Juli-Aug. 1954He Jaargang ^ No. 7--8De W^oningbouwverenigingUitgave van de Nationale Woningraad, Algemene Bond van WoningbouwverenigingenVerschtjnt maandelijksAdres voor Redactie en Abonnementem Wouwermanstraat 27, Amsterdam Z., Tel. 724298 - 721421Adres voor Advertenties: Keizersgracht 188, Amsterdam C, Telefoon 49128Orde of wanorde ?De spanningen in de bouwnijverheid en de daardoor veroor-zaakte onmiskenbare tendenzen tot stijging van de bouw-kosten maken in de afgelopen maanden in vakkringen hetonderwerp van gesprek uit. Het accent van de beschouwin-gen hierover valt op de moeilijkheden, die zich openbarendoor een bepaald tekort aan geschoolde bouwvakarbeiders.Men wijst op de nadelige invloed, die dat tekort heeft, op deorganisatie van de bouwwerken. Men spreekt over de ,,zwartelonen", die vooral een stijging van de bouwkosten tot gevolgzouden hebben. Sommigen beweren zelfs, dat de zorg bij deuitvoering der werken veel te wensen overlaat, doordat dearbeiders zich weinig laten gezeggen. De schijnwerpers vande belangstelling zijn dus wel in het bijzonder gericht op dearbeidsverhoudingen in de bouwnijverheid. Afgezien van devraag of deze speciale aandacht aan alle kanten gerechtvaar-digd is -- tenslottc bedraagt de loonfactor in de kosten vaneen bouwwerk ca. 25% en een verhoging van deze factormet 10% levert dus een verhoging van de totale bouwkostenmet 2^% -- wil het ons voorkomen, dat het felle Hcht vande schijnwerpers, die op de arbeiders zijn gericht, andereverschijnselen, die met de bestaande spanningen verbandhouden, in het duister laat.Wij vangen de laatste tijd nog al eens geluiden op over eenverhoudingsgewijs vrij belangrijke stijging,van de materiaal-prijzen. Het is duideHjk dat de algemene loonsverhoging per1 Januari 1954 aanleiding heeft gegeven tot verhoging vanmateriaalprijzen, waarin immers een min of meer belangrijkeloonpost is gecalculeerd. Het is evenwel aan zeer sterke twij-fel onderhevig of met name de verhoging van de prijzen vooreen aantal bouwmaterialen evenredig is aan de verhogingvan de loonpost, die in de kostprijs van deze materialen isbegrepen. De metselbaksteen is ca. 10 gulden per duizendduurder geworden. De prijs van de dakpannen onttrekt zichongeveer aan een objectief oordeel. Het sanitair is vrij be-langrijk in prijs gestegen. Hout en staal delen in de hoog-conjunctuur. Deskundige zegslieden hebben ons verzekerd, datdeze prijsstijgingen slechts zeer ten dele gemotiveerd kunnenworden door de stijging van de lonen. Ze nemen als vast-staand aan, dat het duurder worden der genoemde materia-len ook, en misschien wel voor het grootste deel, zijn oorzaakvindt in het ontbreken .van iedere afzetmoeilijkheid. In debouwwereld hebben wij nog altijd te maken met een vraag,die het aanbod overtreft. Nu kan men betogen, dat de wetvan vraag en .aanbod zich niet of zeer moeilijk laat uitscha-kelen. Als de bouwbedrijvigheid hoger is opgevoerd, dan demateriele mogelijkheden toelaten, dan treden ongetwijfeldde hierboven gesignaleerde verschijnselen op. Dit openbaartzich tevens bij verschijnselen, die wij bedenkelijker achten,dan de officiele prijsstijgingen zelve. Er worden voor bouw-materialen buitengewoon lange levertijden gevraagd; er isgebrek aan metselbaksteen, aan kalkzandsteen, aan dakpan-nen, aan sanitair, Ons is verzekerd dat de aannemers vaakbinnen de voor hen noodzakelijke termijn onmogelijk kunnenslagen, als zij er op staan de officiele prijsnoteringen aan tehouden. Slechts door de verkoper een spoediger afleveringvan het materiaal met klinkende munt aantrekkelijk te ma-ken, slagen de aannemers er in tijdig hun bouwstoffen in deverlangde hoeveelheid op het werk te krijgen. Indien dit fu-neste bijverschijnsel zich inderdaad in vrij omvangrijke matevoordoet, zijn wij wel duidelijk op het hellende vlak aange-land. Als op de bouwmaterialenmarkt een soort van zwartehandel zich gaat ontwikkelen, dan is het laatste restje ordein deze bijzonder kwetsbare bedrijfstak verloren. Dan komenalle maatregelen, die betrekking hebben op de bouwprijzen,risicoverrekeningen, exploitatieopzetten, bijdragen- en pre-mieverleningen in de lucht te hangen. Dat wij openlijk dieverschijnselen moeten signaleren, bewijst eens te meer vanhoe grote betekenis het is het evenwicht tussen vraag enaanbod in de bouwnijverheid zo goed mogelijk te bewaren.Niemand trekt in twijfel dat juist in de bouwnijverheid grotenationale belangen aan de orde zijn. Het lijkt ons in het be-lang te zijn van ieder der bij de bouwbedrijvigheid betrokkenpartijen -- opdrachtgevers, aannemers, bouwondernemers, ar-beiders, fabrikanten en leveranciers -- langs grote en daartoegeschikte lijnen de orde in de bouwvakken naar vermogen tehandhaven. Wij verlangen beslist niet naar een overvloedvan detailregelingen, die onder de huidige omstandighedenslechts zouden leiden tot een stroom van kunstgrepen en ont-duikingen. Wij wensen wel een eventueel in overleg met hetbedrijfsleven en de georganiseerde opdrachtgevers te treffenmaatregel, die de omvang van de bouwbedrijvigheid inovereenstemming houdt met de materiele mogelijkheden.Men zal ons om deze wens niet kunnen en willen betichtenvan een overdreven zucht naar overheidsbemoeiing en regle-mentering. Niemand ontkent, dat schaarse goederen, die voorde gehele gemeenschap van grote betekenis zijn op de een ofandere verstandige wijze gedistribueerd dienen te worden.Er is een potentiele vraag naar bouwwerken van velerleiaard, die onmogelijk op korte termijn