Tijdschrift voorjVolkshuisvesting en StedebouwOrgaan van het Nederlands Instituut voor Volksnuisvesting en Stedebouw en aeNationale Woningraad, Algemene Bond van Woningbouwverenigingen, waarinopgenomen de mededelingen van de Rijksdienst voor net Nationale Plan, en tevensgewijd aan de Wederopoouw52e Jaargang 1951INHOUDbladzijde1. BinnenlandAdressenOpmerkingen van het bestuur van het Instituut inzakehet ontwerp-Woningwet van de Staatscommissie, in-gesteld bij K.B. van 14 Februari 1947, No 41, toege-zonden aan de Minister van Wederopbouw en Volks-huisvesting 8Schrijven van het bestuur van het Instituut, met notavan de Stedebouwkundige Raad inzake het ontwerp-Ruimtewet van de Staatscommissie voor de herzieningvan de Woningwet, aan de Minister van Wederopbouwen Volkshuisvesting 27Adres van de B.N.S. inzake herziening van de Woning-wet 34Nota van de Stedebouwkundige Raad inzake het ont-werp tot wijziging van de Onteigeningswet en de scha-deregeling in het ontwerp-Ruimtewet van de Staats-commissie voor de herziening van de Woningwet .... 46Adres van het dagelijks bestuur van het Instituut aande Ministerraad inzake het woningbouwprogramma . . 65Adres van de Federatie van Provinciale Schoonheids-commissies aan de Minister van Wederopbouw enVolkshuisvesting inzake het welstandstoezicht 67BebouwingsvoorschriftenBouwverordening en bebouwingsvoorschriften Over-ijssel 179BelemmeringenOntwerp Belemmeringenwet Landsverdediging 103BestuurAanwijzen Prof. R. Hornstra als lid van het bestuur 1Wijziging bestuur van het Instituut 105, 153BibliotheekNieuwe aanwinsten van de bibliotheek 15, 88, 135167BoekbesprekingJ. de Bliek, Planologie. Wat is dit eigenlijk? 71Mr P. A. van der Drift, Kleine Gids door het verslagvan de Staatscommissie tot herziening van de Woning-wet 71De Wederopbouwwet. Toelichting voor de praktijk,met teksten van wet en uitvoeringsvoorschriften .... 71E. Rubbens-Franken, Geef de Jeugd speeltuinen .... 71BouwvergunningBouwvergunning voor gemeentelijke bouwwerken .... 117BouwverordeningBouwverordening en bebouwingsvoorschriften Over-ijssel 179BijdragenWijziging Bijdrageregeling Woningwetbouw 33Circulairesvan de Minister van Wederopbouw en Volks-huisvesting aan de gemeentebesturen:d.d. 21 December 1950 betreffende huurverhoging vanmet Rijkssteun gebouwde woningen 16d.d. 3 Maart 1951 betreffende. opschorting verlenenvan Rijksgoedkeuring voor woningen 52d.d. 27 Juni 1951 betreffende huurbepaling 135d.d. 29 Juni 1951 betreffende goedkeuring Woning-wetplannen 136d.d. 2 Juli 1951 betreffende bouw van woningen doorgemeenten en woningbouwcorporaties met steun uit's Rijks kas krachtens Premieregeling Woningbouw1950 136bladzijdeCommissiesCommissie inzake de taak van de woningopzichteres 37Commissie Woningkartotheken 137CongressenCongres en studiedagen Nederlandse LandmeetkundigeFederatie 48Gezondheidscongres 85DuplexwoningGoedgekeurde en aanbestede duplexwoningen '. 12, 33, 4884, 102, 117131, 147, 163EengezinshuisVergadering eengezinshuis-meergezinshuis 1, 17, 7397Een- of Meergezinshuizen? Enkele, sociaal-economischeen stedebouwkundige aspecten (artikel Jhr Ir ]. deRanitz) 92ExcursieExcursie Noordoostpolder 73, 105FinancieringsregelingenDe nieuwe financieringsregelingen en het woningpeil(artikel H. v. d. W.) 4Gemeenten, Provincies, GewestenAmeideNoodwoning 163AmsterdamWoningbouw 12Woningtelling 33Twee nieuwe buurten van Amsterdam (artikel Ir L.S. P. Scheffer) 170Woningtekort 179BeilenBezwaren inzake ontginning enige percelen grond . . 137Berg en TerblijtBezwaar inzake voorgenomen bouw van een hotel . . 138EnschedeEnige bizonderheden over het nieuwe uitbreidingsplan(artikel Drs J. A. F. Roelen) 17's GravenhageGemeenschappelijke tuinen 855000 woningenplan 179HarderwijkEen uitbreidingsplan waarbij tuinbouwgronden wordenontzien (artikel Ir E. J. de Maar) 105RotterdamUitbreidingsplan Zuiderparkgordel 34Gemeenschappelijke tuinen 48Kernplan binnenstad 147Woningbouw 163UtrechtGrenswijziging 103ZundertBezwaren inzake ontginning 105GelderlandBouwvergunning voor gemeentelijke bouwwerken .... 117Noord HollandCirculaire van de Commissaris van de Koningin inNoord Holland aan de burgemeesters in dat gewest be-treffende de bouw van z.g. wielenhuisjesJubileum van de Commissie voor de gemeentelijkeplannenWettelijke voorschriften noodwoningenOverijsselRichtlijnen uitbreidingsplannenBouwverordening en bebouwingsvoorschriftenUtrechtLandbouwkundige regelingen en uitbreidingsplan ....Goedkeuring werkenBeplerking bevoegdheid goedkeuring werkenVra!gen van de heer Ten Hagen in verband met degewijzigde bepalingen betreffende de bevoegdheid dergemeentebesturen tot goedkeuring van bouwwerken(met antwoord van de heer In 't Veld, Minister vanWederopbouw en Volkshuisvesting)GrenswijzigingGrenswijziging UtrechtHonlorariumregelingHonorarium stedebouwkundig werkMr p. Hu'dig-stic'htingUitteiking Hudig-medailleHurenCirculaire van de Minister van Wederopbouw enVolkshuisvesting aan de gemeentebesturen d.d. 21 De-cemfjer 1950 betreffende huurverhoging van met Rijks-steun gebouwde woningenBestemming baten van huurverhoging van Woning-wetwoningenWijbiging Besluit Bizondere HuurprijzenHuurpeil van nieuwe woningenCirculaire van de Minister van Wederopbouw enVolkshuisvesting aan de gemeentebesturen d.d. 27 Juni1951 betreffende huurbepalingeaJubilJubileum van de Commissie voor de gemeentelijke plan-nen in Noord Holland40-Jarig bestaan Ons LimburgLandbouwgrondenOntfrekken van landbouwgrond aan zijn bestemming(artikel Ir P. K. van Meurs)LenilngenVragen van de heer Ten Hagen betreffende de voor-waarden, waartegen door de gemeenten langlopendegeldleningen mogen worden opgenomen (met antwoordvan de heer Lieftinck, Minister van Financien, medenamens de heer In 't Veld, Minister van Wederopbouwen Volkshuisvesting)Vragen van het lid der Tweede Kamer de heer Beer-nink in verband met het verstrekken van langlopendeleningen aan gemeenten, ten behoeve van de woning-bouw (met antwoord van de heer In 't Veld, Ministervan Wederopbouw en Volkshuisvesting, mede namensde heer Lieftinck, Minister van Financien)Mededelingen (Officiele)MeergezinshuisVergadering eengerinshuis-meergezinshuisbladsijde346713111717918067116103851667116130135671631391301461, 17,53, 73,05, 121,153,37891371701, 17, 7397Een- of Meergezinshuizen? Enkele sociaal-economischeen stedebouwkundige aspecten (artikel Jhr Ir J. deRanitz)NoodwoningenNoodwoningen op wielenWettelijke voorschriften noodwoningenNoodwoning AmeideOnvolledige gezinnenVergadering huisvesting onvolledige gezinnenVerslag van de vergadering over de huisvesting vanonvolledige gezinnen op Vrijdag 23 Februari 1951 teUtrechtPersonaliaBloemers, Mr H. W., benoemd als Voorzitter Instituutde Jonge van Ellemeet, Jhr M. J. I., aftreden als Voor-zitter Instituutbenoeming tot erelid van het Instituutafscheid als Voorzitter InstituutMevrouw L. van der Pek-Went, overlijdenIn MemoriamScheffer, Ir L. S. P., uitreiking van de Hudig-medailleScholtens, Mr Dr A. L., In MemoriamTijen, Ir W. van, uitreiking van de Hudig-medailleVorkink, P., aftreden als bestuurslidP'lantsoenenRommelspeelplaats en Instructief PlantsoenProf. Dr Ir J. T. P. Bijhouwer)(artikelPremieregelingCirculaire van de Minister van Wederopbouw enVolkshuisvesting aan de gemeentebesturen d.d. 2 Juli1951 betreffende bouw van woningen door gemeentenen woningbouwcorporaties met steun uit 's Rijks kaskrachtens Premieregeling Woningbouw 1950Prognose-Studies 'van de Centrale Directievan de Wederopbouw en de Volkshuis-vestingI. Doel en Opzet van een Woningbehoefteraming . .II. Natuurlijke bevolkingsgroei, leeftijdsopbouw enwoningbehoeftePrijsvraagPrijsvraag Ideale WoningPrijzenbureaus voor Onroerende ZakenHoofdingenieurs-Directeur aangewezen als Prijzenbu-reaus voor Onroerende ZakenPublicatiesRapport Zonne-commissieblad^ijde9234131163821051051371381531691371153136RatiobouwReorganisatieRechtspraakOnteigeningKon. Besluit 13 October 1950 (Gorinchem)UitbreidingsplanKon. Besluit 2 Mei 1950 (Wijchen),, 9 Juni 1950 (Piershil),, 9 Juni 1950 (Alkemade) ...,, 15 Juni 1950 (Elburg),, 19 Juni 1950 (Midwoud),, 22 Juli 1950 (Voorburg),, 11 Augustus 1950 (Heemstede),, 15 Augustus 1950 (Raalte)1081551171237, 89, 1371171837272727288120120136Kon. Besluit 1 September 