Orgaan van het Nederlands Instituut voor Voilcshuis-vesting en Stedebouw en van de Nationale Woningraad,waarin opgenomen de mededeiingen van de Rijksdienstvoor het Nationale Plan, en tevens gewijd aan deWederopbouwMei 1950 31 e Jaargang no.~w ijzerconstructies gaan langcr race metBitumen vcrven. Zij hebben een hoge hard,heid, een grote dekkracht en zijn water-wetend. Het is Uw belang om oat ?ensi ia*Uchtingen en prijsopgave te vragen.ttOTTEROAHSE ASPHALT IHOUSTRIEVaot he! bahoud vn Uw ^zvconslntcUetRodenrijseweg 117Tal. 204.228, BERKEL (Z.H.)Abraham van Stolk & Zoonen n.v.ROTTERDAMPOST BUS 1100TELEF. No. 35400528HOUTHANDELBI STOOMBOOTWEG 31(N.H)TEL.(K 2908) 258 EN (K2500) 24285"^,,STANDGLANS"wint twant kwaliteitwint 't altijdSCHAAP & BORGMAN, VERFFABRIKANTEN, AMSTERDAM/W.Doet th Uwkeuze!UIT ONZE KEURCOLLECTIE 1949Onze staalboeken met n prachtige sortering BEHANGvan het eenvoudigste tot het meest luxueuze genreworden op aanvraag gaarne thuisbezorgd. U heeftdus ruimschoots de gelegenheid om op Uw gemakmet Uw familieleden een keus te maken.WACHT ECHTER NIET TE LANG I BEL NU 70709Vakkundig personeel beschikbaarBehangselhuls ,,'t Zuiden" Fa. KervelKATENDRECHTSE LAGEDIJK 468, ROTTERDAM-Z.Tijdschrift voorVolkshuisvesting enMei 195031e Jaargang - No. 5MaandbladStedebouwOrgaan van het Nederlands Instituut voor Volkshuisvesting en Stedebouw en de NationaleWoningraad, Algemene Bond van Woningbouwverenigingen, waarin opgenomen de mede-delingen van de Rijksdienst voor het Nationale Plan, en tevens gewijd aan de WederopbouwRedactic: Mr. H. W. Bloemers, J. Bommer, Ir. H. M. Buskens, Jhr. M. J. I. de Jonge van Ellemeet, B. Merkelbach,Ir. L. S. P. Scheffer, Ir. P. Bakker Schut, Mr. J. Vink, Drs. H. van der WeijdeAdres voor Kedactie en Abonnemenlten: Lange Voorhout 19, 's Gravenhage, Telefoon 115720Advcrtentics! Keizersgracht 188, Amsterdam-C, Postgiro nummer 113028, Telefoon 49128 ('s avonds- Haarlem Orion-weg 119, Telefoon K 2500 25560)OfHciele mededelingenNederlands InstituutLedenvergaderingOp 19 Juni a.s. zal te Rotterdam een ledenvergadering plaatsvinden, waarin de Heer Dr Ir Z. Y. van der Meer enigeactuele vraagpunten van de woningpolitiek zal inleiden, na-melijk: woningpeil en -differentiatie, groter vrijheid in de be-steding van het bouwvolume en de consequenties daarvan ende financiele regelingen. Ten einde tot een goede gedachten-wisseling over deze onderwerpen te komen, zullen enige de-baters vooraf worden uitgenodigd.Het is de bedoeling na afloop van de vergadering een ge-meenschappelijk bezoek te brengen aan het Biouwcentrum terbezichtiging van de tentoonstelling, die daar wordt ingerichtvan de goedkope woningbouwplannen van de laatstemaanden.Commissie stedebouwkundige verzorging binnenstadHet dagelijks bestuur is overgegaan tot de instelling van eencommissie ter bestudering van de stedebouwkundige verzor-ging van de binnenstad. In deze commissie hebben zitting ge-nomen de Heren Ir L. S. P. Scheffer (voorzitter), Ir L. H. J.Angenot, Mr J. F. Jansen, G. F; E. Kiers, Ir E. J. de Maar,Dr G. G. Pekelharing en Dr Ir F. Bakker Schut.Commissie tegenstelling Jiuren en exploitatiekostenEen ,kleine commissie is ingesteld, die zich zal bezig houdenmet een onderzoek naar alle mogelijkheden, die tot het over-bruggen van de tegenstelling tussen huren en exploitatie-kosten van nieuwe woningen kunnen bijdragen. De Heren IrA. Bos, J. L. Flipse, Dr Ir F. Bakker Schut en Ir W. van Tijenen de Secretaris-Directeur hebben zich bereid verklaard hier-in zitting te nemen.Een knap stuk werk: Het rapport van de Staats-commissie Van den BerghHet vijftigjarig bestaan van de Woningwet nadert. Legt mende tekst van 1901 naast dz nu geldende, dan springen veelen belangrijke afwijkingen in het oog, maar primair is toch,dat de algemene opzet en ook het gros yan de detailregelingendezelfde zijn gebleven. Dit strekt aan de wetgever van 1901tot eer, aangezien zijn werk met enige aanpassing voor ver-anderende omstandigheden bruikbaar bleek te zijn. Wat in-tussen niet wegneemt, dat de talloze kleinere en grotere re-paraties een wet hebben laten ontstaan, waarin voor volkomenvergelijkbare gevallen geheel uiteenlopende procedures wor-den voorgeschreven met termijnen, die met verrassende exact-heid soms op vier weken, dan weer op dertig dagen of ookwel op een maand worden bepaald. Maar ook overigens ismen het er reeds lang over eens, dat met gedeeltelijke vernieu-wing of verandering ,of uitbreiding (om in de terminologie teblijven) niet kan