MEI 195515e Jaargang .-- No 5DeWoningbouwverenlgingMAANDBLAD VAN DE NATIONALE WONINGRAADAdres voor Redactie en Abonnementen: Wouwermanstraat 27, Amsterdam-Z., Tel. 724298-721412Adres vbor Advertenties: Keizerssrachi 188, Amsterdam-C, Tel. 49128DE NEDERLANDSEVolkshuisvestinglONINGBOUlKVERENIGINGHoe reilt en zeilt de woningbouwverenigingen hoe blijft zij zeilenEcn woord voorafWij zijn verheugd een causerie in aantrekkelijke brochure-vorm onder deze titel, door de heer Drijfhout op de jaar-vergadering van de woningbouwvereniging ,,Eigen Haard"te Amsterdam uitgesproken, op tafel te krijgen. Wij hebbendeze rede met stijgende belangstelling gelezen. Hierin is --^in een voor een ieder duidelijke vorm -- gezegd wat eenwoning'bouwvereniging is en doet, wat van haar mag wordenverlangd, wat zij haar bewoners aan huisvesting kan biedenen last not least wat door toegewijde bestuursleden niet alle-maal moet worden verzet om op gang te komen en de vaarter in te houden.Deze waardevolle publicatie achten wij van zoveel belang,dat wij haar in haar geheel hieronder hebben opgenomen inde verwachting dat U met evenveel genoegen en spanninghet verloop zult volgen als wij dat gedaan hebben.Hn.Wanneer ik U iets ga vertellen omtrent het arbeidsterreinvan onze vereniging en wat daarmede samenhangt, zal hetaanbeveling verdienen de verschillende aspecten afzonderlijkte behandelen.Deze aspecten zijn niet weinige en zij omvatten:le De totstandkoming van een bouwplan.2e De financiering en de bouw.3e De verhuring.4e Het onderhoud.5e De algemene exploitatie en administratie.6e De dagelijkse gang van zaken.7e De verschillende colleges.Wij zullen dus puntsgewijze de gehele materie behandelen,waarbij wij natuurlijk in grote lijnen blijven, ten dele omdatwij anders al te uitvoerig zouden worden, ten dele omdatallerlei details U weinig zullen interesseren.Punt 1 - DE TOTSTANDKOMING VAN EEN BOUW-PLAN ' : . >Wanneer in onze gemeente gronden voor woningbouw wor-den bestemd en door zandopbrenging, hetgeen in ons polder-landschap nu eenmaal noodzakelijk is, bouwrijp worden ge-maakt, wordt in overheidskringen vastgesteld, welke gega-digden voor het bouwen in aanmerking zullen komen. Delijst van architecten wordt geraadpleegd en in overleg metde gemeentelijke woningdienst worden deze aangewezen.In onze gemeente zijn na de oorlog voornamelijk de wonin-gen door de gemeente of de woningbouwverenigingen ge-bouwd. In sommige gevallen is zelfs de exploitatie door envoor particuhere rekening gebouwde woningen door vereni-gingen ter hand genomen.Als de architect tenslotte de opdracht tot het ontwerpen vaneen complex woningen heeft verkregen, waarbij de nodigerichtlijnen van overheidswege niet ontbreken, kan hij metzijn werk aanvangen. Zodra de eerste schetstekeningen ge-reed zijn, pleegt hij overleg met zijn principalen, d.i. het be-stuur der vereniging, omtrent inrichting van de woning.Uiteraard beperkt de bemoeiing van het verenigingsbestuurzich in hoofdzaak tot de details. Een complex in zijn stede-bouwkundig aspect is een zaak van de overheid, die ligging,aantal woonlagen enz. bepaalt en over het aesthetisch aanziende supervisie en dus ook de verantwoording houdt.Door het bestuur der woningbouwvereniging zijn voordienvoorstellen bij de gemeentelijke woningdienst gedaan metbetrekking tot het aantal vertrekken dat de te bouwen wo-ningen z.i. dienen te hebben. Men zal dus in elk complex ver-schillende typen woningen aantreffen, evenals men verschil-lende gezins-samenstellingen aantreft. 65Overigens is de bemoeienis van het verenigingsbestuur nietweinig. Een der bestuursleden wordt voornamelijk belast methet toezicht op de nieuwbouw. In onze vereniging is dat desecretaris en hij houdt zich vrijwel dagelijks met de gang vanzaken op de hoogte. Wanneer meerdere verenigingen tegelijkbouwen, vormt men tegenwoordig een bouwcommissie, waar-in dus alle betrokken verenigingen vertegenwoordigd zijn enin welke commissie alle problemen, de verenigingsbouw be-treffend, worden besproken.Deze commissie ontstaat, zodra de verenigingen, welke zul-len bouwen, bekend zijn. De in de commissie benoemde be-stuursleden nemen contact met de architecten op en verkrij-gen zodoende, zelfs voor de bouw gegund is, inzage in besteken tekeningen. Dit is hoogst waardevol, omdat de aanbeve-lingen en suggesties van de praktijkmensen, als deze bestuur-deren zijn, voor de architect van waarde zijn en zeker tennutte van de toekomstige bewoner.Men zou zich erover kunnen verwonderen, dat bij elkebouw telkenmale nieuwe tekeningen, vooral in details, nodigzijn. Men zou de neiging kunnen hebben te zeggen: ,,Er zijnin de jaren na de oorlog al honderdduizenden woningen ge-bouwd. Is het niet het beste, een bijzonder geslaagd objectals type te bestemmen, om op deze wijze snel en rationeel tekunnen bouwen?" Er lijkt, althans bij grote woningnood, ietsin te zitten de gehele voorbereiding tot het uiterste te be-perken en zodoende sneller tot het werkelijke bouwen te ge-raken. Dit zou dan als het ware aan de lopende band kun-nen geschieden, doch er zit een enorm gevaar in. Het gevaarvan de vervlakking. Juist het verschillendc inzicht van dearchitecten, juist het toegeven aan hun scheppingsdrang,maakt het oog bekorende aan het bouwwerk, kan ons gevoelvoor schoonheid opwekken, al bestaat het dode materiaalslechts uit stenen, beton, ijzer en hout. Bijna elke generatieheeft zijn eigen bouwstijl en laten we er tevreden mee zijn.Als deze al eens lelijk geweest is en wij denken daarbij aande jaren rond de eeuwswisseling toen Staatslieden-, Dapper-en IJ.IJ.-buurt ontstonden, des te meer trekt ons oog naarde fraaie scheppingen van latere jaren, waarvan ook onzevereniging ontegenzeggelijk geprofiteerd heeft. Veel van onzewoningen, gebouwd in de jaren tussen 1915 en nu, zijn zeerhet aanzien waard en er zijn bepaalde blokken die het stads-schoon zeker verhogen.Men denke, om maar een enkel voorbeeld te noemen, aande fraaie schepping van architect M. de Klerk in de Spaarn-dammerbuurt. Telkens wordt het oog getrokken naar ditongemene bouwwerk, dat een volkomen nieuw perspectiefopende. En al werd het interieur hier enigszins opgeofferdaan dit bijzondere exterieur, niettemin zijn deze woningenhet bewonen zeer waard en kunnen bij een goed aangepastemeubilering verrassende effecten opleveren.De kunstenaar stond nagenoeg vrij in zijn schepping en hetwerd een kunstwerk, dat zeker heeft bijgedragen, Amsterdamde naam van het ,,Mekka der Volkshuisvesting" te verlenen.,,Amsterdam, Mekka der Volkshuisvesting"66 .... wordt het oog getrokken naar dit bouwwerk.. .Ik wil hiermede slechts de nadruk er op leggen, dat de be-moeiing van de verenigingsbesturen of de bouwcommissieszich tot het interieur dient te beperken en de werkelijke ar-chitectuur voor hen onbetreden gebied blijft. Zoveel hoofden,zoveel zinnen en slechts de bouwmeester is verantwoordelijkvoor zijn schepping, de bouwmeester die misschien te dikwijlsal zijn strijd met de schoonheidscommissie en andere organente voeren heeft.Wei lijkt het mogelijk het interieur in mindere of meerderemate te normahseren, hetgeen de rationalisatie in de handwerkt. Men zal daarbij dan een zeer geslaagd interieur alsvoorbeeld kunnen nemen. De aard van het gehele bouwwerkzal echter altijd wel afwijking blijven vertonen, die het ge-vaar van vervlakking tegengaat. Bovendien blijft de gezins-samenstelling een rol spelen, die immers ook aan schomme-lingen onderhevig is. Voorts het volkomen verschil in inzicht.Men denke bijv. aan de alcoofbouw van nog geen halve eeuwgeleden, die het vloeroppervlak tussen voor- en achtergevelin drie delen splitste; thans is een vertrek van voor- tot ach-tergevel erg in de mode, al zal men deze in de volkswoning-bouw nog maar weinig aantreffen.Al heeft de architect, zodra de bouw is aangevangen, zijnopzichters naast zich, die de aannemer van afdwalingen vanhet pad der bestekken, tekeningen en bouwverordeningen.de commissie met de argusogen.zuUen afhouden, de bouwcommissie, de commissie met deargus-ogen zou men haar kunnen noemen, ziet mede toe, datde toekomstige bewoner zo min mogelijk te kort komt.Wij komen hiermede dan aanPunt 2 - DE FINANCIERING EN DE BOUWDe financiering van de verenigingbouw is