1950 (Oldenzaal)6 September 1950 (Vlaardingen),, 23 September 1950 (Brielle)6 October 1950 (Zandvoort),, 12 October 1950 (Zelhem),, 30 October 1950 (Slochteren)4 November 1950 (Barneveld) . . . .4 November 1950 (Maartensdijk),, 6 November 1950 (Stedum)2 December 1950 (Gorssel),, 12 December 1950 (Ruurlo),, 13 December 1950 (Bergen op Zoom)Voorschriften bebouwde komKon. Besluit 4 Juli 1950 (Lisse)bladzijdc151152168168168183183183183183184184120RecreatiePlanologische consequenties van de recreatie-behoefteder stadsbewoners: enige richtlijnen (artikel Drs D.de Jonge) 73RectificatieSamenvatting Kon. Besluit van 24 Februari 1950, No22 inzake een uitbreidingsplan van Aalsmeer 36Schrijver artikel ,,Wisselverkaveling" in Bouw, No 37,15 September 1951 166RuilverkavelingOntwerp-Ruilverkavelingswet 47Rijksbegroting1951De volkshuisvesting in de Tweede Kamer 11De volkshuisvesting in de Eerste Kamer 1021952De woningbouw bij de begroting 1952 in de TweedeKamer 162De volkshuisvesting in de Tweede Kamer 178Rijksdienst voor het Nationale PlanBibliotheek 1Ontwikkeling in het Westen des lands 53, 105, 137Publicaties 53Bezoek van de leden van de Raad van State 89Mutaties in de Vaste Commissie 89Cartogrammen 89Bezwaren inzake ontginning in de gemeente Zundert . . 105Enkele aspecten van het huidige werk van de Rijksdienstvoor het Nationale Plan (artikel Mr J. Vink) IllBezwaren inzake ontginning enige percelen grond on-der de gemeente Beilen 137Bezwaar inzake voorgenomen bouw van een hotel inde gemeente Berg en Terbhjt 138SpeelplaatsenRommelspeelplaats en Instructief Plantsoen (artikelProf. Dr Ir J. T. P. Bijhouwer) 6StedebouwIs de stedebouw in Nederland op het verkeerde pad?(artikel Ir W. F. Schut en J. de Waard, B.N.A.) .... 42Het stedebouwkundig plan als keurslijf (artikel Dr S.O. van Poelje) 127Kernplan binnenstad Rotterdam 147SysteembouwOntwikkeling bizondere bouwsystemen 12, 33, 4884, 117, 131147, 162Montagebouw 12Bouwsystemen art. 20 Wederopbouwwet 130TuinenGemeenschappelijke tuinen Rotterdam 48Gemeenschappelijke tuinen den Haag 85bladsijdeTijdschriften (Overzicht van)Bouw 13, 35, 4868, 85, 103117, 131, 147163, 180Bouwbedrijf en Openbare Werken 13, 35, 4968, 86, 103118, 131, 148163,180De Bouwer 180De Bouwkas der Gemeenten 13, 68, 118164Bouwkundig Weekblad 14, 35, 4968, 86, 103118, 148, 164180De Bouwondernemer 148, 164Cement 164Cobouw 14, 68, 103131, 148, 164Economisch-Statistische Berichten 49, 68, 103164Het Eigendomsrecht 14, 49, 131148, 164Forum 14, 118, 180De Gemeente 35, 49, 118131, 148Goed Wonen 148Heemschut 35, 86, 149181Huis- en Grondeigendom 35, 49, 6886, 103, 118131, 149, 164181De Ingenieur 118Katholiek Bouwblad 49, 86, 149Maandblad Economic 49Maandblad van N. Samsom N.V 14, 49, 69149Mededelingen van de Vakgroep ,,Onroerende Zaken",Ondervakgroep ,,Exploitatie van en Handel in Onroe-rende Zaken", Ondervakgroep ,,Financiering van On-roerende Zaken" en daartoe behorende Secties 14, 49Natuur en Landschap 118Nederland - Noord-Europa 35De Nederlandse Gemeente 14, 35, 4969, 86, 103118, 149, 164181De Nederlandse Speeltuin 164Onze Woning 104, 118De Opbouw 86, 164Polytechnisch Tijdschrift, Uitgave B 14, 35, 4969, 86, 103118, 131, 149164Publieke Werken 14, 69, 104131, 149Technisch Gemeenteblad Bouwstoffen 131, 149, 164Tijdschrift voor Kadaster en Landmeetkunde 14Tijdschrift voor Maatschappelijk Werk 36, 49, 104149Tijdschrift voor Overheidsadministratie 14, 36, 4986, 104, 118131, 149, 164181Tijdschrift voor Sociale Geneeskunde 14Volkshuisvesting 36, 49, 6986, 104, 118149, 164, 181UitbreidingsplannenEnige bizonderheden over het nieuwe uitbreidingsplanvan Enschede (artikel Drs J. A. F. Roelen) 17Uitbreidingsplan Zuiderparkgordel Rotterdam 34Een uitbreidingsplan waarbij tuinbouwgronden wordenontzien (artikel Ir E. J. de Maar) 105Richtlijnen uitbreidingsplannen Overijssel 117Gebruik van gebouwen in een uitbreidingsplan (artikelG. F. E. Kiers) 144Twee nieuwe buurten van Amsterdam (artikel Ir L.S. P. Scheffer) 170Landbouwkundige regelingen en uitbreidingsplan Utrecht 180VaijiaDei Rotterdamse alkoofwoning van de laatste smettengezuiverdVergaderingenVergadering huisvesting onvolledige gezinnenVergadering eengezinshuis-meergezinshuisJaarvergaderingCongres vooruitzichten woningbouwResolutie Congres vooruitzichten woningbouwVerslag Congres vooruitzichten woningbouwIVerkeerWaarom optimale verkeersveihgheid? (artikel Dr IrW.i B. Kloos)VolkshuisvestingCrisis in de VolkshuisvestingVragen van KamerledenVragen van het hd der Eerste Kamer de Heer Tjalma,naar aanleiding van het opnieuw stopzetten van detoekenning van bouwvolume voor woningbouw (metantwoord van de heer In 't Veld, Minister van We-derqpbouw en Volkshuisvesting)Vragen van de heer Ten Hagen in verband met de ge-wijzigde bepalingen betreffende de bevoegdheid dergemeentebesturen tot goedkeuring van bouwwerken(met antwoord van de heer In 't Veld, Minister vanWederopbouw en Volkshuisvesting)Vragen van de heer Ten Hagen betreffende de voor-waarden, waartegen door de gemeenten langlopendegeldleningen mogen worden opgenomen (met antwoordvan de heer Lieftinck, Minister van Financien, medenamens de heer In 't Veld, Minister van Wederopbouwen Volkshuisvesting)Vragen van het lid der Tweede Kamer de heer Beer-nink, in verband met het verstrekken van langlopendeleningen aan gemeenten, ten behoeve van de woning-bouiv (met antwoord van de heer In 't Veld, Ministervan Wederopbouw en Volkshuisvesting, mede namensde heer Lieftinck, Minister van Financien)WelstandstoezichtAdns van de Federatie van Provinciale Schoonheids-commissies aan de Minister van Wederopbouw enVolHshuisvesting inzake het welstandstoezichtWetgevingOpmerkingen van het bestuur van het Instituut inzakehet ontwerp-Woningwet van de Staatscommissie, inge-steld; bij K.B. van 14 Februari 1947, No 41, toegezon-den Ban de Minister van Wederopbouw en Volkshuis-vestingDe Huurwet (artikel A, J. A. Rikkert)Schrijven van het bestuur van het Instituut, met notavan de Stedebouwkundige Raad inzake het ontwerp-Ruimtewet van de Staatscommissie voor de herzieningvan de W^oningwet, aan de Minister van Wederop-bouM? en VolkshuisvestingIn werking treden HuurwetWet Huisvesting gerepatrieerden 1950Adres van de B.N.S. inzake herziening van de Wo-ningwetNota van de Stedebouwkundige Raad inzake het ont-werp tot wijziging van de Onteigeningswet en deschaderegeling in het ontwerp-Ruimtewet van de Staats-commissie voor de herziening van de Woningwet ....Ontwerp RuilverkavelingswetOntwerp Belemmeringenwet LandsverdedigingWetsontwerp wijziging WederopbouwwetW^ijziging WoonruimtewetVerlenging Noodwet Nationaal PlanWijaiging WederopbouwwetWoningbehoeftebladzijde121, 821, 17, 739737 121137, 153, 161161170176256611613014667Prognose-Studies van de Centrale Directie van de We-deropbouw en de Volkshuisvesting, I, Doel en opzetvan een Woningbehoefteraming2527333334.4647103116162162178108bladzijdeII. Natuurlijke bevolkingsgroei, leeftijdsopbouw enwoningbehoefte 155WoningbouwIn uitvoering en gereed gekomen woningen 12, 102Woningbouw Amsterdam 12Opschorting verlenen van Rijksgoedkeuring voor wo-ningen 16Woningbouw October 1950 33De Bouwstop (artikel Dr Ir F. Bakker Schut) 41Woningbouw November 1950 47Circulaire van de Minister van Wederopbouw enVolkshuisvesting aan de gemeentebesturen d.d. 3 Maart1951 betreffende opschorting verlenen van Rijksgoed-keuring voor woningen 52Vragen van het lid der Eerste Kamer de heer Tjalma,naar aanleiding van het opnieuw stopzetten van detoekenning van bouwvolume voor woningbouw (metantwoord van de heer In 't Veld, Minister van Weder-opbouw en Volkshuisvesting) 66Woningbouw Januari 1951 66Woningbouw December 1950 84Woningbouw Maart 1951 116Woningbouw Mei 1951 130Woningbouw Juni 1951 147Woningbouw Juli 1951 162Woningbouw Rotterdam 1635000 woningenplan Den Haag 179WoningbouwprogrammaAdres van het dagelijks bestuur van het Instituut aande Ministerraad inzake het woningbouwprogramma . . 