worden volstaan, indien men een bouwwerkwenst te verkrijgen, geschikt voor een geheel andere bestem-ming dan men zich in 1901 kon indenken.Het was de grote verdienste van Minister Van Boeyen, dathij in 1938 overging tot wat men zou kunnen noemen nieuwebouw op bestaande fundering. Bij de installatie van de Staats-commissie-Frederiks bleek hij radicaal te willen breken metde tot dien gevolgde methode van departementaal voorbereidereparaties. De commissie kreeg plein pouvoir om het geheelnieuw op stapel te zetten, met name-de stedebouw en de volks-huisvesting elk een eigen plaats te geven overeenkomstig debehoeften van de practijk, maar toch met een u-tzondering:aan de financiele paragrafen mocht niet worden geraakt.Waarom de heer Van Boeyen dit voorbehoud maakte, is nooitheel duidelijk geworden. Was het op grond van de tegen-stellingen, die tientallen jaren lang de verbetering van devolkshuisvesting hebben dwars gezeten?Hoe het zij, de commissie-Frederiks heeft oprecht gepoogdom een nieuw kleed te maken (om weer eens een ander beeld tekiezen) met een oude.lap er in en dit niet zonder schade voorde aanblik van het geheel. En ook dat geheel was nog geennew look. Na merkbare aarzeling kwam de commissie tot hetbesluit dat de stedebouw en de volkshuisvesting, gebondendoor het stelsel van de bouwvergunning en door het onteige-ningsrecht, in een wet behoorden bijeen te blijven en volgensde traditie zou die wet Woningwet blijven heten.Toen Minister Neher de Staatscommissie-Van den Bergh bij-eenriep, gaf hij ondubbelzinnig te kennen, met alle waarderingvoor het vroeger verrichte, van haar een geheel nieuw stukwerk te verwachten. Dat werk ligt nu voor ons: op 3 April1950 heeft de commissie haar rapport aan H.M. de Koninginaangeboden en onlangs is het gepubliceerd. In dit Tijdschriften daar buiten zal nog menig woord over dit rapport wordengeschreven. Maar reeds nu mogen wij volmondig zeggen, datinderdaad een nieuw stuk werk is geleverd, dat een af-geheelvormt. De consequentie van de ontwikkeling der praktijk:splitsing van de materie over meer dan een wet, heeft decommissie welbewust aanvaard. Ook de constructie heeft degeheel nieuwe vorm verkregen van vrij korte wetten met daar-aan verbonden afzonderlijke detailregelingen, wat de bante-ring heel wat gemakkelijker zal maken. En de toelichting ver-scheen in leesbaar Nederlands van pnze dagen, zoals men datin dergelijke stukken maar zelden tegenkomt. Helaas mochtde typografische verwerking blijkbaar nog niet van de ge- 69Artlktlen bruikelijke afwijken, die, nog afgezien van aesthetische be-oordeling, de bestudering van een artikel met zijn toelichtingniet gemakkelijk maakt. Daarentegen is de omslag van hetlijvige boekwerk weer in overeenstemming met het jaartal1950 dat er op prijkt.De Arbeid van de Staatscommissie werd reeds geeerd doorKoninklijke onderscheidingen voor haar voorzitter en haarsecretaris. Wij wensen hen en de gehele commissie daarmedehartehjk geluk. En ons Instituut mag dankbaar zijn voor deverschijning van dit knappc, volledige werkstuk.M. J. I. de Jonge van EllemeetDe honderdduizendste woningDe Nederlandse woningbouw is een belangrijke mijlpaal, hetcijfer van de voile honderdduizend, gepasseerd. Het kan redcngeven tot grote voldoening, vooral als wij ons de mocilijkhedenvan het begin en het langzame tempo van de eerste tijd inherinnering brengcn. Niet alleen naar het aantal stemt deafgelegde weg echter tot tevredenheid, ook naar de hoedanig-heid. Het peil van grootte en inrichting van de nieuwe wonin-gen is in het algemeen gunstig, vooral ook in verhouding totonze vooroorlogse woningen. Wij hebben de stap voorwaartsgedaan en dit is stellig in niet geringe mate te danken aanhet voorbereidende werk van de architectengroep tijdens deoorlog, dat velen tot denken heeft gebracht en de noodzake-lijkheid van een onbekrompen huisvesting ook om economischeredenen ingang heeft doen vinden. Toch passeren wij de mijl-paal van de honderdduizend niet met de vlag in top. De wo-ningbouw verkeert in een crisis. De financiele crisis tekentzich af in de ,,stunt" van de goedkope woningen, waardooralles wat totnutoe vastlag ,-- woningpeil en -differentiatie,verdeling van het bouwvolume -- aan het wankelen wordt ge-bracht. Maar er is ook een crisis in de geesten. Wanneer wijzien hoe gemakkelijk de deugden van het eengezinshuis,waaraan vroeger praktisch niet werd getornd, worden prijs-gegeven om der wille van de grondbesparing, dan beseffenwij dat wij er nog lang niet