zeer verschillend.Deze kan bestaan uit een Rijks- of Gemeentevoorschot, dochook uit leningen van kapitaalkrachtige instellingen. In onzevereniging is bouw tot stand gekomen door, naast Rijksvoor-schotten, gelden op te nemen bij verschillende pensioenfond-sen, met nameHet Algemeen Burgerlijk pensioenfonds,Het Pensioenfonds van de Staatsmijnen,Het Pensioenfonds van Philips.Ook werd geld opgenomen bij een bank. Bij de meeste dezerleningen staat de gemeente Amsterdam garant voor de rich-tige aflossing en rentebetaling. Deze twee betalingen wor-den in een bedrag per jaar uitgerekend, dat zich over degehele duur van de lening uitstrekt en heet annuiteit. De duuris gewoonlijk 50 jaar. Bij sterke daling van de rentevoet ishet voorgekomen, dat deze annuiteit, die dus overigens altijdeen vast bedrag is, werd herzien.De grote achterstand in het onderhoud der woningen, ver-oorzaakt door de oorlog en de enorme stijging van lonen enprijzen daarna, heeft de regering doen besluiten de annui'teits-betaling van het oude bezit met enige jaren op te schorten,om zodoende de vrijgekomen gelden voor onderhoud te kun-nen besteden. Deze gelden zijn in hoofdzaak besteed voorbuiten-schilderwerken e.d., welke werken de opschorting derbetaling volkomen rechtvaardigen. Wij behoeven toch im-mers niet de minste vrees te koesteren dat onze woningen, na50 jaar te hebben gestaan, voor krotopruiming in aanmerkingkomen. Zij zullen nog vele, vele jaren mee kunnen.In abnormale tijden en wij denken hier aan de na-oorlogsejaren, volgend op de le en 2e wereldoorlog was en is hetniet mogelijk gebleken, de bouw self-supporting te doen zijn.Met self-supporting wordt bedoeld, dat de te betalen huren,redelijk voor een arbeidersbeurs, de exploitatieuitgavendekken.Het Rijk verleent dan naast het voorschot een bijdrage op dehuur tot een bepaald maximum. Deze bijdragen, noodzakelijken gegeven dus in buitengewone omstandigheden, hebben hetpraatje in de wereld gebracht dat woningbouwverenigingenaltijd noodlijdend zijn en met enorme subsidies op de beenmoeten worden gehouden. Ik wil toch niet nalaten er opte wijzen, dat in de jaren na de eerste wereldoorlog ook doorparticulieren gebouwd is. Het woord revolutiebouw zal Uwel niet vreemd zijn en deze particulieren bouwden met eenRijksbijdrage a fonds perdu. Zij staken daarbij een knapcentjc in hun zakken en de bouw was, om het maar zachtjesuit te drukken, vrij zwakjes.Als een woningbouwvereniging in normale tijden bouwt,bouwt zij waarlijk niet duurder dan een particulier. De ver-eniging exploiteert zuinig genoeg en het maken van winstis nu eenmaal haar doelstelling niet. Zij zal altijd trachten dehuren zo laag mogelijk te houden en nochtans de woningendie gerieven te geven, die het huismoederlijk hart kunnen ver-warmen. Doch genoeg hierover en keren wij dus terug naarhet bouwvoorschot.Als dit voorschot is verleend, kan aan de hand van de in-middels gereed gekomen tekeningen en bestekken tot aan-besteding worden overgegaan. Ook in dit opzicht wordtnauw contact met de gemeentelijke woningdienst gehoudenen eerst met zijn toestemming zal de bouw kunnen wordengegund.De voorwaarden verplichten de bouwer op een bepaalde tijdgereed te zijn, maar de ervaring heeft ons wel geleerd dathieraan het een en ander ontbreekt, hetgeen altijd met denodige offers gepaard gaat. Het bedrag aan rente tijdens debouw is waarlijk niet gering, als men bedenkt dat het bouwenvan een behoorlijk aantal woningen tegenwoordig met mil-lioenen guldens gepaard gaat. Eveneens staat een aanzienlijkbedrag aan erfpacht tijdens de bouw op het spel.De betaling van de bouw geschiedt in termijnen, welke voor-af worden bepaald. Eerst als architect en opzichters, waar-onder ook die van de gemeentelijke woningdienst, volledighun goedkeuring over een bepaald deel van de bouw hebbenuitgesproken, volgt de betaling.Zoals ik U zoeven al verteld heb, oefenen ook de bouwcom-missies i.e. de bestuursleden der exploiterende verenigingeneveneens toezicht uit. De heren laten niet veel over hun kantgaan, want als ervaren exploitanten weten zij, hoe straks debewoners op tekortkomingen zullen reageren. Hun gevechtenmet de bouwondernemers en zelfs met de architecten zijnvele en al zal er bij deze gevechten meer koffie dan bloedvloeien en al zullen zij elkaar nog slechts onduidelijk kunnenzien in de mist van sigarenrook, de gevechten zijn er nietminder om.Langzaam aan groeit het bouwwerk, de betonwerkers, met-selaars en timmerlieden nemen de plaats van de grondwerkersen heiers in, later volgen de stukadoors en schilders en ten-slotte is het zover, dat het gehele bouwwerk opgeleverd kanworden..bij deze gevechten meer kofiie. 67.de beruchte ivaslijst..Bij deze oplevering ontstaat dan de beruchte waslijst. Datis niet de lijst bestemd voor Palthe of de Lelie om de werk-kleding der bij de bouw betrokken werkers te scomen, dochhet is de lijst der gebreken, die naar het inzicht van architect,opzichters en bestuurders aan het werk kleven.In optocht gaan zij door alle woningen, notities makend, omdeze straks keurig uicgetypt aan de aannemer voor te leggen.Deze washjst is een teer punt, zo teer, dat aannemer en op-drachtgever elkaar op dit punt rustig zouden kunnen ver-moorden, zonder ooit gewetenswroeging te krijgen.Deze moordpartij is, gelukkig, wel wat overdreven voorge-steid, doch het is een feit dat bij de oplevering van eenbouwwerk aannemer en opdrachtgever elkaar maar weiniggoed gezind zijn en talloos zijn de geschillen, die met behulpvan rechtskundigen moeten worden uitgevochten.Als de waslijst tenslotte is afgewerkt (in de ogen van de be-stuurderen dus veelal niet naar behoren) kunnen de wonin-gen ter beschikking van de gegadigden worden gesteld enkomen wij vanzelf totPunt 3 - DE VERHURINGVoor de oorlog was het zo, dat de verhuring niet al te veelmoeilijkheden opleverde. Veel werk heeft het de administra-tie altijd wel gegeven. Tegenwoordig moet een deel van dewoningen ter beschikking van het Cen^raal Bureau voorHuisvesting worden gesteld, e.w. 50 %.Deze woningen worden dus als het ware door het C.B.H.verhuurd. Deze zal de woningen in de eerste plaats bestem-men voor diegenen, die op de urgentielijst voorkomen. Dewoonruimte-wet geeft hier de richtlijnen, zodat slechcs dewoningen worden verhuurd aan die gezinnen, die krachtenshun gezinssamenstelhng in de woning passen.Deze door het C.B.H. aangewezen bewoners zijn echter ver-phcht lid van de vereniging te worden.Van de overige 50 % wordt de helft verhuurd aan leden dervereniging, die in het bezit zijn van een urgentie-verklaringvan hec C.B.H., de overige woningen worden op normalewijze verhuurd aan de leden, in volgorde van het rangnum-mer, alles onder voorbehoud dat de samenstelhng van hetgezin, krachtens de woonruimte-wet, in overeenstemming ismet de verlangde woning.Dat men tegenwoordig fel toeziet op de juist wijze van ver-huren behoeft wel geen betoog. Minder prettig is het, datmen telkenmale, volkomen ten onrechte, het bestuur betichtvan onjuist verhuren. Elke verhuring toch wordt gepubliceerden ieder is in staat, volledig de gehele verhuring te contro-leren. Deze aantijgingen geschieden uit onkunde en zijn veelalveroorzaakt ook door de nood, waarin deze woningzoekenden68 verkeren.Gij kunt U er van verzekerd houden, dat het bestuur er allesaan gelegen is, dat juist op dit punt de meeste zorgvuldig-heid in acht genomen wordt. Wij beschouwen het als hetmeest elementaire recht van het lid, een woning in de juistevolgorde van het rangnummer te betrekken. Bij alle zorgvul-digheid kan echter een fout insluipen. Voor zover mij bekend,en dat is toch ook niet heel kort, komt het bestuur hieraanaltijd tegemoet en schroomt waarlijk niet de eventueel ge-maakte fout te erkennen.Is de verhuring tot stand gekomen en heeft de bewoner zijnwoninkje betrokken, dan komen de volgende punten al spoe-dig aan de orde e.w.Punt 4 ^ HETONDERHOUDPunt 5 - DE ALGEMENE EXPLOITATIEHet kan zijn nut hebben, deze punten tegelijk te behandelen,omdat zij in vele gevallen in elkaar zullen grijpen.Het onderhoud van de verenigingswoning is een netelige kwes-tie en wij geloven er verstandig aan te doen, hieraan de no-dige aandacht te schenken. Het kan ongetwijfeld ook voordeze kring van zeer