Bestelkaart voor boekwerken2 centN.V. Maatschappij tot Exploitatie van hetLIMBURGSCH DAGBLADNobelstraat 21HEERLENI195Ondergetekende wenst te ontvangen:ex. band Tijdschrift Volkshuisvcsting en Stedebouw 1954a / 4,95 per exemplaar, franco per postex. band Tijdschrift Volkshuisvcsting en Stedebouw metDe Woningbouwvereniging 1954 a f 4,95 per exemplaar,franco per postHet verschuldigde bedrag is gestort op postrekening No. 35100 vande N.V. Maatschappij tot Expl. van het Limburgsch Dagblad te Heerlen.Na ontvangst van dit bedrag wordt mij de band toegezonden.HandtekeningNaamAdresWoonplaatsJanuari 1954He Jaargang -- No. 1De WoningbouwverenigingUitgave van de Nationale Woningraad, Algemene Bond van WoningbouwverenigingenVerschijnt maandelijksAdres voor Redactie en Abonnementen: Wouwermanstraat 27, Amsterdam Z., Telefoon 724298Adres voor Advertenties; Keizersgracht 188, Amsterdam C, Telefoon 49128De positie van de Woningbouw-corporatiesOnlangs heett de Minister van Wederopbouw en Volkshuis-vesting te Almelo weer uiting gegeven aan zijn bezorgdheidover de naar zijn mening gestadig verzwakkende positie van,,de" woningbouwcorporaties. De Minister heeft gepoogd inenkele grote lijnen aan te geven welke oorzaken zijns inziensvoor die verzwakking verantwoordelijk zijn te achten, Ver-der heeft hij betoogd, dat hij gaarne ruimte wil laten voorsterke en voor haar taak berekende woningbouwverenigin-gen. Tenslotte heeft hij aangekondigd, dat hij over het onder-werpehjke probleem contact onderhoudt met de centrale or-ganisaties van woningbouwverenigingen. De pers besteedt delaatste tijd aan de zaak van de woningbouwcorporaties even-eens grote aandacht. Wij achten het nuttig, dat de pubhekeopinie zich met deze kwestie bemoeit. Het is evenwel duide-hjk, dat in de kringen van de woningbouwverenigingen zelfeen heldere mening moet worden gevormd over alle kantenvan dit probleem. Het zou op zichzelf een veroordehng zijnals buitenstaanders en insiders hnks en rechts over de positievan de woningbouwcorporaties dehbereerden, zonder dat doorde corporaties zelf een duidelijk standpunt wordt ingenomenen een stevige positie wordt gekozen. Het is daarom vangrote betekenis, dat de door de Nationale Woningraad in-gestelde commissie tot onderzoek van de positie der woning-bouwverenigingen bereids met haar werk is begonnen. Dezecommissie zal onder voorzitterschap van de Heer Bommerongetwijfeld snel een aantal verantwoorde conclusies kunnentrekken, die daarna in de kring van onze organisaties onder-werp van discussie kunnen zijn. Wij hebben goede moed, datuit het onderzoek van de commissie ook denkbeelden gebo-ren zullen worden, die ertoe kunnen bijdragen de weg naarversterking van de woningbouwcorporaties te leren kennen.Het zal voor onze lezers wellicht interessant zijn kennis tenemen van een van de perscommentaren, die laatstelijk aande zaak van de woningbouwverenigingen zijn gewijd. ,,HetGooi en Ommeland" van 18 Januari 1954 verrijkte de lite-ratuur met de volgende bijdrage:ONBEZOLDIGDE AMBTENAREN,,Het zal wel niet dikwijls voorkomen, dat een ministerin het openbaar critiek uit op overheidsmaatregelen. Tochheeft minister Witte dat op een bijeenkomst in Almelogedaan, toen hij sprak over de geringer wordende belang-stelling voor de woningbouwverenigingen, die een der be-langrijkste posities innemen bij de woningvoorziening inons land. De minister zei daarover dat deze verenigingenzo sterk gebonden worden door de vele overheidsvoor-schriften, dat de bestuurders zich onbezoldigde ambtenarenvoelen en daartoe achten ze zich allerminst geroepen, het-geen we ons levendig kunnen indenken. De overheidheeft er een handje van om gratis arbeidskrachten te ge-bruiken voor allerlei lastige en onaangename karweitjes!Men denke slechts aan de loon- en belastingadministratie,die jarenlang zonder dat er verder over gesproken werd,op de schouders van de werkgever geschoven is. Eerst nuis daar een aanzienlijke vereenvoudiging in gekomen. Alser over geklaagd werd, kon men ten antwoord krijgen, dathet ambtenarencorps nog veel groter en kostbaarder zoumoeten zijn als men het bedrijfsleven niet inschakelde enmen drong immers altijd zo aan op bezuiniging! Men ver-plaatste daarom eenvoudig de last van de rijksrekeningnaar de rekening der particulieren, wier tijd ook geld isen die veelal speciaal personeel moesten belasten met hettijdrovende en omslachtige werk van het invullen der velestaten. Dat was allemaal vanzelfsprekend en over beta-ling van al deze onbezoldigde ambtenaren werd niet ge-sproken, integendeel!Bij de woningbouwverenigingen gaat het al precies zo. Dezaak van de woningbouwvereniging begint een wetenschapte worden, zei de minister. Het bouwen wordt steeds in-gewikkelder, administratief en technisch. Wat een won-der dat men er dan weinig voor voelt om zijn vrije tijd tegeven voor zulk een zaak, die bovendien nog met veelparticuliere narigheid gepaard gaat. ledereen immers, dieook maar lets met woningbouw te maken heeft, wordtaangeklampt door het grote leger der woningzoekers,die men toch niet helpen kan.De minister schreef de kwijnende belangstelling voor hetwoningbouwwerk ook toe aan het steeds minder wordenvan de animo om zich ergens belangeloos aan te geven.Dat dit in het algemeen zo is zullen wij niet ontkennen,maar is het een niet dikwijls het gevolg van het ander?Beneemt juist de overheid met haar gereglementeer vanalles en nog wat de mensen niet voor een deel de lust omzich nog ergens met hart en ziel aan te geven? Doodt dezeoverheidsbemoeizucht niet het particulier initiatief op zovelerlei terrein?Oude rotten in de bouwverenigingen, die hun hele levenuit idealisme gewijd hebben aan het verbeteren van dewoontoestanden voor de arbeidersbevolking en die trots wa-ren als ze weer een blok woningen konden opleveren, ver-liezen meer en meer de liefhebberij en het is dikwijls slechtshun plichtsbesef en omdat zij er nu eenmaal in zitten enhet werk toch door iemand gedaan moet worden, dat zijnog volhouden. Maar het enthousiasme en het idealismevan vroeger is vaak ook bij deze oude voorvechters aan-merkelijk gedaald. Zij willen geen ambtenaren zijn en geenuitvoerders; zij waren initiatiefnemers en vechters vooreen ideaal. Dat ideaal is hun grotendeels ontnomen. Zijkrijgen toewijzingen en bouwen dan, wetend dat zij doorhun werk bijdragen tot opheffing van de woningnood,maar het plezier en de voldoening van vroeger ontbrekenmeer en meer bij dit ,,wetenschappelijk" werk. Maar hetis onbillijk tegenover hen in dit verband te zeggen, datde animo om zich belangeloos ergens voor in te zettenminder wordt. Zij hebben het hun hele leven belangeloosgedaan en doen dat ook nu nog, maar nu is er een onpret-tig bijsmaakje aan: er zit geen ,,sport" meer in".Sub LunaTot zover het artikel van de Gooi en Ommeland. Ter ver-mijding van misverstand zij opgemerkt, dat wij het niet metalle phillipica's in deze beschouwing eens zijn. De grens watde overheid nog wel en nu juist niet meer doen mag is uiter-mate moeilijk te trekken. Enerzijds kan die grens wordenbepaald door overwegingen van principiele aard (die voorverschillcnde menscn ook wecr vcrschillend kunnen zijn),anderzijds geeft de doelmatigheid onder wissclende omstan-digheden aan wat de gedragslijn van de overheid t.a.v. voor-schriften, toezicht en controle moet zijn. In ons werk voorde woningbouwverenigingen deden wij de ervaring op, datmen onmogelijk op grond van de principiele overtuiging vande een of andere magistraat kan voorspellen welke houdinghi] met name tegenover een woningbouwcorporatie zal aan-nemen. Aanvankehjk waren wij wel zo naief te veronder-stellen, dat b.v. gemeentebestuurders van een ,,kleur", diezich moeilijk verdraagt met vergaande overheidsinmenging,de vrijheid van de woningbouwverenigingen zouden eerbie-digen. Soms meenden wij ook te moeten verwachten, datals ,,ordenings-menscn" te boek staande bestuurders geneigdzouden zijn onze verenigingen met stevige koorden aan deoverheid te binden. Neem van ons de verzekering aan, datje er niets van zeggen kunt! Waar men het niet verwachtenzou, gedijen de verenigingen in vrijheid; waar men het uit-gesloten zou achten, zuchten zij onder het juk van de meestdwingende voorschriften. Het hangt af