October 1954He Jaargang -- No. 10De WoningbouwverenigingUitgave van de Nationale Woningraad, Algemene Bond van Woningbouvv^verenigingenVerschijnt maandelijksAdres voor Redactie en Abonnementen: Wouwermanstraat 27, Amsterdam Z., Tel. 724298 - 721421Adres voor Advertenties; Keizersgracht 188, Amsterdam C, Telefoon 49128Moeilijkheden zijn er om overwonnen te worden!Onder deze titel schrijven wij de ervaringen neer, die eenonzer leden heeft ondervonden bij het aanbrengen van gas-geysers in haar woningwetwoningen. Zonder onze tussen-komst bepaaldelijk onder de aandacht te willen brengen, lijkthet ons nuttig dat wij deze in het hiernavolgende noemen,aangezien mede daaruit blijkt dat het inwinnen van informa-ties en het plegen van overleg dikwijls zeer nuttig kan zijnen het economisch werken, 'waar uiteraard ook woningbouw-corporaties aan gebonden zijn, ten goede kan komen. Datzulks kon worden bereikt, zonder aan het beoogde doel letsaf te hoeven doen, stemt tot verheugenis en bewijst eens temeer dat, mits duidelijk en zakehjk naar voren gebracht, deoverheid begrip voor de doelstelhngen en werkzaamhedenvan woningbouwcorporaties heeft, zoals uit het onderstaan-de, recente geval, U zal blijken.De woningbouwvereniging ,,Goed Wonen" te Maarssenplaatste in haar in aanbouw zijnde woningwetwoningen gas-geysers met complete douche-installatie, terwijl zij van een100-tal leden uit reeds bewoonde panden een verzoek voorhet aanbrengen van een dergelijke voorziening ontving. Dathet voortvarende bestuur van deze vereniging niet alleenhet nut, maar ook de noodzaak hiervan als een redelijke eisvan de moderne leefwijze van de tegenwoordige mens be-schouwt, moge blijken uit het feit dat bij het leegkomen vaneen bewoond pand hierin direct door haar deze voorzienin-gen worden aangebracht, terwijl van het overige woning-bezit de bewoners in de gelegenheid worden gesteld, geysersvan de vereniging te huren.Op basis van artikel 24 c van het Woningbesluit wordt eenreserve (fonds) gevormd tot dekking van het aan de exploi-tatie der woningen verbonden risico. De voorschriften metbetrekking tot het vormen, de omvang, de bestemming enhet beheer van deze reserve worden door de Minister vanWederopbouw en Volkshuisvesting bepaald. Het is de Col-leges van B. en W., onder bepaalde voorwaarden, toege-staan hieruit leningen te verstrekken, die verbetering dervolkshuisvesting beogen en in dit geval bleek het Gemeente-bestuur van Maarssen bereid, de woningbouwvereniging,,Goed Wonen" een 4-jarige lening te geven voor bijna dehelft van het benodigde kapitaal, terwijl de vereniging uiteigen middelen het resterende verschafte, welk deel in zesjaren uit een wekelijkse vergoeding door de huurders vanj 0,50 voor deze voorzieningen, zou worden terugbetaald.Echter werd door het Gemeentebestuur de vraag gesteld opwelke wijze het bestuur van ,,Goed Wonen" de geysers terbeschikking van de huurders wilde stellen ,,aangezien hetniet mogelijk zal zijn de te vorderen vergoedingen in de huur-prijzen op te nemen", naar dit College schreef.Op advies onzerzijds werd door het bestuur geantwoord datde bewoners de geyser- en douche-installatie als voorzieningaanvaardden en zich verplichtten buiten de huur daarvoor eenwekelijkse vergoeding te betalen. Hiertegen bleek van dezijde van het Gemeentebestuur geen bezwaar te bestaan, zo-dat deze moeilijkheid hiermede tot tevredenheid van allepartijen werd opgelost.Inmiddels deed zich echter een andere moeilijkheid voor inde vorm van het ontvangen van invulformulieren voor deomzetbelasting, aangezien het beschikbaar stellen van gas-geysers als het verlenen van een ,,dienst" door het belasting-kantoor werd aangemerkt.Ten tweede male wendde het bestuur van ,,Goed Wonen"zich tot ons.Wij adviseerden de vereniging zich met de belastinginspectiein het ressort (Utrecht) te verstaan, aangezien het ons be-kend was dat op het begrip ,,diensten" vele uitzonderingenvan toepassing zijn -- en zeker voor niet-commerciele instel-lingen, als woningbouwcorporaties immers zijn. Daardoorzou mogelijk vrijdom van deze belasting kunnen wordenverkregen. Bovendien waren er recent wijzigingen in debepalingen der omzetbelasting van kracht geworden, waar-door het mogelijk zou zijn dat op basis daarvan geen of al-thans een sterk verminderde omzetbelasting door ,,Goed Wo-nen" zou moeten worden voldaan.Het antwoord van de Inspectie der Invoerrechten en Accijn-zen te Utrecht luidde kort en krachtig ,,dat geen Omzetbe-lasting verschuldigd is over de door de vereniging genoem-de ontvangsten", welke in haar brief waren genoemd als:huren, contributie, aandeelstortingen en vergoedingen voorbijkomende voorzieningen in de woningen, zoals geysers.Al met al een bewijs omtrent hetgeen wij in de aanvang vandit artikel reeds hebben genoemd. Mogelijk kan het boven-staande de inzichten van de besturen van woningbouwcor-poraties ten aanzien van de financiele materie van alsnogin de Avoningwetwoningen aan te brengen voorzieningen,verduidelijken. Hn.105MededelingSecretariaat Interpretatiecommissies R.H.O. 1950en V.R.T. 1949Tot dusverre werd het Secretariaat van de Interpretatie-commissies R.H.O. 1950 en V.R.T. 1949 waargenomen doorde Heer Ir F. J. Gouwetor, tevens vertegenwoordiger vande B.N.A. in deze Commissies.Met ingang van 1 October j.l. heeft de Heer Gouwetor hetSecretariaat overgedragen aan de Heer Mr B. H. G. J. Ran-dag te Amsterdam, Leidsegracht 18, telf. 39930. De HeerGouwetor blijft lid van de Commissies.Alle correspondentie betreffende interpretaties dient dusvoortaan niet meer aan de Heer Gouwetor maar aan de HeerRandag te worden gericht.Commentaar van onze ledenHet idee van Plompe in de Woningbouwvereniging van Sep-tember 1954 