zijn. Het gaat er hier niet om heteengezinshuis buiten discussie tc stellen. De etagebouw is ze-ker aanvaardbaar voor sommige bevolkingsgroepen, voor indu-striele nederzettingen, als concessie ook aan zwaar wegendeeisen van economic. Maar wat ons hindert in vele uitlatingenin de pers en in vertegenwoordigende lichamen, is dat de me-ning gaat postvatten alsof het pleit van het eengezinshuis bijvoorbaat verloren is, alsof zijn waarde als woning niet meermeetelt en alsof de besparing van hoogbouw vaststaat. Hetpleit is niet verloren, het moet nog worden gevoerd.De gelatenheid waarmee velen zwichten voor de schijn vaneconomische argumenten doet ons vrezen dat ook in andereopzichten de kwaliteit van de woning niet veihg zal zijn. Wijvrezen dat als straks de bizonderheden omtrent de stunt-wo-ningen openbaar zullen worden, blijken zal dat zij in menigopzicht bij de officiele norm achterstaan. Wij vrezen ook datde norm van het goede beheer van de woningen in het ge-drang zal raken, als straks de aangekondigde premieregelingvoor de particuliere bouw bekend wordt. Wij juichen eendergelijke regeling toe, maar zonder strenge eisen aan dewoning en aan het beheer zal zij tot ongelukken leiden.Onze voldoening over het passeren van de mijlpaal van dehonderdduizend wordt dus getemperd door de zorgen vande dag, maar niet onderdrukt. De afgelegde weg getuigt vanpraktisch idealisme bij de leiders. Moge dit praktisch ideahsmeniet bij de mijlpaal achterblijven.H. V. d. W.De wensen van plattelandsarbeiders metbetrekking tot de huisvestingInleidingDe commissie Volkshuisvesting ten Plattelande van het Insti-tuut kwam bij haar beschouwingen over de verschillendeaspecten van de huisvesting ten plattelande tot de conclusie,dat zo dikwijls de nodige gegevens ontbreken voor een gefun-deerd oordeel.Om in die leemte althans enigermate te voorzien werd aan deprovinciale opbouworganen gevraagd behulpzaam te willenzijn bij een onderzoek naar de wensen, die er bij de platte-landsarbeiders leven ten aanzien van de woning. Aangezienslechts een korte tijd hiervoor beschikbaar was en bekend was,dat van de opbouworganen door gebrek aan personeel alleenmaar een medewerking op beperkte schaal gevraagd zou kun-nen worden, werd d^ enquete eenvoudig opgezet en zo inge-richt, dat bij de verzameling van de gegevens plaatselijke vrij-willige krachten zouden kunnen worden ingeschakeld.Tenslotte bleken van de opbouworganen Overijssel, Zuid Hol-land en Noord Brabant niet in staat hier tijd voor beschikbaarte stellen terwijl Noord Holland moest afvallen omdat daargeen provinciaal opbouworgaan aanwezig is.Bij de verwerking van de ingezonden vragenlijsten kwam naarvoren, dat een aantal formuheren niet bruikbaar was doordatmen blijkbaar de vragen niet goed begrepen had, waardoortenslotte 1405 overbleven, die voor een of meer van de vragenvoor verwerking in aanmerking kwamen.Er was gevraagd om per provincie verschillende gemeentenvan ongelijke structuur te kiezen, dus een zuiver agrarischenaast een meer of minder gei'ndustrialiseerde, naast een ge-meente met visserij of veenderij, enz. Van de opbouworganenheeft alleen Friesland hieraan niet kunnen voldoen en daarzijn de formulieren over de gehele provincie verspreid.De geografische spreiding over Nederland is als volgt ge-weest:Aantal geldige formulieren:GroningenGrotegastTermunten1228EzingeBellingwoldeUithuizermeden303149VlagtweddeOude Pekela2935FrieslandDrenteHavelte 122ZeelandWolphaartsdijkIJzendijke3486GelderiandDeil 162Steenderen 124Heerde 169Buren 39UtrechtVinkeveen 92Bunschoten 20Kockengen 1221413012212049470 124LimburgBergenSteinElsloo12263162011.405Aanvankelijk lag het in de bedoeling de arbeiders te onder-scheiden in landarbeiders en niet-landarbeiders. Dit bleek nietjuist te zijn, omdat in verschillende gemeenten naast industrie-arbeiders een tamelijk aantal voorkwamen, die zonder land-arbeider te zijn toch zeker niet op een lijn liggen met de indu-striearbeiders. Dit zijn de gemeentewerklieden, de veenarbei-ders, de steenfabrieksarbeiders, de arbeiders bij de wegenbouwen de vissers. Deze zijn samengevat in een derde categoric,de overgangstypen.Oppervlakte cultuurgrond bij de wioningIn de literatuur is de laatste jaren nog al eens gesproken overde tuingrond bij de arbeiderswoning op het platteland. Bij op-pervlakkige beschouwing vindt men het vanzelfsprekend, dateen plattelandswoning beschikt over voldoende grond voorverbouw van eigen aardappelen, groente en ev. voer voorkippen of ander