bevredigd kan wor-den. Dit te constateren is het aanvaarden van orde-maatre-gelen in het bouwvak.Om te voorkomen, dat pur sang theoretici in de economischewetenschap gaan schermen met begrippen als inkomen-ver-schuivingen e.d. (Drs. Derksen van het Verbond van Ka-tholieke Werkgevers vindt de wanorde in het bouwbedrijfniet zo erg, omdat tegenover de partij, die schade lijdt eraltijd een andere partij is, die er beter van wordt), willenwij nog opmerken, dat er ergens in onze samenleving gebie-den zijn waar de koude theorie dient te wijken voor hetwarme begrip van wat in het belang van de gehele gemeen-schap is. W. S.73Woningbouwverenigingen schijnen armer dan zij zijnHet is een rotsvaste gevestigde mening, dat woningbouw-verenigingen over het algemeen straatarm zijn, ook al bezit-ten zij straten vol huizen. Nu is het ook feitehjk zo, dat inde regel de stichtingskosten der woningen geheel en al doorde overheid worden voorgeschoten. Op de balans van eenbouwvereniging staan tegenover de debetposten aan woning-bezit de creditposten der van de gemeente geleende kapita-len. En het saldo is gelijk nul. Op grond van deze situatiestaan de woningbouwverenigingen te boek als instelhngen,die zich alleen dan enige uitgaven kunnen getroosten als zijeerst met de pet in de hand van het gemeentebestuur gun-stig bescheid hebben verkregen op haar verzoek om finan-ciele medewerking. Deze mening over de positie der bouw-verenigingen is zo breed verbreid, dat zelfs i)esturen vancorporaties, die heus wel een veer van de mond kunnen bla-zen, zich ongeveer als armlastig beschouwen, Deze menta-liteit kan-soms schadelijk zijn.Wij zijn de overtuiging toegedaan, dat de bouwverenigingenheus wel middelen ter beschikking hebben, die zij b.v. kun-nen aanwenden ten behoeve van wenselijke en nuttige ^voor-zieningen in of bij de woningen. Mogen wij hiervan eensenkele voorbeelden noemen?Uit ons archief van jaarverslagen van woningbouwcorpo-raties hebben wij een aantal van die verslagen doorgeno-men. Onze keus was volstrekt willekeurig en het financielebeeld, dat ons van deze verslagen tegemoet treedt, is dusvoor de verschillende corporaties ook zeer verscheiden. Af-gezien van deze verschillen blijkt echter uit bijna alle doorons willekeurig gekozen voorbeelden, dat in het ,,bedrijf"der bouwverenigingen middelen beschikbaar zijn, die niet indirecte zin worden gebruikt binnen het raam van de doel-stelling der corporaties.Voorbeeld 1: Een woningbouwcorporatie in de provinciemet in totaal circa 950 woningen.Deze corporatie heeft een kapitaal van rond f 25.000,^--, eenonderhoudsfonds van f 64.000,^--, een fonds verbeteringvolkshuisvesting van f 11.000,--, ruitenfonds van f 6.500,.--en aan waarborgsommen circa f 7.000,^. Aan de debetzijdevan de balans moet blijken of en hoe al deze middelen zijnbelegd. Wij constateren, dat er aan direct beschikbare mid-delen (niet rente gevend) aanwezig is een bedrag van ca.f 50.000,^--. Opmerkelijk is nog bij deze corporatie, dat opde balans een vordering op de gemeente voorkomt van ruimf 67.000,^-- wegens nog te ontvangen stortingen in het reser-vefonds, ex art. 24c van het Woningbesluit. Wanneer diegemeente tijdig aan haar verplichtingen jegens de corpora-tie zou hebben voldaan, dan zou deze reserve derhalve op decreditzijde van de balans moeten prijken en daartegenoverop de debetzijde een ongeveer gelijk bedrag aan beleggingen.Uit het voorgaande wordt intussen duidelijk, dat deze cor-poratie zonder enige twijfel direct vrij belangrijkc middelenzou kunnen vrijmaken, indien zij dat b.v. zou wensen voorhet aanbrengen van bijzondere voorzieningen. Op aard enexploitatie van deze voorzieningen zullen wij straks nog welterugkomen.Voorbeeld 2: Een woningbouwvereniging in een onzer grotesteden met een bezit van ca. 2000 woningen.Deze vereniging heeft aan door de leden in enigerlei vormbijeengebrachte middelen een bedrag van ca. f 10.000,^--,daarnevens is er een eigen reserve van ruim f 35.000,^--, eenonderhoudsfonds van ca f 70.000,^-- en een volkshuisves-tingsfonds van ruim f 10.000,^--\ Bovendien is er nog een re-serve voor bijzondere doeleinden van rond f 50.000,--.De debetzijde van de balans biedt een interessant beeld. Af-gezien van de schuldverhouding tegenover de gemeente inverband met de bouw van woningen heeft de vereniging74 van de gemeente te vorderen ruim f 67.000,--. Aan kasgel-den en saldi op verschillende bankrekeningen heeft deze ver-eniging liquide middelen tot een bedrag van f 275.000,^--.Haar effectenbezit bedraagt ruim f 22.000,--. Commentaaris hier overbodig. Ook deze corporatie zal zonder bezwaarmiddelen kunnen vrijmaken, indien zij deze zou wensen tegebruiken voor het aanbrengen van aanvullende voorzienin-gen in het woningbezit. 