om de benedenduplex-woningen te bestemmenvoor bejaarden en de bovengedeelten te gebruiken voor dehuisvesting van alleenstaanden is in elk geval naar mijnmening het overdenken ernstig waard.We zouden daarbij rekening dienen te houden met de plaat-selijke omstandigheden b.v.:1) hoe groot is het aantal benodigde of gewenste woningenvoor bejaarden;2) hoe groot is het aantal gezinnen dat behoefte heeft aande ,,ontsplitste" grote woningen;3) hoeveel alleenstaanden hebben behoefte aan een ,,eigenhuis".In mijn herinnering hangt nog steeds een beeld van een doormij destijds ingerichte staafgrafiek bij de afdeling Huisves-ting der gemeentesecretarie, van woningzoekende gezinnen,bestaande uit 2, 3, 4 enz. personen.Daaro'p was het beeld zodanig dat er aan grote woningen dekleinste behoefte was en dat de grootste behoefte bestondaan oplossingen voor 2 personen.Indien we daarbij rekening houden met het aantal ,,trouw-lustigen" blijft er een vrij aanzienlijk aantal over dat kan vol-staan met een blijvende oplossing voor twee personen, n.l.:a) gezinnen waar geen kinderen geboren zijn of geborenzullen worden;b) gezinnen waarvan de kinderen reeds zijn ,,uitgevlogen";enc) gezinnen van bejaarden,De productie van normale woningen zal dus betekenen, dateen groot aantal woningen niet intens zal worden benut.De oplossing voor alleenstaanden (het behoeven niet beslistuitsluitend vrouwen te zijn, want naar mijn mening hebbenook alleenstaande mannen recht op een eigen tehuis) zou danvoor het eerst naar ik meen enige aandacht krijgen.Waar worden, met enkele zeer kleine uitzonderingen, wo-ningen voor alleenstaanden gebouwd?(De Woningbouwvereniging ,,Arnhem" verhuurde van 16nieuw gebouwde kleine flats, bevattende 1 woonkamer, 1slaapkamer, keuken, douchecel en berging, negen stuks aan106 alleenstaande, w^erkende vrouwen).Hoeveel vrouwen en mannen, eveneens staatsburgers metplichten tot belastingbetaling, worden door de woningcorpo-raties geholpen?Er zitten er nog een massa op ongezellige, gehuurde ka-mers, met een minimum aan comfort en een maximum aanhuur.Indien in de toekomst de behoefte aan deze kleine ruimtentoch niet zo groot zou zijn, is er immers altijd nog gelegen-heid om te ontsplitsen.Ik vind het idee van Plompe daarom zeker het proberenwaard, als we daarbij de benedenstukken niet uitsluitendvoor ouden van dagen, doch voor kleine gezinnen zoudenbenutten.Arnhem, 18 October 1954. R. BRONKHORSTInsecten bedreigen onze woningen?In diverse bladen en tijdschriften verschijnen de laatste tijdartikelen, waaruit te lezen valt hoe op verontrustende wijzehet toch al schaarse woningbezit in het dichtbevolkte West-Europa wordt bedreigd door insectenvraat.Meende men vroeger dat alleen tropische en sub-tropischelanden hiermede van doen hadden, tegenwoordig blijkt datde insectenplagen, als hier bedoeld, ook in onze klimaatstre-ken voorkomen en gebouwen en woningbezit aantasten.Termieten komen in Italic, Frankrijk en ook West-Duitslandvoor en niet alleen in de Zuidelijke landstreken daarvan, dochevenzeer op onze breedtegraad. In Hamburg en omgevingconstateerde men aantasting van gebouwen door termieten;de gemeenteraad van Amsterdam wilde het zijne weten overbedreiging en eventueel aantasting van musea en de kostelijkebezittingen, die wij daarin hebben.Het onderstaande namen wij over uit het Duitse tijdschrift,,Die Volksheimstatte", het maandblad der woningbouwver-enigingen in West-Duitsland. De huisboktor is een reeds se-dert tientallen jaren voorkomend insect in bouwwerken enhet geschrevene wijst er duidelijk op, dat het alleszins demoeite loont, bij een geregelde controle van het woningbezitook eens vlak onder de kap op rommelzolders en vlieringente gaan kijken.De huisboktor beletten zijn werk te doen!Een van de gevaarlijkste vijanden van houtwerk is de huis-boktor. Werd in 1936/7 alleen 40% in de onderzochte ge-bouwen in West-Duitsland de huisboktor geconstateerd, thanszijn in vele gebieden reeds bijna 90% van alle gebouwenhierdoor aangetast. De hieruit voorkomende schade belooptvele millioenen Marken. Daarbij betekent bovendien een sterkaangetaste kapspant een constant gevaar voor de veiligheidvan de bewoners, aangezien de draagkracht van het hout doorde vraatzuchtige larven voortdurend verminderd wordt.Op grond hiervan hebben de overheidsinstanties in West-Duitsland reeds sedert enige jaren zich genoodzaakt geziente bevorderen dat veiligheidsmaatregelen tegen aantastingdoor de huisboktor wettelijk verplicht worden gesteld en hetis niet onmogelijk dat men in andere landen binnenkort ditvoorbeeld zal dienen te volgen.Er zijn verschillende redenen die de aantasting door de huis-boktor in de laatste 15 a 20 jaren veroorzaken. Naast deklimatologische voorwaarden is in de eerste plaats het tim-merhout daartoe te noemen. Terwijl vroeger bij de woning-bouw bij voorkeur eikenhoutsoorten of tenminste gezond, be-legen kernhoutsoorten werden gebruikt, moest sedert de laat-ste jaren van jong naaldhout gebruik worden gemaakt, waar-van het voeding- en eiwitrijke splinthout de aantasting doorde huisboktor een handje hielp en daardoor de voorwaardeschiep voor de massavermeerdering van dit schadelijk insect.Het vrouwtje van de huisboktor kan namelijk tot ongeveer300 eieren leggen. Daar kruipen ongeveer 2 mm lange larvenuit, die zich direct in het hout boren en 3 tot 4 jaren dagelijkshun eigen gcwicht aan hout opvreten!, tot ze varierend naarsoort 15 tot 30 mm groot geworden zijn. Na het inpoppen ont-wikkelt zich dan het kevertje, dat in de zomermaanden dooreen ovale 3 tot 6 mm grote vliegopening het hout verlaat. Indeze tijd hebben de bestrijdingsmaatregelen het meeste succes,aangezien met het vernietigen van de