vee. Toch is hiertegen wel bezwaar gemaakt.Men grondt dit dan op het gebrek aan cultuurgrond voorde boerenbedrijven en het verschaffen van een tuin van b.v.10 are aan elke plattelandsarbeider zou zeer veeL grond aande boerderijen onttrekken en bovendien het bouwen veelduurder maken door een zo grote vermindering van de wo-ningdichtheid op een bepaalde oppervlakte (hogere grondprijsen hogere kosten voor publieke voorzieningen).Daarnaast werd als bezwaar genoemd, dat de bewerking vande tuin veelal op de schouders van de vrouW komt te rusten.En tenslotte zouden de arbeiders bang zijn, dat het bezit vaneen grote tuin weer gemakkelijk een rol zou kunnen spelen bijde bepaling van het loon volgens de redenering, dat de op-brengst van de tuin het leven goedkoper zou maken.Het was van belang om hier de stem van de arbeiders zelf tevernemen. Vandaar de vraag naar de oppervlakte bouwgrond,die men wenselijk vond. In de toelichting bij deze vraagwerd nog opgcmerkt: ,,Degene, die grond vraagt, moet daar-bij bedenken, dat daardoor de huurprijs iets zal stijgen. Als devraag bevestigend wordt beantwoord dan betekent dit, dat hijde rente van de hogere grondkosten voor het gebruik van degrond over heeft".Het fesultaat is als volgt geweest:L = Landarbeider O = Overgangstype I = Industriearbeider.Grond is uitgedrukt in ares.L O I12% 7GroningenGrotegastTermuntenEzingeBellingwoldeUithuizermedenVlagtweddeOude PekelaFrieslandDcentheHavelteZeelandWolphaartsdijkIJzendijkeGelderlandDeilSteenderen143113^\\v23/^127lOH104368877 54341214IIH 13 957HeerdeBurenUtrechtVinkeveenBunschotenKockengenLimburgBergenSteinElslooMen ziet dat de getallen nogal uiteenlopen. Dezerzijds is hetniet mogelijk hiervoor een verklaring te geven. Wel is hethier en daar opgevallen, dat de wens in hoge mate bepaaldwerd door wat men van ouds gewend is geweest. Het ver-schil tussen de drie categorieen arbeiders is dikwijls niet groot,maar nooit gaan de wensen van de industriearbeiders uit bo-ven die van de landarbeiders en in de regel vragen ze duidelijkminder grond.Uit het onderzoek komt duidelijk naar voren, dat de behoefteaan grond groter is dan in de meeste gevallen beschikbaargesteld zal kunnen worden.Op de vraag wat men zou willen verbouwen werd vrijwelaltijd geantwoord: groenten en aardappelen. Een enkele spe-cificeert zijn wensen verder als verbouw van vroege groentenen een enkele keer komt ook rogge voor.Inrichting WoningBij dit onderdeel werd gevraagd een keus te maken uit ver-schillende combinaties met het doel om de wensen te lerenkennen met betrekking tot de verhouding van wonen, kokenen eten.Als vertrek met de combinatie van deze drie huiselijke bezig-heden kan de woonkeuken gelden en ook de woonkamer meteen schoorsteen met een wasemkap. De eetkeuken is bedoeldvoor de combinatie van koken en eten, terwijl men dan in dewoonkamer woont.Uit de beantwoording van de vragen bleek, dat de vraagstel-ling te moeilijk was, vooral ook omdat met ondeskundigeenqueteurs gewerkt moest worden. Zo was met name nietduidelijk of men bij het kiezen van een eetkeuken, dezetoch ook niet bedoelde om er tegelijkertijd in te wonen, dusdat men feitelijk de woonkeuken had moeten kiezen. Eenmoeilijkheid bij deze keuze was ook nog dat men dikwijls's zomers anders woont dan 's winters en b.v. gedurende dezomer de eetkeuken praktisch gebruikt als woonkeuken en's winters alleen als eetkeuken.Als eerste punt van belang is of men in de woonkamer eengelegenheid wenst om te kunnen koken, dus de schoorsteenmet wasemkap en dan blijkt, dat men dit in het algemeen be-paald niet wil en er zelfs zo afkerig van is, dat men de ge-legenheid niet eens wenst. De woonkamer moet er echt alswoonkamer uitzien en door de wasemkap gaat dit aanzienwat verloren.Per gemeente is het resultaat als volgt:Artlkelcn6LandarbeiderswasemkapOvergangstypenwasemkapIndustriearbeiderswasemkapzonder met zonder met zonder [ metGrotegastTermunten618121 -- 31--Ezinge 11 -- ; --6 ,--.BellingwoldeUithuizermeden2042 3 11 --VlagtweddeOude Pekela15111 11^^ 825271ArtikelcnLandarwasezonderbeidersmkapmetOvergarwasezonderigstypenmkapmetIndustriearbeiderswasemkapzonder metGroningen 123 7 3 -- 54 2Friesland 79 1 3 -- 45 --Drenthe Havelte 36 4 9 -- 63 3WolphaartsdijkIJzendijkc3053615 ---- --^Zeeland 83 21 -- -- ^ ^DeilSteenderenHeerdeBuren5643344101421224292142549538612858Gelderland 137 27 57 21 200 21VinkeveenBunschotenKockengen29531 2464 15991Utrecht 37 1 30 4 33 1BergenSteinElsloo71216 711 205413731Limburg 73 16 8 1 87 11Totaal 568 11 110 26 482 38Landarbeiders Overgangstypen Industriearbeiderskeuken keuken keukengewoon- woon gewoon- woon gewoon- woonGroningen 28 106 1 3 16 51Friesland 8 72 1 2 25 21Drenthe Havelte 15 27 8 3 18 47Wolphaartsdijk 5 31 ,--. .