belangstellenden nuttig zijn als wij hieropdus wat dieper ingaan. Het bedrag, hetwelk per woning enper jaar mag worden besteed wordt door de overheid vast-gesteld. Dit is thans, na eindeloze onderhandehngen, ge-tixeerd op / 89, -- per woning en per jaar. Dat is niet veel.Het is aan een kant wel veel, n.l. veel te weinig. Van dezef 89,-- moet letterlijk alles gedaan worden. Niet alleen hetnormale onderhoud, doch ook vernieuwing van dacgene watzich begeeft. Elkeen zal begrijpen, dat dit een onmogelijkheidis. Men denke er slechts aan, dat voor- en achtergevels optijd dienen te worden geschilderd. Dit werk gaat voor alles,omdat de woning hiermede staat of valt. Wij hebben het tevaak medegemaaJct, dat grote kosten aan timmerwerk ontston-den, omdat door gebrek aan geldmiddelen niet tijdig konworden geschilderd.Beseffend, dat ook bij de zuinigste toepassing / 89,-- onvol-doende is, heeft de regering dan ook bepaalde richtlijnengegeven, welke hierop neerkomen, dat een deel van het on-derhoud door de bewoner moet worden gedragen. Toe tejuichen is dit niet, omdat onze bewoners tot het uitbrekenvan de oorlog gewend waren, dat, wat er ook aan de woningmankeerde, dit van verenigingswege werd hersteld.Het onderhoud van de woningen geschiedt, met uitzonderingvan wat metsel- en granitowerk, in onze vereniging vrijwelgeheel in eigen beheer.Opzichter Schotvanger, bijgestaan door voorman-schilderBertelsmann, heeft de leiding in de dagelijkse gang van za-ken, het onderhoud betreffend. Dagelijks daalt een regenvan verzoeken om onderhoud, in de vorm van dikwijls inonprettige en meestal sarcastische termen gestelde briefjesop hun hoofden neer. Ik ga U niet opsommen wat er welallemaal aan een woning mankeren kan, omdat we dit alienwel we^en. Het is in ieder geval niet weinig en het noodzaaktde leiding in de vereniging volgens plan te werk te gaan.In het laatst van het jaar worden de richtlijnen uitgezet, d.w.z.de onderhoudsbegroting voor het komende jaar wordt vast-gesteld. Het maken van zo'n onderhoudsbegroting is eenmerkwaardig werk en het kost het bestuurslid, belast methet onderhoud en de opzichters wel een zweetdroppeltje. Opgeschatte gegevens van de stand der financien en het bij-komende bedrag ad / 89, --per woning en per jaar, beginnenzij de noodzakelijke posten op te zetten. Al gauw blijkt dan,dat zij aan het dubbele nog niet genoeg hebben en het schrap-pen van de, ook noodzakelijke posten, begint.U kunt mij geloven als ik U zeg, dat dit samenstellen vaneen begroting met altijd te weinig geld een hopeloos karweiis, vooral omdat men weet dat de verlangens van de bewo-ners redelijk zijn en bepaalde onderhoudswerken dringendals wasmachineEEN PRODUCT VAN OCRIETOp veiligheid goed-gekeurd door deKEMA te ARNHEMGoedgekeurd doorde NEDERLANDSEVERENIGING VANHUISVROUWENVoor LAVETS met wasmachine-combinatiezijn in 28 landen de octrooien aangevraagd.De bezitters van het o r i g i n e I e LAVETkunnen zonder meer van de unieke vin-dingen, door deze octrooien beschermd,profiteren.ELK GEOCRATEERD LAVET WORDT OP ELK GEWENSTMOMENT EEN IDEALE ELECTRISCHE WASMACHINEOCRIETFABRIEK N.V. BAARN TEL K. 2954-3641 (4 lijnen)6970dienen te worden uitgevoerd. Er zijn tal van woningen,waarin in tien en meer jaren sommige vertrekken niet behan-gen noch gewit zijn, in twintig en meer jaren niet geschil-derd. Dit is, dat begrijpt ieder, veel te lang.De bestuurder, belast met het onderhoud, heeft echter nietalleen met de bewoners te maken, doch hij heeft tevens nogverantwoording voor zijn bestuurscollega's af te leggen. Alshij in de voltallige zitting met z'n onderhoudsbegroting opde proppen komt, wordt deze degehjk op al z'n merites be-keken. De penningmeester, die zelf ook een ticntal jaren deonderhoudsbegroting samenstelde, zal haar direct op z'n fi-nanciele mogehjkheden bekijken en haar terstond verwerpen.Hij zal de onderhoudsbcstuurder al gauw vragen of hij inder-daad het plan heeft, de vereniging op de fles te helpen enof hij er misschien aan denken wil, dat er grote reserves voorouderdomsgebreken aan de woningen moeten worden ge-vormd. De penningmeester wordt daarbij meestal wel ht-hoorlijk gesteund door voorzitter en secretaris, wat de taakvan de onderhoudsbcstuurder vcrre van vergemakkelijkt.De bestuurder, belast met het toezicht op aanleg en onder-houd van tuinen, verlangt ook zijn, tegenwoordig niet gcringe,portie. De onderhoudsbegroting ontketent stellig de felstedebatten van alle bestuursbijeenkomsten. Het onderhoud isinderdaad een der meest belangrijke facetten van het grotebedrijf, dat onze vereniging inmiddels geworden is en U hebter geen begrip van hoe groot de teleurstelling van een ver-enigingsbestuur is, als zij niet datgene aan de woninaen kanlaten verrichten, wat zij als absoluut nodig betracht. En dezeverlangens zijn waarlijk niet hoog en zijn nog maar eenzwakke afspiegeling van hetgeen de bewoners, in hun on-kunde over de financiele mogelijkheden wel verlangen.In de jaren voor de oorlog hebben wij het heel wat gemak-kelijker gehad. Ook toen kon er niet alles aan de woningenqedaan worden wat gewenst was, doch er zat regelmaat enlijn in.De prijzen van de materialen waren in die jaren uiterst laag,er was grote concurrentie onder de leveranciers. waarvan devereniging danig kon profiteren. Als ik U zeg, dat de prijzenvan de meeste material entot het vijfvoud en meer van devooroorlogse opgelopen zijn, overdrijf ik stellig niet.Als ik U zoeven al sprak over de tuinen, wil ik U er wel opwijzen, dat ook dit onderdeel van ons bedrijf veel geld vraagt.Hoe meer open de bebouwing is, zoveel meer grond zal moe-ten worden beplant en onderhouden. Het corps tuinlieden, degrootte hiervan is afhankelijk van de beschikbare gelden, isvoor de vele tuincomplexen eigenlijk al te klein. Gras heeftde gewoonte vrij snel te groeien, behalve dan in mijn tuin,waar het alleen maar tussen het grint opkomt en een regel-matig maaien is dus gewenst. De blokken liggen echter vrijver uit elkaar, zodat er momenten zijn, dat dit onderhoud watachter raakt. Er zijn dan ook tijden, de onkruidmaand Junibijvoorbeeld, dat de tuinlieden aan 24 uur per dag nog nietgenoeg zouden hebben. Ik vraag Uw begrip ervoor, als deheggen niet precies op tijd gesnoeid worden, of het gras watal te hoog opschiet.Wanneer ik U thans wat over de algemene exploitatie vanonze vereniging ga vertellen, dan zal het U interesseren tevernemen, dat thans het volgend personeel bij ons werkzaamis:2 opzichters, 7 timmerlieden, 6 loodgieters, 15 schilders, 6tuinlieden, 4 huurinners en 1 bode voor de zegelverkoop.Het kantoorpersoneel bestaat uit 4 personen. Dan zijn er nogeen paar opzichters in de nieuwbouw werkzaam en vergetenwij vooral onze boekhouder niet, die op de achtergrond vanhet gehele gebeuren de cijfers verzamelt en ons laat zien hoewe er voor staan.Aan dit personeel, technisch en administratief, wordt aan ge-zamenlijk loon een dikke / 170.000,-- per jaar uitbetaald. Metde sociale lasten dus ver over de twee ton. En de lonen inonze vereniging zijn bepaaldelijk niet hoog, althans is na deoorlog het meerdere wat ons personeel boven de door deoverheid betaalde lonen en die van de C.A.O.'s verdiende,verdwenen.Het verenigingsbestuur kan n.l. zelf de lonen voor het per-soneel niet meer bepalen. Dit gcbeurt in overleg tussen vak-bonden en werkgeversorganisaties, terwijl het College vanRijksbemiddelaars en de Stichting van de Arbeid het laatstewoord hebben.Er zitten goede maar ook kwade kanten aan deze geleideloonpolitiek, maar het is hier niet de plaats er verder op inte gaan.Vrijwel alle personeelsleden zijn tevens lid van de vereniging.Zij moeten dus sterk geinteresseerd zijn bij het wel en weehiervan en zij kunnen door hun gepresteerde arbeid een waar-achtige bijdrage leveren voor de versteviging van de positieder vereniging, die ook de hunne is.Sedert de dertiger jaren werken wij in cigen beheer en wezijn er over het algemeen tevreden mee. Bij dit onderdeel vanwoningexploitatie kan men het misschien betreuren, dat hetniet onze doelstelling is, winst te maken. Het verhindert onsdus de medewerkers in eventueel gemaakte winst te doendelen. Zonder tot een jaag-systeem, wat aan tarief of presta-tieloon vastzit en waaronder de kwaliteit van het werk telijden heeft te geraken, zou ieder zich toch nog meer reken-schap gaan geven, dat hij in feite voor zichzelf werkt, hetgeenzonder twijfel productie-ibevorderend werkt. In Amerika gaatmen meer en meer tot winstverdeling voor het personeel overen de ervaringen zijn vaak zelfs verbluffend.Ik zeg dit hier maar zonder enige schroom, omdat ik zelf opdat gebied reeds bepaalde ervaringen heb. Ook hier gaatde weg langzaam, maar het gaat erom dat men hem durft tebetreden. Na de eerste wankele stapjes wordt de gang alspoedig zekerder.Het zou de exploitatie van het verenigingsbezit gunstig be-vorderen en wellicht kostendalend werken.De gehele exploitatie gaat toch met grote sommen gepaarden door de groei van het bezit wordt dit telkenjare meer. Hetzal U interesseren te vernemen dat wij aan water, hetgeentoch maar een weinig kostbare drank is en zomaar en hoeveelniet, uit de wolken op ons daalt, in 1954 rond f 70.000,--betaalden.