'Voorbeeld 3: Een bouwvereniging ergens in de provinciemet een bezit van 600 woningen.Fondsen: Onderhoudsfonds f 22.000,--, reservefondsf 18.000,--, waarborgsommen f 21.000,^--. Deze vereniging be-heert verder een afzonderlijke verenigingskas, waarvan |ezeggen valt, dat zij ruim f 6.000,-- bevat. Uit de balansblijkt, dat deze vereniging haar waarborgsommen afzonder-lijk heeft belegd op spaarbankboekjes, dat zij ca. 150 geysersals belegging heeft aangeschaft, maar dat zij verder in nor-male rekeningcourant-verhouding van de gemeente meer daneen ton te vorderen heeft. Ook hier dus vrij belangrijke li-quide middelen.Voorbeeld 4: Een bouwvereniging ergens in het Noordenvan ons land met ongeveer 900 woningen.Aandelenkapitaal f 9.000,--, algemeen volkshuisvestings-fonds f 2.000,--, onderhoudsfonds f 11.000, -- , waarborg-sommen f 4.700,^--'. Bij deze bouwvereniging speurt men opde balans vergeefs naar liquide middelen. Er zijn betrekke-lijk kleine bedragen belegd in een werkplaats, materialen-bergplaats, rijwielenbergplaats en voorraad materialen. Dezevereniging heeft vrij grote bedragen te vorderen van Va-dertje Staat. Er moet nog een oorlogsschade worden verre-kend tot een bedrag van een kleine f 20.000,^--; de rijksbij-dragen over het lopende boekjaar zijn niet tijdig betaald(ook f 20.000,-- ) en er prijkt nog als bezit een inschrijvingin het Grootboek voor de Wederopbouw.De positie van deze vereniging is dus bepaald minder gun-stig voor wat de liquiditeit betreft dan de verenigingen, diein de vorige voorbeelden zijn genoemd.Voorbeeld 5: Nog een corporatie in het Noorden met eenbezit van bijna 1500 woningen.Stichtingskapitaal zegge en schrijve f 100,--. Algemeenvolkshuisvestingsfonds f 146.000,^-- (bewijs van zeer zorg-vuldige exploitatie), waarborgsommen f 3.000,^--. Deze ver-eniging heeft bij de centrale kas van de gemeente een saldovan ruim f 160.000,^--. Ook hier dus ongetwijfeld middelen,die op verantwoorde wijze anders belegd zouden kunnenworden. , ',Voorbeeld 6: Een grote sterke vereniging uit een grote stad.Aandelenkapitaal f 380.000,^--, reservefondsen f 315.000,^--,onderhoudsfondsen f 200.000,^--, bestemming-reserves ca.f 30.000,-.Deze vereniging bezit aan liquide middelen in kas, bij banken op giro ruim f 560.000,--. Het effectenbezit omvat eenbedrag van f 70.000,--.Voorbeeld 7: Een andere grote vereniging uit een anderegrote stad.Inleggelden van leden f 75.000,^--, waarborgsommen vanniet-leden f 15.000,--. Op de spaarbank staat een bedragvan ruim f 26.000,^--, 't effectenbezit bedraagt ca. f 20.000,^--;aan premies voor glasverzekering is vooruit betaald ,eenbedrag van f 33.000,^--. Dit betreft alleen nog maar de vere-nigingsbalans. De corporatie, die hier in het geding is, heeftn.l. een balans, die betrekking heeft op de eigenlijke woning-exploitatie en een balans, die betrekking heeft op de eigenverenigingsmiddelen. De woningbalans laat ons nog zien,dat men aan vlottende middelen ca. f 16.000,^-- heeft en datmen effecten |ter belegging heeft tot een bedrag vanf 70.000,^--. Bovendien heeft men vrij veel geld belegd (meerdan een ton) in de aankoop van materialen voor onderhouden nieuwbouw. : ,Deze enkele willekeurige voorbeelden kunnen naar onzemening duidelijk maken, dat de woningbouwverenigingenzich soms armer gevoelen dan zij in werkelijkheid zijn. Wijkwamen op deze gedachte doordat een vrij kleine bouwvere-niging in een kleine gemeente ons om advies vroeg over hetvolgende plan.Men had de bewoners gevraagd of zij belangstelling haddenvoor de plaatsing van een gasgeyser met de daarbij beho-rende installatie. Men zou de bewoners voor deze voorzie-ning 65 cent per week in rekening moeten brengen. Op eenenkele uitzondering na gaven de bewoners te kennen, dat zijde voorgestelde voorziening gaarne zouden accepteren. Nustelde het bestuur van de vereniging voor de uitvoering vanhet gehele plan te financieren door f 15.000,-- van de ont-vangen waarborgsommen te beleggen en nog eens f 15.000,^--te onttrekken aan de exploitatiereserve, ex artikel 24c vanhet Woningbesluit, waarvoor, zoals bekend, toestemmingvan burgemeester en wethouders nodig is. Het bestuur vande vereniging had de exploitatie conservatief opgezet. Menging uit van een renteberekening van 3% (meer dan eenspaarbankboekje oplevert) en men zou het aan de reserveonttrokken bedrag in 4 jaar terug ontvangen. De tweede15.000 gulden, ontnomen aan de waarborgsommen, ioudenin een tweede periode van 4 jaar uit de exploitatie van degeysers worden verkregen, met dien verstande, dat men inde tweede periode van 4 jaar slechts 50 cent per week aande bewoners in rekening zou behoeven te brengen. Dit lijktons nu in de gegeven verhoudingen een uitstekend voor-beeld voor de wijze waarop het bestuur van een woning-bouwcorporatie de liquide middelen binnen het raam vanhaar doelstelling (verbetering van de volkshuisvesting) kangebruiken. Wij zijn er van overtuigd, dat tal van bouwvere-nigingen mogelijkheden om dit voorbeeld na te volgen, be-zitten, maar ook dat zij er, door de gedachte van het arm-zijn er niet toe komen voor de liquide middelen een anderebestemming te bedenken, dan een beleging bij spaarbank ofgemeente-ontvanger. Vermelding verdient nog, dat in hethierboven gegeven voorbeeld burgemeester en wethouderszich gaarne bereid verklaarden de door de bouwverenigingvoorgestelde belegging van de exploitatiereserve te accep-teren.Men hoeft waarlijk niet lang na te denken om tal van voorde hand liggende voorzieningen te ontdekken, die ten gerievevan de bewoners in onze huizen zouden zijn aan te brengen.Hierboven was reeds sprake van gasgeysers. Men kan ver-der denken aan vaste vloerbedekking, aan dubbele beglazing,aan tochtwering, aan bijverwarming, aan doelmatige inrich-ting van de douche-ruimten, aan een nieuwe voorziening, diein enkele gevallen reeds met veel succes is toegepast, t.w. hetLavet, annex electrische wasmachine. Hiermede is dit lijstjezeker nog niet uitgeput. Genoeg zij de besturen onzer bouw-verenigingen met nadruk te wijzen op de potentiele mogelijk-heid om meer te doen dan waartoe zij zich tot dusver wel-licht in staat achtten. W. S.OVRALIN no. 1BINDMIDDEL VOOR VERFPASTA'So.a. in LOODWIT -- ZINKWIT enz.Zowel voor de moderne als