteit van 6.402% zal de huurver-hoging derhalve f 13,06 per jaar of rond f 0,25 per week perwoning bedragen.Gelet op het gestelde in de laatste alinea van de mededelingvan de Directeur-Generaal van de Volkshuisvesting, zal hetraadzaam zijn eerst een besluit te nemen tot het aanbrengenvan deze vloerbedekking, nadat de huren van de te bouwenwoningen bekend zijn.Welhcht ten overvloede deel ik Uw College nog mede, datdeze aangelegenheid voor U slechts van belang is voor wo-ningen, te bouwen op voet van de woningwet.w.g. De Hoofdingenieur-Directeur,G. F. E. KIERS -OPHEFFING DISTRIBUTIE IJZER EN STAAL;HANG- EN SLUITWERK.Circulaire van de Hoofdingenieur-Directeur van de ProvincialeDirectie van de Wederopbouw en de Volkshuisvesting inZuid-Holland van 24 Mei 1949, Afdeling GW/Ma, no. 4516,aan de gemeentebesturen in diens ambtsgebied.De distributie van ijzer en staal is met ingang van 14 Mei 1949opgeheven.Tevens kan met ingang van diezelfde datum hang- en sluit-werk zonder inlevering van urgentieverklaringen bij de handelof fabrikanten worden betrokken. De nog bij U in voorraadzijnde urgentieverklaringen en/of coupures voor ijzer en staalbehoeven niet aan mij te worden teruggezonden. Deze beschei-den kunnen door U worden vernietigd.De regeling betreffende urgentieverklaringen voor het betrek-ken van electrotechnische buizen, uit de voor het Ministerievan Wederopbouw en Volkshuisvesting geblokkeerde voor-raad, blijft nog tot nader order gehandhaafd.w-g. De Hoofdingenieur-Directeur,G. F. E. KIERSPersbericht No. 43 van het Ministerie van Wederopbouw en52 VolkshuisvestingELECTRISCHE DRAADTengevolge van moeilijkheden bij de aflevering van electrischedraad is het de laatste tijd voorgekomen, dat bouwwerken nietin gebruik konden worden genomen wegens het niet-voltooidzijn der electrische installatie.Teneinde stagnaties uit dien hoofde zoveel mogelijk te voor-komen zal de Hollandse Draad- en Kabelfabriek te Amster-dam bestellingen, waarvoor het Ministerie van Wederopbouwen Volkshuisvesting een urgentieverklaring verstrekt, bij voor-rang uitvoeren. Deze verklaringen zullen slechts worden af-gegeven in ,,noodgevallen" waaronder moet worden verstaan,dat het desbetreffende bouwwerk geheel gereed is op hetdraadtrekken na. De aanvragen tot het verkrijgen van derge-lijke verklaringen' moeten worden gericht tot het Ministerievan Wederopbouw en Volkshuisvesting via het bestuur vande gemeente, waarin het bouwwerk is gelegen en de Hoofd-ingenieur-Directeur van de Provincie.Persbericht No. 142 van het Ministerie van Wederopbouw enVolkshuisvesting.In MemoriamOp 11 Juni j.l. overleed na een langdurige ziekte de HeerJ. F. E. Hutter, oud-administrateur van de Vereniging enWoningstichting ,,Zomers Buiten", te Amsterdam. Gedurenderuim 30 jaar gaf hij zijn krachten voor de verbetering derVolkshuisvesting.Zijn jeugd bracht hij door in wat voor een halve eeuw ,,ar-beiderswoningen" werden genoemd, en het was dan ook be-grijpelijk, dat de verbetering der volkshuisvesting zijn voilehefde en aandacht had. Toen het bestuur der Stichting kwammet plannen voor het verkrijgen van centrale voorzieningenin de woningen, kon onmiddellijk op zijn medewerking wor-den gerekend. Dit was eveneens het geval toen 15 jaar gele-denden ,,Zomers Buiten" in haar twee blokken in West debinnen-terreinen bestemde voor kinderspeelplaatsen.Hutter was een nauwgezet en