//.toch maar weinig kostbare drank.Aan huur halen we heel wat meer dan een millioen, ja zelfsmeer dan 1,5 millioen per jaar op. Maar wij betalen het ookweer prompt uit aan annuiteiten, erfpacht, belastingen,straatgelden, lonen, materialen enz. En die / 70.000,-- voordat water dan. Ik zal er maar een teug op nemen. Maar alsU dan denkt, dat we met die anderhalve millioen aan huurper jaar dik uitkomen, vergist U zich deerlijk. Bij het oudebezit, in de vorige wereldoorlog en kort daarna gebouwd,past het Rijk nog een dikke / 100.000,-- toe. Er is gelukkigook een aantal complexen, in gunstiger jaren gebouwd, waar-op we wat overhouden. Nogmaals, het is onze doelstellingniet om winst te behalen, doch men kan het ten eeuwigedage blijven betreuren dat destijds door het ministerie Colijneen zo stroeve woningbouwpolitiek is gevoerd. De jaren1935^1940 waren voor het bouwen uiterst gunstig, doch ingeen enkel tijdvak zijn zo weinig woningen gebouwd, alsjuist toen. Het bouwen in die jaren zou de positie van onzevereniging, die waarlijk al niet slecht is, zonder twijfel zeerverstevigd hebben.We kunnen de exploitatie van onze vereniging in het kortsamenvatten in:le De huurinning en het storten der gelden op de bank- engirorekeningcn.2e Het in vaste termijnen betalen van schulden en renten.3c Het betalen van belastingen en de betalingen aan andereoverheidsinstellingen voor leveranties van water, electri-citeit enz.4e Het onderhoudswerk in al zijn aspecten van materialen-inkoop, verwerking, betahng. Het personeel, met de daar-aan vcrbonden loon- en belastingadministratie en socialevoorzieningen als ziektewet, ongevallenwet, ziekenfonds,pensioenverzekering enz.5e De administratie in al zijn vormen.6e Het beheer of bestuur.Bij het bespreken van de algemene exploitatie is het wellichtgewenst, als wij de financiele positie van de vereniging evenicort belichten. Wij staan er, dat kan ik U met de hand ophet hart verzekeren, niet slecht voor, althans in de meesteopzichten niet. Het aandelenkapitaal is maar klein, rond eenkwart millioen, doch de reserves zijn niet ongunstig. In hetVolkshuisvestingfonds zit een dikke 1,5 ton, die wij in geij-sers hebben belegd, een ongevaarlijke, voldoende rente-dragende belegging. Het Algemene reservefonds staat vooreen halve ton te boek, de geijsers en tuinfondsen voor/ 40.000,^-- en het onderhoudsfonds voor ruim drie ton. Ge-meten naar het betrekkelijk kleine kapitaal dus zeer behoor-lijk. De balanstelling ligt niet ver van de 25 millioen, dochtegenover de grote activa aan woningbezit, staat een passivaaanbouwvoorschotten die ongeveer 3 millioen lager ligt. Deaflossing en rentebetaling van deze voorschotten geschiedtgelukkig op tijd, zodat deze ons niet teveel zorg behoeft tebaren.Het is eigenlijk verwonderlijk, dat een bedrijf waarvan hetbezit niet ver van de 25 millioen gulden ligt, met zo weinigadministratief personeel kan volstaan. Toch is die admini-stratie niet zo weinig, want 10.000 leden is geen gering aan-tal. De bestuurders nemen dan ook nog een deel van deadministratie op zich, hoewel het bij het steeds groter wor-den der vereniging gewenst is, dat de bestuursleden zich uit-sluitend tot de besturende taak beperken. Er zit inderdaadenig nadeel in, als men niet van alle details op de hoogteblijft. Ik persoonlijk heb dit vastgesteld toen de administratiezulke vormen ging aannemen, dat zelfg alle vrije tijd, daar-aan besteed, nog onvoldoende was. Er zit echter het gevaarin, dat bij bestuurswisseling de opvolger weinig ambitie vooreen grote en tijd-vragende administratie zal tonen. Wijgroeien hiervan langzamerhand weg en ik durf wel de tijdvoorspellen, dat het bestuur van een woningbouwverenigingzich uitsluitend zal wijden aan zijn reeds zeer veel omvattendebesturende taak, de dagelijkse administratie overlatend aande daarvoor aangestelde medewerkers.Als ik U nog enig inzicht wil geven in de administratie danwijs ik U erop, dat deze waarlijk niet bestaat uit een leden-register. Er is vrij veel correspondentie te voeren, het onder-houd en de magazijnen dienen geadministreerd te worden,er is de loonadministratie en de uitvoering van belasting-en sociale wetten. De gehele huurinning en afrekening en talvan andere werkzaamheden, die een bedrijf van middelgroteomvang met zich brengen en tenslotte de samenvatting vandit alles in de hoofdadministratie. Wat denkt U bijv. van1000 uitgaande telefoongesprekken in twee maanden, om vande duizende inkomende maar niet te spreken.Dan vraagt de verhuring van woningen tegenwoordig enormveel tijd.De aard van het bedrijf en de inrichting van de administratiebrengt echter mee, dat nochtans een gering aantal medewer-kers alle arbeid wel baas kan blijven. Voor het beheer in-clusief de gehele huurinning, de huur van alle kantoren, ver-warming, schoonmaak, drukwerk, inventaris en alles watdaarbij komt, staat ons slechts een bedrag van rond / 45.000,-ter beschikking. Wij moeten dus zuinig aandoen en onzeeigen sigaren roken. Slechts met Sinterklaas wordt hierop 'nuitzondering gemaakt en genieten bestuur en commissarissennaast het stuk letterbanket van een goede sigaar.Ik zal U dan nog iets gaan vertellen met betrekking tot debestuurstaak in de vereniging, waarbij ik dan de overigecolleges als Commissie van Advies, Raad van Commissaris-sen en Bewoningscommissies zal betrekken. Ik ga U stelligniet vertellen, dat de bestuurstaak alleen is weggelegd voorgrote mannen met grote geesten. Stellig zal ieder man, uit-gerust met normale intelligentie en voldoende schoolopleidingde een of andere bestuursfunctie, al naar zijn aard en oplei-ding, met voldoende succes kunnen vervullen. Vooropgezet,dat hij interesse heeft en een tikkeltje idealist is.Geloof mij, vrienden, op een bestuursvergadering komen demeest ongedachte vraagstukken ter behandeling. Het kan omacht uur een bouwplan zijn voor een paar honderd woningen,waarvan de eerste situatietekening wordt voorgelegd, hetvolgende stuk is het droevige verhaal van een burenvendetta,waarin men met enige fantasie de bijlslagen in de diverseschedels al kan horen. Het bestuur zal hebben te ontwarrenen te berechten en tevens te beradcn of zij de glasschade,veroorzaakt door in de storm opgcwaaid grint van de daken,aan de bewoners zal terugbetalen. Of de gescheiden vrouw,al of niet in het bezit van het aandeel, mag blijven wonen, ofdat grond zal worden opgebracht in het perceel Polderstraat13, waar de tuin blank van het water staat. En ik zou zorustig nog een of twee uren door kunnen gaan. Veel vragenbrengen geld-uitgaven met zich en dan vormen zich pijnlijkeen diepe rimpels op de wijze voorhoofden.Artikel 15 van het verenigingsstatuut zegt:,,Aan het hoofd der vereniging staat een bestuur, dat devereniging tegenover derden vertegenwoordigt."en artikel 19 zegt:,,Het bestuur is bevoegd tot alle handelingen binnen dewerkkring der vereniging".Het bestuur heeft dus inderdaad grote bevoegdheden, die hettemeer noodzakelijk maken, dat met omzichtigheid en inzichtwordt gehandeld. En vooral, met een ledental van 10.000,strikt rechtvaardig! Kennis van zaken en een leeftijd waaropmen verwachten kan de nodige levenservaring te hebben,zijn onmisbare eigenschappen voor een goed bestuurder. Enzeer veel tact. Zonder hovaardig te willen zijn wil ik tochopmerken, dat, bij