de periodiekemethode.Vraagt advies bij:GELDERSE VERFCENTRALE -- APELDOORNTelefoon 5502.Nog eens : De ,,Toe-pas" keukenCommentaar op onze artikelenIn het Mei-nummer van ,,De Woningbouwvereniging" werdeen artikel opgenomen omtrent nieuwe ideeen over keukens,die in Duitsland veel belangstelling ondervinden.Het verheugt ons dat wij daar commentaar op hebben ontvan-gen; het is een bewijs dat ons orgaan met aandacht wordtgelezen en dat niet alles wat wij schrijven zo zonder meerwordt aanvaard.Niemand minder dan architect Joh. Niegeman uit Bussum,leraar aan het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs teAmsterdam, zendt ons zijn reactie, die wij hieronder ongewij-zigd en onverkort opnemen.Een opmerking moet ons van het hart. De heer Niegemanvraagt ons waarom geen andere landen zijn genoemd, geenandere bronnen van informatie zijn gememoreerd en geenNederlandse fabrieken van keukens, te bouwen uit vastge-stelde eenheden, onder de aandacht zijn gebracht.In de eerste alinea van het bedoeld artikel hebben wij vol-doende uiteengezet, dat hetgeen daarna volgde, een Verta-ling van een artikel uit een Duits tijdschrift was, zodat wijin deze slechts de mening van de schrijver vertaald hebbenweergegeven. Hn.Geachte Redactie,Vergun mij hiermede te reageren op de publicatie vaneen keuken in no. 5 van Uw blad. De afbeeldingen vandeze op het eerste gezicht keurige, witgelakte kastjes enhet opschrift van het artikel verleiden tot nadere ken-nismaking.Dat moet wel iets bizonders zijn wat zo wordt aange-prezen. Of is er toch tussen tekst en afbeeldingen ietsniet helemaal in orde?Er staat, dat de keuken als werkplaats een eerste plaatsinneemt en dat aan het ontwerpen daarvan net zoveelaandacht besteed dient te worden als aan het ontwer-pen van een fabriek. En vervolgens, dat de ontwerpersvan de keuken ervan zijn uitgegaan dat ,,de huisvrouween doelmatige en aan de practijk getoetste keukenmeu-bilering moet worden gegeven, die zowel in oude als innieuwe woningen zal kunnen worden aangebracht. Hier-bij dient de wenselijkheid inzake doelmatigheid, netheiden vereenvoudiging van arbeid in ieder opzicht te wor-den verwezenlijkt." Ik wil niet verder citeren, hoeweldat wat nu nog volgt daartoe wel lokt, want het klinktallemaal zo goed en juistDe zoeven door mij geciteerde gedachte is niet nieuwoverigens, in 1928 ontwierp de architect-huisvrouw mevr.Lihotzky in de onder leiding van Stadtbaurat Ernst Mayin Frankfort gebouufde w^oonw^ijken de keukens, waarinvoor het eerst de volgorde en afmetingen der werkvlakkenbewust werden bepaald naar de volgorde der handelingen.Dit voorbeeld werkte stimulerend en was het begin vaneen nieuwe ontwikkeling op dit gebied.Het is dus niet helemaal juist de landen Zweden, Zwit-serland en Amerika te noemen als de landen waar men hetal lang vanzelfsprekend vond aandacht aan het verlichtenvan de arbeid van de huisvrouw te besteden; ook ons landmoet hierbij worden genoemd en Italic, Frankrijk, Tsje-cho-Slowakije en Engeland. Ik wil herinneren aan eenboek over keukens, dat werd geschreven door Coen Lim-perg (onze door de Duitsers gefusilleerde collega), aaneen speciaalnummer van de Domus-uitgeverij te Milaan,waarin vele voorbeelden van Italiaanse keukens en aanhet speciaalnummer van I'Architecture d'Aujourdhui,waarin niet alleen prachtige voorbeelden van keukenuit- 7576rustingen staan, doch ook voortreffelijke analystische stu-dies. En misschien is het overbodig, maar toch wil ik ooknog even wijzen op de in vele opzichten voortreffelijkeBruynzeel-keuken-combinaties, de Nanninga-keuken en deEzo-keuken, alien ontstaan in samenwerking met Neder-landse architecten. Waarom deze niet genoemd? Ik kanmy voorstellen dat U bekendheid veronderstelt of zo cri-tisch tegenover dit alles staat dat U er maar liever niet aanherinnert. Ik veronderstel het laatste, aangezien U ergensverderop in Uw artikel schrijft dat de keuken, die U toont,de keuken der toekomst is.Vergun mij deze toekomstkeuken eens critisch te bekijken.Laat ik beginnen met de afb. op pag. 46 bovenaan. Er istotaal geen volgorde van de meest voorkomende handelin-gen te bekennen, zoals o.a. schoonmaken, spoelen, toebe-reiden, koken, opdienen, afwassen, opbergen. Waar is bv.de berging der vuile ingredienten, groenten en aardappe-len? Waar wordt gespoeld? U zult misschien antwoordendat de gootsteen zich ergens aan de andere twee wandenbevindt. Dit is wel zeer waarschijnlijk. Moet dan de aanhet werk zijnde huisvrouw maar heen en weer dribbelen?Is dat rationalisatie? Is dat vereenvoudiging van arbeid?Waar blijft het afval? Eerst dacht ik dat daarvoor eensleuf in de aanrecht was gemaakt, maar ik geloof dat dezegemaakt is voor de ontluchting van het agregaat voor deijskast. Ook dat lijkt me niet erg practisch, want hoe voor-kom je dat daar vuil in terecht komt, of nattigheid? U zultmisschien opmerken dat men niet onder de kastjes groentegaat staan schoonmaken, maar aan de tafel bij het raam,goed, maar hoe is het dan in de combinatie zoals op af-beelding op pag. 47 onderaan getoond wordt? Wanneerhet eten toebereid wordt aan het werkvlak bij het raam,dan bevinden de glasschuitjes zich wel erg ver weg en zijnzeer onpractisch te hanteren. Gaat U maar eens preciesna hoe de beweging van de arm en van de hand is en hoeongelukkig men de bakjes uittrekt en weer inschuivenmoet. Nu denk ik nog maar niet aan het hanteren met delinker of met de rechterhand. Dit niet in betrekking totlinks of rechtshandigheid, maar eenvoudig aan het