65Adviescommissie vaststelling en wijziging bouwpro-gramma 66Beperking woningbouwprogramma 67Gewijzigd Bouwplan 1951 84Bouwprogramma 1952 146Woningbouw vrije sectorVerleende goedkeuringen 12, 33, 4884, 117, 131147, 162Maximum inhoud woningen vrije sector 130WoningdifferentiatieDifferentiatie van de woninggrootten (artikel CentraleDirectie van de Wederopbouw en de Volkshuisvesting)Enige demografische en sociologische aantekeningeninzake het vraagstuk der woningdifferentiatie (artikelDr W. Steigenga)WoningkartotheekDe Woningkartotheek (I) (artikel A. }. A. Rikkert)5460, 7638WoningpeilDe nieuwe financieringsregelingen en het woningpeil(artikel H. v. d. W.) 4De Nederlandse woningbouw in buitenlandse spiegel(artikel H. v. d. W.) 5Is vermindering van de kosten van de volkswoning-bouw mogelijk zonder het woningpeil aan te tasten?(artikel Ir A. F. Bakhoven) 90WoningpolitiekDe crisis in de volkshuisvesting 129Congres vooruitzichten woningbouw 137, 153, 161Resolutie Congres vooruitzichten woningbouw 161De winst van de 50.000 163Verslag Congres vooruitzichten woningbouw 170WoningtekortWoningtekort Amsterdam 179WoningtellingWoningtelling Amsterdam 33bladzijdeWoningtypeVoorschriften" en Wenken voor het ontwerpen vanwoningen 47WoningwetHerdenking 50-jarig bestaan Woningwet 53, 153WoningwetbouwWoningwetbouw met verminderde bijdrage 12, 33, 48Wijziging Bijdrageregeling Woningwetbouw 33WoningwetplannenCirculaire van de Minister van Wederopbouwen Volkshuisvesting aan de gemeentebesturen d.d. 29Juni 1951 betreffende goedkeuring Woningwetplannen 136WoningwetwoningenBestemming baten van huurverhoging van Woningwet-woningen 67II. Buitenlanda. AlgemeenBoekbesprekingInternational Glossary of Technical Terms used inHousing and Town PlanningTown and Country Planning 1943-1951. Progress Re-port by the Minister of Local Government and Plan-ning on the Work of the Ministry of Town and Coun-try PlanningCarl Wirths, Der Weg zur EigentumswohnungWalter Fey, Der Wohnungsbau in der BundesrepublikDeutschland, Zwischenbalanz und VorschauJulius Brecht und Erich Klabunde, Wohnungswirt-schaft in unserer ZeitBrian Hackett, Man, Society and Environment. TheScience of Planning Series. Volume two, London . .Bouw- en exploitatiekostenVergelijking van bouw- en exploitatiekosten voor ver-schillende types nieuwe woningen te Stockholm (artikelA. Lowe)BouwkassenBuilding Societies (Engeland)BouwkostenBouwkosten (Engeland)ExcursieExcursie door EngelandPrijsvraagEen Engelse Woningprijsvraag (artikel Ir C. de Cler)StedebouwPlanning the instrument of Policy (Journal of the TownPlanning Institute)Der Flachennutzungsplan 1950 fiir die Landeshaupt-stadt Hannover (Mitteilungen des deutschen Verban-des fiir Wohnungswesen, Stadtebau und Raumplanung)Reconstruction and Planning in France (Journal of theTown Planning Institute)Progress at Harlow (Town and Country Planning) . .TijdschriftenTijdschrift Bauliteratur (Duitsland)16616616716716716712113138515313213316513bladzijdeTijdschriften (Overzicht van)InternationaalFamilies dans le Monde 181News Sheet of the International Federation for Hou-sing and Town Planning 14, 69, 132150I.U.L.A. Bulletin 86, 150BelgieArchitecture, Urbanisme, Habitation 150De Gemeente, Urbs Nova 14, 69, 165Huisvesting 14, 36, 5069, 86, 104132, 165, 181Natuur- en Stedenschoon 36, 86Rythme 36,181DenemarkenBygge Forum 50, 104, 150165Havekunst 50, 104DuitslandBauen und Wohnen 15, 36, 5069, 87, 104132, 181Mitteilungen des deutschen Verbandes fiir Wohnungs-wesen, Stadtebau und Raumplanung 36, 87, 132Die neue Stadt 150, 165, 181Der Stadtetag 69EngelandBritish Housing and Planning Review 70, 119, 132150Housing Centre Review 150Journal of Planning Law 50, 181Journal of the Royal Institute of British Architects . . 15, 50, 6987, 119, 133150, 165Journal of the Town Planning Institute 15, 87, 119133, 165, 181The Society of Housing Managers, Quarterly Bulletin 50, 87, 133165Town and Country Planning 50, 70, 119133, 150, 165182Journal of the Town Planning Institute 50Town Planning Review 70, 133, 182FinlandArkitekten 134, 182FrankrijkL'Architecture Frangaise 15Centre National pour I'Amelioration de I'habitation,Bulletins d'information 119, 166Terres et Pierres . 182Urbanisme 51, 119, 134150, 182ItalicUrbanistica 51, 134, 182IsraelJournal of the Israel Town Planning Institute 51OostenrijkDerAufbau 15, 51, 7087, 119, 134151Verenigde StatenThe American City 15, 52, 7087, 120, 134151, 166bladzijdeJournal of the American Institute of PlannersJournal of HousingPlanning and Civic CommentZwedenPlaiZwilserlandHafiitationPlanDas Wohnen52, 70, 13415152, 70, 87120, 134, 15116671, 8771, 87, 13418271, 135, 16618271, 88, 120135, 16671, 120, 135151, 166WederopbouwReconstruction and Planning in France (Journal of theToiivn Planning Institute)WetgevingPlanning and 1951 (Journal of Planning Law)WoaingbouwNeie Wege im Sowjetischen Bauwesen (Der Aufbau)WoiingpeilWoningpeil (Verenigde Staten)Het Woningpeil in het buitenland (I) Oostenrijk (ar-tike H. V. d. W.)b. Internationaal en volgens de landenDuitiilandTijdischrift BauUteraturDer Flachennutzungsplan 1950 fiir die LandeshauptstadtHarnover (Mitteilungen des deutschen Verbandes fiirWo inungswesen, Stadtebau und Raumplanung) ....EngelandBouwkostenBuilding SocietiesTaakverdeling MinisteriesPlarining and 1951 (Journal of Planning Law)ExciirsiePlanning the Instrument of Policy (Journal of the TownPlanning Institute)Een Engelse Woningprijsvraag (artikel Ir C. de Cler)Progress at Harlow (Town and Country Planning)FranlcrijkReconstruction and Planning in France (Journal of theTown Planning Institute)Oosti^nrijkHet Woningpeil in het buitenland (I) Oostenrijk (ar-tikel H. V. d. W.)U.S.S.R.Neue Wege im Sowjetischen Bauwesen (Der Aufbau)Verenigde StatenWoningpeilZwedenVergelijking van bouw- en exploitatiekosten voor ver-schillende types nieuwe woningen te Stockholm (ar-tikel A. Lowe)133501191339131321313485085871531651333911913121bladzijdeIII. Alphabetisch registerder schrijvers van artikelenBakhoven, Ir A. F.Is vermindering van de kosten van de volkswoningbouwmogelijk zonder het woningpeil aan te tasten?Bakker Schut, Dr Ir F.De BouwstopBijhouwer, Prof. Dr Ir J. T. P.Rommelspeelplaats en Instructief PlantsoenCler, Ir C. deEen Engelse WoningprijsvraagHubregtse, Mej. P. H.In Memoriam Louisa C. J. E. van der Pek-Went ....Jonge, Drs D. dePlanologische consequenties van de recreatiebehoefteder stadbewoners enige richtlijnenKiers, G. F. E.Gebruik van gebouwen in een uitbreidingsplanKloos, Dr Ir W. B.Waarom optimale verkeersveiligheid?Lowe, A.Vergelijking van bouw- en exploitatiekosten voor ver-schillende types nieuwe woningen te Stockholm ....Maar, Ir E. J. deEen uitbreidingsplan waarbij tuinbouwgronden wordenontzienMeurs, Ir P. K. vanOnttrekken van landbouwgrond aan zijn bestemmingPoelje, Dr S. O. vanHet stedebouwkundig plan als keurslijfRanitz, Jhr Ir J. deEen- of Meersgezinshuizen? Enkele sociaal-economi-sche en stedebouwkundige aspectenRikkert, A. J. A.De HuurwetDe Woningkartotheek (I)Roelen, Drs J. A. F.Enige bizonderheden over het nieuwe uitbreidingsplanvan EnschedeScheffer, Ir L. S. P.Twee nieuwe buurten van AmsterdamSchut, Ir W. F.Is de stedebouw in Nederland op het verkeerde pad?Steigenga, Dr W.Enige demografische en sociologische aantekeningeninzake het vraagstuk der woningdifferentiatieVink, Mr J.Enkele aspecten van het huidige werk van de Rijks- .dienst voor het Nationale PlanWaard, J. deIs de stedebouw in Nederland op het verkeerde pad?904115316973144176121105139127922538171704260, 7642bJadsijdeWeijde, H. v. d.De nieuwe financieringsregelingen en het woningpeil 4De Nederlandse woningbouw in buitenlandse spiegel 5Crisis in de volkshuisvesting 25In Meraoriam Mr Dr A. L. Scholtens 37Het Woningpeil in het buitenland (I) Oostenrijk .... 