kevertjes ook hunbroedsel te gronde gaat.Helaas zijn de huiseigenaren veelal nog niet voldoende om-trent de gevaren van de aantasting door huisboktorren inge-licht, want anders zouden ze wel eens meer op de vlieringklimmen om de balken nauwkeuriger te onderzoeken. Er zijnverschillende manieren om de aantasting door de huisboktorte herkennen. Het meest in het oog springend kenmerk zijn dereeds in het hout aanwezige vliegopeningen. Het grootstegevaar blijkt aanwezig, indien op de vliering reeds het fijneboorsel ligt.Voorkomen is uiteraard de beste oplossing. De kosten om hethout daartoe te prepareren staan in geen verhouding tot deontstane schaden; ze maken nog geen procent van de bouw-som uit. De chemische industrie heeft in een lange tijd vanonderzoekingen bestrijdings- en preventieve middelen van ho-ge kwaliteit tegen de aantasting door huisboktorren samenge-steld, die een volkomen beveiliging voor enige tientallen jarengaranderen. Hn.Hoogbouw-behoeftenNu we vooral in de grote steden in ons land hoe langer hoemeer verplicht worden bij het bouwen zoveel woonlagen opelkander te stapelen, dat het boven wonen bijzondere behoef-ten veroorzaakt, wordt het voor alien die op het gebied vande volkshuisvesting een taak hebben en verantwoordelijkheiddragen, toch wel plicht er rekening mede te houden, dat hethoog wonen ernstige moeilijkheden voor bewoners, levensmid-delen-leveranciers en andere bezoekers meebrengt.Hetgeen in ons land voor kantoren al sedert jaren als demeest vanzelfsprekende voorziening in toepassing is, namelijk,dat bij verdiepingbouw liften de bruikbaarheid van het geheelcompleteren, vindt dit voor woningcomplexen met vele --maar dan zeer vele -- woonlagen nog maar slechts spora-disch plaats. :Het kostenbezwaar is hiervan de voornaamste oorzaak enhet is wel radicaal, doch niet redelijk, de belangrijkheid vandit bezwaar niet volledig te erkennen.Maar dit aanvaardend, moet toch dadelijk redelijkerwijs er-kend worden, dat onze tijdgenoten, die verplicht wordenop grote hoogte te leven, er recht op hebben, dat zulk wonenen leven draaglijk gemaakt wordt.En dat is o.m. niet het geval wanneer voor alle contact vanbeneden met de woning boven en omgekeerd, trappen lopende enige oplossing is.Bij het bezoeken van hoog gelegen woningen in verschillen-de steden van ons land, heeft het mij getroffen, dat na hetbellen aan de straatdeur, verder contact met de betrokkenbewoners alleen mogelijk is door het gaan van de lange ver-moeiende weg naar omhoog, of door afdaling met de daar-aan verbonden gevolgen.Bij afwezigheid van een straatdeur is het meestal alweer,dat voor alle verbinding met hoog wonenden, trappen klim-men en dalen over lange afstand de tol is.M.i. moet door het aanbrengen van doelmatige apparatuurhet mogelijk worden gemaakt, dat bovenbedoelde bezwarenvan hoog wonen althans gedeeltelijk komen te vervallen.Er is evenwel meer waarin bij hoogbouw voorzien dient teworden, indien en zolang het aanbrengen van liften te kost-baar is.Zo treft het b.v., dat de huisvuilafvoer in de meeste gevallennog langs de vele trappen moet plaats vinden, met allehieraan verbonden moeite en narigheden.In de ons omringende landen is hierin reeds in vele gevallenvoorzien door het inbouwen van stortkokers, waarvan opelke woonlaag gebruik kan worden gemaakt.Wij zijn in ons land in deze nog niet verder dan dat in eenhoogst enkel hoogbouwcomplex een proef genomen wordt.Toegegeven moet worden, dat een doelmatige huisvuil-afvoerextra moeite en kosten veroorzaakt.Maar ook hierbij geldt weer: wat weegt het zwaarst?Zouden we blijven nalaten bij de voortgaande en noodza-kelijke hoogbouw in ons land de nodige tegemoetkomingenin toepassing te brengen, dan komen er in en door dehuidige nieuwbouw voor enige generaties woongelegenhedenin massa tot stand, welke hoe langer hoe meer onvoldaan-heid -- beter is ergernis '-- zullen veroorzaken met alle ge-volgen daaraan verbonden.Te meer zal dit het geval zijn, naarmate beter beseft wordt,dat de in deze bijdrage aangeduide en andere equivalentenvoor hoogbouw, geen luxe-elementen zijn, doch noodzakelijkevoor normale bewoonbaarheid.October 1954. G. JOUSTRAledere Fransman zijn eigen huisDoor ..Operatie Bever" wordt in Frankrijk de woningnoodbestreden.Dat men in Frankrijk eindelijk eens meer woningen moet gaanbouwen om uit de huizennood te komen, staat vast. Ultimo1950 was er in het gehele land een tekort van omstreeks 2,3millioen woningen. In 1950 en 1951 werden nog geen 100.000woningen gebouwd, in 1953 110.000 stuks. Dat is op eenbevolking van 42 millioen slechts 26 woningen per 10.000 in-woners (het overeenkomstige getal voor West-Duitsland 106en voor ons land 60). Frankrijk staat daarmee op de rang-lijst der West-Europese landen op de een na de laatste plaats;alleen in Spanje heeft men nog minder gebouwd. Aan plannentot het op gang brengen van de woningbouw in Frankrijkheeft het in de laatste jaren niet ontbroken. De nieuwste po-ging, die speciaal aan de -- in brede lagen der bevolkinglevende -- drang naar een eigen woning tegemoet zal komen. 107komt in het onderstaande duidelijk en levendig tot uiting enverscheen onlangs in het Berlijnse dagblad ,,Tagespiegel" vande hand van Dr Eric Weiser te IJerres (Frankrijk).Wij laten hieronder de schrijver -- in onze vertahng -- aanhet woord.,,Er zijn slechts twee soorten Fransen" heeft nog kortgeledeneen Franse gedeputeerde gezegd; ,,de ene woont slecht en deandere woont helemaal niet". Wie geen woning heeft woontnamehjk wel ergens: met z'n drieen of vieren in een kleineruimte bij schoonouders; in een ..gemeubileerd hotel", waarmen voor een klein en sjofel ingericht kamertje een huUr alsvoor een luxe woning betaalt (daarvoor mag men dan wel demaaltijden op een spiritustoestel bereiden, maar -- ook zelfstegen betaling ^- men mag niet electrisch strijken). Ook woontmen wel in afgedankte autobussen.De anderen, de gelukkigen, die wel een woning hebben, wo-nen in oude, verwaarloosde huurkazernes, in donkere, dik-wijls vochtige, kleine, verbouwde ruimten. 