plichtsgetrouw bestuurder aanwie de belangen van de volkshuisvesting volkomen waren toe-vertrouwd.Een kwaal, welke zijn lichaam sloopte, was oorzaak, dat hetBestuur hem twee jaar geleden in de gelegenheid stelde rustte nemen. Helaas heeft dit de_ voortgang van zijn ziekte nietkunnen stuiten en stierf op 11 Juni in de leeftijd van 63jaar.Moge de wijze waarop hij de gemeenschap heeft gediend erde opvatting, die hij had van de taak van een bestuurdervan een woningorganisatie, de jongeren tot voorbeeld strekken.Hutter, rust in vrede.J. H. v. SLUISInhoudDe stand van het onderhoud 45Waar de schoen wringt 46Woningbouw te Arnemuiden 47Levering van mihderwaardige verfstoffen 47Foto's van Nieuwbouw 48Een dubbel Jubileum 48Vrij van Zegel 48Mededelingen van de Nationale Woningraad 50Berichten ' 50Circulaires 51In Memoriam 52Dit orgaan wordt gezonden aan alle lezers van het Tijdschrift voor Volks-huisvesting en Stedebouw.Leden van de Nationale Woningraad en van het Ned. Instituut voorVolkshuisvesting er^ Stedebouw kunnen extra abonnementen nemen tegende prijs van f 1,^-- per jaar.Voor hen, die niet zijn aangesloten bij Woningraad of Instituut VoorVolkshuisvesting, bedraagt de abonnementsprijs f 5,^-- per jaar..Ste'Orgaan van het Nederlandsch Instituut voor Volkshuis-vesting en Stedebouw en van de Nationale Woningraad,waarin opgenomen de mededelingen van de Rijksdienstvoor het Nationale Plan, en tevens gewijd aan deWederopbouwJuni 1949 30e Jaargang no.0, riMIIRISEIIIIIIIEII..JUIIOPLIISTBETON-EMAILLEGOUDATel. 2710 K 1820laiKRONENGRONDvoor pikkend verf- en lakwerk envoor het opfrissen van oude lak-en verflagen. Het heeft de eigen-schap verf- en laklagen even aante tasten en daarmede te verhar-den, waarna deze lagen dan metlakverf of blanke lak kunnen wor-den afgewerkt.N.V, LAK- EN VERffABRIEKEN KIEWIET DE JONGE, GRONINGENAbraham van Stolk & Zoonen n.v.ROTTERDAMPOSTBUS 1100TELEF. No. 35400528HOUTHANDELBITUMEN VERVEN mcfeeaVM coMt>iucUewe\keii mcu>ie\r{Bitumen verven geven door hun hoge glanseen mooi aanzien. Maar tevens beschermenonze Bitumen verven Uw ijrerconstructiestegen weer en wind. Gaarne geven wij Uinlichtingen en prijsopgave.MROTTERDAMSE ASPHALT INDUSTRIEf ^ Rodenrijseweg 117I Voor het behoud van Vw ijzerconslruciies Tel. 204-228, BERKEL (Z.H.)GEBRS. MION - BREDATel. 8168-6087Jan van Polanenkade 28-30SpecialUeii in:Naadloze VIoeren, Asbest- enHoutgranietvloerenTerrazzowerken - Kunststeenfabriek533Hctndel inZand- Grind en WegenverhardingLeveri per Scheepslading door geheel Nedertand en BelgieDiverse speciale soorten leverbaar vanaf Opslagplaais BelcrumM.C.OOMEVischmarktstraat 6Tel. 9734(prive tei. 215 Raamsdonksveer)BREDA540Juni 194930e Jaargang - No. 6MaandbladTijdschrift voorYolkshuisvesting en Stedebou^^Orgaan van het Nederlandsch Instituut voor Volkshuisvesting en Stedebouw en de NationaleWoningraad, Algemene Bond van Woningbouwverenigingen, waarin opgenomen de mede-delingen van de Rijksdienst voor het Nationale Plan, en tevens gewijd aan de WederopbouwRedactic: Mr. H. W. Bloemers. J. Bommer, Ir. H. M. Buskens, Jhr. M. ]. I. de Jonge van Ellemeet, B. Mcrkclbach,Ir. L. S. P. Scheffer, Ir. P. Bakker Schut, Mr. J. Vink, Drs. H. van dcr WeijdeAdres voor Redactie en AbonnemenCen: Lange Voorhout 19. 