feit datmen misschien in een kom staat te roeren met de rechter-hand en nu wat bloem moet toevoegen, al roerende, en datbloem bevindt zich toch zeker in een van die schuitjes?Ook denk ik niet aan het feit, dat de huisvrouw misschienzit te werken. Dan moet ze opstaan en stoot zich aan dekanten van de kastjes waar ze met haar benen tussen zit,want kijkt U maar, breed is het daar niet! Het bukken enhoogreiken wordt haar ook niet bespaard! Hoe bereikt zede zich in een hoek bevindende bovenkast? Klimt ze daar-toe op de aanrecht? En waar moet ze een overkokendepan, die op de zich links bevindende platen staat heenschuiven? Kan niet. Dus optillen en over de andere pan-nen naar rechts plaatsen. Handig is dat. Gordijntjes was-sen wordt de huisvrouw ook niet bespaard! Ze hangenzelfs in de slagroom of sla, wanneer ze niet oppast.Maar laten we nu afbeelding 2 eens gaan bekijken. Daaris niets positievers van te zeggen. Het bruikbaar(?) ma-ken van de dode hoek, die ontstaat, wanneer men kastjestegen twee haaks op elkaar staande wanden plaatst is eenoplossing die niet nieuw is. Een vondst, als U wilt, maargeen mooie, want er blijven nog dode hoeken over waaralleen muizen zich thuis zullen voelen en ook hier wordtde huisvrouw het bukken en reiken en zoeken niet be-spaard. En maar draaien Of, is het geen cylinder,zoals weleens is toegepast en alleen maar een wegdraaienddeurtje met een kwartkastje? Maar, hoe het zij, ideaalis het beslist niet.Afbeelding 3, pagina 47 bovenaan: de glazen schuitjeshangen nu goed. Ook is het prettig iets uit de ijskast temoeten halen, men kan dit doen zonder te bukken. Maar...hoe komt de huisvrouw in het kastje boven de ijskast? Enwaar is het water? En hoe zal de huisvrouw zich voelenwanneer zij daar tegen die wand, tussen die kastjes, methet licht links achter zich staat te werken! U zult mis-schien zeggen: ,,muggenzifterij, het is toch mogelijk eenraam in die wand te hebben". Daar zou ik dan op willenantwoorden dat de gepubliceerde foto toch maar deze situ-atie toont en dat deze dus ook als een mogelijkheid wordtaanbevolen. Onmenselijk, mijne heren.Nu afbeelding 4; Hier is duidelijk te zien dat de huisvrouwhet dribbelen niet bespaard wordt. Voor het raam zit (hetkan dus ook plezierig) zij het een en ander schoon te ma-ken. Nu spoelen. Daarvoor moet zij naar de andere kantlopen, want de afstand is zeker wel 1.70 mtr. of meer.Mevr. Lihotzky maakte haar keukentje zo breed dat dezittend werkende vrouw zich met, resp. op haar draai-stoeltje kon omdraaien en aan de andere aanrecht zittendverder kon werken. Zou ze staande werken, dan behoef-de ze zich alleen maar van de ene voet op de andere tewiegen, zich daarbij omdraaiende. Gemakkelijk en pret-tig. Een afstand van 1.10 mtr. is redelijk en aangenaam.Men kan van de ene kant naar de andere wiegen en tochis de afstand voldoende om iemand die staat te werken,te passeren. Maar ook dan is het nog niet juist het werk-vlak te scheiden van het Avater. Maakt U eens een werk-schema'tje: voorbereiden, spoelen, in de pan doen, opzet-ten, opdienen. Wat een heen en weer gedrentel! En dandie ijskast weer zo laag, dat de huisvrouw op de knieenmoet gaan zitten. Sceptisch moet men ook staan tegenoverhet plaatsen van schuifdeurtjes boven het water. Wanneerer afgewassen wordt dan zal het condensatiewater langsde deurtjes in de gleuven lopen en wat dan?Tenslotte afbeelding 5: ach, ik behoef het al niet meer teherhalen, want dat wordt het. Bukken, hoogreiken, waterniet bij het werkvlak enz. Het wordt vervelend en triest.Nee, de keuken der toekomst zal er heel anders uit moe-ten zien. Er zitten natuurlijk heel wat problemen aan vastdie wij nog niet onder de knie hebben. Ik denk bv. aande moeilijkheid om continuiteit van handelen in overeen-stemming te brengen met de noodzaak te normaliseren enstandaard-elementen te vervaardigen die tegen een lageprijs te leveren zijn en overal passen. Ook de grootte vaneen gezin en de steeds meer van elkaar verschillende wij-zen van maaltijden toebereiden bemoeilijken een goede enspoedige oplossing van het probleem. Ik denk hierbij nogmaar niet aan de meer persoonlijke opvattingen betref-fende het wonen en dus ook het toebereiden en nuttigenvan maaltijden als levensvorm, waarmede verband houdtde wens een eetkeuken of een woonvertrek te hebbenwaarin men ook eten voorbereiden kan. Zie in dit verbandbv. de publicatie op pag. 8 van het eerste nummer vandit jaar van het tijdschrift Goed Wonen. Hiermede hangtvanzelfsprekend samen het probleem van de woning-bouw, respectievelijk de plattegrond, want eigenlijk: eenideale toekomstkeuken kan pas gemaakt worden in eenideale plattegrond, lees woning.Ten besluite zou ik nog gaarne het volgende willen op-merken: men leest en hoort tegenwoordig zo vaak overdoelmatigheid efficiency, ,,wetenschappelijk gefundeerd",,,op grond van diepgaande studie" enz. enz. Hieroverkan men misschien glimlachen wanneer men dit in adver-tenties tegenkomt; men weet immers dat velen niet be-stand zijn tegen de argumentaties van de marktkoopman.Juist omdat deze woorden bezig zijn gemeengoed te wor-den, moeten wij er, geloof ik, in publicaties voor vakmen-sen vooral, bizonder voor waken deze begrippen niet totnietszeggende phrasen te maken en slechts dan te gebrui-ken, wanneer er gegronde reden voor is.U dankende voor de verleende plaatsruimte, hoogachtend,JOH. NIEGEMAN, architect.^'.