de grote vlucht die de woningbouwver-enigingen genomen hebben, een bestuurslid representatiefdient te zijn. Hij ontvangt veel bezoek van mensen van aller-lei slag, heeft contact en tegenwoordig zeer veel zelfs, metoverheidsorganen, architecten, kortom met de meer hoogge- 71plaatsten en academisch gevormden en het is voor de ver-eniging van waarde, als zij vertegenwoordigd wordt doorpersonen, die ook buiten verenigingszaken, in algemene zindus, min of meer geestelijk contact hebben met diegenen,waarmede zij hun zaken hebben te behartigen. Bepaalde vak-kennis is gewenst doch niet noodzakelijk, omdat gespeciali-seerde adviseurs en geschoolde vaklieden ter beschikkingstaan.Nu ik toch adviseurs genoemd heb wil ik U er op wijzen, datonze vereniging een Commissie van Advies kent. Hierin heb-ben zitting: een architect, een jurist, een bedrijfsingenieur,een notaris en een arts.Deze commissieleden maken gewoonlijk tweemaal per jaareen vergadering mee, op een waarvan de jaarstukken wordenbehandeld. Wij laten ons, bij voorkomende vragen, gaarneleiden door hun wijs oordeel. Het komt natuurlijk ook in deloop van het jaar voor, dat een beroep op hun kennis wordtgedaan. U zult zich misschien afvragen of een commissie, dieslechts een paar maal per jaar het bestuur op een gecombi-neerde zitting ontmoet, voldoende waarde heeft. U moogtmij geloven als ik zeg, dat deze commissie, vooral in haarhuidige samenstelling, voor bestuur en commissarissen vangrote waarde is en een absolute steun betekent bij de uit-voering van de bestuurstaak. Hoe vaak wordt er op een be-stuursvergadering niet gezegd: ,,Laten we dit even aan denotaris, de advocaat, de architect of de directeur van dienstvragen". Over de arts wordt het minste gesproken. We we-ten allemaal dat roken uiterst slecht is voor de gezondheid,doch na een bestuursvergadering zijn onze kleren nog driedagen doortrokken van de rook en vrouwlief zegt des avondsbij de thuiskomst: ,,He, man, wat stink je weer naar de rook".,.Allemaal tot heil van de Volkshuisvesting", zeg je dan maar.De Raad van Commissarissen vervult een gans andere taak.Artikel 23 van de statuten zegt:,,De leden van de Raad van Commissarissen hebben toe-gang tot alle bestuursvergaderingen en op deze vergade-ringen een adviserendc stem".Ik mag U wel verklappen, dat op vrijwel iedere bestuurs-vergadering de gehele Raad van Commissarissen voltalHgaanwezig is. Zij is dus volkomen op de hoogte met alle be-stuursbesluiten en al behoeft het bestuur bij zijn besluiten nietbepaald de instemming van deze Raad, in onze vereniging ishet tot een gewoonte geworden, dat een besluit vrijwel altijdmet instemming van ieder der aanwezigen genomen wordt.Voor een juiste afwikkeling van de problemen is dat vanonmiskenbare waarde.De Raad van Commissarissen in zijn tegenwoordige samen-stelling is geheel uit de Bewoningscommissie voortqekomenen bij hun intrede in de Raad waren zij dus niet ..Weltfremd".Dit is zo in de vereniging gegrqeid, omdat bij canidaatstellingvoor dit College in de eerste plaats wordt omgezien naarmannen, die van interesse voor de vereniging en dus voorverbetering van de Volkshuisvesting, blijk hel>ben gegeven.Op de ledenjaarvergadering worden twee leden van de Raadvan Commissarissen aangewezen als reserve-bestuurslid.Hoezeer de leden van de Raad van Commissarissen zich hundienende taak in de vereniging bewust zijn moge blijken uithet feit, dat zij het bestuur terzijde staan op de zittingsavon-den, die de laatste jaren door een grote drukte gekenmerktzijn.De enorme ledenaanwas, veroorzaakt door het snel groeiendewoningbezit van de vereniging, dient het hoofd te wordengeboden. Doch ook het Dagelijks Bestuur, de bestuurderenvan onderhoud en tuinen ontvangen op die avonden vrij veelbezoek en plegen overleg met elkaar, zodat de Commissarissenhiervoor hun hoofd en handen vrijmaken. Het administratievepersoneel, de opzichters en de bode zijn mede op deze vaste72 wekelijkse avond aanwezig.U ziet, ook de Raad van Commissarissen bewijst telkens zijnnut voor de vereniging.Op een geheel ander terrein dan de Raad van Commissarissenzijn de Bewoningscommissies werkzaam. Artikel 5 van het Re-glement dezer commissien laat aan de haar toegewezen taakniets aan duidelijkheid te wensen over. Het zegt:,,De Bewoningscommissie heeft tot taak toe te zien, dat debewoning geschiedt overeenkomstig de bepalingen, vervatin de Statuten, het huishoudelijk Reglement en het huurcon-tract. Ook heeft de commissie tot taak advies te verlenen aanhet bestuur, betreffende:a. het onderhoud der woningenb. het vefbeteren der woningenc. noodzakelijk geachte huuropzeggingen naar aanleidingvan overtredingen".Ik zou het de hier aanwezige leden van de verschillende Bewo-ningscommissies niet aanraden, nu zij hun reglementen weereens horen, terstond alle Statuten en het huishoudelijk Regle-ment uit het hoofd te gaan leren en -- dit geleerd hebbend --bij alle bewoners binnen te stappen om te zien of zij alle bepa-lingen wel strikt naleven. Dit zou bepaald fout zijn. Een echtlid van de Bewoningscommissie is men heus nog niet, als mende Statuten en de Reglementen uit het hoofd kent. Meen datvooral niet. Ook hier maakt de ervaring en routine eerst vol-doende wijs. Het ontvangen en te woord staan van een ver-bolgen bewoner, in staat om zijn buurman en diens gezin omhet leven te brengen om de ontzettende en ondragelijke over-last die zij zijn, altijd door hoofdpijn geteisterde lieve vrouw,die al zo met haar zenuwen te kampen heeft, aandoen, eisttact. Tact en nog eens tact. Evenals het afweren van vragenom bijzonder onderhoud, dat het bestuur, gespeend van geld-middelen, toch niet kan laten uitvoeren.De positie van de Bewoningscommissie is niet benijdenswaard.Decisies kan zij vrijwel nooit nemen, zij kan slechts het bestuuradviseren. Nochtans heeft de Bewoningscommissie haar nutwel bewezen. Haar bufferpositie (laten wij het in alle oprecht-heid maar zo noemen) neemt het bestuur veel onaangenaamwerk en veel schrijverij uit handen. Voor een bewoner, tot bar-stens vol met klachten, zit het bestuur te ver weg. Men moetdaar gewoonlijk een tramrit naar toe maken en dan nog in dewachtkamer een tijdlang antichambreren. Dat is niet prettigen de echte, de goede rode woede is dan al gezakt. De Bewo-ningscommissie is echter vlak bij de hand en men kan er heer-lijk zijn gal uitspuwen.Die bufferpositie is echter niet het enige. De Bewoningscom-missie kan door hints van de bewoners inderdaad van goedadvies dienen bij het onderhoud der woningen. Zij zal vooralin staat zijn het bestuur te waarschuwen, wanneer een bewo-ner zijn woning verwaarloost of handelingen verricht, in strijdmet het Reglement. Zij zal het bestuur bij kibbelende partijende hoofdschuldige wel kunnen noemen.De werkzaamheden van de Bewoningscommissies treden nietsterk naar buiten uit, maar zijn onmisbaar in onze grote ge-meenschap.Daarnaast hebben meerdere Bewoningscommissies zichzelf ge-heel vrijwillig de taak opgelegd van het, zoals wij dit in devereniging noemen ,,Maatschappelijk Werk". Zij organiserenfeesten voor de bewoners en de kinderen uit hun blokken, ma-ken daguitstapjes en houden er vaak uitleenbibliotheken op na.Dit alles doen zij, geheel vrijwillig dus, om de bewoners nadertot elkaar te brengen, de gemeenschap die een woningbouw-vereniging nu eenmaal is daarmede betonend en sluitend. Overde waarde hiervan behoef ik toch wel niet nader uit te weiden.Uit lange ervaring en het zien komen en gaan van tientallencommissieleden, weet ik dat een lid van een Bewoningscommis-sie op een gegeven ogenblik niet tevreden meer is met zijn po-^fflMfflBBBl^NTHERMDTUBm.lEWAFiaeaieAFMETINGENTWEE GESTANDARDISEERDE TYPES :A. T. R. -- Bak in aluminium -- Cabine in staalpiaatA. R. -- Bak en Cabine in aluminium.'u'HI^BMifli^iBUITVOERING :Afwerking volgens de meest moderne methoden.Eenvoudig te monieren en weer gemakkelijk uitelkaar te nemen.VERSTERKINGSRIBBEN:De versterkingsribben zijn op oordeelkundige wijzein de wanden aangebracht, waardoor de grootstmogelijke stevigheid is verkregen.ROESTWERING:De wanden zijn beschermd tegen oxydatie door hetphosphatatie-proced6, systeem Parker.LAKBEWERKING:Twee laklagen, afzonderlijk en bij hoge temperaiurengebrand, zeer