39J. de Bliek, Planologie. Wat is dit eigenlijk? (boek-bespreking) 71Mr P. A. van der Drift, Kleine Gids door het verslagvan de Staatscommissie tot herziening van de Woning-wet (boekbespreking) 71De Wederopbouwwet. Toelichting voor de practijk metteksten van wet en uitvoeringsvoorschriften (boek-bespreking) 71E. Rubbens-Franken, Geef de jeugd speeltuinen (boek-bespreking) 71De crisis in de volkshuisvestingInternational Glossary of Technical Terms used inHousing and Town Planning (boekbespreking) ....Town and Country Planning 1943-1951. Progress Re-port by the Minister of Local Government and Plan-ning on the Work of the Ministry of Town and Coun-try Planning (boekbespreking)Carl Wirths, Der Weg zur Eigentumswohnung(boekbespreking)Walter Fey, Der Wohnungsbau in der BundesrepublikDeutschland. Zwischenbalanz und Vorschau (boek-bespreking)Julius Brecht und Erich Klabunde, Wohnungswirt-schaft in unserer Zeit (boekbespreking)Brian Hackett, Man, Society and Environment. TheScience of Planning Series. Volume two, London (boek-bespreking)bladzijde129166166167167167167Orgaan van het Nederlands Instituut voor Volkshuis-vesting en Stedebouw en van de Nationale Woningraad,waarin opgenomen de mededelingen van de Rijksdienstvoor het Nationale Plan, en tevens gewijd aan deWederopbouwJanuari 1952 33e Jaargang no. IN V Van dcB Belt 6 Go's Handel Mij.AMSTERDAM - Prinsengracht 852-862 - Tel. 31019-31144Specialiste in:? TRIPLEX? ASBEST- en ASBEST-CEMENT pro-1^ ducten--W ? BOUWPLATEN (diverse soorten hout-vezelplaten, stro- en rietvezelplaten)? ACOUSTISCHE materialen, o.a. glas-wol, acoustische tegelsxauNcoI m^S#Vochtverschijnsclenwcg werken is duurVocht voorkomcnkost slechts weinigLaat ons het U voorrekenen.LANG 6 Co.Chemisch-Technische BouwstoffenindustrieNieuwe Keizersgracht 41-43, AMSTERDAMTelefoon: 54103KIwEURCARBOI^INEUiUWlj leveren vooroorlogse kwaliteiten met garantie voorduurzaamheidOok CARBOLINEUMVERFSKRTOLEUinDEKT IN eeN KEER !Leverbaar in 16 kleuren en wit.Vi^JLlMCTEGELHANDEIKantoor en toonkamer:Pijnackerstraat 40A'dam (Z.) - Telef. 26986Wand- en vloertegels, schoorsteenmantels,lilliputstenen, raamdorpels, gresmateriaal,vensterbankstenen, enz.T. en S*Fabriek van Turn-en SchoolmeubelenDir. M. J. HilleniusAMSTERDAM -- Bilderdijkpark 17 -- Telef. 85207AtmotaHoutbetotisteen? LIGHT DJ GEWICHT? GROOTISOLATIEVERMOGEN? GEEN BREUK? ONBRANDBAAR? SPIJKERBAAR en SCHROEFBAARWendt U voor levering tot Uw handelaar.Fabrikatite: N.V. ATiUOTARIGAKADE 8--12 AMSTERDAM Tel. 44819--44879IN NEDERLANDSE WONINGENP*E metaalindustrie n.v. Amsterdam.TELEFOON KZ9 0 0. 46841 - 43969 - 61147Reeds 30 jaarervadng in STEENGAASHANDEL EN CONSTRUCTIESBUSSCHBACH's STEENGAASHANDEL, Amstcrdam-Z.2e ]. v.d. Heijdenstraat 26 -- Telefoon 93312-57578ijdschrift voorVolkshuisvesting enJanuari 195233e Jaargang - No. 1MaandbladStedebouwOrgaan van het Nederlands Instituut voor Volkshuisvesting en Stedebouw en de NationaleWoningraad, Algemene Bond van Woningbouwverenigingen, waarin opgenomen de mede-delingen van de Rijksdienst voor het Nationale Plan, en tevens gewijd aan de WederopbouwRedacticj Mr H. W. Bloemers, J. Bommer, Ir H. M. Buskens, Jhr M. J. I. de Jonge van Ellemeet, B. Merkelbach,Ir L. S. P. Scheffer, Ir P. Bakker Schut, Drs H. van der WeijdeAdres voor Redactie en Abonnementen: Lange Voorhout 19, 's Gravenhage, Telefoon 184225Advertentiest Keizersgracht 188, Amsterdam-C, Postgiro nummer 113028, Telefoon 49128 ('s avonds: Haarlem, Orion-weg 119. Telefoon K 2500 25560)Officiele tnededelingenNederlands InstituutRapport Zonne-commissieWij [willen in aansluiting op vorige berichten over dit rap-port thans berichten dat het Zonne-rapport verschenen isen aan de intekenaars toegezonden. Bestellingen wordengaarne tegemoetgezien op het bureau van het Instituut, ondergehjktijdige betaling van het verschuldigde bedrag ad f 16,50op girorekening 29080 van het Instituut.Comihissie typering uitbreidingsplannenDeze commissie onder voorzitterschap van de heer Prof. IrTh. K. van Lohuizen, heeft haar rapport uitgebracht. Overde wjijze van pubhcatie wordt nog overleg gepleegd.Cominissie volkshuisvesting ten plattelandeDeze commissie heeft een voorlopig rapport uitgebracht, datbij het dagehjks bestuur in overweging is.Vergadering stedebouwkundige zorg voor de IndustrieHet dagelijks bestuur heeft een ledenvergadering over ditonderwerp in voorbereiding genomen.Bespreking huisvesting a-socialenHet dagehjks bestuur heeft op 9 Januari 1.1. een orienterendebespreking gehouden met enkele deskundigen over het onder-werp van de huisvesting van a-socialen en sociaal-zwakken.Getracht zal worden tot een ledenvergadering over dit on-derwerp te komen, in samenwerking met enkele andere or-ganisaties.Herdenking WoningwetIn het December-nummer hebben wij enige mededelingen op-genomen over deze herdenking. Thans kan worden berichtdat met een uitgever volledige overeenstemming bereikt isover de uitgave van een aan het 50-jarig bestaan van de Wo-ningwet gewijd Gedenkboek.De commissie van voorbereiding heeft een uitvoerig schemavoor dit Gedenkboek opgesteld en een aantal medewerkersbereid gevonden elk een onderdeel van het Gedenkboek tebewerken.Band TijdschriftVoor jaargang 1951 van het Tijdschrift kan door de druk-keri] een geheel hnnen band beschikbaar gesteld wordentegen de prijs van /4.95 (verzendkosten inbegrepen).Indien men een band wenst waarin ook jaargang 1951 van,,De Woningbouwvereniging" meegebonden kan worden, be-draagt de prijs eveneens /4.95.Bestellingen van een band voor het Tijdschrift of voor hetTijdschrift met De Woningbouwvereniging dienen recht-streeks te worden ingezonden, door middel van de bij ditnummer ingesloten briefkaart, bij de N.V. Maatschappij totExploitatie van het Limburgsch Dagblad te Heerlen. De toe-zending van de banden geschiedt na ontvangst van de kostenop girorekening No. 35100 van de N.V. Maatschappij totExploitatie van het Limburgsch Dagblad, Nobelstraat 21,Heerlen. Nabestelling is maar in zeer beperkte mate mogelijk.Contributie 1952Door een aantal leden van het Instituut is de contributie voor1952 reeds voldaan. Ter vermijding van kosten wordt de ledenverzocht het stortingsbewijs als kwitantie te willen be-schouwen.Een teleurstellend rapport en het voorstel totwijziging van de Wederopbouwwetdoor Ir A. F. BakhovenIn ,,Bouw" van 22 Dec. 1951 wordt een interim-rapport ge-publiceerd van de Studiecommissie Bouwvoorschriften, in-gesteld door de minister van Wederopbouw en Volkshuis-vesting met als taak ,,op zo kort mogelijke termijn voorstellente doen ten aanzien van wijziging van die gemeentelijkebouwvoorschriften, welke -- in het licht van de huidigeomstandigheden -^ aanleiding zijn tot arbeids-, materiaal-en geldverspilling."Het resultaat van het werk van deze commissie, neergelegdin bovenbedoeld rapport moet wel zeer teleurstellend wordengenoemd.Het enige belangrijke voorstel van de commissie, waarmeezij / 9.000.000,-- meent te kunnen bezuinigen bij een bouwvan 55.000 woningen. is:Verlaging van de verdiepinghoogte van 2,70 m tot 2,50 mvoor woonvertrekken en van 2,40 m tot 2,30 m voor slaap-vertrekken!Het is de commissie echter niet gelukt aannemelijk te maken,dat bij handhaving van de hoogte voor woonvertrekken op2,70 m en voor slaapvertrekken op 2,40 m, zoals in deovergrote meerderheid der bouwverordeningen van Neder-landse gemeenten is voorgeschreven, van arbeids-, mate-riaal- en geldverspilling kan worden gesproken.Integendeel, de commissie begint met in haar rapport teerkennen dat de eis van een hoogte van 2,70 m voor hoofd-ArtikeUn vertrekken en van 2,40 m voor slaapvertrekken niet is aante merken ,,als uitgaande boven een redelijke norm, daar zijgeheel overeenkomen met de tot voor korte tijd algemeengangbare opvattingen."Van arbeids-, materiaal- en geldverspilling is hier dus geensprake en eigenlijk valt dus dit voorstel van de commissiebuiten de aan deze studiecommissie verstrekte opdracht enmoet het voorstel dienen om aan het overigens zeer magererapport ,,inhoud" te geven.De commissie schrijft verder:,,In deze opvattingen (n.l. betrcffende de verdiepinghoogte)is echter in de laatste jaren een duidelijke kentering waar tenemen en men is geneigd genoegen te nemen met lagere ver-diepinghoogten.Met deze kentering in de mening van ,,men" is waarschijnlijkbedoeld de drang van regeringswege ter wille van het geld.Mij althans is van enige drang van de zijde van bewoners ofvan besturen van woningbouwverenigingen om tot verlagingvan verdiepinghoogte over te gaan, nooit iets gebleken.Dat van 163 B.N.A.