^s^^^TOILET- ^N W.S>^^CHEBAD . ^^'^^^z-.t(v\wA^^vvi\v?v^^-HETEEN PRODUCT VAN(hyuetVRAAGT GEGEVENSOVER HET LAVET AANDE OCRIETFABRIEK N.V.BAARN TELEFOON:K 2954-3641 (4 LIJNEN)nDe woningnood is groter dan U denktOnder dit opschrift -- een variant op een veelgebruikte slag-zin -- willen wij even iets van het waas van verwarrende cij-fers over de woningnood wegvagen. De gissingen omtrenthet beeindigen van de strijd tegen deze, een van de ergsteplagen van de naoorlogse tijd, lopen nogal uiteen. Degenen,die dringend om een woning verlegen zitten en -- horendvan lange wachttijden bij woningbouwverenigingen en niet-afnemende lengten van lijsten van urgentieverklaringen bijgemeentelijke huisvestingbureaux -- hun vruchteloos en veeltijd in beslag nemend zoeken staken, zijn maar al te zeer ge-neigd de pessimistische geluiden, die vooral in de grote stedenklinken, te aanvaarden. Anderen, die het geluk van een eigenonderdak kennen en zulks '-- terecht -- als iets vanzelfspre-kend beschouwen, lezen over woningnoodcijfers heen en mochtin hun omgeving dit onderwerp ter sprake komen dan wijzenzij op de na de oorlog bereikte resuhaten, op de iets minderstringente bepalingen van toewijzing van woningen door over-heidsinstanties en eigenaren en trachten de immer weer op-nieuw teleurgestelde woningzoekenden een hart onder de riemte steken.Hoe dan ook, cijfers en statistieken zijn niet zo welsprekendals het noemen van feiten en om U een idee te geven dat het(althans in de grote steden) met de woningnood nog steedsschrikbarend gesteld is, resumeren wij wat aangaande eenenkel geval in de gemeenteraad van Utrecht in de afgelopenmaanden is besproken. Aan de stukken van burgemeester enwethouders van Utrecht aan de raadsleden ontlenen wij hetvolgende:In de voormahge gemeente Zuilen werden in December 1952bij raadsbesluit een 12-taI woningen, in een complex bijeen-liggend, onbewoonbaar verklaard. Gedeputeerde Staten heb-ben, nadat tegen dit besluit door belanghebbenden voorzie-ning was gevraagd, de onbewoonbaarverklaring van een twee-tal van deze woningen ongedaan gemaakt en waar zij thans,bij de grenswijziging in gebied zijn gelegen dat aan de ge-meente Utrecht is toegevoegd, werd door Gedeputeerde Statende gemeenteraad van Utrecht gevraagd, welk standpunt zijmet betrekking tot bovengenoemde onbewoonbaarverklaringinnam.Uit een terzake ingesteld onderzoek is gebleken, dat het hierom eenkamerwoningen gaat, die tevens een zolder,een uitgebouwd keukentje en een buitenprivaat bevatten. Hetdrink- en wevkwater wordt verkregen uit een gemeenschap-pelijk tappunt. hetwelk op het achterterrein gelegen is. Dekappen zijn beschoten en in de woningen is geen lekkage o[hinder van vocht geconstateerd,Alhoeweldetoestand en d e in d el in g vand e woningen weinigaantrekkelijk is, k o m thet burgemeester en wethouders van'Utrecht niet noodzakelijk v o o r, dat z ij n uterstond reeds v o o r bewoning ongeschiktwarden verklaard, vooral niet omdat hetdoor d e zeer ernstige woningnood in heta I g e m e e n nietmogelijk is onbewoonbaar-verklaring t e bevorderen, z ol an g nog geenvoldoende betere woningen b e s c h i kb a a rz ij n.Burgemeester en wethouders stelden de raad voor Gedepu-teerde Staten te berichten, dat geen redenen aanwezig zijnhet besluit van de raad van de voormalige gemeente Zuilente handhaven, omdat deze woningen, in vergelijking met an-dere soortgelijke woningen in dichtbebouwde wijken inUtrecht, geacht moeten worden nog in redelijk bewoonbarestaat te verkeren.De raad hield het voorstel aan en vroeg de Fabricagecommis-sie uit haar midden zich over deze kwestie te beraden. De78 commissie meende het voorstel van burgemeester en wethou-ders niet te kunnen steunen, zulks echter om de navolgendespeciale reden, nl. dat bij afbraak der overige onbewoonbaarverklaarde woningen het om technische redenen welhaast on-mogelijk zal zijn de beide woningen, waarom het hierbovengaa,t te handhaven.Burgemeester en wethouders stellen dan voor GedeputeerdeStaten dienovereenkomstig te berichten.Cmmentaar op het bovenstaande past ons niet. Wij wetenmaar al te zeer hoe de steeds in belangrijkheid groeiende stadUtrecht, met zijn vele hoofdkantoren van nationale bedrijvenen zijn zich uitbreidende Industrie, ernstig met woningnood tekampen heeft, waarvan het aangehaalde feit wel een sprekendvoorbeeld is.Integendeel, wij zijn er van overtuigd dat Utrecht met zijnvoortvarend stadsbestuur op allerlei wijzen zal trachten deeuvelen der woningnood met kracht te bestrijden en wij wen-sen het gaarne daarmede alle succes toe! Hn.Wij hoorden:Woningen met ,,ingebouwde" wasmachineIn Diemen aan de Prinses Irenestraat, heeft de R.K. Wo-ningbouwvereniging ,,Het Oosten" uit Amsterdam, onderarchitectuur van de heer L. Peters een complex woningengebouwd, die alle zijn voorzien van een electrische was-installatie, Ongeveer een half jaar geleden zijn deze wonin-gen betrokken en als U thans de huisvrouwen vraagt naarhun ervaringen krijgt U een opgetogen verslag van paradij-selijke huishoudvoering. ,,Ik zou me geen raad weten als ik'm zou moeten missen", verzuchtte de moeder van een jong ge-zin van drie kinderen, toen een dezer dagen de Amsterdamsewethouder voor de volkshuisvesting, mr R. van den Bergh,en de directeur en de onder-directeur van de GemeentelijkeWoningdienst de heren Alozery en Van Marlen, daartoe meteen aantal vertegenwoordigers van Amsterdamse woning-bouwverenigingen, door de voorzitter van Het Oosten, deheer Th. de Groot uitgenodigd, dit laatste snufje van modernwonen kwamen kijken.De woningen in dit complex zijn, zoals dat