sterk en tegen normale reinigingsmid-delen bestand.DOUCHEBAK :Uit aluminium vervaardigd, 20 cm. hoog en voorzienvan ronde hoeken. Groeven in de bodem bevordereneen goede afwatering.GORDIJN:Uit plastic vervaardigd, voorzien van verchroomdkoperen ringen, hangend aan- en geleid door perlonhaakrunners op aluminium geplatteerde rail.Douche-cabineMENGKRAAN:Naar keuze, te plaatsen op rug- of zijwanden.AFVOERPLUG:De opening hiervoor is aangebracht. Door de douche-bak te draaien, kan de afvoer naar verkiezing aande voor- of achterzijde worden aangebracht.ZEEP-SPONSHOUDER:Deze kan op eike gewenste plaats worden bevestigd.n ^ HiBESPAARTTOEBEHORENtf In fabrieken.In werkplaatsen.In woningen.In flatgebouwen.In bungalows.Door gering water- engasverbruik, alsmede aan-schaffingskosten.M "3Onmiddellijk klaar voorgebruik.De strakke-gladde afwer-king en afgeronde hoekenvereisen een minimum aanonderhoud.DOUCHEAlle types mengkranen,met vaste of beweeg-bare handdouche,kunnengemonteerd worden.VOETROOSTERin hout teneinde hetrechtstreeks contact metde metalen douchebak tevermijden.HANGMATVoor het wassen vaneen baby kan een bang-mat worden aangebracht.VOETSTEUNvoor steun bij het nemenvan een voetbad kanworden aangebrachtG. J. P. VAN DER VOORTKIGGELAERSTRAAT, 15DEN HAAG.Verkoop uitsluiiend via de Sanitaire GroothandelDeze aanwijzingenzijn duidelijk. Nederlands boardaarhebik is voorgeschreven. Ik zai er opnueens | toezien dat het goed verwerkt wordt,plezierin want ik weet dat je met^dit board verbazend snel. de mooisteL resultaten kunt bereiken.B Geen wonder dat ersieeds meerNove Board verwerkt wordt^^ ^ ^' Voordelen: Constante goede kwaliteitFraaie oppervlakkenGemakkelijk, goed aan te1 ^ brengen. EconomischeK --^-- specificaties.va^ NOVE BOARDhe< en/ge Nederlandse boardN.V. NOORDELIJKE INDUSTRIE VOOR VEZELVERWERKING HoogezandVoor woningbouw:Phoenix-deurenomdat deze aan alle gestelde eisenvoldoen.Het T.N.O. constateerde nl.: Dat na een stoomproef:? de deur niet scheluw trekt;? de deur vlak blijft;? de beplating onveranderd blijft;? en dat na een dompeling in kokend water;? de lijmverbindingen in tact blijven.En het RATIO-rapport vermeldt:o grotere stijfheid van normale deuren;? deurvlakken redelijk vlak;? duurzaamheid naar verwachting niet minder dan houtendeuren;? prijs lager dan normale deuren;? passen bij de hedendaagse architectonische opvattingen.A/ DE PHOENIX'NBARNEVELD - TELEFOON 314/n geheel Nederland ondervinden archiiecien en aannemersdagelijks de grofe voordelen we/Ice deFUSEE DAKCONSTRUCTIEOOK VOOR DE WONINGBOUW BIEDTMe< Fusee's * snel onderdak-AT brandvrij, isolerend?k geen onderhoud^#3THOAKENINLICHTINGEN EN BROCHURE:N.V. NEFUMIJ, TETERINGSEDIJK 6, BREDA, TELEFOON 0 1600-59 9D-B7 2473sitie in de vereniging. Hij wil meer kunnen doen, hij wil meerzeggenschap. Dat is menselijk en begrijpelijk, maar de geheleconstellatie van de vereniging brengt nu eenmaal mee, dat elkCollege zijn eigen taak heeft. Het kan in de vereniging nietgeduld worden, dat een lid van een Bewoningscommissie zichbegeeft op het terrein van het bestuur of de Raad van Com-missarissen. Grote wanorde zou het gevolg zijn. Ik geef ogen-blikkelijk toe, dat de positie van de Bewoningscommissie methaar weinige bevoegdheden, een vrij moeilijke is.De Bewoningscommissie, hoewel deel uitmakend van het ge-heel, staat toch enigszins los en haar werkterrein bepaalt zichuitsluitend tot de in haar rayon gevestigde bewoners. DeBewoningscommissie van Noord heeft dus totaal niets te ma-ken met de bewoners van Zuid of omgekeerd.De bewoners van onze woningen zijn helaas teveel de meningtoegedaan, dat de bewoningscommissies van weinig waardevoor de vereniging zijn en er zijn talrijke lieden onder hen, diezich van de aanwijzingen der bewoningscommissie bitter weinigaantrekken.Dat deze bonding volkomen font is zal ieder duidelijk zijnen de bewoners zullen er verstandig aan doen, de commissie-leden bij de uitvoering van hun taak zoveel mogelijk medewer-king te verlenen. De belangelooshcid van de commissie moethen daarbij reeds een aanwijzing zijn. Verreweg het grootstedeel van ons leven brengen wij in onze woning door. Van hoegroot belang is het niet dat men ongestoord hiervan bezit heeft,in goede omgang met de omwonenden, van wie men ongetwij-feld altijd wel iets te verdragen heeft. De bewoningscommissiehelpt U slechts, om dit ongestoorde genot te verwerkelijken.Ik blijf er op hameren, dat de Bewoningscommissies haar vol-strektc nut hebben en ik zal U zeggen om welke reden nogmeer dan ik U al noemde.Het verenigingsbestuur of de Raad van Commissarissen heefthet eeuwige leven niet! Er dient dus voor gezorgd te worden,dat openkomende plaatsen kunnen worden bezet. Worden be-zet door mannen die in de vereniging opgegroeid zijn, kennisen ervaring hebben opgedaan en door hun toetreden tot deBewoningscommissie al blijk hebben gegeven, voor hun mede-mensen iets te willen zijn en iets te willen doen. Zij mogengerust een tikkeltje eerzucht daarbij hebben. Zij mogen weljong, maar niet te jong zijn. Wanneer zij zich onderscheiden,zullen zij vroeger of later worden aangezocht, zitting te nemenin de Raad van Commissarissen. In die zittingsperiode kun-nen zij kennis nemen van het besturen van een vereniging enop de hoogte raken van alle finesses.Zij zullen dan bij het openkomen van een bestuursfunctie, dezemet succes kunnen waarnemen tot nut van de ongetwijfeldprachtige instelling, die een woningbouwvereniging krachtenshaar doelstelling is en hun bijdrage leveren voor de waarach-tige verbetering van de Volkshuisvesting.Op de Bewoningscommissie rust dus tevens de taak, het kaderin de vereniging te vormen. Mijne heren van de bewoningscom-missies, zie bij Uw verkiezingen onder uw bewoners toe, datU de juiste man kiest; niet hem, die met een slap handje tekennen geeft, ook wel eens lid te willen worden.Dit is uw taak, mijne heren en zorgt dat U deze vervult. Danzal de woningbouwvereniging tot in lengte van dagen kunnenblijven zeilen, hopelijk profiterend van elke gunstige wind.Ik hoop, geachte vrienden, dat ik U in dit lange betoog niettezeer verveeld heb en U wellicht een wat dieper inzicht inonze vereniging en haar gedragingen hebt gekregen. Ik hoopdaarbij, dat U uw krachten voor de vereniging onverflauwdzult blijven inspannen. Het doel is er schoon genoeg toe.Ik zou hiermede gevoegelijk kunnen eindigen, doch zou nog hetvolgende willen opmerken. Tot mijn genoegen zie ik, dat en-kele bestuursleden van zusterorganisaties mede aanwezig zijnen tot hen zou ik de volgende verklaring willen richten.Het bestuur van onze vereniging heeft deze bijeenkomst belegduit tweeerlei oogpunt. Het brengt alien, die enige functie in devereniging bekleden bijeen, en het bestuur acht deze reiinie74 bij de snelle groei van de vereniging nuttig en nodig. Het isgoed als we elkaar zien en kennen. Daarnaast hoopt het be-stuur, dat het een bijdrage vormt de leden, via de Bewonings-commissies, wat nader tot het bestuur te brengen en de gehelegemeenschap die de vereniging vormt, meer te sluiten. Velevan onze leden toch zijn tegenwoordig uitsluitend huurder vaneen verenigingswoning. Zij betalen hun huur meer of minderprompt en voor de rest laat alles hun koud. Zij verlenen ingeen enkel opzicht steun aan de besturende organen in hundoelstelling ,,Verbetering van de Volkshuisvesting".Het bestuur beschouwt deze bijeenkomst als een eerste stapjeop de weg, de belangstelling van de duizenden nieuwe ledente wekken en deze te maken tot waarlijk meelevende leden,zoals de vereniging dit in de eerste 35 jaren van haar bestaangekend heeft. Wij willen dit doen, door, hetgeen wij van-avond ihier hebben besproken, aan alle leden in brochurevormtoe te zenden en wij vragen ons daarbij af, of niet de tijd ge-komen is, dat de besturen van de woningbouwverenigingen dehanden meer ineenslaan, om tot gedegen propaganda te ge-raken.Ik wil U gaarne in overweging geven, dit in stedelijk federatiefof in landelijk verband eens onder de ogen te zien.G. C. J. Drijfhout.HOUT op de E. 55Door de Heer A. Prins, Directeur van het Houtvoorlichtings-instituut te Amsterdam, werd de hoop uitgesproken, dat veleNederlanders de E 55 zullen gaan zien om zich zodoendete orienteren over de