van de instelling vande mensen -- bestuurders van gemeenten zowel als van debouwverenigingen --; het hangt af van omstandigheden;soms is het sleur, die de taakverdeling bepaalt, soms zijn erpersoonlijke tegenstellingen, die de gedragslijn bepalen. Er isgeen rechte lijn op te trekken. Feit is niettemin, dat het artikelvan de Gooi en Ommeland de verdienste heeft de vinger teleggen op een verschijnsel, dat dodelijk werken kan op deijver en de toewijding van de burgerij. Het kan geen kwaad,dat dat verschijnsel nog eens duidelijk wordt aangewezen alseen van de ongetwijfeld vele factoren, die de positie van dewoningbouwcorporaties bepalen. W. S.Een tegenvallerWelke offers zich met name de grote steden ten behoevevan de woningbouw moeten geiroosten werd ons weer dui-delijk bij de lezing van een nota van Burgemeester en Wet-houders van Rotterdam aan de Raad van die stad. Nog in1954 zal met de woningbouw in het uitbreidingsplan ,,Hon-derd en Tien Morgen" een aanvang gemaakt moeten wor-den. In een mededeling aan de Raad, gedateerd 8 December1953, berichtten Burgemeester en Wethouders, dat bij eensluitende exploitatie voor het gemeentelijk grondbedrijf degrondkosten per woning in dit uitbreidingsplan omstreeks/ 2.500,^-- zouden bedragen. Een voor de grote stad vrij be-scheiden bedrag.Twee maanden later evenwel -- om precies te zijn op 9 Fe-bruari 1954 -- deelden Burgemeester en Wethouders aan deRaad mede. dat een nader onderzoek had uitgewezen, datde exploitatie van het grondbezit in het genoemde uitbrei-dingsplan voor de gemeente een belangrijk verlies zal op-leveren. Aanvankelijk zijn de kosten voor ophoging van debouwterreinen te laag geraamd. De prijs van het zand is in-tussen gestegen en ook de lonen zijn verhoogd. Bovendienhebben nieuwe proefnemingen geleerd, dat de bodemgesteld-heid veel ongunstiger is dan op grond van een voorlopigonderzoek was aangenomen. Dit heeft uiteraard tot gevolg,dat de kosten van straataanleg en van andere voorzieningenhoger zullen zijn dan in eerste aanleg was geraamd. Al dezekostenverhogende factoren leiden er nu toe, dat de prijs vande bouwgrond per woning niet / 2.500,^-- zal bedragen, maarhet dubbele van dit bedrag! Als de gemeente Rotterdam allekosten voor aankoop van de gronden, voor het in orde bren-gen der bouwterreinen en voor het aanbrengen van de pu-blieke voorzieningen dus wil verhalen in de grondkosten,die ten laste van de exploitatie der woningen in rekeningworden gebracht, dan zouden die grondkosten maar liefstf 5.000,-- per woning bedragen!Blijkens hun nota aan de Raad hebben Burgemeester enWethouders dit te bar gevonden. Zij zijn gaan ,,terug-reke-nen". Zij hebben bepaald, dat de huurprijzen voor de nieuwewoningen in dit uitbreidingsplan de / 10,^-- per week nietzullen mogen overschrijden. (Ziehier langs een omweg in erehersteld de ,,objectieve huurpolitiek", welke het Ministerie in1950 heeft vervangen door een bijdragen-politiek!). Een be-paalde bouwsom per woning aannemende, kan men nu vast-stellen welke grondkosten nog juist op de exploitatie mogendrukken om de genoemde maximum-huur niet te overschrij-den. Burgemeester en Wethouders komen dusdoende tot deconclusie, dat een berekening van f 3.300,^-- per woning aangrondkosten ten laste van de stichtingskosten der woningennog juist toelaa'baar is. Dit betekent derhalve, dat de ge-meente alleen aan grondkosten ongeveer f 1.700,^-- op iederewoning in dit uitbreidingsplan moet toeleggen. Er moetenmeer dan duizend woningen gebouwd worden; het totaleverlies voor de gemeente wordt geraamd op f 1.840.000,^--.Hier openbaart zich een verschijnsel, dat duidelijk maakt inwelk een ongunstige positie zich de grote en grotere gemeen-ten ten aanzien van de woningbouw bevinden. Gemeenten,welke door haar ligging en haar bezit aan goedkopc en uit-stekend voor bouwterrein geschikte grond in staat zijn omde feitelijke grondkosten (welke in dergelijke gevallen va-rieren van / 400,^-- tot f 800,^-- per woning) ten laste van deexploitatie der woningen in rekening te brengen, lijden geenverlies en bouwen dan nog woningen met een aanzienlijklagere huur dan in andere minder gelukkige gemeenten. Wel-iswaar worden in de bijdragenregeling toeslagen op bijzon-der dure grond mogelijk gemaakt, maar die bijslagen zijnnooit toereikend om de extra kosten goed te maken, terwijlzij zeker niet een verlies op de ,,grond-exploitatie" kunnenvoorkomen.Uiteraard hebben wij niet rechtstreeks met het gesignaleer-de verschijnsel te maken, maar het kon ons bedunkens geenkwaad er toch eens de aandacht op te vestigen. W. S.De Haagse Woningbouw-affaireHet is in Den Haag een heerlijke tijd voor mensen, die erbehagen in scheppen achteraf gelijk te krijgen. Kort na deoorlog besloot de gemeenteraad van 's-Gravenhage tot op-richting van het Woningbouwbedrijf ,,HAWOMA". De ge-meente was enig aandeelhoudster; het bedrijf zou zich gaanbezighouden met de bouw van z.g. korrclbetonwoningen. Devoorstanders verwachtten van de werkzaamheden van ditoverheidsbedrijf een prijscontrolerende werking, een sane-rende invloed op de arbeidsverhoudingen, voordelen doorcontinuiteit in het bouwen, bevordering van de productivi-teit en een sneller bouwtempo. De tegenstanders echter zageneen mislukking in het verschiet; zij geloofden eenvoudig nietin de mooie perspectieven, die de voorstanders tekenden; zijbouwden hun vertrouwen op de particuliere bouwbedrijvig-heid en zij meenden, dat de overheid zich van daadwerkelijkeactiviteit op het terrein van het bouwen diende te onthouden.Nu is er van de schone verwachtingen van de HAWOMA-belijders niets overgebleven; nu zijn integendeel de zwartstevoorspellingen bewaarheid. Het bedrijf wordt geliquideerd; eris een verlies van ongeveer een en driekwart millioen gulden.Den Haag kcnt twee groepen burgers. De ene groep verbergthet aangezicht; zij is een ervaring rijker en een illusie armergeworden. De andere groep steekt fier het hoofd omhoog.klopt zich op de brede borst en laat niet af te getuigen ,,datzij het van het begin af heeft zien aankomen".Is er nu reden voor die groepsgevoelens? Wij tarten het ge-vaar om voor ongeneeslijk eigenwijs te worden uitgekretendoor als onze mening te geven, dat de voorstanders van deHAWOMA (voorzover zij niet bij het beleid betrokken wa-ren) zich niet behoeven te schamen en dat de tegenstandersnu, geconfronteerd met de mislukking, niet zo daverend dikbehoeven te doen.Wat is er met de mislukking van dit Haagse experiment be-wezen? Naar onze bescheiden mening alleen dit: dat v/ille-keurig welk bedrijf ten gronde gaat als de leiding niet deugtof als de omstandigheden die leiding alle mogelijkheden uithanden slaan. Wij laten nu in het midden of in het geval vande HAWOMA het een of het ander zich heeft voorgedaan.Misschien gaat het in grote trekken wel om een combinatievan beide factoren. Wij kennen de merites van de zaak teweinig om daar een oordeel over te hebben. Wij willenalleen betogen, dat naar onze smaak lichtvaardig en opper-vlakkig de staf wordt gebroken over activiteiten van de over^heid op het terrein van het bouwen. Er kunnen zich om-standigheden voordoen, waarin het van groot algemeen be-lang kan zijn, dat de overheid zich daadwerkelijk begeeft ophet terrein van werkzaamheden, die normaliter aan de parti-culiere bedrijvighcid zijn voorbehouden. Wij kennen verhou-dingen in de Nederlandse woningbouw, die schreeuwen omsanering! In beginsel is daar niets tegen het optreden van deoverheid in te brengen, als dat optreden naar objectieve be-schouwing kan worden gemotiveerd met verwijzing naar denoodzaak van controle. Men verlieze hierbij niet uit het oog,dat die overheid met gelden van de gemeenschap aan allekanten bij de woningbouw is geinteresseerd! Welke insiderdurft stellen, dat b.v. de calculatie in de woningbouw vol-komen verantwoord is? Natuurlijk, de een zal beweren, datde overheid zelve door het stellen van een maximum bouwsom(de z.g. curve-prijs) de prijsbepaling op ongezonde wijzebeinvloedt; de ander zal er aan de hand van voorbeelden opwijzen, dat soms de aannemers er met de pet naar gooien.Laat van beide beweringen lets waar zijn; feit is ook dan,dat de overheid bij het investeren van milliarden in de wo-ningbouw niet de redelijk te