-- , - , ,IJzendijke 38 43 -- -- --Zeeland 43 74 -- -- -- --Deil _w66 , 36 5 52Steenderen 6 51 -- 6 5 53Heerde 3 32 3 27 16 81Buren 1 9 3 6 1 22Gelderland 10 158 6 75 27 208Vinkeveen 7 22 4 24 5 27Bunschoten 1 4 2 3 2 7Kockengen -- 3 -- --' -- 9Utrecht 8 29 6 27 7 43Bergen 14 71 ^w 7 20 7Stein 1 --' 1 16 45Elsloo -- 2 -- ^ 1 10Limburg 14 74 -- 8 37 62Totaal 126 540 22 118 130 432Van het totaal van 1229 goed ingevulde formulieren kozenslechts 141 de woonkamer met schoorsteen met wasemkap,d.i. 11%.Bcneden dit gemiddelde Hggen de drie noordelijke provinciesen Gelderland ligt erboven.De industriearbeiders keuren de wasemkap nog iets meeraf dan de landarbeiders. Het overgangstype ligt wat hoger,maar dit aantal is wel erg klein om er iets uit af te leiden.Bij de keuken werd de keus gegeven uit gewone keuken metaanrecht, maar geen zitgelegenheid voor het gehele gezin,de eetkeuken en de woonkeuken. Maar omdat men het ver-schil tussen eet- en woonkeuken niet aanvoelde, vatten wijdeze twee samen als woonkeuken.De volgende staat geeft het resultaat weer:72Landarbeiders Overgangstypen Industriearbeiderskeuken keuken keukengewoon- woon- gewoon- woon- gewoon- woon-Grotegast - 7 , . 1 1 2Termunten, -- 17 -- -- -- 11Ezinge 6 13 ~ 1 3 6Bellingwolde 13 6 -- -- 4 1Uithuizermeden 5 42 -- -- -- , --Vlagtwedde 2 15 -- 1 1 ! 8Oude Pekela 2 6 1 '--' 7 1 17Van het totaal aantal van 1358 formulieren waren er nietmeer dan 278, die de gewone keuken voldoende vonden. Datis 20%. Bij de groep der industriearbeiders was dit percen-tage 25, maar dus ook bij deze groep wil toch nog 70%op zijn minst in de keuken eten en misschien wel wonen ook.Dq noordelijke industriearbeiders en die in de Limburgse ge-meenten zijn blijkbaar het meest versteedst, want de gewonekeuken krijgt hier een groter aantal stemmen. De landarbei-ders in Havelte en die in Zeeland hebben minder bezwaartegen de gewone keuken dan hun collega's elders.Gevraagd werd ook nog naar de behoefte aan een extra ka-mer gelijkvloers en als men deze nodig achtte of men hiervangebruik zou maken als slaapkamer dan wel als tweede klei-nec woonvertrek b.v. als studeerkamertje voor de kinderen.Men moet hierbij bedenken, dat voor de meeste gezinnen dittweede vertrek feitclijk een derde zou zijn, gezien de grotevoorkeur voor een keuken waar men ook kan wonen. Kenne-lijk wist men bij de enquete met het tweede woonvertrek geenraad en de vraag werd dan ook dikwijls niet beantwoord.Dit maakt, dat het geen zin heeft om de cijfers te vermelden.Wel kan gezegd worden, dat de grote meerderheid van de-genen, die belang stelden in het tweede vertrek gelijkvloers,dit als slaapkamer zouden willen gebruiken.StatruimfeAls het verschil tussen de stedelijke en de landelijke arbei-derswoning naar voren wordt gebracht, dan komt daarin al-tijd de behoefte aan stalruimte voor kleinvee voor.In de enquete is de vraag gesteld of men al dan niet stal-ruimte meent nodig te hebben en zo ja of men deze zou wil-len gebruiken voor een varken, een geit, konijnen of kippen.De volgende tabel licht hierover in :GEMEENTE VELSENBurgemeester en Wethouders van Velsen roepen sollicitan-ten op naar de bij het bedrijf Openbare Werken dier ge-meente te vervullen plaatsen van:1. ADSPIRANT-TECHNISCH AMBTENAARDe te benoemen persoon zal worden belast met werkzaam-heden van kadastrale aard en met stedebouwkundig teken-werk. Enige ervaring op dit gebied is gewenst.Salarisgrenzen / 2800, / 3400,--, te bereiken in 6 jaar.Vereist wordt het bezit van het einddiploma M.T.S. (weg-en waterbouwkunde) of een daarmede gelijk te stellendiploma.2. OPZICHTER le KLASSEvoor het houden van toezicht op de uitvoering van riole-rings-, bestratings- en grondwerken.Ervaring op dit gebied, alsmede bedrevenheid in het uit-voeren van metingen en waterpassingen, is vereist.Salarisgrenzen / 3000,-- -- / 3600,--, te bereiken in 6 jaar.Aanstelling boven de genoemde minima is niet uitgesloten.De aanstellingen geschieden op arbeidsovereenkomst.Kinderbijslag, tijdelijke bijslag, 5% verhoging en reis- enverhuiskosten conform Rijksregeling.Uitvoerige sollicitaties binnen twee weken na de datum vanverschijning van dit blad te zenden aan Burgem. en Weth.Een vacatureop het gebied van volkshuisvestingen stedebouw ?De juiste manop de juiste plaats krijgt U als Uw1 oproep voorkomt in hetTijdschrift voorVolkshuisvesting en Stedebouw,het maandblad dat reeds meer dan30 jaar onder de ogen komt van zogoed als alien, die op dit gebiedwerkzaam zijn!ADVERTENTIE-AFDELING:Keizersgracht 188, Amsterdam,1 Telefoon: 49128 en 43254C.GEBRS. MION - BREDATel. 