's Gravenhage, Telefoon 115720Advertenties: Keizersgracht 188, Amsterdam-C, Postgiro-nummer 113028, Telefoon 49128 {'s avonds: Haarlem Orion-weg 119, Telefoon K 2500 25560)Oflficiele mededelingenNe(ierlandsch InstituutVerslag Woningcongres 1948De verschijning van het verslag van het Woningcongres 1948heeft tot onze spijt vertraging ondervonden. Het is thans ech-ter gereed en zal binnenkort aan de leden evenals aan de niet-leden, die het congres hebben bijgewoond, gratis worden toe-gezonden.Overigens is het verslag in de boekhandel verkrijgbaar tegeneen prijs van f 3,90.Vergadering duplexwoningOp 3 Juni had te Utrecht de ledenvergadering plaats ter be-handeling van het onderwerp de duplexwoning. De HerenG. F. E. Kiers en Ir. C. de Cler hielden inleidingen, diedoor gedachtenwisseling werden gevolgd.Een verslag van deze vergadering zal binnenkort verschijnen.Bespreking inzake de verhouding van gemeentelijk woning-beheer tot verenigingsbeheerNaar aanleiding van een vraag van een gemeentebestuurheeft het dagelijks bestuur een bespreking in beperkte kringbelegd over dit onderwerp. Een samenvatting van deze be-spreking is in dit nummer opgenomen.Commissie stedebouwkundige ruilver'kavelingHet eerste rapport van deze commissie, waarvan wij in hetDecember-nummer van de vorige jaargang mededeling hebbengedaan, is in het Mei-nummer van het tijdschrift Bestuurswe-tenschappen opgenomen. Overdrukken zijn in beperkt aantalverkrijgbaar tegen een prijs van f 0,90 op het bureau van deVereniging van Nederlandse Gemeenten, Paleisstraat 5, DenHaag.Honprariumregeling stedebouwkundig werkEen gemeenschappelijke commissie van de B.N.A., de Ver-eniging van Nederlandse Gemeenten en het Instituut, die detaak had een nieuwe honorariumregeling voor stedebouwkun-dig werk te ontwerpen, had indertijd aan haar opdracht vol-daan door de samenstelling van de ,,Regelen betreffende dehonorering van de Stedebouwkundige en de verdere rechts-verhouding tussen opdrachtgever en stedebouwkundige R.S. 1946."De officiele inwerkingtreding van deze regelen had nog nietplaats gehad, al werden ze ook officieus gevolgd, omdat deDirecteur-Generaal van de Prijzen nog niet had medegedeelddat tegen de bedoelde honorering van zijn kant geen bezwaarbestond. Deze mededeling is thans ingekomen. Er zal nu totpublicatie van de R. S. 1946 worden overgegaan. De Vere-niging van Nederlandse Gemeenten zal met de auteursrechtenworden bekleed.De commissie had nog twee andere opdrachten, namelijk devaststelling van een regeling voor de honorering van we-deropbouwplannen en een voor de honorering van supervi-sie-arbeid. Beide regelingen zijn door de Minister van We-deropbouw en Volkshuisvesting goedgekeurd.De samenstelling van de in de nieuwe Regelen genoemdehonorariumcommissie is als volgt: namens de Vereniging vanNederlandse Gemeenten de Heer Mr. H. W. Bloemers, bur-gemeester van Deventer, lid en de Heer Mr. G. C. van derWilligen, burgemeester van Lekkerkerk, plaatsvervangendlid; namens de B.N.A. de Heer Ir. F. J. Gouwetor, lid ende Heer Ir. W. A. C. Herman de Groot, plaatsvervangendlid; namens het Instituut de Heer jhr. M. J. I. de Jonge vanEllemeet, lid en de Heer G. F. E. Kiers, plaatsvervangend lid.Commissie typering uitbreidingsplannenIn de ledenvergadering te Arnhem, op 10 Februari 1.1. overhet conflict tussen landbouw, stadsuitbreiding en recreatie,heeft de Heer Ir. H. M. Buskens de wenselijkheid betoogddat het Instituut de vraag in studie zou nemen op welke wijzeeen