achten zekerheid heeft, dat dewoningen kosten wat zij moeten kosten. Het georganiseerdeparticuliere woningbouwbedrijf heeft- voor en na de oorlog(nog) geen kans gezien om dit probleem afdoende op te lossenook al heeft men er boeken over volgeschreven. De arbeidspro-ductiviteit in de woningbouw is een bijkans onmeetbare groot-heid. Wat schort er aan de technische voorbereiding? Zijnbedrijfseconomische wetten en normen gemeengoed van deNederlandse woningbouwer? Zijn arbeidsverhoudingen enbeloningen in de woningbouw aan alle kanten verantwoord?Men beantwoordt de vragen, terwijl men ze stelt. Er is redenom aan te nemen, dat de Nederlandse woningbouw een stuknationale verspilling te zien geeft, die de overheid omwillevan haar burgers ertoe zou kunnen brengen daar geen ge-noegen mee te nemen.Is nu door het echec van de HAWOMA bewezen, dat eennormbedrijf het inzicht van de overheid in de vaak duisterewoningbouwverhoudingen niet kan verhelderen? Natuurlijk isdat niet bewezen. Vastgesteld is slechts, dat het Haagse ex-periment is mislukt doordat (naar de bewering van een aan-tal vroede vaderen van 's-Gravenhage) de leiding de zaakniet heeft aangekund of doordat men (alweer naar ver-klaringen uit de Haagse Raad) te laat sanerende maatrege-len heeft genomen of doordat (zoals de vroegere leiding be-weert) de samenwerking in het gemeentelijk apparaat te wen-sen overliet, het bedrijf de gegevens en de opdrachten telaat ontving of doordat (zoals boze tongen beweren) menvergeten heeft tijdig aan de licentie-rechten voor het toege-paste bouwsysteem te denken. Al met al, bewezen is slechts.Op het secretariaatsbureau van de NATIONALE WONING-RAAD te AMSTERDAM is plaats voor eenCHEF DE BUREAUDeze functionaris krijgt tot taak het op aanwijzing van desecretaris behandelen van de correspondentie; het verrich-ten van redactionele werkzaamheden; het bij afwezigheidvan de secretaris ontvangen van bezoekers en, in daarvoorin aanmerking komende gevallen, het onderhouden van con-tacten met relaties in het land.Leeftijd bij voorkeur tussen 25 en 35 jaar. Kennis van zakenbetreffende volkshuisvesting strekt tot aanbeveling. Ruimekantoorervaring vereist.Arbeidsvoorwaarden in overleg met betrokkene vast te stel-len in verhouding tot bekwaamheid en ervaring.Sollicitaties te richten tot het dagelijks bestuur van deNationale Woningraad, Wouwermanstraat 27 te Amster-dam (Z.).dat de reden voor de mislukking ergens in en om het bedrijfzelf moet worden gezocht. Wat spreekt men dan overde veroordeling van iedere overheidsbemoeiing met het bou-wen? Geeft b.v. het buitenland niet tal van geslaagde voor-beelden van daadwerkelijke ovcrheids-bouwactiviteit te zien?Als wij vandaag of morgen weer eens een verslag van heftigetonelen in een of andere aandeelhouders-vergadering van eenparticulier bedrijf in de krant lezen en wij nemen kennis vande verwijten aan het adres van een particuliere directie,moeten wij dan tot de conclusie komen, dat alle particuliereondernemingen ten ondergang zijn gedoemd? Kom nou!Er schijnt bij deze HAWOMA-affaire nog een element inhet geding te zijn, dat de fervente voorstanders van over-heids-onthouding wellicht is ontgaan. Men weet, dat men bijaanbesteding en gunning van woningbouwcomplexen nogaleens moeite heeft om aan ,,de prijs van het Departement tekomen". Dat verschijnsel zou zich in het verleden ook inDen Haag bij de aanbesteding van korrelbetonv/oningen welhebben voorgedaan. Om dan toch tot gunning van zo n wo-ningcomplex te kunnen komen, zou de HAWOMA met haarcalculatie wel eens op ,,de prijs van het Departement" heb-ben gemikt. Men verzekerde ons, dat er daarbij soms ver-schillen van / 800,^-- per woning aan de orde waren. Ver-menigvuldigt men nu het aantal door de HAWOMA ge-bouwde woningen met / 800,^--, dan komt men vrij dicht inde buurt van het totale verlies, dat de gemeente Den Haagnu op het bedrijf dient af te schrijven. Zou dit kunnen be-tekenen, dat de gemeente Den Haag het Departement bij deneus heeft genomen door langs een omweg een groot aantalwoningen boven de ,,curveprijs" te bouwen? Het is te in-genieus om tevoren bedacht te kunnen zijn! Niettemin kun-nen zij, die van nature bereid zijn om tegen de strakke over-heidsleiding te fulmineren, er hun vreugde aan beleven. Jam-mer is echter, dat men door een sector van de overheid (on-gewild) te bedotten, een andere sector van de overheid (even-zeer ongewild) een strop heeft bezorgd. Om de aanleidingtot die strop kunnen de gelijkhebbers gnuiven; over de stropzelf zijn zij tot demonstratieve verontwaardiging verplicht!Al met al: enige nuchterheid bij de beoordeling van dezeHaagse woningbouw-affaire lijkt ons niet overbodig.W. s.Huurprijsverhoging met terugwerkende kracht?Alle gemeenten en woningbouwcorporaties kennen het ver-schijnsel van de ,,voorlopige huurprijsvaststelling" voor nieu-we woningen. Men kent vervolgens ook de misere, die eengevolg is van de veel later bekend wordende definitieve huur-prijs, die in een vrij groot aantal gevallen belangrijk hogerligt dan de voorlopig vastgestelde en in rekening gebrachtehuur.In Haarlem schijnt er over deze kwestie nu deining te zijnontstaan. Enkele woningbouwverenigingen hebben -- in op-dracht van het gemeentebestuur -- aan haar huurders een cir-culaire gezonden van de volgende inhoud:,,De huur, die U tot dusver betaald hebt (/ per week),,was een voorlopig vastgestelde huur, terwijl de definitieve,,huur pas kan worden bepaald op het ogenblik dat de wer-,,kelijke stichtingskosten volledig bekend zijn. Dit is nu nog,,niet het geval, doch wel staat vast, dat de werkelijke stich-,,tingskosten ongetwijfeld aanleiding zullen geven tot een,,huurverhoging. Daarom zal met ingang van de huurweek,,van 14 Februari tot en met 20 Februari a.s. de huur van Uw,,woning, in afwachting van de definitieve vaststeJling, wor-,,den vastgesteld op / per week.,,Tot goed begrip delen wij U nog mede, dat deze huurwijzi-,,ging niet in verband staat met de op 1 Januari 1954 inge-,,voerde algemene huurverhoging, die voor deze woningen niet,,geldt".Mogen wij een raadslid, dat over deze zaak vragen aan B. enW. heeft gesteld, geloven, dan is deze circulaire 66k gezon-den aan huurders, die reeds twee jaar en vier maanden geledenhun woning hebben betrokken! Een krantenbericht voegt ernog de bijzonderheid aan toe, dat de nieuwe huurprijs 30%hoger zou zijn dan de oude!Inderdaad moet worden toegegeven, dat deze gang van za-ken nauwelijks toelaatbaar is. Wij kennen verscheidene ge-meenten en besturen van woningbouwcorporaties, die eigenerbeweging de voorlopig vastgestelde huurprijzen vrij belangrijkhebben verhoogd, daarbij overwegende, dat men later de huur-ders beter wat kan terugbetalen dan dat men op een gegevenmoment niet alleen een hogere huur moet vragen, maar boven-dien nog betaling met terugwerkende kracht moet eisen.De oorzaken van het nare verschijnsel zijn ingewijden na-tuurlijk bekend. Het duurt soms heel lang, voordat de juistebedragen van de risicorekeningen bekend zijn; er gaan velemaanden overheen, alvorens overeenstemming over meer- enminderwerk is bereikt. Het Ministerie moet voor vele honder-den, vaak ingewikkelde gevallen, de definitieve stichtingskos-ten van de woningen vaststellen. Dat kan natuurlijk niet ineen handomdraai. Al deze koele motiveringen zijn op zich-zelf aanvaardbaar. Niettemin is het en voor verhuurders envoor huurders een uitermate kwalijke zaak om achteraf gecon-fronteerd te worden met huurprijzen, die (zoals in Haarlem)van / 1,-- tot f 1,85 per woning per week hoger zijn dan deaanvankelijk vastgestelde huren.De Oprechte Haarlemse Courant weet te berichten, dat eenaantal huurders zal weigeren de nieuwe huur te betalen. Menstelt zich op het standpunt, dat het juridisch niet toelaatbaaris achteraf deze hogere huur te berekenen. Wij delen dit stand-punt niet. Hoe het verder ook zij, alle bij deze kwestie betrok-ken partijen ondervinden er het displezier van en er is dusreden om te vragen of het ook anders en beter zou kunnen.Tot medio 1950 deed de onderwerpelijke moeilijkheid zich nietvoor. Toen was reeds dadelijk bij de opzet van het bouwplande huurprijs het vaste punt. Wat men in de exploitatie tekortkwam was dan de rijksbijdrage. Dit systeem werkte