mogelijkheden, welke het hout biedt.Gaarne had men op deze ,,show" reeds het ,,houtrijke huis",dat in voorbereiding is, willen laten zien, doch men wil indit opzicht niet voorbarig zijn. Alleen door een zeer zorg-vuldige en goede voorbereiding kunnen deze plannen succesopleveren. Wel kan men zeggen, dat er practische zekerheidbestaat, dat over enkele maanden met proefwoningen zal kun-nen worden begonnen en dat o.a. ook van de zijde van hetDepartement van Wederopbouw en Volkshuisvesting veel in-stemming en ook medewerking wordt ondervonden. Dezeproefhuizen zullen uiterst zorgvuldig worden gebouwd waarbijgebruik zal worden gemaakt van de ervaring welke men inbinnen- en buitenland met houten woningen heeft opgedaan.Het zullen beslist goede en mooie huizen worden, welke ookbij het Nederlandse publiek ongetwijfeld zeer in de smaakzullen vallen.Het houtvak werkt op de E 55 samen met de afdeling ,,Bou-wen en Wonen". Dit brengt een beperking mede voor watbetreft de haast onbeperkte toepassingsmogelijkheden vanhout, doch ,,bouwen en wonen" vormen wel de belangrijksteproblemen voor Nederland, waarom men goed meende te doenzich hiertoe te bepalen.Bij de ingang van de afdeling ,,Bouwen en Wonen" ziet mendirect de 24 meter hoge heipaal, welke hier in zijn geheel bovende grond getoond wordt, klaar om te worden ,,geheid" omdan zijn taak voor eeuwen te vervullen, zoals reeds millioenenvan zijn voorgangers dit hebben gedaan, waardoor het bou-wen van vele onzer steden mogelijk gemaakt werd.Links ziet men dan een stapel van het meest gebruikte tro-pische rondhout, zoals dit wordt aangevoerd, met daarbij af-gewerkte plankjes van dit hout met de naam en het land vanherkomst. Even verder rechts ligt een hoge stapel naaldhout.Om een indruk te geven van de enorme hoeveelheden welkevan dit hout als bouwmateriaal worden verwerkt, diene datNederland hiervan jaarlijks ongeveer 2.000.000 m3 invoert --of anders uitgedrukt: sinds de bevrijding alweer ongeveer250.000 van deze stapels.Langs een demonstratie van het oude ambacht, waar de eikenspanten voor de St. Laurenskerk bestemd nog met de handworden bewerkt, komt men in een hal waar de Bond van Ne-derlandse Timmerfabrikanten laat zien hoe dit in de modernetijd geschiedt. Hier vindt men alle nodige werktuigen o.a. ookeen complete slijperij. In dit soort fabrieken vormt de slijperijeen zeer belangrijk onderdeel, omdat van een juist slijpen dergereedschappen zowel kwaliteit als productiviteit volkomenafhankelijk zijn.Wist U dat in de houtindustrie ongeveer 50.000 arbeiders eengoed bestaan vinden?In de Ahoy-hal kan men over hout ook nader worden inge-licht bij de voorlichtingsdesk. van het ,,Bouwcentrum". Van-daar voert een brug, uitgevoerd in moderne houtconstructie,naar het ,,skelethuis" waar een deskundige aanwezig is, diegaarne inlichtingen zal geven.Een aardbol, sommigen reeds van de Jaarbeurs bekend, geefteen goed overzicht van de landen van herkomst van het inNederland gebruikte hout. Op een grote ronde tafel onder diebol zijn monsters dezer houtsoorten te zien en kleuren enlichtjes geven een gemakkehjk overzicht. Het- doel is een in-druk te geven van de enorme taak, weike handel en industriemoeten vervullen om dit hout uiteindehjk als gebruiksartikelbeschikbaar te stellen.De belangrijkheid ook van ons Nederlandse bos ziet men uiteen fotoserie. Steeds wordt aan de verbetering van dit bosgewerkt en men acht het zeker niet uitgesloten om binnen niette lange tijd 15 % van onze behoefte aan hout met het Neder-landse hout te dekken.Een groot fotopaneel zal gedurende de tentoonstelling afwis-selend allerlei beelden over het hout laten zien.In het skeletgebouw zal men reeds vanaf de begane grond demooie kozijnen, ramcn en houten gevelbekleding zien, welkedit grauwe betonskelet (alleen de naam doet al wat griezeligaan) verlevendigen. W^anneer men naar de bovenverdiepingklimt, heeft men niet alleen een mooi overzicht van de Ahoy-hal, maar men kan dan ook deze meest moderne kozijn- enraamconstructies van nabij bewonderen. Let eens op de wijzevan draaien en tuimelen en de sluiting.Als men zijn weg vervolgt over de natuurlijk houten show-brug, dan ziet men rechts 3 vloerconstructies, waarvan dievan hout zeker vertrouwd zal aandoen. Hout is prettig om opte wonen, zoals men het dagelijks en overal kunt horen, wantvrijwel iedereen is het daarover eens.Kijkt men van deze brug af wat meer naar rechts, dan ziet mentwee stands: die van de Tripleximporteurs, waar getoondwordt hoe mooi dit product is en welke mogelijkheden ditmateriaal biedt, en die van toegepaste houtproducten, waarmen veel interessante resultaten vindt.Een heistelling met ingeslagen palen vestigt de aandacht opdit voor Nederland onmisbare onderdeel van het bouwen.Hoe mooi gelijmde spanten zijn en hoe goed door hout samenmet de moderne materialen en met accoustisch board de ge-luidshinder bestreden kan worden, toont U het ,,stiltecen-trum". Naast een deel van een betonspant is er natuurlijk ookeen gelijmd houten spant, waarvan men de mooie vorm en desterkte die er uit spreekt, zeker zal weten te waarderen.Dit alles is in en om de Ahoy-hal over hout te zien, maar ge-heel aan het andere einde der tentoonstelling aan de Maas-kant ziet men het hout terug in een zeer interessante vorm.Twee olifanten, speciaal voor dit doel naar hier ontboden, zijner lustig aan het werken met zware teakstammen, alsof hetwandelstokken zijn. Deze stammen wegen 1 a 2 ton. Dit wer-ken met hout is hun vak en in Birma en Siam maakt men nogsteeds van dit eeuwenoude vervoersapparaat gsbruik.VELE MILLIOENEN GULDENSzal de uitvoering van de woning-bouwplannen gedurende de ko-mende jaren vergen.Als U met Uw reclame al diegenenbereiken wilt die bemoeienis hebbenmet de besteding van dit bedrag,adverteer dan inDeWoningbouwverenigingUitgave van de Nationale Woning-raad, Algemene Bond van Woning-bouwverenigingenOplage ruim 3.500 exempt.Bij regelmatige plaatsing zeer voor-delige advertentie-prijzen. Vraagzonder verplichting tarief aan bijde administratie :Keizersgracht 188, Amsterdam-C. - Tel. 49128-43254Ook op de groothandelsafdeling daar dichtbij kan men nog-maals enige mooie partijen hout zien. Vooral een aardig over-zicht van de verschillende gebruikelijke soorten heipalen is in-teressant. De stammen van ongeveer 10 tot 20 meter lengteworden uit het buitenland aangevoerd, de kortere palen levertons Nederlandse bos.E 55 is een demonstratie van de Nederlandse Energie na debevrijding. Ook het houtvak heeft veel moeilijkheden moetenoverwinnen. De bevrijding kwam met lege loodsen en ont-wrichte bedrijven. Relaties moesten weer worden opgebouwd;aanvankelijk had men te kampen met deviezengebrek en aller-lei beperkende bepalingen.Thans --' 1955 '-- zijn deze problemen overwonnen. Wij kun-nen weer aanvoeren wat nodig is en flinke voorraden en eengoed machinepark staan ter beschikking om ons deel bij tedragen aan ,,Bouwen en Wonen".Het houtvak leeft krachtiger dan ooit en wil deze kracht graaggebruiken om te helpen het woningprobleem op te lossen ente zorgen dat U prettig woont in een goed en mooi huis enmet goede en mooie meubelen.75DE JONG's TimmerfabriekBERGAMBACHT Telefoon 485 Schoonhoven (K 1823)H.H. Aannemers: Vraagt offerte voor Uw? KOZIJNEN? RAMEN en? DEURENLevering door geheel Nederland met eigen vervoer.TUDLO'RAMON DT&CoKoninginnegrachi140, Tel.116198, DenHaag76DEBETON'EMAILLELAKfftet ket4estiCELLULOSE. LAKFABRIEKH. DEBEER&ZONENVOORSCHOTEN TEL. 2986 (K1 71 7)Depot voor de provincie Utrecht: Fa. Nagtegaal G van Beesten, Oudegracht 32,Utrecht. Teletoon K 3400-11132 -- Depot voor Limburg en West Brabant:Fa. Th. de Beer, Burg. Junckerstraat 19, Venlo. Telefoon K 4700 - J333^sse/scB/nsAANN. ?N 60UW6EDR//F N.V.GOUDA ? HOLLANDHOLLANDIABrAK... "^'7'NIEUW-GUINEABURGERLIJKE EN UTILITEITSBOUW,,EZO KEUKENS'Wat deg1/15WhJjMV /. ^[oc 00opievert,,Doelmatige verdeling" van woonruimteSteeds wanneer woningbouwbestuurders bijeen zijn, wordende dikwijls onbegrijpelijke beslissingen gehoord van de huis-vestingsdiensten in diverse plaatsen.Tevreden is geen enkele woningbouwbestuurder.Voorstellen van de woningbouwverenigingen worden in deene gemeente vrijwel geheel aanvaard, in andere gemeentenkomt van deze voorstellen vrijwel niets