-architecten 85 zich voor verlaging vande verdiepingshoogte uitspraken behoeft niet te verbazen endeze mening dateert ,,stellig" niet van de laatste jaren. Dearchitecten zijn in het verleden uiterst zeldzaam als strijdersvoor een ,goede volkshuisvesting opgetreden en stonden veelalonverschillig tegenover de vraagstukken van de volkshuis-vesting, enkele uitzonderingen daargelaten. Eerst na de 2ewereldoorlog, toen de volkshuisvesting door de architectenmeer en meer als werkobject werd beschouwd, hebben zijmeer interesse getoond, doch zij zijn zeker niet als bij uitstekdeskundigen in dit vraagstuk aan te merken. Hun deskundig-heid ligt op ander terrein nl. dat der architectuur. Het beroepvan de commissie op deze architecten is dan ook geen sterKargument, i)De commissie is zelf blijkbaar niet ten voile overtuigd vande deugdelijkheid van haar voorstel tot verla,ging van deverdiepinghoogte, althans zij verbindt hieraan een tweetalvoorwaarden nl. ,,dat in voldoende mate in dagverlichtingen ventilatie wordt voorzien".Nu is voldoen aan deze voorwaarden, voor zover betreft dedagverlichting,-in veel gevallen wel te verwezenlijken, althansvoor eengezinshuizen; bij de etagewoningen zal de dag-verlichting bij de meest efficiente dwz. de smalle en diepewoningtypen, bij verlaging van de verdiepinghoogte ongun-stig worden beinvloed, zeker voor de benedenste woonlagen.Wat de ventilatie betreft, ligt de zaak veel ongunstiger.daar deze geheel afhankelijk is van handelingen van de be-woners.Uit de door mij persoonlijk opgedane ervaringen bij het be-zoeken van alle woningen van de Amsterdamse Jordaan,Jonker- en Ridderbuurt en Jodenbuurt en als hoofd van hetAmsterdamse woningbedrijf, is mij gebleken dat de ventilatiedoor de bewoners dikwijls zeer onvoldoende is en dat ditmoet worden geweten aan twee factoren:le. de bewoners merken meestal zelf niet dat zij in een be-dorven atmosfeer zitten, daar zij geleidelijk in die toe-stand geraken;2e. bij lage buitentemperaturen, dus vooral in de winter,gaat ventilatie gepaard met warmteverlies, hetgeen eenonaangenaam gevoel van plotselinge afkoeling veroor-zaakt en bovendien geldverlies betekent, hetgeen vooralbij de tegenwoordige hoge ikolenprijzen van ongunstigeinvloed op de ventilatie zal zijn.Men moet er dus op rekenen dat de ventilatie door debewoners vaak onvoldoende zal zijn en dat in deze gevalleneen lage verdiepinghoogte van nadelige invloed op de ge-zondheidstoestand van de bewoners kan zijn.Het is dan ook niet te verwonderen dat in de meeste mid-denstandswoningen en duurdere flats een verdiepinghoogtevan 3 m en meer wordt toegepast.2^) De Redactie moet bij dit betoog aantekenen dat het geheel voor deverantwoording van schr. blijft.De studiecommissie zegt zelf, dat zij tot haar voorstel totverlaging van de verdiepinghoogte is gekomen ,,hoofdzake-lijk door de aanzienlijke besparing in bouwkosten^ waardoorde nadelen, aan verlaging verbonden, geheel op de achter-grond worden gedrongen."De commissie heeft echter nagelaten een onderzoek in testellen of te doen instellen naar de mogelijke nadelen voorde volksgezondheid door het leven in woningen met lageverdiepinghoogte en heeft zeer eenzijdig naar de mogelijkegeldelijke besparing gekeken.De minister van Wederopbouw en Volkshuisvesting heeftin zijn redevoering op 21 Dec. j.l. in het Bouwcentrum ge-houden, gezegd, dat zijn belangstelling voor de resultatenvan de proefwoningbouw T.N.O. in Rotterdam-Zuid zeerwas verminderd toen hij vernomen had, dat de proefnemingheeft uitgewezen dat elke verbetering in geluids- en warmte-isolatie met verhoging van kosten gepaard gaat en de mi-nister zei, dat hij allang wist dat met meer kosten beterewoningen kunnen worden gebouwd. ,.Verbetering van devolkshuisvesting" is blijkbaar een begrip ,,dat er tegenwoor-dig niet meer bij hoort"!Het mag toch ook wel als algemeen bekend worden veron-dersteld, dat woningen met lagere verdiepinghoogte goed-koper zijn dan woningen met hogere verdiepinghoogte enhiervoor is noch het advies van een professor nodig, nochdat van een studiecommissie.Wat wel nodig was, is, dat werd aangetoond, dat woningenmet lagere verdiepinghoogte evengoed zijn als woningen methogere verdiepinghoogte en dit speciaal met het oog op degezondheidstoestand van de bewoners, doch hierover leestmen in het rapport niets.De commissie brengt wel als argument naar voren, dat ver-laging van de verdiepinghoogte een blijvende besparing aanbrandstoffen voor verwarming ten gevolge zal hebben. Dezebesparing zal echter teniet worden gedaan, indien in vol-doende mate in ventilatie zal worden voorzien, want venti-latie gaat nu eenmaal gepaard met warmteverlies.In dit verband dient de aandacht te worden gevestigd ophet woningtype Serie C type D van de ,,Studiecommissievoor efficiente woningbouw", welk woningtype door hetdepartement sterk is bevorderd, doch tot groter kolenver-bruik aanleiding geeft, omdat de voorkamer doorloopt vanvoor- tot achtergevel en zich in beide gevels ramen bevinden,hetgeen groot warmteverlies tengevolge heeft en bovendienverhoging van bouwkosten, omdat een kamer twee buiten-gevels, elk met raam heeft.Bij het ,,practijk-onderzoek" naar de toestand van de z.g.systeem- en montagewoningen, hetwelk door ondergeteken-de, toen hij medewerker aan de Stichting Ratiobouw was, isverricht, heeft hij herhaaldelijk van bewoners van bedoeldewoningen de klacht vernomen, dat zij zo veel kolen moestenverstoken; zelfs heeft hij een gezin aangetroffen, dat inde winter de woonkamer had verlaten en de kachel op deslaapkamer had gezet met de pijp uit het raam, omdat dewoonkamer volgens de bewoner niet warm was te stoken!Het is dan ook teleurstellend dat de studiecommissie nietmeer aandacht heeft gewijd aan die bepalingen van de bouw-verordeningen, welke de bouw van rationele woningtypen inde weg staan.In het Tijdschrift voor Volkshuisvesting en Stedebouw vanJuni 1951 heb ik de aandacht gevestigd op enkele woning-typen, welke wat de afmetingen van vertrekken betreft aande eisen van de ,,Wenken" voldoen en zelfs daar boven uit-gaan en waarmede in vergelijking met het gebruikelijke een-gezinshuis bij een bouw van 12.500 woningen / 10.000.000,--en bij een bouw van 25.000 woningen f 20.000.000,^-- kanworden bespaard, welke bedragen nog dienen te wordenverhoogd met belangrijke besparingen op straataanleg, rio-leringen en leidingen, en zonder dat tot verlaging van deverdiepinghoogte behoeft te worden overgegaan.Deze besparingen overtreffen belangrijk die, welke door decommissk voor de verlaging van de verdiepinghoogte wor-den geschat op f 9.000.000.-- bij een bouw van 55.000 wo-ningen, dus op / 8.100.000.-- bij een bouw van 50.000 wo-ningen, welk aantal als alles meeloopt met de ,,burgerzin-"en andere leningen misschien in 1952 kan worden bereikt.Het is dus mogelijk veel grotere bedragen te besparen zondertoepassing van maatregelen, welke de volksgezondheid kun-nen schaden.De overige voorstellen van de ,,commissie-bouwvoorschrif-ten" kunnen onmogelijik tot besparing van enige betekenisleiden.Het voorstel betreffende zwaarte van muren betreft eigenlijkalleen de gemeente Rotterdam, welke zwaardere muren voor-schrijft dan Amsterdam.De besparing, welke door de commissie op f 410.-- per wo-ning wordt geschat, betreft dus ongeveer 3000 woningen perjaar, dus max. / 1.200.000.--.Men leest echter in het rapport: ,,Door enige leden van decommissie is terecht opgemerkt, dat deze verschillen (inmuurdikten) verklaarbaar zijn uit de slappere bodem en delangere paallengte, die aanleiding geven tot trillingen en zet-tingen, die door een meer stabiele constructie dienen te wor-den tegengcgaan."Er is dus aan toepassing van de voorstellen der commissievoor Rotterdam een risico verbonden en de gelijkschakelingvan de eisen van bouwverordeningen kan ook hier funestegevolgen hebben.De verdere voorstellen van de commissie zullen slechts ineen beperkt aantal gevallen tot onbelangrijke besparingenleiden, zoals uit de door de commissie overgelegde cijfersduidelijk blijkt. Bovendien zullen zij voor een belangrijk deelin de practijk helemaal geen gevolgen hebben.Indien men bijv. weet dat op verschillende bouwwerkenmoeilijkheden zijn veroorzaaikt doordat de witte steen op zichliet wachten en deze soms vers uit de oven ,,dampend" ophet werk kwam. dan kan men wel becijferen dat door gebruikvan kalkzandsteen voor achterwerkers ter vervanging vanbaksteen in een paar gemeenten waar dit thans nict wordttoegestaan f 83.^ per etagewoning en f 79.