voor watde huurprijzen betreft zeer bevredigend. Niet alleen kon mengemakkelijk het onderling verband tussen de huurprijzenhandhaven -- hetgeen tegenwoordig beslist niet het geval is^, maar bovendien wist men, dat de eenmaal vastgesteldehuur ook de definitieve was, waarop dus alleen nog algemenehuurverhogingsmaatregelen van kracht konden zijn. In ditsysteem openbaarden zich de moeilijkheden bij de vaststellingvan de rijksbijdrage. Die bijdrage kon immers pas bekendzijn, nadat de exploitatiegegevens op grond van de definitievestichtingskosten konden worden vastgesteld.Met het invoeren van bijdragenregeling-1950 heeft men demethode veranderd in die zin, dat de bijdrage het vaste puntis geworden en huur tot ,,sluitpost" werd verheven of, zo menwil, gedegradeerd. Zolang men het systeem van de vaste bij-drage blijft huldigen (en daar ziet het wel naar uit), zolangzal men er rekening mee moeten houden, dat alle onzekerhe-den ten aanzien van de stichtingskosten der woningen invloedop de huurprijsbepaling zullen houden. De enige remedie te-gen moeilijkheden zoals zich nu ook in Haarlem voordoenlijkt ons het (toch voor een deel tot vruchteloosheid gedoem-de) streven naar een snelle administratieve afwikkeling. Onderviguur van de huidige bijdragenregeling is geen andere mo-gelijkheid denkbaar. W. S.Naschri[t.Juist v66r het afdrukken van dit nummer bereikten ons nogberichten over de verdere ontwikkeling van de huurprijs-peri-kelen in Haarlem. Een groep bewoners stelt zich blijkbaar ophet standpunt, dat de thans gevraagde huurverhoging niet be-taald behoeft te worden, omdat in de huurcontracten een defi-nitief vastgelegde huurprijs zou zijn vermeld. Slechts op grondvan wettelijke bepalingen zouden de verhuurders dus de prijsmogen verhogen. Het ziet er naar uit, dat men het gerezengeschil aan de rechter ter beslechting wil voorleggen. Onge-veer negentig procent van de betrokken huurders heeft ge-weigerd de hogere huur te betalen. Wel is men zo verstandiggeweest om de geeiste huurverhoging af te dragen aan een,,vertrouwenscommissie", die deze gelden trouw zal bewarenin afwachting van een nadere beslissing. Blijkt straks, dat aande huurverhoging niet te ontkomen valt, dan liggen de geldenter beschikking; zou echter duidelijk worden, dat de huurver-hoging niet doorgaat, dan kunnen de betrokkenen hun gelddadelijk terugkrijgen. Wij zullen t.z.t. over de afloop van ditconflict onze lezers op de hoogte stellen. W. S.Als men, zoals wij, vaak langs de weg is, dan doetmen soms vreemde ervaringen op. Dan hoort menrare verhalen, die men met enig plezier aan an-deren opdist. Onze ervaringen mclden wij van tijdtot tijd in de rubriek ,,Mededelingen van de Na-tionale Woningraad". Onder dat hoofd mogenuiteraard slechts evnstige zaken aan de orde ko~men. In de rubriek ,,Wij hoorden", die wij hier-mede openen, stellen wij ons voor tot lering endevermaak van onze lezers door te geven wat onsvoor rariteiten ter ore zijn gekomen. Hopen wij numaar, dat men bereid zal blijven ons zo nu endan wat te vertellen!VOORBEREIDING WONINGBOUWAan het einde van het jaar 1953 moesten hier en daar ,,restan-ten" worden opgeruimd. Restanten van bouwvolumen wel teverstaan. Dat kwam een aantal gemeenten goed van pas.De kansen om wat extra te bouwen werden natuurlijk gretigaanvaard. Om te bouwen moet men evenwel plannen hebben.Zo was er een belangrijke gemeente, die gaarne voor de uit-verkoop in de rij wilde staan. Om voor een koopje aan bouw-volumen in aanmerking te kunnen komen moest zij echter eenJg^,a\\esvn^Naam en modelinternationaalbeschermd?OCRIETreinigen metVIM?Vraagtvrijblijvendde NIEUWEcatalogusvan hetLAVET aan deFABRIEKEN N.V.BAARNTel. K 2954-3641(4 lijnenjplan overleggen, dat aanbestedingsgereed mocht worden ge-acht. Voor die moeilijkheid draait een flinke gemeente dehand niet om. Technici tekenden ten koste van veel koffiein negen dagen alle tekeningen, die men voor een aanbeste-ding ,,nodig" mocht achten; weer andere technici vervaardig-den binnen dat tijdsbestek het bouwbestek. Wij hoorden vanaannemers, die op grond van deze tekeningen en dit bestekaan de aanbesteding hebben deelgenomen, dat zij hun zoon-tjes hebben verboden binnen de drie jaar een enkel raadselop te geven! Deze aannemers voelden zich na hun rekenar-beid of zij 10 jaargangen van ,,Denksport" hadden doorge-worsteld! Het was hun een bevrijding te vernemen, dat zij niettot de laagste inschrijvers behoorden, want zij zouden geenoog meer hebben dichtgedaan uit angst voor fatale vergissin-gen, die gegeven de enorme doolhof van bestek en tekeningenwel gemaakt moesten zijn! Het ging hier om enige honderdenwoningen.IBIDEM -Wij hoorden bhjdschap in de stem van een bekwaam gemeen-tehjk hoofdambtenaar toen hij ons vertelde, dat het qeluktwas in onderhandeling met een aannemer een belangrijk wo-ningbouwplan ..teqen de prijs van het Departement onder dakte krijgen". Wij begrepen die blijdschap en wij feliciteerdenhem van harte met het resultaat.Wij hoorden enige uren later van een betonconstructeur, dathij juist opdracht had gekregen voor vaststelling en bereke-ning van de betonconstructie voor een belangrijk woningbouw-plan. Het is een onhebbelijkheid van ons, dat wij wel eensverband zoeken ook daar waar het niet is. In het onderhavigegeval bleek het echter om precies hetzelfde woningbouwplante gaan.Voelt U de kneep? Op het ogenblik, waarop de bindende prijsvoor de uitvoering van honderden woningen ter tafel ligt, ophet ogenblik, waarop met Burgemeester en Wethouders, methet Departement, met de betrokken aannemer de gunning te-gen die prijs in beginsel is geregeld, op datzelfde ogenblikmoet de betonconstructeur nog beginnen aan de berekeningvan de voor de calculatie uiterst belangrijke gegevens voorfundering en betonwerk.W^at moet men hiervan nu denken? Gokt de aannemer wil-lens en wetens? Speelt hij eenvoudig op ervaring, wat hem dantoch wel eens duur te staan kan komen? Zit er in de overigecalculatie-elementen zo veel ruimte, dat een tegenvaller of eenmeevaller er weinig toe doen? Het is maar griezelig!TERUG NAAR DE TIJD VANMAARTEN VAN ROSSUM?In ons kleine landje doen zich vrij onrustbarende splitsings-verschijnselen voor. Terwijl reeds jaren aan de Benelux wordtgedokterd, terwijl de burgerij vertrouwd raakt met gedachtenaan Europa's eenwording, terwijl in bepaalde gemeenten zelfsal geheime stemmingen aan die eenwording zijn gewijd, schijntNederland in kleine stukjes uiteen te vallen. Daar is de vraagof Amsterdam we! als hoofdstad mag worden beschouwd,daar is de ruzie tussen Rotterdam en Amsterdam over petro-leumhaven en overslagbedrijf, daar is (naar de woorden vanburgemeester d'Ailly) de dumping van de Utrechtse jaarbeursten detrimente van Amsterdam, daar is de aanschrijving vanhoger gezag aan de gemeentebesturen, dat het verboden is omoneerlijke concurrentie te bedrijven ten aanzien van het aan-trekken van industrieen. Enzovoorts.Wij hoorden op het beperkte territoir van onze maatschap-pelijke belangstelling het volgende verhaal. In een stukje Ne-derland waar buren een kwartier gaans van elkaar verwijderdwonen, liggen twee kleine landelijke gemeenten. Beide ge-meenten tellen verscheidene dorpen. In beide gemeenten ont-stond reeds jaren geleden een plan inzake de huisvesting vanbejaarden. In een van deze gemeenten werd de zaak serieusaangepakt. Een plaatselijke stichting onderzocht de mate vande belangstelling onder de bevolking. De gemeenteraad open-de een crediet ter bestrijding van de voorbereidingskosten. Insamenwerking met een landelijke instelling voor huisvestingvan bejaarden werd aan een vooraanstaand architectenbureauopdracht gegeven een plan voor een pensiontehuis te vervaar-digen. Terrein werd aangekocht. Schoonheidscommissies kwa-men in het geweer. Gedeputeerde Staten keurden de activi-teiten goed, getuige hun fiat op het raadsbesluit.Uiteraard bleven de activiteiten van deze gemeente niet ver-borgen voor de andere gemeente. Daar meende men dit nietop zich te mogen laten zitten. Derhalve 66k een plaatselijkestichting gecreeerd, 66k opdracht gegeven aan een evenzeervooraanstaand architect, het plan evenzeer aan de schoon-heidscommissie gezonden; natuurlijk ook aan Gedeputeerdeberichten en vertogen