8168-6087Jan van Polanenkade 28-30Specialiteit in:Naadloze VIoeren, Asbest- enHoutgranietvloerenTerrazzowerken - Kunststeenfabriek533SIKKENS' 10-JAREN PLANEen modern verfsysteem metRuhhol A'ZNaar aanleiding van suggesties van de ,,DienstVolkshuisvesting Rotterdam" werd een modernverfsysteem ontwikkeld voor buitenwerlc. Ver-wacht wordt, dat het bescherming biedt gedu-rende 10 jaar, terwiji de koslen niet hoger zijn I,^ Vraagt advies aan onze afdeling'' Toepassing en Voorlichting.&SIKKENSLAKFABRIEKENS A S S E N H E I MN.V. HOUTHANDELW.S.v.d.WeteringenCo.Stoomzagerij en SchaverijWester/iavenTelefoon 69150 (3 lijnen)SCHIEDAMIN NEDERLANDSE WONINGENir =:j=wli/\^-^^^^LSTALENRAMENDEURENFRONTENAlta N.V., Den HaagBinckhorstlaan 301 Zandstralen Metalhseren KwaliteitswerkWaar voorname sfeer, goede smaak en zakelijkinzicht samengaan, in banken, musea, hotelsen in particuliere woningen overal kiestmen Bruynzeel parket.Om de distinctie van het edele, warmglanzendehout, om het geringe onderhoud van dit naad.loos, hygienisch parket en om hetgrotevoordeel.Door Bruynzeels speciale stoom- en droog-methode wordt Bruynzeel parket immers krimp.vrij, trekvrij en z6 duurzaam, dat het gene,raties meegaat. Vraagt nadere iniichtingen over:BRUYNZEEL parketShowrooms te:AmsterdamRotterdamDen HaagUtrechtArnhemDen BoschGroningenHaarlemtel. 26754tel. 25672tel. 112945tel. 15430tel. 23700tel. 8190tel. 24119tel. 24756BRUYNZEEL VL0ERENFABRIEK ? ZA ANDAMTELEFOON Noord Scharwoude K 2260BOARDS444EECENOUD KARSPELOPGERICHT 1805CONSTRUCTIEWERKPLAATSENConstructiesSmeedwerlcenPiet SmitsSlachthuisstr. 19-23 - Tel. 26667-41129ROTTERDAM,,EZO KEUKENS"Landarbeiders Overgangstypen Industriearbeiderst stalruimte stalruimte stalruimteia neen ja neen ja neenGrotegast 7 ^ , ^ 1 2 oTermunten 18 2 , . ,-- 1 ,--Ezinge 17 2 1 ,-- 6 4Bellingwolde 19 1 -- .-- 8 3Uithuizermeden 48 1 .-- ,-- ,--?Vlagtwedde 18 -- 1 -- 8 2Oude Pekela 10 1 1 -- 9 16Groningen 137 7 3 1 34 27Fr es and 62 19 3 1 11 35Drenthe Havelte 39 4 10 1 41 27Wolphaartsdijk 34 2 . , , . ,IJzendijke 81 '-- ?-- -- --'Zeeland 115 2 -- -- -- --Dcil 65 1 37 , , 55 3Steendcren 57 1 6 -- 57 1Heerde 18 19 13 21 32 66Buren 9 1 6 -- 23 --Gelderlandi149 22 62 21 167 70Vink :veen 24 5 13 12 16 13Bunschoten 5 ^w 1 5 6 3Kockengen 2 1 -- -- 8 1Utrecht 31 6 14 17 30 17Bergen 82 5 6 2 22 5Stein 1 ,-- 1 ,--54 7Elsloo 2 -- -- -- 14 --Limburg 85 5 7 2 90 12Tota acre terrein. Maar hetzelfde bedrag zou bij eenbedrag van ? 500 per acre voldoende zijn om 368 acre te ontginnen.Overzicht van tijdschriftenNederlandBouw. No. 14, 8 April 1950Bouwen van flat- of portiekwoningen in cooperatief verband, door MrW. H. van Someren Greve. In Den Haag is men vcorgegaan met debouw van dergelijke woningen door particulieren in cooperatief verband,bij wijze van gemeenschappelijk eigendom. Naar schr.'s oordeel zou ditook elders in het land mogelijk zijn. Hij geeft daarom een resume vande rechten en plichten van de leden van een dergelijke cooperatie., No. 15, 15 April 1950BuitenlandOverzicht vantijdschriftenMontagewoningen te Eindhoven-Strijp. Bespreking van de constructie vandeze woningen, ontworpen door Prof. Ir J. F. Berghoef en Prof. IrH. T. Zwiers, afgeleid van de Engelse Airey-woningen. Met vele afbb., No. 16, 22 April 1950Problemen der Franse bouwnijverheid, door de Afdeling Voorlichtingvan het Franse Ministerie van Wederopbouw en Stedebouw. De laatstewereldoorlog onttrok in Frankrijk 2.000.000 gebouwen aan hun bestem-ming. Een programma is nu opgesteld dat de 'bouw van 20.000 woningenper maand beoogt. Het plan kent drie vormen van financiering, t.w. ver-goeding van materiele en directe oorlogsschade, waarbij men echter eenvolgorde van prioriteit vast moest stellen in verband met de talrijke ge-gadigden; bouw met hulp van Staat en woningbouwverenigingen (ditbetreft vooral de bouw van goedkope woningen, welke nog onderworpenis aan wetten en voorschriften van voor de oorlog); particuliere, bouw.De particuliere bouw is van zeer geringe omvang. Wei is een reeksvan huurverhogingen door de wet in uitzicht gesteld, maar het aandeelin het gezinsbudget van de huur bedraagt nog slechts 3,5%. Met afbb.Moderne eengezinshuizen