^ per eengezins-huis kan worden bespaard, doch de vraag is of deze tbeore-tische besparing ook in de practijk kan worden bereikt.IMog op een punt in het rapport van de commissie wil ik deaandacht vestigen.Er zijn blijkbaar vijf gemeenten, die betreffende de helling vantrappen en de maximale optrede een hogere eis stellen danAmsterdam en Rotterdam, welke gemeenten een maximaktraphelling van 45? bij een maximale optrede van 20 cmvoorschrijven.Bij deze vijf gemeenten behoort Den Haag, welke gemeenteeen max. helling van 40? bij een max. optrede van 18 cmvoorschrijft.Probeert men echter een Haagse en een Rotterdamse of Am-sterdamse trap, dan bespeurt men een duidelijk verschil tenvoordele van de Haagse trap en krijgt men sterk de indrukdat men in Den Haag wel degelijk ,,waar" voor zijn geldkrijgt. Een algemene gelijkschakeling van de eisen, zoals dievoor traphelling en optrede, lijkt mij dan ook zeer ongewensten een rem voor iedere verbetering van de volkshuisvestingin Nederland.In het Bouwcentrum heeft de minister van Wederopbouw op21 Dec. 1951 meegedeeld, dat het door hem ingediende wets-ontwerp tot wijziging van de Wederopbouwwet met de be-doeling hem dictatorial bevoegdheden te geven om unifi-catie van bouwverordeningen te kunnen doorvoeren bij deTweede Kamer der Staten-Generaal op ernstige tegenstandis gestuit, doch dat hij alsnog hoopte de Tweede Kamer vanhet nut van een dergelijke ingrijpende maatregel te kunnenovertuigen op grond van het rapport van de studie-commis-sie-bouwvoorschriften.Ik hoop van harte dat de minister hierin niet zal slagen endat de dictatorial doorvoering van voor de volksgezondheiden de volkshuisvesting gedeeltelijk hoogst twijfelachtige of Anikeienschadelijke maatregelen, gedeeltelijk zeer onbelangrijke maat-regelen, zoals in dit rapport worden voorgesteld, geen on-tijdig en voor de volkshuisvesting zeer betreurenswaardig ein-de zal maken aan de zegenrijke werking van de door de ge-meenten vastgestelde bouwverordeningen. Hierdoor zou aanhetgeen tot stand is gebracht door de belangeloze en toege-wijde arbeid van mannen als Tellegen, Kruseman, Wibaut,Keppler, Hudig, Van der Kaa e.a. grote afbreuk worden ge-daan, terwijl er slechts schade voor de volkshuisvesting en devolksgezondheid en een onbelangrijke besparing op dc kostenvan de volkshuisvesting van in totaal nog geen 2% tegen-over zouden staan.Rotterdam, 27 December 1951De stedebouw in Hellasdoor Ir P. Bakker SchutR. E. Wycherley -- How theGreek built cities, London, 1949Lavedan geeft in het eerste deel van zijn ,,Histoire de I'Ur-banisme" uitvoerige beschouwingen en een menigte detailsover de stedebouw in antiek Griekenland, maar slaagt er m.i.toch niet in het beeld der Griekse stad voor ons te doen Icven.Gantner (,,Grundformen der europai'schen Stadt") neemt bijzijn beschouwingen de ontwikkeling in Griekenland als uit-gangspunt, doch geeft evenmin een samenvattend levendbeeld van de stad der oudheid. Het standaardwerk op dit ge-bied was het boek van Von Gerkan (,,Griechische Stadtean-lagen", 1924), dat ook thans nog voor degene, die aan deGriekse stedebouw zijn aandacht wijdt, onmisbaar is; het isechter wat zwaar verteerbaar. Het bovenvermeld boek vanWycherley geeft in beknopte en op prettig leesbare wijzeeen uitnemend overzicht van het wezen en de ontwikkelingder antieke Griekse stad; het is buitendien goed gei'llustreerd.Onderstaande aantekeningen mogen voor degenen, die in degeschiedenis van de stedebouw belang stellen, een aansporingzijn dit boek te bestuderen.De historische kern van vele der oudste Griekse steden wasde acropolis, een verdedigbare heuvel, waarop zich aanvan-kelijk de burcht van de tyran, later de tempel(s) bevondenen aan de voet waarvan zich een nederzetting ontwikkelde.Deze archaische steden waren aanvankelijk niet ommuurd:een muur werd eerst gelbruikelijk in de 6e eeuw en normaal inde 5e eeuw v. Chr. Die muur had geen vooraf bepaald be-loop, doch paste zich volkomen aan bij de terrein-omstandig-heden en de omvang, welke de nederzetting nu eenmaal hadverkregen.Een der meest kenmerkende onderdelen van de Griekse stadwas de agora. Deze was niet alleen marktplein, maar ook hetpohtiek en godsdienstig centrum. In de aanvang was de na-tuurlijke plaats voor de agora aan de voet van de acropolis;samen vormden deze de dubbele kern van de stad. Geleidelijkveranderde dit, mede ten gevolge van de politieke ontwikke-ling, welke vele steden doormaakten van monarchic via oli-garchie naar democratic. De betekenis van de acropolis ver-minderde en die van de agorai nam toe; voor deze werd devoorkeur gegeven aan een centrale ligging. De acropolis werdzodoende een aanhangsel in plaats van de vitale kern.De huizen, waarin de toenemende bevolking onderdak vond,werden in onregelmatige groepen gebouwd, waartussen smallestraatjes kronkelden. De hoofdstraten, welke aansloten aande van buiten komende wegen, convergeerden veelal op deagora.In de loop van de vijfde eeuw kwam in de wijze van aanlegverandering onder de invloed van Hippodamus, een in Miletegeboren architect en politicus. Over de betekenis van Hippo-damus en over de vraag, welke stadsplannen door hem zijnontworpen, bestaat tussen de verschillende auteurs geen over-eenstemming (in het bizonder hebben Lavedan en Von Ger- oArtikclenPrienekan elkaar hierover in de haren gczeten). Vast staat echterdat hij voor de eerste maal in zijn plan voor Piraeus (de ha-venstad van Athene) een regelmatige stad met rechthoekigkruisende straten ontwierp; vermoedelijk heeft hij ook het planvoor Thurii (in Italic) ontworpen. Het systematische schaak-bord-plan van Hippodamus kan, naar de mening van Wy-cherley, worden beschouwd als de Griekse methode van ste-debouw ,,par excellence".Priene. Centrum gezien van het Zuid-OostenMaar dit betekent niet. dat deze wijze van aanleg nu ookverder de stedebouwkundige ontwikkeling volkomen beheers-te en automatisch overal werd toegepast. De bestaande ste-den, vooral die in Griekenland zelf, hidden vast aan de be-staande onregelmatige aanleg zelfs na verwoestingen tenge-volge van oorlogsgeweld. Het was voornamelijk in de kolo-nien (in Klein-Azie, Noord-Afrika, Sicihe, Itahe) dat de Hip-podamische stedebouw tot ontwikkeling kwam. In het bizon-der was dit het geval in de Hellenistische periodc, toen onderAlexander de Grote en diens opvolgers een massa-productievan nieuwe steden plaats vond. Daar was het schaakbord-plan normaal; zelfs met een zekere mate van uniformiteit enstandaardisatie ten aanzien van afmetingen van bouwblok-ken e.d. ' 'De Grieken hebben zich reeds verdiept in het vraagstuk derorientering. Hippocrates achtte, uit een oogpunt van gezond-heid, een ligging op het Oosten te verkiezen. Aristoteles geefteveneens de voorkeur aan de ligging op een helling op hetOosten of, indien dit niet mogelijk is, op het Zuiden. Er isechter ^-^ zulks in tegenstelling tot hetgeen men later in hetRomeinse rijk ziet -- geen sprake geweest van vaste regelenof principes ten aanzien van de orientering der straten, alschijnt er wel enige voorkeur geweest voor N-Z en 0-W ge-richte straten, vermoedelijk met het oog op de traditioneleorientering der tempels op het Oosten. In het algemeen echterbepaalden plaatselijke omstandigheden volkomen het beloopvan het straten-stramien.In de archaische periode waren de straten zeer smal. In detijd van de Hippodamische stedebouw verschilden zij ^- be-halve dat zij recht waren en parallel aan elkander -- niet zoheel veel van die in de vorige periode. Wycherley noemt breed-ten van 4 tot 6 yards, dus globaal 3 a 4i m. In de meeste ge-vallen zijn de voornaamste straten iets breder; slechts in uit-zonderingsgevallen is er sprake van straten, welke 2 a 3 maalzo breed zijn. Voor zover valt na te gaan was er weinig nei-ging tot een werkelijk ruime straataanleg of meer indrukwek-kende architectonische behandeling. Eerst in de laat-Helle-nistische en Romeinse periode is er sprake van een meer gran-diose architectonische conceptie.Als regel was het straatoppervlak niet verhard; eerst in deRomeinse tijd ging men over tot een systematische verhar-ding. Riolering (open of gesloten) werd langzamerhand ge-bruikelijk, maar was nog zeer onvoldoende. Veel zorg werdbesteed aan de watervoorziening, aangezien deze, vooral ingeval van belegering, van overwegend belang was in dit dro-ge land met weinig rivieren. Gebouwtjes, welke dienst