gezonden.Het gaat dus nu om twee tehuizen voor bejaarden. De gekozenbouwterreinen liggen minder dan vijf kilometer van elkaar.Men moet aannemen, dat er voor beide gemeenten slechtsplaats is voor een economisch te exploiteren tehuis. Nog inhet eerste stadium van voorbereiding is geprobeerd tot samen-werking te geraken. Zonder succes evenwel. Hoe de zaak zichnu verder ook ontrollen zal, vast staat, dat een van de beideplannen met al het werk daaraan verbonden voor niets zalzijn gemaakt.Wij stellen voor aan alle Nederlandse gemeenten volstrekteautonomie te verlenen. Wij geven elk gemeentebestuur inoverweging een eigen militie, burgerwacht of huurlingenlegerop de been te brengen. Dan komen er weer kansen voor man-nen als Maarten van Rossum W. S.Mededelingen van de Nationale WoningraadBand Jaargang 1953 van dit maandblad.Evenals dit de voorgaande jaren het geval was, stelt de N.V.tot Exploitatie van het Limburgsch Dagblad ook dit jaarwederom banden voor de jaargang 1953 ter beschikking.De banden worden thans uit voorraad geleverd, zodat menenkele dagen na de bestelling de band in huis heeft.Toezending volgt na overschrijving of storting van het ver-schuldigde bedrag op de girorekening nr. 35100 ten namevan de bovengenoemde N.V., waarbij men wordt verzocht ophet girostrookje te vermelden ,,Voor band(en) ,,De Woning-bouwvereniging".TEKST VAN DE OP 17 FEBRUARI 1954 AAN DELEDEN VAN DE NATIONALE WONINGRAAD GE-ZONDEN CIRCULAIRE.Betr.: Krotopruiming en huisvesting van bejaardenUit persberichten kunt U reeds weten, dat dezer dagen rege-lingen zijn verschenen, die de mogelijkheid openen tot hetverkrijgen van extra bijdragen in de exploitatie van wonin-gen, dienende ter vervanging van krotten en in de exploitatievan woningen of woongebouwen, dienende voor huisvestingvan bejaarden. Deze mogelijkheid tot het verlenen van extra-bijdragen is o.m. voorbereid door het aanbrengen van wijzi-gingen in het Woningbesluit, welke bij Koninklijk Besluitvan 11 November 1953 tot stand kwamen. Een aantal wijzi-gingen heeft louter betrekking op de noodzakelijke redactio-nele aanpassing en kan hier dus verder onvermeld blijven.Belangrijk is de vervanging van artikel 25 door een nieuwartikel, dat in hoofdlijnen de bijdrage-verlening voor de krot-opruiming regelt. In een nieuw artikel 25a geschiedt hetzelfdevoor de bijdrage ten behoeve van de huisvesting voor bejaar-den. Hier volgt de tekst van beide nieuwe artikelen:Artikel 25 Woningbesluit1. De bijdragen ter tegemoetkoming in de ongedekte jaarlijksekosten, veroorzaakt door de opruiming van krotten of de ver-betering van woningen, bedoeld in artikel 24a, onder 2?,worden in maximum toegekend tot een bepaald bedrag, zijndede helft van de geraamde ongedekte jaarlijkse kosten, ondervoorwaarde, dat de gemeente een gelijk bedrag bijdraagt. Tenaanzien van gemeenten, welker financiele toestand niet toe-laat de helft bij te dragen, kan Onze Minister van Weder-opbouw en Volkshuisvesting een bijzondere regeling treffen.Onze Minister is bevoegd in plaats van jaarlijkse bijdragen eenuitkering ineens van haar gekapitaliseerde waarde toe tekennen.2. De bijdragen ter gedeeltelijke voorziening in ongedektejaarlijkse kosten, voortspruitende uit de exploitatie van wo-ningen ter vervanging van krotten, bedoeld in artikel 24a, on-der 2?, worden alleen toegekend, voor zover een ten minsteeven groot aantal krotten wordt opgeruimd of blijvend aan debewoning wordt onttrokken, als nieuwe woningen worden ge-bouwd. Zij worden toegekend tot door Onze Minister vanW^ederopbouw en Volkshuisvesting te bepalen maximum bij-dragen voor een tijdvak van ten hoogste vijf jaren, aanvan-gende op het tijdstip, waarop de woningen voor be'woninggereed zijn, onder voorwaarde, dat de gemeente gelijke be-dragen bijdraagt. Van de mogelijkheid om de huur op eenlager bedrag te stellen, als bedoeld in artikel 24a, onder 2?,mag alleen gebruik worden gemaakt ten aanzien van perso-nen, die tot dusver niet een gelijkwaardige of een beterewoning bewoonden. De vaststelling van de huur geschiedt als-dan door het gemeentebestuur, volgens door Onze Minister testellen regelen. De jaarlijks uit te keren bijdrage is gelijk aande helft van het verschil tussen de huur, die uit de in artikel24b, eerste lid, bedoelde regelen zou voortvloeien, en de vast-gestelde huur.Artikel 25a Woningbesluit.1. De in artikel 24a, onder 3?, bedoelde bijdragen wordentoegekend tot een door Onze Minister van Wederopbouw enVolkshuisvesting te bepalen maximum bedrag voor een tijdvakvan ten hoogste vijftig jaren, aanvangende op het tijdstip,waarop de woningen voor bewoning gereed zijn, onder voor-waarde, dat de gemeente een gelijk bedrag bijdraagt. Van demogelijkheid om de huur op een lager bedrag te stellen, alsbedoeld in artikel 24a, onder 3?, mag alleen gebruik wordengemaakt ten aanzien van personen, die voldoen aan door OnzeMinister te stellen bepalingen omtrent hun leeftijd. De vast-stelling van de huur geschiedt alsdan door het gemeentebe-stuur, volgens door Onze Minister te stellen regelen. De jaar-lijks uit te keren bijdrage is gelijk aan de helft van het ver-schil tussen de huur, die uit de in artikel 24b, eerste lid, be-doelde regelen zou voortvloeien, en de vastgestelde huur.2. Onze Minister van Wederopbouw en Volkshuisvestingkan nadere voorschriften geven ter uitvoering van het bepaal-de in dit artikel.De nadere uitwerking van deze veranderingen in het Wo-ningbesluit is nu gegeven in een Wijziging van de Beschik-king Bijdragen Woningwetbouw 1950, waarvan U hierbij eenafschrift aantreft. Een toelichting op deze uitwerking is vervatin een circulaire van de Minister van Wederopbouw en Volks-huisvesting, waarvan eveneens een afschrift hierbij is ge-voegd.Ter algemene informatie willen wij gaarne enkele opmerkin-gen aan de officiele bekendmakingen toevoegen.KrotopruimingDe extra bijdrage ten behoeve van krotopruiming wordt, terekenen van de ,,bewoningsdatum" van de vervangende wo-ning af, verleend voor ten hoogste vijf jaren, met dien ver-voorarchitectuurenstedebouwMAQUETTESW. G. C. HOOHN'S MAQUETTE-STUDIOHoogstraat 22 -^ EINDHOVEN -- Telefoon 9872Met minder verf veel meer jarenGeen enkele verf is zo sterken na vele jaren nog zoglanzend, zo gaaf als juistTornol HS, de buitenverfop chloorrubberbasis. TornolHS is bovendien voordelig:met minder verf en minderman-uren veel meer jaren!PIETER SCHOEN & ZOON N.V. ZAANDAM . HOLLANDSchildersbedrijf^Het ZuidenVOORAL UWSCHILDERWERKtfHillevliet 129 - ROTTERDAM - Telefoon 77286-76221N.V. TUINBOUWINR. HARTLIEBAFD. TUINARCHITECTUURMeent 118 ROTTERDAM Telef. 115665'H' Begroten"M" Ontwerpeni^ Aanleggen"M" en OnderhoudvanGEMEENSCHAPPELIJKE-VILLA-FABRIEKS- E.A.TUINENstande, dat de extra bijdragc icder jaar met 20% wordt ver-laagd. Het is dus een ,,aflopende" bijdrage, die kennelijk debedoeling heeft om in een verloop van vijf jaar de ,,aanpas-sing" aan de normale huishuur voor de bewoners mogelijk temaken. Hoewel het element van ,,opvoeding", dat in deze re-geling op die manier is vervat, zeker moet worden gewaar-deerd, wil het ons voorkomen, dat er in de practijk moeihjk-heden zullen rijzen. Naar onze mening zal in een aantal ge-vallen, waarin de vervanging van krotten het meest urgent is,de aanpassing in een kort tijdsbestek van 5 jaar bezwaarhjktot stand kunnen komen.De extra-bijdrage wordt door het Rijk slechts verleend, in-dien bhjkens een raadsbesluit de gemeente bereid is een bij-drage tot een gehjk bedrag te verlenen. De toepassingsmo-gehjkheid hangt dus geheel af van de bonding van het ge-meentebestuur.De extra-bijdrage kan slechts worden verleend, indien vast-staat, dat de krotten ter vervanging waarvan de nieuwe wonin-gen tot stand komen, worden opgeruimd of blijvend aan debewoning worden onttrokken. In de officiele voorschriftenwordt niet aangegeven op welke wijze aan het Rijk de bedoel-de garantie moet worden geboden.Uit de wijziging van de Bijdragenregeling blijkt, dat de huur-verlaging als gevolg van de verlening van de extra-bijdrageaan bepaalde maxima is gebonden. Al naar gelang van degrootte der vervangende woning bedraagt de huurverlagingin het eerste exploitatie-jaar f 100,--, f 125,-- of / 150,^--.Van deze bedragen nemen dus het Rijk en de gemeente iederde