90% vanhet Franse volk moet zich in de keuken wassen; een zoge-naamde ,.cabinet de toilette" (een ruimte waar men zich was-sen en verfrissen kan) welke een kleine, afgesloten ruimtemet een wasbak en soms zelfs wel met een douche blijkt tezijn, geldt als een zeer modern comfort; een badkamer wordtals de grootste luxe beschouwd. Centrale verwarming enstromend water kent de Fransman alleen uit krantenverhalenen films en slechts enkelen uit ervaring in een vacantie inhet buitenland.Deze mensen zoeken allemaal een woning, nieuw of oud,maar hun zoeken is vergeefs. Daarom droomt iedere Frans-man van het laten bouwen van een modern eigen huis of zelfswel van een kleine villa, ergens in een buitenwijk. Dat kostwel tussen de 18 a 32 duizend gulden, doch men behoeft ditbedrag niet contant te voldoen. De Staat, voor wie de wo-ningnood een sociaal probleem van de eerste orde is, finan-ciert nieuwbouw. Zij geeft langlopende credieten tot wel 80%van de grond- en bouwkosten en laat zich deze niet in hungeheel terugbetalen.Dat zou voor velen, die een kapitaaltje hebben of dat van hunwerkgever zouden kunnen lenen, een bijna ideale oplossingzijn. Helaas is in de praktijk daar zeer weinig van terechtgekomen. Het bouwplan zou door een architect uitgewerkt endoor een aannemer uitgevoerd moeten worden en beideneisten onwaarschijnlijk grote sommen gelds. Staatscredietwerd eerst dan gegeven, als onnoemelijk veel zaakwaarne-mers en commissionnairs het gehele ontwerp goedkeurden.Kortom, het was een lijdensweg en maar zeer weinig Fransenwas het gegund, eindelijk die langverbeide eerste nacht onderhet dak van het huis van hun dromen door te brengen.Bouwt llw huis volgens standaard-modellenNu zal het eindelijk anders worden. De minister voor wo-ningbouw in Frankrijk heeft zich prijzenswaardig over hetidee uitgelaten en iedere Fransman een menswaardig dakboven zijn hoofd toegezegd en hij is zijn veldtocht met deleuze ,,Bouwt Uw huis volgens standaardtype" begonnen.Tegelijkertijd werd voor bouwkundigen een prijsvraag uit-geschreven. Er werd gevraagd de goedkoopste en meestpraktische woningbouw voor alle landstreken te ontwerpen.De Franse architecten wedijverden in de van Staatswege108 uit te geven ,,Bouwcatalogus" hun plannen opgenomen tezien. Het resultaat is, enige honderden ontwerpen voor mo-derne, goedkope en doelmatige huizen van verschillendegrootte en bouwtrant. Voor iedere landstreek is een bepaal-de stijl ontworpen, die zich aan de reeds daar aanwezigewoningen aanpast, het in het landschap ,,doet" en aan deklimatologische voorwaarden voldoet. De goedkoopste een-gezinswoningen met twee kamers kost ongeveer 13.500, deduurste vijfkamervilla niet meer dan ruim 25.000 gulden.Daarbij komen dan uiteraard de grondkosten, die in door-snee op ruim 5.000 gulden komen.Indien een Fransman zijn droomhuis wil laten bouwen,hoeft hij niet meer dan 20% van het gehele kapitaal contantin handen te hebben; de rest wordt hem door de Staat voor-geschoten. Hij zoekt dan een stuk bouwgrond en verzekertzich daarvan door een koopacte en aanbetaling. Dan gaathij naar een van de talrijke kantoren van het Staatsorgaanvoor de woningbouw en bekijkt de typencatalogus. Hij hoeftechter niet ineens te beslissen. De pagina's die voor hem ingeding komen, kan hij voor enige centen kopen en mee naarhuis nemen. Zodoende brengt het gezin van onze Fransmantalrijke avonden door met het uitzoeken van een type, dathet gewenste huis het meest nabij komt. Het type moet ech-ter als zodanig worden geaccepteerd; men kan geen bouw-voorschotten krijgen, indien ook maar de geringste wijzigin-gen er in worden aangeibracht.leder blad toont een afbeelding van het huis, een grondplan,een diepgaande beschrijving van alle details; bovendiennaam, adres en telefoonnummer van de architect, die het ont-worpen heeft. De toekomstige huiseigenaar moet hem eenbescheiden ,,honorarium voor het ontwerpen" van ongeveer65 gulden betalen, waardoor onze Fransman dan de uitge-werkte en nauwkeurige technische bouwplannen ontvangt.Aangezien alle bouwplannen van de typen uit de catalogusreeds van te voren van overheidswege zijn goedgekeurd,kunnen de bouwvergunning en bouwcredieten zonder verderonderzoek en dus oponthoud worden verleend. De eerstegegadigde, die het zo volgens dit nieuwe systeem probeerde,kon na 9 dagen de eerste steen leggen -- hetgeen zeker voorFrankrijk iets buitengewoons is.Onze Fransman kan zijn huis laten bouwen; hij kan het ookzelf doen. Dat is misschien wel de belangrijkste nieuwigheid.Hij mag zijn eigen architect en aannemer zijn, in zijn vrijetijd troffel en hak ter hand nemen en aan het werk gaan --een bever gelijk. Naar deze bekende bouwlustige knaag-dieren, die in gemeenschappelijk werk uit hout en slik zeermooie behuizingen voor zichzelf bouwen, noemen de talrijkeFransen die zodoende amateur-bouwvakarbeiders gewor-den zijn, zich ,,castor", het Franse woord voor bever.Men ,,castort" des ZondagsOm voor jezelf een huis te bouwen is in het geheel geenkleinigheid. Het wordt al direct eenvoudiger indien bijvoor-beeld veertig mensen van de spoorwegen zich voor zoietstot een ,,castor-gemeenschap" hebben aangesloten, gemeen-schappelijk een groot stuk bouwgrond hebben gekocht en dantot het bouwen van veertig woningen overgaan. leder vanhen moet maandelijks veertig werkuren van zijn vrije Zater-dagmiddagen en Zondagen daarvoor geven en 20 dagenvan zijn jaarlijkse vacantie (die ook voor het laagste (over-heids)personeel een maand is -- Red.) er aan opofferen.A^^doQIN.