terecht.Blijkbaar wordt artikel 4 van de woonruimtewet toegepast opzodanige wijze dat iedere gemeente er iets anders uit kan lezen,dan hetgeen er in staat.Dit artikel 4 luidt n.l.:,,1. De gemeenteraad stelt binnen drie maanden na de dagvan de inwerkingtreding van deze wet regelen vast omtrentde toepassing van artikel 1, met dien verstande, dat daaringeen andere gronden voor weigering van de vergunning mo-gen worden gesteld die yoor een doelmatige verdeling vanwoongelegenheid in de gemeente bevorderlijk zijn. Deze rege-len vinden geen toepassing, indien en voorzover deze met dein artikel 3 bedoelde voorschriften onverenigbaar zijn.2. enz."Hoe is nu de practijk. Er bestaan allerlei vormen waarin degem. verordening ex. artikel 1 is gegoten.Beperkingen over volgorde of urgentie zijn in deze verorde-ningen opgenomen. Heeft dit echter iets met doelmatigheidvan doen?Er werd en wordt op allerlei manier geschermd met de doel-matigheid.,,Het doelmatig verdelen" zal naar mijn bescheiden meningtoch allereerst betekenen, zodanig verdelen dat het doel(waarvoor de woning werd gebouwd) wordt bereikt.Ondoelmatig zou dus zijn een alleenstaande, een echtpaar ofeen klein gezin vergunning te geven tot bewoning van eengrote woning die huisvesting zou kunnen bieden aan een gro-ter of groot gezin. Of ,,doel" iets te maken heeft met volgordevan inschrijving in een register meen ik te mogen betwijfelen.Dit zou wel iets te maken hebben met billijkheid. Maar bijtoepassing van de billijkheid zou toch geen echtpaar, zoalsthans wel gebeurt, een woning kunnen betrekken, al heeft zijdeze woning zelf laten bouwen.Artikel 4 spreekt echter steeds van ,,doelmatigheid". De wei-gering zou dus, indien althans niet om dringende redenenwordt gevorderd, alleen kunnen berusten op het feit dat dewoning niet doelmatig zou worden bewoond.In de practijk zijn er echter gevallen waarbij de vergunningwordt geweigerd, ondanks het feit dat de woning doelmatigzal worden bewoond, dringende redenen voor de verhuizingaanwezig zijn, of een andere kleinere woning wordt verlaten.Het wordt naar mijn mening wel tijd, dat met inachtnemingvan de moeilijkheden voor de gemeentebesturen, de woning-bouwverenigingen niet maar klakkeloos aanvaarden wat hetgemeentebestuur (helaas dikwijls ambtenaren van huisves-tingsbureaux) decreteren.Bij moeilijkheden op dit terrein is gebleken dat de NationaleWoningraad op verdienstelijke wijze hulp verleent.R. Bronkhorst.Woningen voor ambtenarenWat heeft de Minister van Binnenlandse Zaken bedoeld metpunt 9 onder B van zijn circulaire d.d. 30/8*47?De interpretatie van sommige huisvestingsbureaux en van di-verse ,,hoofden van dienst" is, dat de woningen van ambte-naren bij vertrek weer door ambtenaren van dezelfde dienstdienen te worden bezet.De circulaire luidt dat deze woningen bij voorkeur ten behoevevan een andere ambtenaar van de betrokken dienst dienen teworden gevovderd.De Rechtbank te Arnhem wees in October 1946 vonnis (inkort geding) waarin bij voorkeur werd gei'nterpreteerd nietals ,,bij voorrang" doch als ,,zo mogelijk", daar de Ministerin de Kamer bij de behandeling van het wetsontwerp mede-deelde alleen dan een uitzonderlijke behandeling voor de amb-tenaren te hebben bedoeld, als de dienstbelangen dit vorderen.Heeft de Minister bedoeld wat in feite in diverse gemeentenwordt toegepast, nl. dat een woning eenmaal aan een ambte-naar verhuurd voor de verdere toekomst aan ambtenaren isverhuurd?Indien dit juist is zullen verhuurders bezwaar maken omvoortaan aan ambtenaren woningen te verhuren. Neen, zezullen geen bezwaar maken, ze doen het reeds en het zou naarmijn mening tijd zijn in het belang van de huisvesting vanambtenaren dit punt 9 in de aangehaalde circulaire te annu-leren. R. B.Naleving huurovereenkomstNormaal zal een woningbouwvereniging haar woningen ver-huren met een schriftelijk contract. Hierin worden de rechtenmaar eveneens de plichten van beide partijen omschreven. Indeze contracten komen dikwijls bepalingen voor over stiptebetaling, het onderhouden van de woning, het houden vandieren, het timmeren van opstallen in de bij de woningen ge-legen tuinen enz.Hebben de contractbepalingen met verplichtingen van dehuurder echter momenteel wel die waarde in vergelijk metvroeger?Laten we aannemen dat iemand volkomen in strijd met zijnhuurvoorwaarden konijnen, kippen en/of duiven houdt, enor-me getimmerten in zijn tuin opricht enz.Kan deze huurder als hij ^ na mededeling van het vereni-gingsbestuur -- weigert om de niet naleving van het contractte beeindigen, tot de orde worden geroepen door hem zijnwoning te doen ontruimen?De kansen die de huurwet biedt in artikel 18 zijn beperkt tot:onbehoorlijk gebruik van het goed, ernstige overlast -- zijnmedebewoners, dan wel de verhuurder aangedaan ^ of wan-betaling.Er zijn nog enige andere ontruimingsgronden die echter nor-maal niet van toepassing zijn op de verhouding tussen huur-der en woningbouwvereniging.Men kan dus wanprestatie plegen zoveel men wil, zolang ditgeen wanbetaling is of onbehoorlijk gebruik of ernstige over-last, zal ontruiming niet mogelijk zijn.*t Is n.l. moeilijk om niet-naleving van het huurcontract altijdonder te brengen bij ,,onbehoorlijk gebruik" of ..ernstige over-last".De besturen staan dikwijls machteloos om naleving van doorde leden zelf vastgestelde voorwaarden af te dwingen.Er is echter een mogelijkheid om naleving van de huurvoor-waarden te verkrijgen. Het bestuur kan n.l. deze nalevingeisen bij dwangschrift op straffe van het betalen van eendwangsom voor iedere dag dat niet aan de voorwaarden wordtvoldaan. Dit is een methode om het verenigingsbestuur nietonmachtig te maken en bovendien is deze methode niet zoingrijpend als een ontruiming.Van practijkgevallen zouden wij gaarne op de hoogte gesteldwillen worden. R. B. 77WETENSWAARDIGHEDENvan over de grensHet geluk in huis is het geluk in de wereldEen belangrijk, doch niet overdreven en voor iedereen zinvolgezegde. Het werd in 1674 voor het eerst gebruikt, toen woor-den nog niet zo licht en oppervlakkig als tegenwoordig wer-den gebezigd, doch veeleer zorgvuldig werden gewogen enmet hun betekenis ten voile tot de geest en ziel der mensheidspraken.Deze woorden vormen de inleiding van een Duits artikel datwij kort geleden onder ogen kregen. Wij lazen en vertaaldenhet voor U; immers besturen van woningbouwverenigingenen alien die bij de woningbouw betrokken zijn ondervindendagelijks --- juist in deze tijden van woningnood en alle daar-mede verband houdende psychologische moeilijkheden -- hetbelang van deze uitspraak. Dat hen, alle teleurstellingen tenspijt, dit gezegde als een leidraad voor ogen moge blijven, op-dat zij zich verzekerd weten dat hun werkzaamheden dien-aangaande tot ons aller geluk bijdragen! Het artikel vervolgtdan:Kan men uit deze titel lezen, dat tevreden huiselijkheid ookgelukkige mensen voor het gehele leven maakt, of kan men eruit opmaken dat alleen al het feit over een woning te kunnenbeschikken, zowel voor de enkeling als voor gehele volkerende basis van het geluk is? Hoe dan ook, hij bevat zeer veelwaarheid, ook voor de tegenwoordige gedachten in de kringender volkshuisvesting.Het is dan ook begrijpelijk dat met zo'n grondslag voor hetgeluk, als een woning voor de mensheid betekent, oude volks-spreekwijzen sedert eeuwen daarvoor gangbare uitdrukkingenbezigden, die waard zijn in de belangstelling te worden te-ruggebracht, aangezien ze ook tegenwoordig iets te zeggenhebben.Alleen al de waardering van het huis als bezit wordt in menigvolksgezegde tot uitdrukking gebracht. De een zegt zo tref-fend: ,,Ohne Heim und Herd is dat Leben wenig wert" (Zon-il_Dem?[ntrfilaiden_WiUkommJero-fcheidendfio-ein lYfedersehenGruss 6em Wanderer derwHiher geht.7?>der huis en haard is het leven weinig waard), de ander ,,Imeigencn Hause trocken Brot ist besser als Braten in einemfremden" (In eigen huis smaakt droog brood beter dan wild-braad in een vrecmd huis). Een Tiroler schildert de volgendespreuk op zijn huis: ,,Ein Mann, der musz wohnen in andrerLeut Hauser, der ist armer als ein Kardauser" (lemand, diein huizen van anderen wonen moet, is armer dan een monnik),terwijl de weinig spraakzame Noordduitser kan uitroepen,,N'Husken kleen- un da