helft voor hun rekening.Huisvesting van bejaardenVoor de huisvesting van bejaarden (zowel in afzonderlijkewoningen als in woongebouwen) kan --- ter verlaging vande normale huurprijs ^-- eveneens een extra-bijdrage in deexploitatie worden verleend. Leeftijd en inkomenspeil van debejaarde bewoners moeten aan bepaalde voorwaarden voldoen.Ook in dit geval geldt, dat Rijk en gemeente samen -- en welieder voor de helft -- de extra-bijdrage verstrekken.In tegenstelling tot de regeling voor de krotopruiming kanaan de regeling voor huisvesting van bejaarden terugwerken-de kracht worden verleend met dien verstande, dat op de ex-ploitatie van woningen of woongebouwen de Beschikking Bij-dragen Woningwetbouw 1950 ofwel de Beschikking Vermin-derde Bijdragen Woningwetbouw 1950 of 1950 I van toepas-sing moeten zijn.De extra-bijdrage omvat een bedrag van / 100,^-- per woningof per hoofdwoonvertrek van de woongebouwen. Dit laatsteinterpreteren wij z6, dat dus de prijs voor het bewonen vande woonvertrekken in de z.g. pensiontehuizen voor bejaardeneventueel met / 100,^-- per jaar kan worden verlaagd.Het is wel duidelijk, dat op de extra-bijdrage slechts aan-spraak kan worden gemaakt, nadat de exploitatie van wonin-gen of tehuizen is aangevangen. Pas dan immers weet menwelke bejaarde bewoners voldoen aan de criteria ten aan-zien van leeftijd en inkomen, zoals deze in de regeling zijnvermeld. In feite komt het hierop neer, dat men de extra-bij-dragen dus achteraf zal moeten aanvragen.Wellicht ten overvloede adviseren wij de besturen van diewoningbouwcorporaties, die hun aandeel in de krotopruimingwillen nemen of die op enigerlei wijze betrokken zijn bij dehuisvesting van bejaarden, over de toepassing van de thansgeboden mogelijkheden contact op te nemen met gemeente-bestuur of gemeentelijke diensten.Terwille van de volledigheid vermelden wij nog, dat in ver-band met de krotopruiming ook een verandering in de Premie-en Bijdragenregeling Woningbouw 1953 (voor de z.g. parti-culiere woningbouw) is aangebracht. Bewoners-eigenaars vankrotten, die zich een nieuwe woning willen doen bouwen,kunnen thans 30% van de normale premie extra ontvangen,alweer mits het krot verdwijnt en mits de gemeente de helftvan de extra-bijdrage voor haar rekening neemt.Uiteraard zijn wij gaarne bereid in concrete gevallen nadervan advies te dienen.Van deze gelegenheid maken wij gebruik om U er op te wij-zen, dat nog steeds geen uitvoering is gegeven aan de toe-zeggingen, welke de Minister in October 1953 aan de TweedeKamer deed inzake een toeslag op de normale bijdrage inverband met bijzonder hoge risico-verrekeningen (hoger dan12% van de bouwsom) en in verband met hogere rente dandie waarop bij de opzet van de exploitatie van woningwetwo-ningen redelijkerwijs kon worden gerekend. Het blijkt ons,dat vele gemeenten en woningbouwcorporaties met begrijpe-lijk ongeduld naar de inlossing van de gegeven toezeggingente dezer zake uitzien. Wij kunnen niet verklaren waarom hetzo lang duurt voor en aleer de officiele mededelingen hieroververschijnen.Verder maken wij er melding van, dat het bestuur van deWoningraad op 7 December 1953 aan de Minister van We-deropbouw en Volkshuisvesting heeft gevraagd te bevorde-ren, dat (ter vermijding van onnodig hoge huurprijzen) deexploitatie van de woningwetwoningen mag worden geba-seerd op het thans algemeen geldende rentetype. Men weet,dat het Departement berekening van 4% rente verlangt. Infeite leent men thans vrij gemakkelijk tegen een lager rente-type. Het ligt dus voor de hand, dat men ook in de exploitatie-opzet der woningen met dit lagere type rekening wenst te hou-den. Tot dusver heeft het bestuur van de Woningraad noggeen antwoord op de brief van 7 December 1953 ontvangen.Steeds gaarne tot Uw dienst verblijven wij,hoogachtend,NATIONALS WONINGRAADW. Scheerens, secretaris.BIJLAGE BIJ CIRCULAIRE VAN 17/2-'54.(Overgenomen uit de Nederlandse Staatscourant van_ 9 Febmari 1954)MINISTERIE VAN WEDEROPBOUW ENVOLKSHUISVESTINGWijziging Beschikking Bijdragen Woningwetbouw 19505 Februari 1954/no. 0204701 A/Afd. Juridische ZakenDe Minister van Wederopbouw en Volkshuisvesting,Gelet op de artikelen 25, tweede en derde lid, en 25a van hetWoningbesluit,Besluit:' Artikel IDe Beschikking bijdragen Woningwetbouw 1950 (Neder-landse Staatscourant 1950, no. 135) wordt als volgt gewijzigd:Na artikel 8 \vorden de volgende nieuwe artikelen ingevoegd:Artikel 91. De vaststelling van de huur op een lager bedrag, als be-doeld in artikel 25, tweede lid, van het Woningbesluit, ge-schiedt aldus, dat de huurverlaging voor het eerste exploita-tiejaar bedraagt voor woningen, geschikt voor de huisvestingvan:4 of minder personen, ten hogste f 100,^-- per woning;5 of 6 personen, ten hoogste f 125,-- per woning;7 of meer personen, ten hoogste f 150,^-- per woning.2. De ingevolge dit artikel vastgestelde huur wordt 5 maaltelkens na een jaar verhoogd met 20% van de voor het eersteexploitatiejaar vastgestelde huurverlaging.Vraagt onze scherp-geprijsde ojiertevoor grootverhruikers.INTERESSANTEIMPORT-AANBIEDINGENIN HET COURANTE GENRE.GROOTHANDEL INBEHANGSELPAPIERS'GRAVELANDSEWEG1-TEL.9470-HILVERSUMArtikel 10Indien de bewoners, wier inkomen aanleiding was tot het vast-stellen van de huur op een lager bedrag, de woning ontrui-men voor het einde van het tijdvak van vijf jaar, waarvoorde bijdrage is toegekend, wordt de bijdrage over het resteren-de gedeelte van dat tijdvak niet uitgekeerd.Artikel 111. De ingevolge artikel 24b van het Woningbesluit vastge-stelde huur kan ingevolge artikel 25a, eerste lid, van genoemdbesluit op een lager bedrag worden gesteld, indien:a. de bewoners de leeftijd van 60 jaar hebben bereikt, metdien verstande, dat, indien ten hoogste een kind in gezins-verband met beide, of met een der ouders samenwoont, dezeleeftijdsgrens ten aanzien van dit kind niet geldt;b. het inkomenspeil van de bewoners niet hoger ligt dan eeninkomen van / 2000,^-- per jaar voor in gezinsverband samen-wonenden of f 1300,^-- per jaar voor niet in gezinsverbandsamenwonenden.2. Voor de toepassing van het eerste lid wordt onder inko-men van in gezinsverband samenwonenden verstaan het in-komen van het gezinshoofd, vermeerderd met de helft vanhet inkomen van de overige gezinsleden.3. De in het eerste lid, onder b, genoemde bedragen kunnendoor de Minister van Wederopbouw en Volkshuisvestingworden herzien, met dien verstande, dat verlaging van de ge-stelde grens slechts in aanmerking zal worden genomen tenaanzien van bewoners, die de woning na de herziening be-trekken.4. De huurverlaging bedraagt per woning of bij woongebou-wen per hoofdwoonvertrek f 100,^-- per jaar.Artikel 12De bijdragen bedoeld in artikel 25a, eerste lid van het Wo-ningbesluit, worden slechts uitgekeerd, voor zover voldaan isaan de voorwaarden, gesteld in artikel 11.Artikel 13Ten aanzien van woningen of woongebouwen, die voor 15Februari 1954 gereed zijn gekomen, kunnen gedurende hetresterende gedeelte van het tijdvak, bedoeld in artikel 24b,tweede lid, van het Woningbesluit, alsnog bijdragen, als be-doeld in artikel 25a, eerste lid, van genoemd besluit, wordenverstrekt.BArtikel 9 (oud) wordt vernummerd tot artikel 14.Artikel IIDeze beschikking, die in de Nederlandse Staatscourant zalworden geplaatst, treedt in werking op 15 Februari 1954.'s-Gravenhage, 5 Februari 1954.De Minister van Wederopbouwen Volkshuisvesting,H. WITTEBIJLAGE BIJ CIRCULAIRE VAN 17/2-'54.MINISTERIE VAN WEDEROPBOUW ENVOLKSHUISVESTINGCENTRALE DIRECTIE VAN DE WEDEROPBOUWEN DE VOLKSHUISVESTINGAfdeling Financiele ZakenOnderafd. VolkshuisvestingNr MG 54-3Aan de GemeentebesturenOnderwerp; Bijdragen ingevolge de Woningwet voorwoningen ter vervanging van krotten en voor bejaar-denwoningen en woongebouwen.'s-Gravenhage, 12 Februari 1954Alhoewel in verband met de grote woningnood het tijdstipvoor een grootscheepse krotopruiming nog niet is aangebroken,bestaan in vele streken van het land dusdanig slechte woon-toestanden, dat althans een begin moet worden gemaakt methet opruimen van krotten.In vele gevallen zullen de bewoners van krotwoningen, die ja-DE WONINGBOUWVERENINGING die met haartijd meegaat, schildert of laat schilderen volgens hetTOKION H.S. SYSTEEMDe TOKION H.S.