^'V^ ^^^STAFEL - DOUQCOMFORTHETEEN PRODUCT VANDoorhet projecteren van eenLAVET met wasmachineaansluiting worden dezetwee punten verwezenlijktVraagt inlichtingen aan deOCRIETFABRIEK N.V.BAARN.ChAietminder ruimte109Daartegcnover staat dat hij slechts een belangrijk minderbedrag aan contanten moet verschaffen. Van het hakken,stronken verwijderen, egaliseren en uitgraven der grond totaan het inzetten van ramen en deuren toe, doen de ,,castors"praktisch alle werkzaamheden zelf. Meestal zijn er wel enigevolwaardige bouwvakarbeiders onder hen, die toezicht uit-oefenen. Alleen voor zeer speciale werkzaamheden, zoals hetleggen van vloeren en het aanbrengen van leidingen en soort-gehjke, wordt de betaalde hulp van vakheden ingeroepen.De morele grondgedachte, die de ,,castor" bezielt, is nietalleen het besluit zijn eigen huis te bouwen, maar ook tege-lijkertijd aan de bouw van negen en dertig andere huizenmee te helpen; op basis van wederkerigheid, want negen endertig paar welwillende handen helpen hem bij het zijne. Erzijn in Frankrijk reeds enige honderden van zulke gemeen-schappen; er is al een hele vocabulaire ontstaan over ,,cas-tor"-discipline en ,,castor"-geest en iedere gemeenschap heeftnatuurlijk een burgemeester of gedeputeerde als ,,ere-castor".Iedere Fransman kan nu -- of hij zelf bouwt of laat bouwen-- met credieten van Staatswege zich een ,,huis" bouwen,waar echter slechts een voorwaarde aan verbonden is, na-melijk dat hij getrouwd moet zijn". Hn.Noodzakelijke voorlichting en instructieWellicht herinnert men zich nog, dat in het winterseizoen1952--1953 de Stichting ,,Zorg en Daad" een schriftelijkecursus verzorgde voor bestuursleden en administrateurs vanwoningbouwcorporaties. De stof voor deze cursus werdgeleverd door de Heer Tj. Kingma, gemeente-ontvanger vanZaandam en een zeer ervaren bestuurder van woningbouw-corporaties. Wij geloven te mogen zeggen, dat deze cursus,bestaande uit 25 lessen, voor de deelnemers van nut is ge-weest. Naar aller gevoelen werd de stof echter in te kleinekring verspreid.Het is daarom verheugend, dat de VUGA (Verenigde Uit-gevers voor Gemeente-Administratie) er toe is overgegaanom met medewerking van ,,Zorg en Daad" en de auteur delessen, opnieuw bewerkt en aangevuld, in boekvorm uit tegeven. Dit boek ligt nu voor ons. Het is keurig verzorgd,maar dat is niet het belangrijkste. Het geeft in 179 bladzijdeneen vrij volledig overzicht van alle financiele en administra-tieve problemen en de oplossing daarvan, zoals deze zich bijhet beheer van woningwetwoningen voordoen. Het geeft datop een wijze, die de eenvoudige penningmeester van een wo-ningbouwvereniging in staat stelt in de practijk van zijn werkvan de behandelde stof een dankbaar gebruik te maken enhet geeft bovendien aanwijzingen, die ongetwijfeld ook voorde geschoolde administrateur van belang kunnen zijn. Achterin het boek is een een serie model-formulieren en -staten opge-nomen. Uit al deze modellen kan men een keus maken, welkekeus dan ongetwijfeld kan bijdragen tot een efficiente admi-nistratie.Al met al lijkt deze uitgave ons van veel betekenis en wijhopen van harte dat het boek in handen zal komen van alien,die bij beheer en administratie van woningwetwoningen zijnbetrokken.Het boekwerk, waarvan de prijs f 7,80 bedraagt, is te ver-krijgen bij de boekhandel of rechtstreeks te bestellen bij de110 VUGA, Prinsessegracht 6a, 's-Gravenhage. W. S.Financiele afwikkeling van Woningwetbouw,bijdrageregelingen 1950Het is ons gebleken dat regelmatig door besturen vanwoningbouwcorporaties informaties inzake de Bijdragerege-ling 1950 voor de Financiele afwikkeling van de Woning-wetbouw worden gevraagd.Wij menen er dan ook goed aan te doen ten behoeve van delezers de volledige tekst van de inhoud van bovengenoemdeBijdrageregeling op te nemen, zodat in den vervolge deze re-geling als leidraad kan worden gebruikt.MINISTERIE VAN WEDEROPBOUW EN VOLKS-HUISVESTINGCENTRALE DIRECTIE VAN DE WEDEROPBOUWEN DE VOLKSHUISVESTINGAfdeling Financiele ZakenOnderafd. VolkshuisvestingMG 54-12Onderwerp: Financiele afwikkeling van Woningwetbouw,Bijdrageregelingen 1950.Inleiding.Met betrekking tot de financiele afwikkeling van de woning-complexen, ten behoeve waarvan een bijdrage uit 's Rijks kasop voet van de Beschikkingen verminderde bijdragen Wo-ningwetbouw 1950 en 1950 I en van de Beschikking bijdra-gen Woningwetbouw 1950 is toegekend, deel ik U het vol-gende mede.De bijdrageregelingen, neergelegd in vorengenoemde beschik-kingen, dragen een ander karakter dan de Bijdrageregeling1948. De bijdrage, toe te kennen volgens de regelingen 1950,is in grootte niet meer direct afhankelijk van de stichtings-kosten, doch in hoofdzaak afgestemd op de huisvestingscapa-citeit. Aangezien dit gegeven van tevoren vaststaat, wordt debijdrage gelijktijdig met haar toekenning vastgesteld op eenbedrag, dat behoudens de hierna te noemen uitzonderingen,geen wijziging meer ondergaat tengevolge van een eventueelverschil tussen de geraamde en de werkelijke stichtings-kosten.Een verhoging of een verlaging van de te aanvaarden stich-tingskosten zal derhalve slechts kunnen leiden tot het ver-hogen, resp. verlagen van de huurprijs der woningen. Daarde stichtingkosten uiteraard nimmer exact vooraf zijn te be-palen -- met name is hier gedacht aan het optreden van teverrekenen wijzigingen in lonen, sociale lasten en materiaal-prijzen gedurende de bouwtijd ^ draagt de gelijktijdig metde bijdrage vastgestelde gemiddelde huurprijs een voorlopigkarakter.De financiele afwikkeling met betrekking tot de