na 1945 is voor-geschreven, alle uitgerust met ,,een ruimte, geschikt voorwashandelingen", in dit geval een wascel met 'n zogenaamd,,lavet". In de diepe wasbak, waarboven de sproeier van eenhanddouche is aangebracht, kan met een eenvoudige hand-greep in de afvoeropening een ,,wasbeweger" worden ge-stoken. De warme en koude kranen erboven leveren het wa-ter en binnen de minuut kan dan de ,,wasmachine", die dooreen boven in de eel gemonteerd motortje wordt gedreven,door middel van een trekschakelaar in beweging worden ge-bracht. Het bijzonder practische van deze inrichting is, datze geen plaatsruimte inneemt, dat de watertoevoer zich di-rect boven de lavetkom bevindt, dat de afvoer onmiddellijkis gekoppeld en dat zowel het weken als het spoelen van dewas in dezelfde lavetkom kan geschieden.Na afloop van de korte excursie bleek bij de gemeentelijkeautoriteiten en de vertegenwoordigers van de woningbouw-verenigingen voor deze ingebouwde wasmachine grote be-langstelling te bestaan. Wij twijfelen er dan ook niet aan,dat binnen niet al te lange tijd ook Amsterdamse woningblok-ken op een soortgelijke wijze zuilen worden uitgerust.(Overgenomen uit ,,Onze Woning", het maandbladvan de Vereniging Bouwmaatschappij tot Verkrijgingvan Eigen Woningen).Dubbelhardgebahken vloertegelsDe TEOELVLOER die in elk huis pastDoor de talloze kleurnuances die tegelvloeren vandubbelliardgebakken tegels mogelijk maken. istoepassing ervan ook bij de woningbouw altijdte pretereren.De grote hygiene, de onbeperkte levensduur. beteenvoudige onderboud. de vlakbeid. bet zijn alleonbetwiste voordelen van dubbelbardgebakken te-gelvloeren.Puhlkatie van de Ned, Fahrieken van dubbelhardgebahken vloertegels:Alfred Regoul & Co's Vhertegelfabriek N.V., Maastricht, Fr. Roma-nusweg 2, tel. }846.N.V. Porselein- en Tegelfabnek ,,Mosa", Meerssenerweg 5S8, Maastricht,tel. 4644.Tegelfabnek Schiedam N.V.. Noordvestsingel l4l, Schiedam,tel. 68423 en 66144.PHOENIX-DEURENvoor woningbouwUit Persbericht nr 16 van hetMinisterie van Wederopbouwen Volkshuisvestinig:Natuurlljk behorenhiertoe ook dePHOENIX-DEUREN,DE PHOENIX" N.V. - BARNEVELDFabrikante van Hard-Board en fineer-celdeurenTelefoon 314De verf waar U op wachtte.....IS ER!Synthetische Muurverfvoor BINNEN- en BUITENWERK? Verzeept nooit; kan op vers werk? Dekt in 1 X op steen, cement, be-ton, zacht board, pleistera Ademt en is schimmelvrij? Ongekende hechting,ook op oude olieverflagen? Kan over teer, carbolineum? Een bewerking op nieuw werk? Voordelig per m^Enorme mogelijkhedenVerbluffende resultatenVraag alles wat U weten wilt bijARTEKOBIN PRODUCTENGROTE BICKERSSTRAAT 53 - AMSTERDAM-C.Telefoon 4570079De algemene ledenvergadering van de NationaleWoningraadLaudatoris temporis acti! De mens is van nature geneigd hetverleden te verheerlijken. Die neiging zal dan ook wel be-trekking hebben op het oordeel, dat men zich nu vormt overalgemene ledenvergaderingen van de Nationale Woningraad,die in het verleden werden gehouden. Dat het desondanks uitveler verzekering blijkt, dat de onlangs te Rotterdam gehou-den ledenvergadering het van verscheidene voorgangsterswint, stemt tot grote voldoening. Er waren inderdaad eenaantal omstandigheden, die deze vergadering tot een goedebijeenkomst mochten stempelen. Een groot en belangstellendbezoek (op de Vrijdagmiddag meer dan 700 aanwezigen!);een uitstekend referaat van de Heer Bommer; een interes-sante en door de afwisseling ook bijzonder aantrekkelijkevertoning-annex-causerie door de Heer Zuiderhoek; een vaaklevendige gedachtenwisseling; een goede stemming en eenprettig onderling contact. Over al deze zaken een enkelwoord.De voorzifter spreekt de openingsrede uit.Gespannen aandacht.80Het is uiteraard verheugend, dat meer dan 300 leden van deWoningraad afgevaardigden ter vergadering zonden. Min-der prettig was het, dat de zaal maar net-an (en op de Vrij-dagmiddag zelfs niet) ruimte bood aan alle bezoekers en datde volte en de verduistering een meer dan tropische tempe-ratuur veroorzaakten. Laten we zeggen, dat wij op een z6overweldigende belangstelling niet hadden gerekend en datbovendien in Rotterdam bezwaarlijk de beschikking kanworden verkregen over zaalruimte, die voor de omvang vanonze vergadering precies zou passen. Er is voor een volgendemaal in ieder geval wat te verbeteren overgebleven! Ter ver-mijding van misverstand zij hier opgemerkt, dat het volijverigeRotterdamse comite van ontvangst voor de keuze van dezaal geen enkele schuld treft. Dit comite heeft de organisatieop voortreffelijke wijze verzorgd. Ieder, die wel eens met deontvangst van een ,,congres" te maken heeft gehad, weet water voor komt kijken. Dat de bezoekers van al deze problemenvrijwel niets hebben bemerkt, getuigt van vlotlopende gangvan zaken.Men laat zich het wel smaken.Nu van jaar tot jaar het aantal bezoekers aan de algemeneledenvergaderingen toeneemt, rijst o.i. toch wel de vraag of20 massale bijeenkomsten wel geschikt zijn voor de bespre-king van ,,huishoudelijke aangelegenheden". Op die vraaggaan wij hier verder niet in; het zal echter goed zijn als hetbestuur zich met dit probleem eens bezighoudt.Het beste comphment voor de Heren Bommer en Zuiderhoekis wel de gespannen stilte, waarmede de vergadering hunuiteenzettingen heeft aangehoord. De Heer Bommer gaf opde hem bekende heldere manier zijn deskundig oordeelover ons ,,woningpeil"; de Heer Zuiderhoek vertoonde zijngeraffineerd-mooie kleurenfoto's en lichtte zijn projectiegeestig toe. Pas na afloop van