-producten zijn een overtuigend bewijs vande geweldige technische vooruitgang in de verfindustrie enhebben de volgende grote voordelen:a) Snellere werkmethode.b) Door enorme hechting op oude verflagen,grote slijt- en stootvastheid (belangrijk inkleine woningen).c) Door bestendigheid tegen zwakke zuren enz.uitermate geschikt voor keukens, douche-cellen enz.d) Zeer gemakkelijk te verwerken, hoge glansen betere vloeiing dan klassieke lakken.e) Het lage soortelijk gewicht en de hoge dek-kracht maken dat het TOKION H.S.-systeemniet duurder uitkomt dan de gewone klassie-ke methode, dusf) lage prijs.Vraagt onze uitgebreide brochure, ,,Belang-rijke besparing op alle binnenschilderwerk"We(l.BOONSTOPPEL&ZonenN.v.Lak & VernisfabriekenWADDINXVEEN TEL. K 1828 - No. 350"?~S.?-,-^i*nii.'(cllaal uif een der rafcb(aden)..Om een prijsverlaging te krijgenmoeten we het ook bij binnen-schilderwerk zoeken in een gehn-ger aantal verflagen.Bij de klassieke verven hebbenwe door onze jarenlange ervaringgeleerd, dat wij bij een geringeraantal verflagen niet die resultatenkrijgen als met het normale aantal,n.l. : gronden -- plamuren --schuurverven -- overgronden ofvoorlakken -- aflakken. Een verf-laag minder zal dit systeem ongun-stig beinvloeden.Willen we vereenvoudigen,met behoud van goede resul-taten, dan moeten wij hetook bij binnenschilderwerkzoeken in de toepassing vanmoderne, z.g. synthetischeverven.Bij de plamuurlaag ontstaat danal een verandering in de werkwijze.Een olieplamuur brengen we inniet al te dikke lagen op enschuren deze na drogen in degrondverf met een puimsteen vlak.Een moderne lakplamuur kunnenwe in dikkere lagen opbrengen,zodat we in^enplamuurbewerkingeen volkomen vlakke laag hebbenverkregen; na het drogen slijpenwe droog of in water vlak.Bij de verwerking van klassiekegrondverf hebben we altiid dezorgvoordeontstanekwaststreken;deze dienen we te verwijderen,wat extra tijd kost.Bij de moderne materialen hebbenwe na de vlakgeslepen plamuur-laag te doen met volkomen glad-vloeiende grondlakken. Er is hier-mee vlugger en voordeliger tewerken."teT'?i'^?X'*^, dan moeten wi) vooraiwetendatdc toegepaste materialenook aan de genoemde eisen vol-doen.Deze geeiste garantie zal ons degoede verffabrikant geven.'DAAROMhet geperfeetioneer^modertt^ tierf?y?tiProduct van:10 N.V. LAK- EN VERFFABRIEKENKIEWIETDEJONGLGRONINGENrenlang een lage huurprijs hebben betaald, niet tcrstond denormale huur voor een nieuwe woning kunnen betalen. Hetverschil tussen de huren van het oude krot en de nieuwe wo-ning is 20 groot, dat de krotbewoner -- zelfs al heeft hij eennormaal arbeidersinkomen -- een bepaalde overgangstijd no-dig zal hebben, om de nieuwe huurlasten in zijn consumptie-patroon op te nemen.De nieuwe bepalingen van het bij Koninklijk besluit van 11November 1953 (Stb. 517) gewijzigde Woningbesluit, teruitvoering waarvan in de Beschikking bijdragen Woningwet-bouw 1950 een aantal artikelen zijn ingevoegd, openen nu demogelijkheid om in de eerste jaren na het betrekken van denieuwe woning een bijzondere financiele tegemoetkoming teverlenen en aldus de overgang van de lage naar de hogerehuur te vergemakkelijken.De nieuwe regeling gaat er van uit, dat de huur van doorwoningbouwcorporaties en gemeenten te bouwen woningen,die ter vervanging van krotten zullen dienen, Uwerzijds opeen lager bedrag worden vastgesteld, dan uit artikel 1 vangenoemde beschikking zou voortvloeien.Het bedrag van de huurverlaging is echter gebonden aan eenbepaald maximum, dat afhankelijk is van de huisvestingscapa-citeit van de woning. Voor deze maxima moge ik U verwij-zen naar het nieuwe artikel 9 van de Beschikking BijdragenWoningwetbouw 1950. De op een lager bedrag gestelde huurzal jaarlijks zodanig moeten worden verhoogd, dat de be-woners na 5 jaren de normale, op grond van genoemd artikelvastgestelde huurprijs betalen. Het verschil tussen laatstge-noemde huurprijs en de lagere huur, die de voormalige krot-bewoners gedurende 5 jaren betalen, zal voor de helft dooreen bijdrage uit 's Rijks kas worden opgevangen, indien degemeente een gelijk bedrag bijdraagt.De vraag wanneer een bewoner geacht moet worden niet instaat te zijn de normale huur van de nieuwe woning onmid-dellijk te betalen, alsmede de vraag op welk bedrag de huur-verlaging, met inachtneming van het gestelde maximum, in elkconcreet geval dient te worden vastgesteld, staat ter beoor-deling van het gemeentebestuur.De redactie van artikel 25, tweede lid, van het Woningbe-sluit maakt het mogelijk, dat van de bevoegdheid tot hetvaststellen van een lagere huur ook gebruik wordt gemaakt tenbehoeve van personen, die geen krotbewoners zijn, doch diedoor het betrekken van een nieuwe woning een bestaandewoning voor voormalige krotbewoners vrijmaken. Indien be-doelde personen tot dusver niet een gelijkwaardige of beterewoning bewoonden dan de nieuw te bouwen woning en zijniet in staat zijn de normale huurprijs van de nieuwe woningonmiddellijk te betalen, zal ook aan hen een huurreductiekunnen worden gegeven op de wijze, welke hierboven is be-schreven. In dat geval zullen de voormalige krotbewoners, diehuurder worden van de door de hier bedoelde personen ver-laten woning, uiteraard de voile huurprijs van deze woningmoeten betalen. Deze prijs zal uiteraard lager zijn dan dievan een nieuw te bouwen woning.Het aanvragen en aanvaarden van de krotopruimingsbijdrage(Rijks- en gemeentelijk aandeei tezamen) zal moeten blijkenuit het raadsbesluit, dat als bijlage bij het formulier ,,Aan-vraag om toekenning van steun uit's Rijks kas ten behoeve vande bouw van Woningwetwoningen" moet worden gevoegd.Het rijksaandeel in de krotopruimingsbijdrage kan jaarlijks nade afsluiting van het exploitatiejaar van het desbetreffendewoningcomplex bij mij worden gedeclareerd, onder overleg-ging van een berekening, waaruit de samenstelling van ditbedrag blijkt. In het algemeen zal het niet nodig zijn een no-minatieve opgave van de bewoners met vermelding van dedoor hen betaalde huurprijzen bij te voegen. Ik behoud mijechter voor om, wanneer mij dit wenselijk lijkt, nadere inlich-tingen omtrent de berekening en de daaraan ten grondslagliggende gegevens te vragen.Indien de eerste bijdrage, verleend op grond van artikel 24a,onder 1?, van het Woningbesluit, een korter tijdvak dan eenjaar betreft, is er geen bezwaar de eerste declaratie van hetUabbelhardgebahken vloertegelsUAHDe TEOELVLOER die in elk huis pastDoor de talloze kleurnuances die tegelvloeren vandubbelliardgeDaKKen tegels mogelijk maken. istoepassing ervan ook bij de woningbouw altijdte preiereren.De grote hygiene, de onbeperkte levensduur, beteenvoudige onderboud. de vlakheid. bet zijn alleonbetwiste voordelen van dubbelbardgebakken te-gelvloeren.Publicatie van de Ned. Fabneken van dubbelbardgebakken vloertegeb:Alfred Regout & Co's Vloertegelfabrtek N.V., Maastricht, Fr. Roma-nusweg 2. tel. 5846.N.V. Ponelein- en Tegelfabriek ,,Mosa", Meerssenerweg338, Maastricht.tel. 4644.Tegelfabriek Schiedam N.V., Noordvestsingel 141, Schiedam,tel. 6842} en 66144.Rijksaandeel der krotopruimingsbijdrage betrekking te doenhebben op hetzelfde tijdvak. Daarna kan de declaratie vier-maal over een opeenvolgend exploitatiejaar lopen, terwij! ten-slotte de laatste declaratie een tijdvak zal omvatten, gelijk aan365 (366) dagen, verminderd met het aantal dagen, waaropde eerste declaratie betrekking heeft gehad.De nieuwe bepalingen maken tevens mogelijk, dat de huurvan bejaardenwoningen (waaronder begrepen woongebou-wen), waarvoor financiele steun uit 's Rijks kas is toegekendkrachtens de Beschikking verminderde bijdragen Woning-wetbouw 1950 en 19501 en de Beschikking Bijdragen Woning-wetbouw 1950, in bcpaalde gevallen op een lager bedrag wordtgesteld, dan uit de gewone regelen voor de huurbepaling zouvoortvloeien. Ter zake moge ik U verwijzen naar het nieuweartikel 11 van de Beschikking bijdragen Woningwetbouw1950. Deze huurverlaging is gefixeerd op een bedrag vanf 100,^-- per jaar per woning of, bij woongebouwen, perhoofdwoonvertrek. Ingevolge art. 25a van het W^oningbesluitzal het Rijk de helft van dit bedrag uitkeren, indien de ge-meente een gelijk bedrag bijdraagt.Van deze bevoegdheid tot vaststelling van een lagere huur kanUwerzijds slechts