onderwerpe-lijke complexen heeft nu tot doel deze voorlopige huurprijseventueel te wijzigen en daarna de definitieve huurprijs perwoning vast te stellen.Na het gereedkomen van de bouw zal Uwerzijds moetenworden gecontroleerd of de werkelijke grond- en bouwkostenovereenstemmen met de grond- en bouwkosten, welke dezer-zijds bij het toekennen van steun zijn aanvaard en waarvanU mededeling is gedaan in de brief, waarbij ik U een afschriftvan de beschikking tot toekenning van de bijdrage deed toe-komen, dan wel in het schrijven, waarbij toestemming totgunning voor het desbetreffende bouwplan werd verleend.Bij bedoelde controle dient de verhoging of verlaging van debouwkosten ten gevolge van de risicoverrekening nog buitenbeschouwing te worden gelaten.Afwijkingen van de geraamde stichtingskosten.Er kunnen zich nu twee gevallen voordoen:a. De werkelijke grond- of bouwkosten zijn hoger dan deaanvankelijk geraamde. In dit geval dienen mij de werke-lijke grond-, resp. bouwkosten gespecificeerd te wordenmedegedeeld. Dezerzijds zal dan worden beoordeeld of,en zo ja, tot welke bedragen de overschrijding der grond-en bouwkosten bij de stichtingskosten der woningen in aan-merking kan worden genomen.In dit verband breng ik onder Uw aandacht, dat bij debeoordeling van de kosten van meerwerk zal worden na-gegaan, of wellicht meer werkzaamheden zijn uitgevoerd,dan in overeenstemming zijn te achten met het beginsel,dat de Woningwetbouw sober van inrichting en afwer-king dient te zijn. Indien dit het geval is, zullen de kostenvan meerwerk dezerzijds niet worden aanvaard.Ik ben bereid de kosten van het wel te aanvaarden meer-werk in een hogere huurprijs te verdisconteren, mits deaanvankelijk goedgekeurde aanneemsom, verhoogd met dekosten van het aanvaardbare meerwerk, niet uitgaat bovende maximaal toelaatbare aanneemsom van het bouwplanten tijde, dat toestemming tot gunning werd gegeven.De kosten van meerwerk, welke een gevolg zijn van on-voorziene wijzigingen tijdens de bouw in aard en aanlegder fundering worden ook aanvaard, indien de goedge-keurde aanneemsom bij de gunning op het maximaal toe-laatbare bedrag is gesteld. Te dezen zij verwezen naar decirculaire van 9 Januari 1953, nr M.G. 53-1.Ik kan verhogingen van stichtingskosten, als vorenbe-doeld, slechts aanvaarden, indien een daaruit voortvloeien-de huurverhoging, gezien het plaatselijk huurpeil van ge-lijksoortige woningen, toelaatbaar is te achten.Het is mogelijk, dat de huurprijs, met het cog op het plaat-selijk huurpeil van gelijksoortige woningen of in verbandmet een verwachte doch niet of slechts in mindere mateingetreden stijging der bouwkosten, door mij aanvankelijkhoger is vastgesteld dan de huurprijs, waarmede een slui-tende exploitatie kan worden verkregen.In een dergelijk geval kan, op Uw verzoek, de lastenstij-ging ten gevolge van het aanvaarden van de overschrijdingder grond- of bouwkosten voor zoveel mogelijk uit dezehuurmarge worden bestreden. Is geen huurmarge aanwe-zig, dan dient voor een huurverhoging een daartoe stre'k-kend verzoek bij mij te worden ingediend.De exploitatielasten, voortvloeiende uit de grond- enbouwkosten, welke niet door mij worden aanvaard, mogennoch direct, noch indirect ten taste van het reservefonds,bedoeld in artikel 24c van het Woningbesluit, worden ge-bracht.b. De werkelijke grond- of bouwkosten zijn lager dan deaanvankelijk geraamde. In dit geval kan het overleggenvan specificaties achterwege blijven en worden volstaanmet opgaaf van de juiste grond- of bouwkosten.i VOCHT is funest voor allebouwwerken.' Tijdige bestrijding met,,SILICON" betekent ver-laging onderhoudskosten.' Vraagt vrijblijvend adviesen prijsopgave.Schriftelqke garantie voor de houdbaarheid van door onsuitgevoerde herstelwerkzaamheden.Chem. Fabriek JOH. G. SIEMER (sinds 1915)PURMEREND, Tel. K 2990/625 -- AMSTERDAM Tel. 31185Voor woningbouw:Phoenix-deurenomdat deze aan alle gestelde eisenvoldoen.Het T.N.O. constateerde nl.:? is vochtbestand,? trekt, buigt of rekt niet,? is absoluut niet scheluw,? kan tegen een stootje,? is verfbestand,? lijmverbinding voldoetuitstekend,? blijft vlak en glad,? heeft een duurzameconstructie.En het RATIO-rapport vermeldt:O sterker en stabieler dan normale deuren,? deurvlakken glad als een spiegel,? duurzaam in gebruik,? prijs lager dan normale deuren,? past bij hedendaagse woningbouw.A/ DE PHOENIX "NBARNEVELD - TELEFOON 314PROGRESsyphonpoiDe idealecet en velgroot walcfslot, waar-door kans op verdam-ping praclisch is uit-gcsloten.? gegarandeerd stankvrij? bovenplaat is door zijnafrnelingen aangepastaan de vioertegelljes10 X 10 cm? de bovenplaat vangect-kopef bevat grote sleu-ven waardoor het watersnH wegloopl.typhonpot voor de douche-e andere doeleinden? mede door de grote komis verstopping practise^onmogelijk.? ruime atvoer I'/i .? door de grolere con-structie kan de,,Progres"syphonpot in vele ge-vallen gietijzeren schrob- ~putters vcrvangen? leverbaar met rechteen haakse uillsBt.FA. FRANS JELTESHOFSTRAAT10. GRONINGEN. TEL K59aO 28t 18-27031(cUaai uH een der vakbladen^.,Om een prijsverlaging te krijgenmoeten we het ook bij binnen-schilderwerk zoeken in een gerin-ger aantal verflagen.^ ^ Bij de klassieke verven hebbenwe door onze jarenlange ervaringgeleerd, dat wij bij een geringeraantal verflagen niet die resultaten'^ krijgen als met het normale aantal,^- n.l. : gronden -- plamuren --scfiuurverven -- overgronden of^d voorlakken -- aflakken. Een verf-^ laag minder zal dit systeem ongun-?