de vergadering kwam mentot de ontdekking hoe warm het in de zaal wel was!Over de verdere agendapunten is geanimeerd van gedachtengewisseld. Het is bijzonder plezierig, dat er vanuit de zaalbelangstelling blijkt voor wat er aan ,,huishoudelijke" op deagenda prijkt; het is daarenboven verheugend, dat over hetalgemeen een zakelijke bespreking de aandacht van de zaalgevangen kan houdcn. Voor ons was het natuurlijk van ge-wicht, dat het belangrijke voorstel inzake de contributie-ver-hoging zonder oppositie werd aanvaard. Enkele vertogen vanvertegenwoordigers van grote bouwverenigingen, die de ,,so-lidariteit" ook in financieel opzicht wensten te verstaan, heb-ben ons goed gedaan. Het bestuur van de Woningraad is nude verantwoordelijke taak opgelegd van de ruimer geldmid-delen een voor de leden zo goed mogelijk gebruik te maken.Binnenkort verschijnt een gedrukt stenografisch verslag vanhetgeen die twee dagen in onze algemene ledenvergaderingwerd besproken.Over de goede stemming en het prettige onderlinge contactbehoeven wij niet veel meer te vermelden. De lunch in hetGroothandelsgebouw was goed en werkte kennelijk verbroe-dering in de hand. De ontvangst door het Rotterdamse ge-meentebestuur was stijlvol en van een royaliteit, die Neer-lands grootste havenstad past. De a I'improviste voorgedra-gen antwoord-rede van onze voorzitter op het welkom vande burgemeester van Rotterdam was volledig met de waar-digheid van de ontvangst in overeenstemming. Zo tussen devolzinnen door mocht blijken, dat een wethouder van Am-sterdam van het werken van Rotterdam weet en dat hij zichwezenlijk verheugen kan in wat de Maasstad presteert. Denatte Hollandse zomer speelde ons tijdens de belangwek-kende autobustocht zeer vochtige parten, maar dat kon degenoeglijke stemming niet bederven. Op de Zaterdagmiddagkonden van de boot af de Rotterdamse havens onder weidseHollandse luchten met jagende wolken worden bezien.Al met al een goede vergadering, die naar wij vertrouwende bezoekers van nu ook weer tot bezoekers van straks zul'len maken.. w. s,Wat het vuur van de rede doen kan!81De toespraak van burgemeesfer van Walsum .en de gedach(cmvissclinij daarna.De veelbesproken lanchpakketfen smaken voortrefielijk!82 De ,,warme" ontvangst door het Gemeentebestuur maakt dorsiig! Muurbloempjes in het stadhuis.1In elk gebouw - m ieders huisgebruike men lak en verf van,,Het Schildershuis"N.W. BINNENSINGEL 30-33 DEN HAAGIn.ibij de Loosduinse brng) Tel. 33.49.18? VOCHT is funest voor allebouwwerken.? Tijdige bestrijding met,,SILICON" betekent ver-laging onderhoudskosten.? Vraagt vrijblijvend adviesen prijsopgave.Schriftelijke g:arantie voor de houdbaarheid van door onsuitgevoerde herstelwerkzaamheden.Chem. Fabriek JOH. G. SIEMER (smds 1915)PURMEREND, Tel. K 2990/625 -- AMSTERDAM Tel. 31185L T T grondvtrfnols de aehil van ten vrueht"II biy/t ieae verf ^ademen"-4. u>. ?.i TOKION LTT-groudverf laatteelvoiktuHhet hout on(u){ffcen^ maar iteemf gfeen voeht op.1 laag Tokion LTT-Grond-verf kan minstens 1 jaar oflonger blijven overstaanzonder deklaag.I. AKK\ VI R^ISI ABRIEKtN WED. BOOIVSTOPPEL &/OM NTELEFOON (K182|J- 350- WADDINXVEEN - HOLLANDSchildersbedrijjVOORAL UWSCHILDERWEKKHet Zuiden''ffHillevliet 129 - ROTTERDAM - Telefoon 77286-76221voorarchitectuurenstedebouwMAQUETTESW. G. C. HOORN'S MAQUETTE-STUDIOHoogstraat 22 -- EINDHOVEN Telefoon 9872VanVliet's StoomapparaatVOOR HET VERWIJDEREN VAN OUD BEHANGfO MAN ^TFPJ^.AUeenverkoop voor Nederland:Neemt spelendferwija 'de 'dik.ste lagen. ^*75% . 80%besparing arbeidsloon*Dikke lagen cud behang zijnbroeinesten voor ziektekie-men en. ongedierte. U kuntnu Uw huurders laten we-ten, dat U iemand wilt stu-ren om het oude behangvan de muren te laten halenwanneer zij opnieuw latenbehangen. Indien U hiervaneen statistiek aanlegt zult Uzien, dat na verloop vanenige jaren alle muren inUw woningen eenmaal zijnschoongemaakt.GOUDSMIT-HOFFBEHANGSELPAPIEKINDUSTRIE N.V.Bij alle 18 filialen staan demonstratieapparaten tot UwbeschikkingN.V. TUINBOUWINR. HARTLIEBAFD. TUINARCHITECTUURMeent 118 ROTTERDAM Telef. 115665"M" Begroteni^ Ontwerpeni^ Aanleggen ' ' 'ik en OnderhoudvanGEMEENSCHAPPELIJKE-VILLA-FABRIEKS- E.A.TUINENWEESNIET DOM !Vraagt ook eens prijsopgaafvoor GLASHERSTELfet. Iw. B Iw O iVi DEN HAAGV. Ostadestraat 162-168 Telefoon 337703Wij zijn reeds leverancier van div. woningbouwverenigingenlETOlESOIIiliMIlzusoen de, vakpern!^? ? - - . I ..Onbcschcrmd qcwapend bcton :.il ?,f altijd door roestvorming op de wape-)ning worden vernietigd. wanneer ditvoor regenwater bereikbaar is. Dc-scherming is daarom nood:aki;Ii|k.'. Op schilders en verfFabrikanron ru^tfen grote taak."ZUSO/ ..Beton, die hersteld is en nog betcr ;_de nog onbeschadigde beton dient.^ tegen aantastingte worden beschermd,weike bescherming bijkans geheel tothet werkgebied van de schilder be-lioort."Altijd succes metZUSO,,Het is de lezer bekend, dat olii'vi-rfop verse beton en -cementmortelverzeept. Dit maakt het lastig om pasherstelde betonconstructies te verven, |met olieverf of oliehoudende verven. Er komen echter ook verven in deliandel voor, die niet verzepen."ZUSOMUURGRONDVERFisO M IliZEEPHAAR I,,Deze verven als grondlaag aangc-wend, kunnen vervolgens wordenovergeverfd met een goede moderneverf."ZUSOMUURDEKVERF, ..De wapening moet afdoende be-J schermd zijn en dit is niet het geval, '; omdat de bcton nlti|(i poreus is."'zusdmuurveirf-systeemsluU af!iiOok hier is het noodzakelijk goedeverffabrikanten om raad en garanties '