doenals centrale watervoorzieningsplaatsen (Wycherley noemt ze,,fountain-houses") spelen een belangrijke rol in de stad. Zijkrijgen veelal het uiterlijk van kleine tempels en vinden in deregel hun plaats op de agora. Reeds voor de Hellenistische enRomeinse tijd werden belangrijke waterleidingen geconstru-eerd, welke met grote technische vaardigheid werden behan-deld; meestal waren dit ondergrondse leidingen van terra-cotta-buizen. De politie'ke toestanden verhinderden echtermeestal de aanleg van dergelijke werken: de aanvoer vanwater van verre afstand is niet aanbevelenswaardig voor eenstad, welke dikwijls in oorlog is met haar omgeving en her-haaldelijk wordt belegerd. In de regel was men daarom indit waterarme land aangewezen op het water, dat men terplaatse vond: welputten of reservoirs, waarin het regenwaterwerd opgevangen. Zoals hierboven werd opgemerkt was deagora niet een openbaar plein zonder meer: het was de cen-trale zone, het levende hart van de stad. Het was geen plaats,welke alleen tot leven kwam bij bizondere gelegenheden, maarhet dagelijks toneel van sociaal leven, zakenverkeer en poli-tiek, het stedelijk-centrum der oudheid.De agora in haar oorspronkelijke vorm was buitengemeen een-voudig: een zelfde open ruimte was voldoende voor alle doel-einden: daar kon de bevolking door redenaars worden toege-sprbken, daar werd beurs gehouden, daar was ook de plaatsvoor godsdienstige plechtigheden. Men gaf daarbij de voor-DE ECONOMISCHE VLOERBEDEKKINGN^v. LIMBURGSCH DAGBLADNobelstraat 21 - HEERLEN - Telefoon 3241 (4 lijnen)Afd. HandelsdrukkerijSpeciaalingericnt voornet aruhkenvan perioaiekende beste bouw- en meubelplaatook gefineerd leverbaarimporteurs :Proost Bouwmaterialen Proost en Brandt nvAmsterdam -- telefoon eifllflEDEL STANDGROENEDEL STANDROODEDEL STANDBRUINEDEL STANDZWARTEDEL STANDGEELEDEL STANDBLAUWEDEL STANDWIT^^fiuodJfjvB^ -#H?A ?N.V. v.h. EVERT KONING 6 Co.ZAANDAM - Tclef.j 3692-4821-4985.Goedkoop bouwenin een dure tijd!I r toepassing van B2-b]okken voI V- en spouwmuren kunt U de bou'kosten belangrijk verlagen.Moderne productiemethoden, selectie vangrondstoffen en voortdurende fabricage-controle doorhet laboratorium garandereneen goed product van hogeBREDERO'^' '"*MJnuBETONZUILENVraag inlichtingenTEL: K 3408. 541 en 542V^*^e,( t\**V'^^V^'"C.V. NEDERLANDSE LUCHTFOTO- EN RECLAME MilAMSTERDAM - KEIZERSGRACHT 414 - TELEFOON 31391GRANITOH. J. POSTMAHoofdweg 66AMSTERDAMTelefoon 82745Specialiteit in gepolijst kunstgranietenaanrechtbladen, g-ootstenen enz. engranito vloeren.Leverancier o.a. van de SpoorvsregenN.V.Asfali-enWegenbouwbedrijf jj MEOCMTEl"Nova Zemblastraat 65Amsterdam - Telefoon 48047Vloeren in ,,Maycrefe" Woningenzijn door ons uitgevoerdiDoor de navolgendeeigenschappen bij uitstekgeschikt voor woningbouw :VochtvrijHygienischKoudewerendStofvrij (in tegenstelling tot beton)Eenvoudig in onderhoudMaken bij het leggen van zeilof andere vioerbedekking hetgebruik van viltpapier overbodigAlle voorkomende wegconstructiesen het maken van gietasfaltvloerenOVERHEAD DOORSOVER THE TOP DOORS (KANTELDEUREN)en alle andere systemen garagedeurenJ. & G. STROBANDNieuwe Teertuinen 22-23 -- AMSTERDAM-C. ^ Telefoon 47139keut aan een terrein, dat enige helling vertoonde, opdat daarop primiticve wijze zitplaatsen voor dc toehoordcrs of toe-schouwers konden worden gemaakt. In de aanvang hceft deagora ook de rol vervuld, waarvoor later het stadion werdgeschapen: de plaats waar de wedloop over dc daarvoor be-paalde lengte van 1 stadion (? 140 m) werd gehouden.Het klassieke Griekse theater was aanvankelijk min of meereen duplicaat van de agora, losgemaakt van het oude cen-trum en ingericht voor het speciale doel, waarvoor het moestdienen: naar gelang de stad in omvang en betekenis toenamwerd de agora te klein en de politieke en godsdienstige bij-eenkomsten vonden plaats in het theater.De toenemende betekenis van de agora vond haar architecto-nische uitdrukking in de gebouwen, welke op en om dit cen-trum werden opgericht. In de eerste plaats de menigvuldigctempels en offerplaatsen, alsmede de stoa's of overdekte zui-lengangen, welke als beurs of markthal werden gebezigd.Voorts het bouleuterion, waar de raadszittingen werden ge-houden en het prytaneion, de zetel der stadsregering, tevensgelegenheid biedende voor officiSle ontvangsten. De tempelsen de stoa's beheersten echter de agora. En om het beeld tecompleteren: op de agora zelve een reeks aan kleinere mo-numenten, talrijke standbeelden van goden en helden en enigeboombeplanting ten einde ook buiten de stoa's schaduw tegeven. Deze ontwikkeling van de agora vond zeer geleidelijkplaats en werd niet beheerst door vaste regelen. De agora'svan de oude steden verschillen dan ook aanmerkelijk watvorm, grootte en outillage betreft.Belangrijk zijn de beschouwingen van Wycherley over deGriekse woning, al erkent hij, dat er op dit gebied nog veleleemten zijn in onze kennis. Maar recente opgravingen, spe-ciaal die in Olynthus hebben de exacte kennis aangaande hethuis in de 5e en 4e eeuw v. Chr. aanmerkelijk vermeerderd.De klassieke Griekse huizen waren zonder pretentie: zij droe-gen nauwelijks bij tot de architectonische schoonheid derstad. De moderne stedebouwer besteedt bizondere aandachtaan de woonwijken en een van zijn voornaamste doeleindenis zorg te dragen, dat deze voldoen aan hoge eisen van hy-giene en welstand. In de Griekse stad waren de huizen onder-geschikt; het woonhuis, de woonwijk stonden op het tweedeplan. De agora, de tempels, het theater, enz. occupeerden debeheersende plaatsen in het stadsplan, welke door de traditiedaarvoor zijn aangewezen; de huizen vulden de verdere ruimteop.Bij het gewone Griekse stadshuis was geen ruimte voor eentuin en evenmin was er sprake van een binnenplaats met zuil-gangen, zoals in Italic. Met het oog opde eisen der defensic was men genood-zaakt de stad zo compact mogelijk te ^houden. Nauwe straten, opeengedron-gen huizen met gebrekkige of geheelontbrekende sanitaire inrichting, moetentoestanden hebben veroorzaakt, welkenaar huidige begrippen onduldbaarschijinen en op dit punt schijnt de situa-tie in Athene wel tot de allerbedenke-lijkste te hebben behoord. Het contrasttussen eenvoudige of zelfs smerigewoonwijken en schitterende openbaregebouwen is karakteristiek voor klassiekGriekenland, waar huiselijke omstan-digheden een geringer rol speelden danpolitick en godsdienstig leven.En in de nicuwe, Hippodamische stedengaf dc wijze, waarop deze werden ont-worpcn, wcinig aanleiding tot een sterkediffcrentiatie tussen dc wijkcn onderling.In een stad als Priene is er ccn zekercuniformitcit in het geheel. Men kan zichniet voorstellen dat er in enige Grieksestad het scherpe onderscheid zou hebbenbestaan tussen de buitenwijken, waarArtlkelenMiletewelgestelden wonen en krottenwijken in het centrum, zoalsmen dat veelal in de moderne steden aantreft.De hierbij afgedrukte afbeeldingen geven o.a. een indruk vanMilete. Haven en noordelijke agoraArtlkelenBjnnenlandHeraclea (Latmos). Reconstructie van de muurtwee Hippodamische steden: een plattegrond en een repro-ductie van de op grond van de opgravingen gereconstrueerdemaquette, respectievelijk van Priene en Milete.Priene, ontworpen in de 4e eeuw v. Chr., werd gebouwd tegeneen steile berghelling. De Z-N gerichte straten hebben dien-tengevolge een zeer sterke helling en waren, althans ten dele,in de rotsen uitgehouwen trappen. Dit lijkt op het eerste ge-zicht heel zonderling: een modern ontwerper zou dit terreindan ook vermoedelijk allerminst geschikt achten voor het hiergevolgd systeem van straataanleg. Men dient hierbij even-wel te bedenken, dat hier geen sprake was van ander verkeerdan dat van voetgangers, zodat tegen deze oplossing uit ver-keersoverwegingen nauwelijks bezwaar behoefde te bestaan.De plaats, waar agora, stoa's, tempels, stadion, gymnasionen theater zijn geprojecteerd, komt in de afbeeldingen dui-delijk naar voren. Volgen Lavedan zou Priene 4 a 5.000inwoners hebben gehad.Een even streng regelmatige aanleg geeft de plattegrond vanMilene te zien. Deze stad werd ontworpen op een schier-eiland met diep insnijdende baaien, waardoor de stad in driescherp gescheiden wijken wordt verdeeld, stadsdelen, welkenaar onze huidige opvattingen weinig onderling verband ver-tonen. Ook hier komt de centrale ligging der agora c.a. duide-lijk uit. Voor het theater werd een plaats gekozen aan dekust, enigermate los van het eigenlijke stadsplan. Blijkbaarleverde de plaatsing van theater en stadion nog wel eens moei-lijkheden op.De Griekse steden zijn -- Athene daargelaten .