-- stig beinvloeden.Willen we vereenvoudigen,met behoud van goede resul-taten, dan moeten wij hetook bij binnenschilderwerkzoeken in de toepassing vanmoderne, z.g. synthetischcverven,Bij de plamuurlaag ontstaat danal een verandering in de werkwiize,Een olieplamuur brengen we inniet al te dikke lagen op enschuren deze na drogen in de^ grondverf met een puimsteen vlak." Een moderne lakplamuur kunnenwe in dikkere lagen opbrengen,zodat we in 6en plamuurbewerkingeen volkomen vlakke laag hebbenverkregen; na het drogen slijpenwe droog of in water vlak.Bij de verwerking van klassiekegrondverf hebben we altijd dezorg voordeontstanekwaststreken;deze dienen we te verwijderen,wat extra tijd kost.Bi) de moderne matenalen hebbenwe na de vlakgeslepen plamuur-;'- laag te doen met volkomen glad-^ vloeiende grcndlakken, Er is hier-^,-^% mee vlugger en voordeliger tep-m' werken."112, dan moeten wij voorafwetendatdc toegepaste matenalenook aan de genoemde eisen vol-doen.Deze geeiste garantie zal ons degoede verffabrikant geven.DAAROMzusohet seper/^mttoneerdemodems terfaysteeml^roducts yimtN.V. LAK- EN VERFFABRIEKENKIEWiETDEJONGE.GRONINGENVerrekcning prijsrisico.Met betrekking tot de verrekening van het prijsrisico met deaannemer(s) zij er met nadruk op gewezen, dat deze verre-kening meet plaats vinden overeenkomstig de regelen, welkedienaangaande in het desbetreffende besteik zijn gesteld. Ikverwijs U te dezen naar mijn circulaire d,d. 19 October 1953,nr M.G. 53-14.Evenals bij de overschrijding der grond- en bouwkosten hetgeval is, kan de lastenverhoging, die het gevolg is van risico-verrekening, voor zoveel mogelijk uit de huurmarge wordenbestreden.Voorts bestaat er geen bezwaar tegen, een eventuele verla-ging der exploitatiekosten, welke het gevolg is van de omstan-digheid, dat de werkelijke grond- of bouwkosten lager zijndan die, welke aanvankelijk zijn geraamd, te compenseren meteen stijging der lasten, verband houdende met de verrekeningvan het prijs risico, Voorzover het bedrag der risicoverreke-ning niet uit bovenbedoelde marges kan worden bestreden,zal een verhoging der huurprijzen moeten plaats vinden. Tedien aanzien moge ik U verwijzen naar de circulaire van 14Juli 1952, nr M.G. 52-9. De in deze circulaire bedoelde huur-verhoging zal niet verder gaan dan nodig is om de risicover-rekening van 12% van de aanneemsom, verminderd met even-tuele stelposten, te dekken. Het door mij aanvaardbaar ge-achte bedrag der risicoverrekening, hetwelk uitgaat bovenevengenoemde 12%, kan, verdeeld over een periode van 50jaar, ten laste van de exploitatie worden gebracht. De als ge-volg hiervan hogere exploitatielasten kunnen, op Uw verzoek,door een verhoging van de jaarlijkse bijdragen worden ge-compenseerd. Niet door mij aanvaarde bedragen mogen nietten laste van de reserve ex artikel 24c van het Woningbesluitworden gebracht.De risicoverrekening kan echter ook tot een lastenverlagingleiden. Voorai in de laatste tijd doen zich gevallen voor, waar-in de aannemer(s) een bepaald bedrag aan de opdrachtgevermoet(en) restitueren. Deze restituties zullen tot gevolg heb-ben, dat de exploitatielast ,,rente en afschrijving bouwkosten"lager kan worden gesteld. Het exploitatievoordeel, dat hier-door ontstaat, zal worden gecompenseerd met de eventuelelastenstijging, welke ontstaat door de dezerzijds aanvaardeoverschrijdingen van de grond- of bouwkosten.Gunstige factoren voor de exploitatie.Zoals uit het vorenvermelde blijkt, kan de exploitatie van deonderwerpelijke bouwplannen door de volgende omstandig-heden gunstiger verlopen dan aanvankelijk was geraamd:a. de werkelijke grond- of bouwkosten blijven beneden die,welke dezerzijds aanvankelijk zijn geraamd;de voorlopige huurprijzen zijn in verband met het huurpeilvan gelijksoortige woningen ter plaatse, of met het oog opmogelijke risicoverrekening, hoger gesteld dan die, waar-mee een sluitende exploitatie kan worden verkregen;uit hoofde van risicoverrekening vindt een restitutie vande zijde van de aannemer(s) plaats.Het ligti in mijn voornemen de vermindering van lasten, welkeontstaat indien de onder b. en c. genoemde omstandighedenzich voordoen, tenminste voorzover deze vermindering niet isaangewend voor compensatie van een verhoging der exploi-tatielasten, welke alsnog zijn goedgekeurd, te zijner tijd voorb.c.zoveel mogelijk te doen aanwenden ter bestrijding van eeneventuele verhoging van de normen voor onderhoudskostfenen algemene onkosten.In verband met het vorenstaande verzoek ik U de 2e zin derle alena van de circulaire van 19 October 1953, nr M.G. 53-14als vervallen te beschouwen. Voorts dient het bedrag der res-titutie te mijner kennis te worden gebracht.De verlaging der exploitatielasten, welke ontstaat wanneerde werkelijke stichtingskosten beneden de geraamde blijven,komt voorzover zij niet wordt aangewend voor dekking vanhet verrekende prijsrisico en eventuele overschrijdingen vande geraamde exploitatielasten, belastingen en assurantiepre-mie, ten gunste van de exploitiatie van het desbetreffendecomplex.Consolidatie.Ten aanzien van de rentevoet, waarop de exploitatie is ge-baseerd van de woningen, waarvoor financiele steun is ver-leend krachtens de Beschikkingen verminderde bijdragen Wo-ningwetbouw 1950 en 1950 I, alsmede met betrekking tot diewoningen, waarvoor deze steun op voet van de Beschikkingbijdragen Woningwetbouw 1950 is toegekend en ten behoevewaarvan voor 11 Juli 1951 machtiging tot gunning is gegeven,deel ik U het volgende mede.Bij deze bouwplannen is er van uitgegaan, dat met de dezer-zijds vastgestelde huurprijzen en bijdragen een sluitende ex-ploitatie kon worden verkregen, indien het benodigde kapitaaltegen een rente van res'p. 3%% en 3V'2% 's jaar werd ge-investeerd. Aangezien in vele gevallen de onderwerpelijkebouwplannen voorgefinancierd werden met kort geld, w^as het,toen bij een oplopende rentestand op de kapitaalmarkt moestworden