door H. G. v. B. Voortzetting van de be-spreking van het boek van Ernst Zietschmann en Gertrud David: Wiewohnen? Indeling van het eengezinshuis in een aantal groepen.De intercommunale stedebouwkundige dienst van het Kortrijkse, door IrJ. Demeyere. Beschrijving van het stedebouwkundig werk in het Kort-rijkse, een gebied met een straal van ongeveer 7 km rond de stad. Meteen kaart.Bouwbedrijf en Openbare Werken, No. 7, 6 April 1950Moderne hoogbouw. Redactioneel hoofdartikel, waarin hoogbouw gepro-pageerd wordt als oplossing van het vraagstuk van het tekort aan bouw-grond. Enige voorbeelden van hoogbouw in Nederland en het buitenland(Lausanne, Stockholm) worden besproken. Met afbb.Bouwkosten en subsidies in Engeland, door Prof. Dr Ir H. G. vanBeusekom. Het Engelse tijdschrift ,,The Economist" heeft een enqueteingesteld naar de kosten van een aantal woningcomplexen, in 1948 en1949 gebouwd. Een subsidieregeling voor de normale woningvoorzieningis dringend nodig., No. 8, 20 April 1950Moderne hoogbouw. Vervolg en slot van het artikel in het vorige num-mer, waarin enige Zweedse torenhuizen nader worden besproken, o.a. de,,Ster"-huizen van de architecten Backstrom en Reinius te Stockholm.Met afbb.Financieel Overheidsbeheer, No. 4, 15 April 1950Financiering particuliere woningbouw, door F. Verstegen. Schr. is Vanmening dat het feit dat hog zo weinig door particulieren wordt gebouwd,zijn oorsprong vindt deels in gebrek laan middelen, echter deels ook inde dreigende huurverhoging. Hij stelt derhalve een premiestelsel voor, indie zin, dat aan eigenbouwers na verloop van 10 jaar |het verschil tussenrendabele en niet-rendabele bouwkosten wordt uitgekeerd. Tevens bepleithij toestemming tot vrij bouwen.'s Gravenhage bouwt. Extra Nummer, 1950Van de Gemeentelijke Dienst voor Wederopbouw en Stadsontwikkehng,in samenwerking met het Bureau voor Statistiek en Voorlichting is eenpublicatie verschenen, gewijd aan de stedebouwkundige plannen en debouw-activiteit in engere zin in de Residentie. Met vele afbb.Heemschut, No. 2, April 1950Wettelijke bescherming van de schoonheid en het karakter van stad enlandschap, I, door Ir J. F. van Hoytema. De door de Bond Heemschutingestelde Commissie Stad en Dorp heeft thans in lelke provincie eenafdeling. Het doel der commissies is de bescherming van dorps- en stads-schoon. Zij kunnen echter weinig anders doen dan zich wenden tot eenoverheidslichaam, dat bevoegd is bindende voorschriften te geven. Schr.gaat na van welke Uchamen de bijstand kan worden ingeroepen. Met afbb.Maandblad van N. Samsom N.V., No. 4, April 1950Woningbouw met verminderde Rijksbijdrage. Nogmaals een (ongesigneerd)artikel over de Bouma-woningen. Hoewel schr. sceptisch staat tegenoverdeze ,,stunt", verwacht hij toch enige voordelen ervan: in verschillendeopzichten zal scherper aan de dag komen wat mogelijk en nodig is. 77Overzlcht vantlldschrlftenDe Nededandse Gemeente, No. 14, 7 April 1950Uitbreidingsplan stadskern Amersfoort, door Dr G. G. Pekelharing. InAugustus 1949 heeft de gemeenteraad van Amersfoort het uitbreidingsplanaanvaard, dat blijkens zijn formulering behelst het besluit tot vaststellingvan een ,,plan van uitbreiding voor de stadskern aangegeven op debijbehorende kaarten en nader uitgewerkt in de eveneens bijbehorendebebouwingsvoorschriften". Gedeputeerde Staten zullen, bij de goedkeuringvan dit uitbreidingsplan dat deels betrekking heeft op de bebouwde kom,voor de vraag komen te staan, of voldoende samenhang b-estaat tussenbuiten en in de bebouwde kom gelegen gronden. Indien dit niet het gevalblijkt te zijn, zullen zij hebben te kiezen tussen het ruimere beginsel vanbet Kon. Besluit Eygelshoven of dat van het recente Kon. Besluit Borger., No. 15. 14 April 1950De aanschrijving tot woningverbetering, door Mej. Mr A. C. Stas. Schr.bespreekt een tweetal uitspraken van de Haagse Rechtbank van 28 Fe-bruari 1950. Burgemeester en Wethouders van 's Gravenhage hadden eenaanschrijving .aan eigenaren gericht om hun woningen in overeenstem-ming te brengen met de bepalingen der Bouwverordening. De eigenarenkwamen in verzet, aanvoerende dat de aanschrijving slechts met toepas-sing van de artikelen 21 en 23 der Woningwet konden plaats vinden. DeRechtbank stelde de gemeente in het gelijk. Schr. acht deze uitspraak eenbelangrijke stap in de goede richting.Tijdschrift voor Overheidsadministratie, No. 260, 30 Maart1950Volkshuisvesting en Decentralisatie, door van der Drift. Schr. waarschuwttegen decentralisatie van de zorg voor de volkshuisvesting, met nametegen een overdragen daarvan van het Rijk aan de provincies., No. 262, 13 April 1950Intrekking van uitbreidingsplannen, door Ir C. G. Meeder. Een waar-schuwend woord tegen het veelvuldig voorkomen van partiele intrekkingvan een uitbreidingsplan, waarbij dan Iniet de mogelijkheid bestaat vooreventuele benadeelde belanghebbenden, hun stem te doen horen.