gebruik worden gemaakt, indien het inko-menspeil van de bejaarden een bepaald bedrag niet te bovengaat. Bewust is hier gesproken van het inkomenspei'/, teneindetot uitdrukking te brengen, dat niet het nauwkeurige bedragvan de inkomsten, doch het niveau van het inkomen aan degestelde grens moet worden getoetst en het voorts mogelijkte maken, dat niet elke kleine wijziging in het inkomen totgevolg heeft, dat de bewoners niet langer voor de lagere huurin aanmerking komen.Voor het aanvragen en aanvaarden van een bejaardenbijdragevoor woningen of woongebouwen, ten aanzien waarvan voor15 Februari 1954 dezerzijds toestemming tot gunning is ge-geven, dient mij een raadsbesluit te worden toegezonden.Het aanvragen en aanvaarden van de bejaardenbijdrage voorwoningen en woongebouwen, waarvoor op of na genoemdedatum toestemming tot gunning zal worden gegeven, is geheelgelijk aan hetgeen dienaangaande hiervoren is vermeld bij deprocedure voor de krotopruimingsbijdrage.Ten aanzien van het declareren van het rijksaandeel in de be-jaardenbijdrage moge ik U eveneens verwijzen naar hetgeente dezer zake is medegedeeld bij de procedure voor de krot-opruimingsbijdrage.Tenslotte wijs ik er op, dat de bejaardenbijdrage niet wordtuitgekeerd over een tijdvak, waarin de woning of het woon-vertrek leeg staat.De Minister van Wederopbouwen Volkshuisvesting,H. WITTEOVRALIN no. 1BINDMIDDEL VOOK VERFPASTA'So.a. in LOODWIT -- ZINKWIT enz.Zowel voor de moderne als de periodiekemethode.Vraagt advies bij:GELDERSE VERFCENTRALETelefoon 5502.APELDOORN11WEES Vraagt ook eens prijsopgaafNIETDOM! voor GLASHERSTELbijfa. L/. B L/O iVi DEN HAAGV. Ostadestraat 162-168 Telefoon 337703Wij zijn reeds leverancier van div. woningbouwverenigingenIn elk gebouw - in ieders huisgebruike men lak en verf van,,Het Schildershuis"N.W. BINNENSINGEL 30-33 DEN HAAG(n.ibij de Loosduinse brng) Tel. 33.49.18Afschrift .NATIONALE WONINGRAADWouwermanstraat 27,AmsterdamAmsterdam, 7 December 1953Zijne Excellentie de Minister van Wederopbouwen Volkshuisvesting,Van Alkemadelaan, 's-GravenhageNu het ter financiering van de woningwetbouw voor vrijwelalle gemeenten mogelijk is langlopende geldleningen af tesluiten tegen een rente lager dan 4% 's-jaars, verdient het,naar de mening van ons bestuur, alle aandacht, dat ingevolgevoorschrift van de Centrale Directie van de Wederopbouw ende Volkshuisvesting de berekening van de huurprijs voor denieuwe woningwetwoningen nog steeds op een rentevoet van4% is gebaseerd.Het is duidelijk, dat toepassing van bovenbedoeld voorschriftleidt tot hogere huurprijzen dan feitelijk noodzakelijk is. Naaralgemeen oordeel zijn de huurprijzen voor de nieuwe woning-wetwoningen verhoudingsgewijs hoog te achten. Het bestuurvan onze Raad is derhalve van mening, dat het aanbevelingverdient om gemeenten en woningbouwverenigingen in staatte stellen de annui'teiten voor grond- en bouwkosten te be-rekenen op basis van het rentetype, dat werkelijk geldt voorde leningen, welke ter financiering van de bouwplannen wor-den aangetrokken.Voor de mening van ons bestuur is te meer aanleiding, omdatde (enige malen op onderdelen gewijzigde) Beschikking Bij-dragen Woningwetbouw 1950 kennelijk op een rentetype van3i% is gebaseerd. Wij verwijzen in dit verband naar punt c.uit de circulaire van 26 Juli 1950, afd. Financiele Zaken, Nr.425069c/Bijdr., welke Uw ambtsvoorganger aan de gemeente-besturen deed toekomen. Het wil het bestuur van onze Raadonjuist voorkomen, dat een door tijdelijk ongunstige omstan-digheden ingetreden noodzaak tot berekening van annui'teitenop basis van 4% wordt gehandhaafd nu de thans geldendeleningsvoorwaarden weer ongeveer gelijk zijn geworden aandie, welke ten tijde van de uitvaardiging van de Bijdragen-beschikking 1950 golden.Voor het Bestuur van de Nationale Woningraad,; ', A. in 't Veld, VoorzitterW. Scheerens, SecretarisInhoudDe positie van de Woningbouw-corporaties ... 1Een tegenvaller 2De Haagse woningbouw-affaire 2Huurprijsverhoging met terugwerkende kracht? . . 4Wij hoorden 4Mededelingen van de Nationale Woningraad ... 6Dit orgaan wordt gezonden aan alle lezers van het Tijdschriftvoor Volkshuisvesting en Stedebouw.Leden van de Nationale Woningraad en van het Ned. In-stituut voor Volkshuisvesting en Stedebouw kunnen extraabonnementen nemen tegen de prijs van f. 1,-- per jaar.Voor hen, die niet zijn aangesloten bij Woningraad of Insti-tuut voor Volkshuisvesting, bedraagt de abonncmentsprijs(. 5,'-- per jaar.12'e ideeel engroot waterslot, waar-door kans op verdam-ping practisch is uil-geslolen.? gegarandeerd slankvrij? bovenplaat is door zijnalmelingen aangepastaan de vloerlegelljes10x10 cm.? de bovenplaat van geel-koper bevat grote sieu-ven waardoor het watersnel wegloopl.PROGRESsyphonpotale syphonpot voor de douche-vele andere doeleinden? mede door de grote komis verstopping practischonmogeliik.? ruime alvoer 1 'W.? door de grotere con-strucliekande,,Progres"syphonpot in ve!e ge-vallen gietijzeren schrob-putten vervangen? leverbaar met rechteen haakse uitlaat.FA. FRANS JELTESHOFSTRAAT10. GRONINGEN TEL K 5900 28118.27031TH. WOUTERS & Co* c-v,COMMISSIONNAIRS IN EFFECTEN EN MAKELAARSIN GELDLENINGEN(LID VAN DE VEREENIGING VOOR DEN EFFECTENHANDEL EN DEVERENIGING VAN BEMIDDELAARS BIJ KASGELD- ENANDERE ONDERHANDSE LENINGEN)AMSTERDAM (C) - HERENGRACHT 58TELEFOON No. 47070 {ONDER BEURSTIJD 10730)TELEGRAM-ADRES : WOUTCODOOR DE ZEER GESTADIGE UITBREIDING DER KRING VAN ONZEGELDGEVENDE VERBINDINGEN VERRICHTEN Wll REGELMATIGONZE BEMIDDELENDE FUNCTIE BIJ HET TOT STAND BRENGENVAN LENINGEN TEN LASTE VAN WONINGBOUWVERENIGINGEN,MET OVERHEIDSGARANTIE, ZOWEL MET EEN LANGE LOOPTIJD ALSMET EEN BEPERKTE LEVENSDUUR.HEBBEN THANS OP ZEER AANTREKKELIJKE VOORWAARDEN GELDENBESCHIKBAAR VOOR DE VERSTREKKING VAN GELDLENINGEN ONDERle HYPOTHECAIR VERBANDAANVRAGEN MET GEDETAILLEERDE GEGEVENSWORDEN GAARNE INGEWACHT.Orgaan van het Nederlands Instituut voor Volkshuisvestingen Stedebouw en van de Nationale Woningraad, waarin opge-nomen de mededelingen van de Rjjksdienst voor het NationalePlan, en tevens gewgd aan de WederopbouwFebruari 1954 35e Jaargang noAlphatexDE MODERNS MUURVERFvoor Binnen- en Buitenwerk.ALPHATEX is: Wasbaar.Regen- en weervast.Onverzeepbaar.Zuurbestendig.Onovertrefbaar.Zeer gunstig beoordeeld door T.N.O. te Delft.Vraagt techn. inlichtingen, Kleurenadvies en folder aan:VBRPFABRIBK ,,ALPHA"ALPHEN A./D. RUN -- TELEFOON 2192 - K 17204nieuweproducten:Preparaat voor het reinigen vangevels, natuursteen, enz.Product ter vergroting der plastici-teit van mortels en voorkoming vanontmenging.Bekistingsvloeistof voor sierbeton,(bindingsrem.).Isoleerstof tegen verfverzeping,roet- en lekkage-vlekken.LANG i Co. ^SE^Chemisch-Techiiische Bouwstoffen In-Nieuwe Keizersgracht 41-43AMSTERDAM - Telefoon 54103.LICHTDRUKKENHET ADRESC A. DE JONGMODERNE REPRODUCTIE-INRICHTINGtOLK NGESTR 15.IEL 2271 7-GRONINGENAbraham van Stolk & Zoonen n.v.ROTTERDAMPOSTBUS 1100TELEF. No. 35400OUTHANDELde dakbedekking teverzorgen doorN.V. V E R i V ONSchansweg 67# RotterdamTelefoon 82740VOOR KLEURIGE EN GENUANCEERDEHandvormsteenin vecht-, rijn- of lilliputformaat:Fa. Wed. Van Leeuwen & BoerSteenfabriek - Koudekerk aan de Rijn - Telefoon K1714-206AannemersbedrijfJ. SPANJERSBERGAmbachtsweg 23 -- Wateringen (Z.H.)Duizenden guldens winst door hetDe verstandige en spaarzame schilder werkt metCOPPERANT (koperprocede) spaart tijd en geld.Vraagt folders en kleurkaart overKLEUR-COPPERANTCOPPERANT - NORMAALCOPPERANT-KLEURLOOSaanFabrieR ,,HETr Y"AMSTERDAM GRASWEG 46 - TELEFOON 60523VoorGLASN.v. DORDTSCHE GLASHANDELKuipershaven 28-29-30 DORDRECHT Telefoon 7245Het adres voor SPECIALE BEGLAZINGSMATERIALEN.W.vandeKampDENHAAGRegentesselaan 187Telef. 399208Alles op het gebied vanMEETOEREEDSCHAPPENo.a. Waterpasinstrumenten, jalons, prisma's enz.Ook voor reparatie.Tijdschrift voorVolkshuisvesting en StedebouwOrgaan van het Nederlands Instituut voor Volkshuisvesting en Stedebouw en de NationaleWoningraad, Algemene Bond van Woningbouwverenigingen, waarin opgenomen de mede-delingen van de Rijksdienst voor het Nationale Plan, en tevens gewijd aan de WederopbouwRedactie: Mr H. W. Bloemers, J. Bommer, Ir H. M. Buskens, Jhr M. J. I. de Jonge van Ellemeet, B Merkelb