geconsolideerd, niet meer mogelijk de exploitatie de-zer complexen sluitend te houden.Bij circulaire van 14 November 1951, nr M.G. 51-2, heeftmijn ambtsvoorganger bekend gemaakt, dat, indien laatstbe-doelde omstandigheid zich voordeed, een verhoging van deRijksbijdrage kon worden verleend, mits de woningen voor15 November 1951 waren bewoond.Zijn de v^oningen echter na deze datum gereed gekomen, danmoest de hogere rente door een huurverhoging worden ge-compenseerd.Aangezien de consolidatie en als gevolg daarvan de huurver-hoging in vele gevallen plaats vond nadat de woningen reedswaren verhuurd, heeft deze regeling vele moeilijkheden metzich gebracht vooral daar, waar een hoge risicoverrekeningheeft plaats gevonden.Ik ben echter bereid ook voor deze woningen een verzoek totverhoging van de toegekende bijdrage in overweging te ne-men, indien de consolidatie der financiering tegen een hogererentevoet, dan waarop aanvankelijk was gerekend, bij de be-staande regeling zou leiden tot excessief hoge huurprijzen.OVRALIN no. 1BINDMIDDEL VOOR VERFPASTA'So.a. in LOODWIT -- ZINKWIT enz.Zowel voor de moderne als de periodiekemethode.Vraagt advies bij:GELDERSE VERFCENTRALE --Telefoon 5502.APELDOORNVELE MILLIOENEN GULDENSzal de uitvoering van de woning-bouwplannen gedurende de ko-mende jaren vergen.Als U met Uw reclame al diegenenbereiken wilt die bemoeienis hebbenmet de besteding van dit bedrag,adverteer dan inDeWoningbouwverenigingUitgave van de Nationale Woning-raad, Algemene Bond van Woning-bouwverenigingenOplage ruim 3.500 exempLBij regelmatige plaatsing zeer voor-delige advertentie-prijzen. Vraagzonder verplichting tarief aan bijde administratie :Keizersgracht 188, Amsterdam-C. - Tel. 49128-43254Deze verhoging van de bijdrage dient overeenkomstig de rc-gelen, vermeld in evengenoemde circulaire van 14 November1951, te worden aangevraagd en zal conform het gestelde indeze circulaire worden berekend.Inzending gegevens.Voor de inzending van de nodige gegevens meet gebruikworden gemaakt van een formulier, waarvan een modelhierbij volgt. Dit formulier dient mij in duplo via de Directievan de Wederopbouw en de Volkshuisvesting in de provinciete bereiken.Hierna zal mededeling worden gedaan van de definitieve ge-middelde huurprijs en zal tevens toezending worden verzochtvan een voorstel tot het vaststellen van de definitieve huur-prijs per woning.In dit verband breng ik onder Uw aandacht dat het systieemvan de onderhavige bijdrageregelingen met zich medebrengt,dat een verhoging van de huurprijs op de bewoningsdatumder woningen, dus met terugwerkende kracht, dient in tegaan. In gevai dit bezwaar mocht opleveren, ben ik bereidhet bedrag der huurverhoging over het tijdvak van de bewo-ningsdag tot een nader te bepalen datum van ingang van deverhoogde huurprijs door een extra huurverhoging te doendekken. Bij de voorstellen tot huurverhoging dient hiermederekening te worden gehouden en ware mededeling te doenaan welke regeling de voorkeur wordt gegeven en op welkedatum de huurverhoging dient in te gaan.Ingeval U voorstelt de huurverhoging niet met terugwerken-de kracht te doen ingaan, ware een berekening van de hier-voren bedoelde extra huurverhoging bij te voegen. 113Ten slotte deel ik U nog mede, dat op het in te dienen for-mulier C, benodigd voor de aanvraag om uitbetaling van dejaarlijkse bijdrage uit 's Rijks kas, een tweetal vragen is ver-meld, betrekking hebbende op de huurverhoging wegens ri-sicoverrekening.In verband met het vorenstaande behoeft met de indieningvan laatstbedoeld formulier niet langer te worden gewacht opeventuele risicoverrekening en kan de beantwoording van bei-de vragen achterwege worden gelaten.De Minister van Wederopbouwen Volkshuisvesting,Voor de Minister,De Secretaris-Generaal,Ir. H, W. Mouton.In tweevoud in te dienen bij deDirectie van de Wederopbouw ende Volkshuisvesting in de prov.. _. WONINGWETBOUWFinanciele afwikkeling van woningen, gebouwd met toepas-sing van:de Beschikking Verminderde Bijdragen Woningwetbouw1950 en 19501de Beschikking Bijdragen Woningwetbouw 1950 1)Gemeente waar gebouwd is:Aantal woningen:De woningen zijn eigendom van de gemeente/een woning-bouwcorporatie 1)Naam der woningbouwcorporatie:Datum en nummer van Ministeriele Beschikking, waarbij steunuit 's Rijks kas is toegekend:Onderstaande specificatie(s) invullen indien de definitievegrond- of bouwkosten de oorspronkelijk (door het Ministerie)geraamde grond- of bouwkosten hebben overschreden.Definitieve grondkostenWaarde van de grond f(invullen indien de grond schuldvrij eigen-dom is)Aankoopkosten (incl. overdrachtskosten enz.) ,,Kosten van het bouwrijpmaken van het terrein ,,Renteverlies tijdens de bouwTotale grondkosten /Aanvankelijk door het Ministerie geraamdegrondkosten ,,Bedrag der overschrijding /Definitieve bouwkostenAanneemsom (exclusief risicoverrekening enduplexkosten) /ArchitectenhonorariumDagelijks toezichtRenteverlies tijdens de bouwOnvoorziene uitgaven 2)AansluitingskostenAssurantieMeerwerk 2Totale bouwkosten fAanvankelijk door het Ministerie geraamdebouwkostenBedrag der overschrijding /Nevenstaand(e) bedrag (en) invullen indien het definitievegrond- of bouwkosten de oorspronkelijk (door het Ministe-rie) geraamde grond- of bouwkosten niet hebben overschre-den.2) Deze kosten op afzonderlijike bijiage specificeren.1 1T 1) Doorhalen wat niet van toepassing is.N.V LIMBURGSCH DAGBLADNobelstraat 21 - HEERLEN - Telefoon 3241 (4 lijnen)Afd. Handelsdrukkerijvoor k&t drukk&n vunp&riodlek&t\^VOOR INLICHTINGEN OF BROCHURE: N.V. "N E F U M Y'TETERINGSEDIJK 6 - BREDA - TELEFOON K 1600-599( dakeni_i ["Gedeelte van een complex woningen te Heieren.Arch. J. F. Span te Elst.-^ f ^J ^ E E ^ '''" ^i