--, No: 263, 20 April 1950De strijd rondom uitbreidingsplan en bebouwde kom beslist? door J.Popken. Schr. constateert, naar aanleiding van het uitbreidingsplan-Borger, dat de jurisprudentie inzake het al of niet mogen opnemen vangronden in de bebouwde kom in een uitbreidingsplan, allesbehalve ge-stabiliseerd is.Volkshuisvesting, No. 3, Maart 1950Vanuit Lisse de victorie, door J. D. Beschrijving van het complex van 73in aanbouw zijnde woningen te Lisse (arch. Paardekoper en Barnhoorn)waarbij de jaarlijkse rijksbijdrage gereduceerd is tot f. 120,--. Deze ver-laging is mogelijk geworden door het bouwen in massa en ver doorge-voerde rationalisatie. Met afbb.De betekenis der reservevorming voor de Woningbouwverenigingen, doorJ. J. J. M. Festen. Schr. behandelt de verschillende bijdrage-regelingenvoor de Woningwetbouw, en juicht het ten zeerste toe, dat in de Be-schikking Bijdragen Woningwetbouw 1948 regelen gesteld zijn met be-trekking tot vorming, omvang, bestemming en beheer van een reserve-fonds. Hij pleit voor meer zelfstandigheid voor de verenigingen.BelgieDe Gemeente, No. 28, Januari-Pebruari 1950De stedebouwkundige aanleg van de stad Heist aan Zee. Ter gelegenheidvan een stedebouwkundige tentoonstelling in Heist, een badplaats met7500 inwoners, geeft de redactie een overzicht met afbeeldingen, van dehand van de stedebouwkundige ]. de Preter. Er is een algemeen plan,uitgewerkt in gedetailleerde plannen. De onteigeningen hebben de plannenlang opgehouden.De heropbouw van Rouen, door Demoret en Herr. De wederopbouw om-vatte hier de herbouw van de vernielde wijken op de rechteroever ende aanleg van een handelswijk en een woonwijk op de linkeroever. Hetartikel, toegelicht met vele afbeeldingen, gaat vooral in op de architec-tonische zijde van de wederopbouw.De gemeenten en de woningnood. Een zeer beknopt, maar helder over-zicht van de huidige stand van zaken in Belgie.Huisvesting, No. 3, Maart 1950De laatste kans: de polyphonische organisatie, door G. Bardet. De be-kende Franse stedebouwer ontwikkelt hier een suggestie voor een nieuwbeginsel bij de organisatie van de arbeid, de polyphonische organisatie,waarmee hij bedoelt een regelmatige afwisseling van werkzaamheden bin-nen elke ploeg werkers. Hij verwacht hiervan een grondige vernieuwingvan de gehele maatschappij. Met afbb., o.a. van een stadsplan, bij hetontwerpen waarvan dit beginsel is toegepast.Het woningprobleem in Europa, door Franz Liekens. Schr. geeft eenkort samenvattend overzicht, waarbij hij vooral put uit een rapport vande Economische commissie voor Europa van de Verenigde Naties., No. 4, April 1950Een speciaal nummer in verband met het nationaal congres van de huis-rjQ vesting in Belgie, eind April 1.1. gehouden./O Huurderscooperatieven en eigenaarscooperatieven, door R. Bottelberghs.De eigen woning is in Belgie zeer in trek, zoals schr. met enkele cijfersaantoont. Door de inschakeling van de Algemene Spaar- en Lijfrentekassinds de wet van 1889, financiert de arbeidersklasse in Belgje ten slottehaar eigen woningen. De wetten de Taeye en Brunfaut bevatten aan-vullende regelingen. Ook de cooperatiegedachte heeft echter toepassinggevonden, waarbij soms de leden in hoofdzaak het kapitaal bijdragen,soms -- bij de z.g. huurderscooperatieven -- in veel geringer mate. Schr.gaat in op de juridische en financiele details.De patronale tussenkomsten inzake huisvesting der werknemers, doorL. Bekaert. Het artikel begint met de opsomming van een aantal 19eeeuwse voorbeelden van deze bemoeiing. Na 1889 kon dit werk met desteun van wettelijke maatregelen geschieden. Eerst de wet van 1919, waarbijde Nationale Maatschappij voor Goedkope Woningen werd opgericht,strekte de werking van de wet uit tot de brede massa. De werkgevershebben een aanzienlijk aandeel gehad in de stichting van de erkende ver-enigingen en in de deelneming in het kapitaal van verenigingen, diegeen industrieel karakter hadden. Naast de tehuizen en de hulp aan deerkende verenigingen staat de rechtstreekse woningbouw, die bijv. bijde kolenmijnen meer dan 20.000 woningen omvat. Het artikel gaat nawa