-- van be-scheiden omvang geweest. Ten tijde van Perikles had Attika40.000 burgers en een totale vrije bevolking van ? 150.000,waarvan minder dan de helft in Athene. Daarbij kwamen nog20.000 vreemdelingen in Athene en Piraeus samen en onge-veer 150.000 slaven. Doch dit was een uitzondering. Slechtsenkele stadstaten telden meer dan 10.000 burgers of eentotale bevolking van zegge 40.000 inwoners; de meeste warenzeer aanmerkelijk kleiner. Hoe intensief de Griekse burgersgei'nteresseerd waren in de stedebouwkundige ontwikkelinghunner stad toont een inscriptie in Colophon (Klein-Azie).Toen deze stad tegen het cinde der vierde eeuw v. Chr. her-bouwd en uitgebreid zou worden, werd een commissie vantien leden benoemd, welke het beloop van de stadsmuur zoubepalen om zich de bijstand zou verzekeren van een architectvoor de aanleg van de straten en de bepaling van de plaatsvan de agora en de openbare gebouwen. Voor stedebouwers,die in de tegenwoordige tijd worstelen tegen een overvloed vancommissies, is het wellicht een troost te weten, dat de Grie-ken 2400 jaar geleden het ook niet geheel zonder commissieskonden stellen.(Afbeeldingen ontleend aan de in de tekst genoemde werken van VonGerkan en Wycherley).BinnenlandVerband Woningwet en WoonruimtewetHet aanhangige ontwerp tot herziening van de Woonruimtewet 1947 bevateen voorstel tot wijziging van art. 33 van de Woningwet. Men herinnertzich dat deze bepaling een restant is van de Woningnoodwet 1918. Debedoeling van dit in 1931 in de Woningwet opgenomen voorschrift is aande Kroon de bevoegdheid te verlenen om te bepalen, dat het onttrekkenof onttrokken houden van een woning en het afbreken of voor een anderdoel gebruiken van een woning afhankelijk wordt gesteld van een toe-stemming van B. en W. De grond voor een dergelijk besluit zou zijnbestaande of te duchten woningnood.Tijdens de oorlog is een beschikking van de Secretaris-Generaal vanBinnenlandse Zaken tot stand gekomen, vail 13 Juli 1940, waarbij eendergelijke vergunning van B .en W. geeist werd, zij het ook dat dezebeschikking niet steunde op de Woningwet. Met het in werking tredenvan de Woonruimtewet is deze beschikking intussen weer vervallen, ken-nelijk zonder dat men goed overzien heeft wat de gevolgen hiervan zoudenzijn. Althans de Memorie van Toelichting op de Woonruimtewet gaf vaneen zekere tegenstrijdigheid op dit punt blijk. Enerzijds werd een Konink-lijk besluit in het vooruitzicht gesteld, zoals in art. 33 van de Woningwetbedoeld, maar andererzijds werd beweerd dat aan een dergelijke regelingqeen behoefte meer zou bestaan, omdat het vergunningsstelsel van art. 1Woonruimtewet (de vergunning tot het ingebruik nemen van woonge-legenheid) hierin voldoende voorziet. Hoe dit zij, het bewuste Koninklijkebesluit is uitgebleven. met het gevolg dat afbraak van woningen en hetveranderen van de bestemming door de gebruiker niet langer aan enigtoezicht onderworpen waren.Bij de herziening van de Woonruimtewet is men zich van deze leemtebewust geworden. Men stelt nu de volgende oplossing voor. Alles watbetreft de verdeling van de woonruimte is naar ziin aard onderwerp voorde Woonruimtewet, alles wat het onttrekken van Woonruimtewet aan zijnbestemming betreft, hoort tot het domein van de Woningwet. Dit brengtmee dat de vergunning ex art. 1 Woonruimtewet beperkt moet wordentot het gebruik voor bewoning. Thans strekt de redactie van art. 1 zichuit tot alle gebruik, maar voorzover bekend, zo deelt de Memorie vanToelichting mede, is dit niet de opvatting van de praktijk. Gebruik voorandere doeleinden wordt dus nu gezien als vallende onder art. 33 Woning-wet, maar voor dit artikel wordt een nieuwe lezing voorgesteld.De bedoeling van deze nieuwe redactie is elke twijfel weg te nemen ofmen in concreto met een woning te doen heeft. Het verbod om zondertoestemming van B. en W. woonruimte aan zijn bestemming te onttrekken.zal betrekking hebben op een gebouw of een gedeelte van een gebouw,dat op of na 1 Juli 1945 als woning gebruikt werd of als woning is ge-bouwd, terwijl de Minister van Binnenlandse Zaken op verzoek van B. enW. en in overeenstemming met de Minister van Economische Zaken kanbepalen dat het verbod zal gelden ten aanzien van een gebouw of ge-deelte daarvan, dat voor die datum als woning gebruikt werd.Hiermee is dus wederom een sluitend systeem verkregen. De bepalingeninzake de verdeling van woonruimte vinden aldus hun complement in eenvoorschrift, dat ertegen waakt dat woonruimte aan het gebruik als zodanigwordt onttrokken.WoningbouwDe maandelijkse publicatie van het Ministerie van Wederopbouw enVolkshuisvesting meldt, dat in Augustus 1.1. voor een bedrag van f. 56,1millioen en in September 1.1. voor f. 52,7 millioen werd goedgekeurd metbetrekking tot de nieuw-, herbouw en uitbreiding van woningen. Dezebedragen kunnen als volgt worden gespecificeerd:Augustus Septemberwoningwetbouw 1242 1602herbouwfinanciering 374 509premieregeling 1950 1546 1378andere wijze van financiering 985 5654147 4054Gereed kwamen in Augustus 1951 5094 woningen (in dezelfde maandvan de jaren 1945 t.m. 1950 resp. 30, 117, 809, 3132, 2648 en 4217); inSeptember 5707 woningen (in dezelfde maand van de jaren 1945 t.m.1950 resp. 84, 181, 1040, 2919, 3797 en 4649 woningen). Sedert de be-vrijding werden in totaal 179.738 nieuwe woningen opgeleverd.Het aantal woningen in uitvoering bedroeg op het eind van September1951 42.216 stuks, tegen 43.109 eind Augustus. In 1950 waren deze aan-tallen resp. 43.109 en 50.058.Begonnen werd in Augustus 1951 met de bouw van 2827 woningen, inSeptember van 3882 woningen; in dezelfde maanden van 1950 met resp.6995 en 6530 woningen.In totaal werden in de eerste negen maanden van 1951 30.702 woningenin uitvoering genomen.Woningbouw ,,vrije sector"In Januari 1951 werden in deze sector in verband met de stopzetting vangoedkeuringen, 5 woningen goedgekeurd. In Februari (opheffing stopzet-ting) 1058, in Maart {weer invoering van de stopzetting) 343 en inApril 1. In Mei werden 49, in Juni 239, in Juli 357, in Augustus 985 en inSeptember 575 woningen goedgekeurd.In totaal bedroeg het aantal goedkeuringen in de eerste negen maandenvan 1951 in de vrije sector 3612.Ontwikkeling bizondere bouwsystemenHieromtrent ontlenen wij het volgende.In voorbereiding, nog geen overeen-stemming bereikt over systeem en prijjIn uitvoering (op de bouwplaats)Gereed1 Jan.19511.20013.90015.6171 Sept.19511.60011.90023.7721 Nov.1951I.IOC12.10C24.68?DuplexwoningenIn da eerste zeven maanden van 1951 kwamen 2586, in Augustus 336en in September 434 woningen gereed. Hiermee is het totaal aantal duplex-woningen, waaronder begrepen de particuliere duplexwoningen, gebrachtop 9980.In de eerste negen maanden van 1951 werd een begin gemaakt met dobouw van 1304 duplexwoningen. Eind Augustus waren 2344 woningeiiin uitvoering, eind September 2016.Bijdragen DuplexwoningenEen persbericht van de Afdeling Voorlichting van het Ministerie vanWederopbouw en Volkshuisvesting wijst op de omkeer, die in het aantalvoltooide duplex-woningen is ontstaan. Was dit aantal voor 1950 4729,d.w.z. 1729 boven het programma, eind October 1951 waren er 3711gereed en nog 1800 in aanbouw, zodat het geraamde aantal van 5000in 1951 niet zal zijn gehaald. De geringere animo, die voor de duplex-woning aan de dag wordt gelegd, wordt geweten aan de moeilijkheidom de exploitatie-rekening sluitend te maken. De Bijdrage-regeling Wo-ningwetbouw 1950 brengt mee dat alle extra-kosten voor rekeningvan de opdrachtgever komen, voorzover ze niet in de huur kunnen wor-den verdisconteerd. Dit geldt dus ook voor de extra-grootte van eender slaapkamers op de Verdieping, die bij gebruik als duplex-woningtijdelijk als woonkamer moet dienen. De hogere bouwkosten die hieruitvoortvloeien, worden geraamd op / 40 per jaar. De Minister heeft thanshierin voorz^en door een wijziging van de Beschikkin
Reacties