uitbreidingsplan door enkele grootheden (bebouwings-dichtheid e.d.) zou kunnen worden getypeerd. Het dagelijksbestuur heeft aan deze suggestie gevolg gegeven door de be-noeming van een kleine commissie bestaande uit de HerenIr. H. M. Buskens, Prof. Ir. Th. K. van Lohuizen, Jhr. Ir. J. deRanitz. leden en Drs. W. J. Croon, lid tevens secretaris.Rijksdienst voor het Nationale PlanStichting begraafplaats op landgoed ,,Ockenrode"onder de gemeente 's GravenhageDe President van de Rijksdienst voor het Nationale Plan,Gezien de brief dd. 7 Januari 1949 van Mr. D. J. I. van den Oever, se-cretaris der Stichting R.K. Begraafplaatsen te 's Gravenhage, waarin ken-nis wordt gegeven van het voornemen om een begraafplasts te stichtenop het binnen de gemeente 's Gravenhage gelegen landgoed ,,Ockenrode",kadastraal bekend gemeente Loosduinen, sectie H, nos. 588 t/m 597, 599600, 602, 2354, 2448, 2450, 2453, 2454, 2456, 2457, 2459 t/m 2461, 2465, 97Anil-ele:2466, 2468 t/m 2470, 2848 t/m 2850, tezamen groot 40 ha, 78 a en 47 ca;Overwegende dat de noodzakelijkheid is gebleken om bij de voorberei-'ding van het nationale plan c.q. bij de voorbereiding van streekplannenwaarborgen te scheppen tegen verontreiniging of aantasting van de voorhet algemeen belang der drinkwatervoorziening beschikbare grondwater-voorraad;Overwegende, dat bij de beschikking van zijn ambtsvoorganger dd 27Augustus 1942, B.Z. no. 4, V, een natiomaal plan is verklaard in voor-bereiding te zijn;Overwegende voorts, dat bij besluit dd. 2 November 1948, GS no. 403/1van de Commissaris der Koningin in de provincie Zuidholland voor hetWestland een streekplan is verklaard in voorbereiding te zijn en dat bijdeze voorbereiding -- in overeenstemming met de aan het in voorberei-ding zijnde nationale plan ten grondslag liggende bedoelingen ^ aanhet landgoed ,,Ockenrode" een bestemming is toegedacht van terrain,dienstbaar aan de waterwinning en de recreatie;Overwegende, dat de N.V. Westlandse Drinkwaterleiding Maatschappij,om aan het stijgend verbruik in haar voorzieningsgebied te kunnen vol-doen, gedurende de afgelopen jaren was genoodzaakt haiar waterwinnings-middelen herhaalde malen uit te breiden, waardoor de grens van het doordeze winningsmiddelen beheerste gebied reeds zodanig is opgeschoven,dat het landgoed ,,Ockenrode" grotendeels daarbinnen is gelegen;Overwegende, dat voor de op korte termijn noodzakelijk geachte uitbrei-ding der capaciteit nog slechts rest de mogelijkheid tot een verdere be-perkte opschuiving van de grens van het beheerste gebied in noordoos-telijke richting. waardoor tevens de grens van de maximale uitbreidingvan de waterwinplaats zal worden bereikt;Overwegende, dat hierdoor het tussen de Monsterseweg en de geprojec-teerde verlenging van de Laan van Meerdervoort gelegen zuidelijke ge-deelte van het landgoed ,,Ockenrode", waarop blijkens het ingediendevoorlopig schetsplan de begraafplaats zal worden gesticht, nagenoeg ge-heel komt te liggen binnen het invloedsgebied van de N.V. WestlandseDrinkwaterleiding Maatschappij;Overwegende, dat -- blijkens ingekomen ambtsberichten ^ de vooruit-zichten voor een spoedige wijziging van de watervoorziening van hetWestland door de mogelijkheid van aansluiting op het Lek-Duinplan vande gemeente 's Gravenhage niet zodanig zijn, dat op deze gronden vanhandhaving en uitbreiding van de capaciteit der eerder genoemde N.V.kan worden afgezien;Overwegende, dat in verband met het vorenstaande de stichting enerbegraafplaats op het landgoed ,,Ockenrod.e" onverenigbaar is te achtenmet een doelmatige drinkwatervoorziening van het Westland;Overwegende voorts, dat van de aanwezigheid van een begraafplaats inhet beheerste gebied van de N.V. Westlandse Drinkwaterleiding Maat-schappij uit hygienisch oogpunt ernstig gevaar moet worden geducht voorde volksgezondheid;Overwegende, dat het College van Gedeputeerde Staten van de provin-cie Zuidholland de aanleg van bedoelde begraafplaats op het landgoed,,Ockenrode" in strijd acht met de opzet van het in voorbereiding zijndestreekplan voor het Westland;Gelet op artikel 5, derde Ud, van het Besluit van 15 Mei 1941, no. 91/1941 betreffende de instelling van een Rijksdienst voor het NationalePlan;Gezicn het daartoe strekkend voorstel van de Vaste Commissie van deRijksdienst voornoemd;Besluitbezwaar te maken tegen het voorgenomen werk, zijnde de stichting vaneen begraafplaats op het landgoed ,,Ockenrode", kadastraal bekend ge-meente Loosduinen, sectie H, nos. 588 t/m 597, 599, 600, 602, 2354, 24482450, 2453, 2454, 2456, 2457, 2459 t/m 2461, 2465, 2466, 2468 t/m 2470,2848 t/m 2850 zulks wegens strijd met het in voorbereiding zijnd ont-werp voor een streekplan voor het Westland en met het in voorberei-ding zijnd ontwerp voor een nationaal plan.Afschrift dezer beschikking zal worden gezonden aanonder mededeling, dat tegen dit besluit binnen een maand na dagtekening,ingevolge het bepaalde in artikel 5, 4de lid van het eerder aangehaaldbesluit van 15 Mei 1941, juncto lartikel 1 van de Eerste Uitvoeringsbe-schikking van de Secretaris-Generaal van het Ministerie van BinnenlandseZaken dd. 22 Januari 1942, B.Z. no. 1, V beroep kan worden ingesteldbij de Kroon.De President,(w.g.) J. Linthorst Homans Gravenhage, 6 Mei 194998Het Plan van Uitbreiding in hoofdzaak van degemeente Apeldoorndoor Ir. A. KraaijenhagenMet de goedkeuring van het plan van uitbreiding in hoofd-zaak van Apeldoorn, de grootste gemeente van ons land, isde bestemming van een uitgebreid gedeelte van de Veluwe,het nationale recreatiegebied bij uitnemendheid, vastgelegd.Tussen het tijdstip, waarop de opdracht tot het ontwerpenvan het plan werd verleend en dat van de goedkeuring doorGedeputeerde Staten van Gelderland zijn ruim acht jaren ver-lopen. Hoewel deze lange voorbereidingstijd kan wordenverklaard door de remmende invloed van de oorlogsom-standigheden op de werkzaamheden (tijdens de strijd omArnhem in September 1944 ging het voltooide ontwerp methet sociaal-geografische rapport in vlammen op), zijn debezwaren, verbonden aan een lange ontwerp-periode vaneen uitbreidingsplan duidelijk aan de dag getreden. Hoelanger, in een tijd van snel wisselende inzichten, het ont-werpen van een uitbreidingsplan duurt, hoe groter de kans,dat eenmaal door betrokken autoriteiten aanvaarde uitgangs-punten weer worden verlaten, waardoor het plan komt ineen stadium van voortdurende wijziging.Momenteel is de situatie zo, dat het hoofdwegennet, zoalshet op de kaart (in overeenstemming met ministeriele be-schikkingen) is aangegeven, waarschijnlijk totaal anders zalworden uitgevoerd. Dat het uitbreidingsplan toch in dezevorm is goedgekeurd moet hierdoor worden verklaard, datmet de bescherming van het buitengebied niet langer mochtworden gewacht; bovendien bevonden zich de gewijzigdeplannen voor de hoofdverkeerswegen bij de Rijkswaterstaatin een te voorlopig stadium, dan dat hierop met succes eenplan van uitbreiding kon worden opgezet. Het goedgekeurdeplan moet dan ook worden beschouwd als een middel omenerzijds aan de rechtsonzekerheid een einde te maken enom andererzijds met succes te kunnen optreden tegen een pla-nologisch niet voldoende verantwoorde wijziging in de be-stemming van het uitgestrekte gebied buiten de woonkernen.De ontwikkeling van ApeldoornDe bevolking van Apeldoorn is in een eeuw tijds vertien-voudigd. De snelheid, waarmede Apeldoorn van een dorpvan 8000 inwoners is uitgegroeid tot een van de belang-rijkste centra in de provincie Gelderland, is bijna tweemaalzo groot geweest als de gemiddelde bevolkingstoeneming vanhet Rijk.Ongelukkigerwijs zijn niet tijdig de maatregelen genomenom deze snelle ontwikkeling op de terreinen van het wonen,het werken, het verkeer en de recreatie in goede banen teleiden.Op de goedkope gronden verrezen wijd verspreid vrij-staande burgerwoonhuizen langs paden en zandwegen, dieop primitieve wijze werden verhard.Het ideaal van het vrijstaande huis vierde hoogtij, ook alsde kosten dwongen tot uiterst smalle voorgeveltjes en ter-reinbreedten. Als een olievlek breidde de bebouwing zichuit langs de weg van de minimum weerstand, natuurschoonvernielend over een groot oppervlak. Een zeer wijdlopig enverward wegennet ontstond, waarin de vreemdeling zichmoeilijk kon orienteren.Zo is tenslotte de structuur van de gemeente een belem-mering geworden bij de vervulling van de taak, waartoeApeldoorn is geroepen als nationaal recreatie-centrum, alsbelangrijk knooppunt van spoor- en landwegen, als woon-plaats van een bevolking van ruim 80.000 inwoners en alsagrarisch en industrieel werkgebied.De toestand, waarin Apeldoorn zich bevindt, is zo, dat ener-zijds op planologisch gebied misstanden zijn ontstaan, welkepractisch niet meer verbeterd kunnen worden en welke alszodanig ook moeten wc~den aanvaard, andererzijds ingrij-pende maatregelen noodzakelijk zijn om nog te kunnen red-den, wat behouden moet blijven en om aan het geheel eenbruikbaarder structuur te kunnen geven, waarbij de econo-mische, sociale en culturele factoren zorgvuldig tegen elkaarzijn afgewogen.Het verkeerswegennetApeldoorn is een knooppunt van primaire verkeerswegen:de belangrijkste Noord-Zuidverbinding in het Oosten vanhet land en de weg, welke het Westen met Twente ver-'Artikelenbindt. I Hoewel in de laatste tijd stemmen opgaan om eennieuwe Noord-Zuidweg tot stand te brengen ten Oostenvan de bebouwde kom en ten Oosten van de bestaande rijks-weg naar Zwolle, is in het plan voorlopig het officieel vast-gestel(|le trace over Ugchelen, Jachtlaan, Waldeck Pyrmont-laan en verder ten Westen van de tegenwoordige Zwolse-weg aangehouden.Toen het uitbreidingsplan werd opgezet. stond de Rijkswa-terstaat, mede in verband met de voltooiing van de Rijks-weg No. 12, afwijzend tegenover het voorstel van een ge-heel nieuwe Oost-Westverbinding ten Zuiden van deAmersfoortseweg. Momenteel wordt weer een trace even tenNoorden en evenwijdig aan de spoorweg naar Amersfoortoverwogen.Deze plannen bevinden zich echter in een zo voorlopig sta-dium, dat hierop met de vaststelling van het uitbreidings-plan niet kon worden gewacht. Ook ten aanzien van deOost-Westverbinding gaat het p