SEPTEMBER 195515e Jaargang - No 9DeWoningbouwvereniging?IJ\MAANDBLAD VAN DE NATIONALE WONINGRAADAdres voor Redactie en Abonnementen: Wouwermanstraat 27, Amsterdam-Z., Tel. 724298-721412Adres voor Advertenties: Keizersgrachi 188, Arasterdam-C, Tel. 49128DE NEDERLANDSEVolkshuisvesting??Ik doe een dringend beroep op de voilemedewerking van alien, die kunnen bij-dragen tot leniging van de woningnood"TROONREDE 1955bouwprogramma 1956 af, zoals ons door het Ministerie vanWederopbouw en Volkshuisvesting beschikbaar werd gesteld..,De woningnood blijft een donkere schaduw werpen op het,,overigens in menig opzicht gunstig beeld dat ons volksleven,,te zien geeft. Tengevolge van de groei onzer bevolking leidt,,slechts een beperkt deel van de nieuwgebouwde woningen tot,,vermindering van het tekort. Wij zullen alle krachten moeten,,inspannen om sneller daarop in te lopen. Ik doe een dringend,,beroep op de voile medewerking van alien, die kunnen bij-,,dragen tot leniging van de woningnood. Het is nodig in de..bouwnijverheid bij voortduring naar nieuwe wegen uit te zien,,om de productie op te voeren. Aangezien woningbouw de,,hoogste prioriteit moet genieten is matiging van bouwactiviteit,,op elk ander gebied noodzakelijk."Deze passage werd door H. M. de Koningin, toen Zij zichdoor de Troonrede bij de opening der zitting van de Staten-Generaal via de Kamerleden-afgevaardigden tot het Neder-landse volk richtte, met nadruk uitgesproken.Het klonk als een strijdkreet om de volksvijand, die wij nu alsinds tien jaren na de bevrijding in al zijn voorkomen helaasmaar al te goed kennen, te lijf te gaan en door gezamenlijkeinspanning de baas te worden.Deze woorden gelden ons en U, gelden de bouwwereld in alhaar facetten, gelden wel speciaal diegenen, die met de leidingen met de uitvoering van maatregelen en voorschriften -- devolkshuisvesting betreffende -- belast zijn. Dat legt op deschouders van al diegenen een zware verantwoording en taak.Kunnen zij door onvermogen, karakter of leeftijd deze nietvervullen, dat zij dan baan maken voor bekwamere, voet-bij-stuk-houdende, jongere, recht-door-zee-gaande krachten! Intijden van nood, van woningnooJ, van sociaal-ontwrichtende,mens-onwaardige toestanden zijn slechts de volwaardigstenmaar nauwelijks goed genoeg!Dat geldt voor alien, zonder uitzonderingen!Hn.Onderstaand volgt het gedeelte uit de Troonrede, dat op devolkshuisvesting betrekking had. Daarna drukken wij hetBOUWPROGRAMMA 1956Korte toelichtingHet bouwprogramma 1956 bevat werken tot een in geld uitge-drukt volumen van j 2.047 millioen. Hierin zijn de militairewerken niet begrepen. Van het bedrag van / 2.047 millioen is/ 400 millioen bestemd voor weg- en waterbouwkundige wer-ken en / 1647 millioen voor de gebouwen.In het bouwprogramma 1955 werd voor gebouwen f 1.482millioen uitgetrokken en voor weg- en waterbouwkundige wer-ken / 360 millioen, terwijl er in het jaar 1954 in eerstgenoemdesector werd verwerkt voor j 1.500 millioen en in de anderesector voor f 328 millioen.Ook voor de omvang van het bouwprogramma voor het jaar1956 is het aantal beschikbare bouwvakarbeiders bepalend ge-weest. Met het in 1954 bestaande apparaat kon met de toengeldende prijzen ongeveer f 1.500 millioen aan gebouwenworden verwerkt. Voorzichtigheidshalve een vergroting vanhet bouwapparaat en een verhoging van de productiviteit bui-ten de becijfering latende, kan worden geconcludeerd, dat hetmet de prijzen, welke aan het programma 1956 ten grondslagliggen, mogelijk moet zijn in 1956 voor rond / 1.650 millioenaan gebouwen te verwerken.Het huidige algemeen te constateren tekort op de arbeidsmarktdwingt er toe de bouwcapaciteit ten voile te benutten om tevoorkomen dat bouwvakarbeiders bij gebrek aan werk in hun 137eigenlijke beroep in een ander vak werk gaan zoeken. Dezevoile belasting van het apparaat zal er echter toe leiden, datmen ..enige" spanning op de koop toe zal moeten nemen.Er dient echter voor te worden gezorgd, dat de hoeveelheidin uitvoering zijnd werk bij de capaciteit past. Dit is een zeermoeilijk punt, omdat niet altijd op alle factoren invloed kanworden uitgeoefend, zoals b.v. de weersgesteldheid en hettijdstip van aanvang met het werk, waarvoor goedkeuring isverleend. Indien tegen het einde van het jaar lang kan wordendoorgewerkt ontstaat een geheel andere situatie dan wanneerreeds in November of December vorst optreedt. Ook zal deopdrachtgever enige tijd moeten worden gelaten tussen goed-keuring en begin van uitvoering van het werk. Door deze om-standigheden kan bij een continue afgifte van de goedkeurin-gen toch discontinuiteit ontstaan in het als ideaal te beschou-wen ontwikkelingsbeeld.Dit mogelijk onregelmatig verloop werd in het jaar 1955 ver-ergerd door een ongeremde activiteit in de categorieen werken,waarvoor geen Rijksgoedkeuring was vereist. Dit betrof wer-ken met een bouwsom van minder dan / 100.000,-- in allesectoren, behalve in de sector nijverheidsbouw, welke geheelvrijgesteld was van Rijksgoedkeuring en de sectoren scholen-bouw en gezondheidszorg en hygiene, waarvan de werkenbeneden resp. / 10.000,-- en f 50.000,-- van Rijksgoedkeuringwaren vrijgesteld.Hoewel met ingang van I Augustus 1955 enkele wijzigingenin het goedkeuringsbeleid zijn aangebracht, waardoor meerwerken een Rijksgoedkeuring behoeven dan voordien, zal tochniet geheel voorkomen kunnen worden, dat zich van tijd tot tijdspanningen op de arbeidsmarkt zullen voordoen.Voor de weg- en waterbouwkundige werken gelden in hoofd-zaak dezelfde overwegingen inzake het volledig benutten vande capaciteit. Aangezien in 1954 / 328 millioen werd gereali-seerd, mag, met de prijzen van 1956 rekening houdend, welworden verwacht, dat / 400 millioen te realiseren zal zijn.Hieronder volgt een overzicht van verdeling van het totaaluitgetrokken volumen over de verschillende sectoren:Verweckingsvotumen in millioenen guldens, zander:werken ten laste van de gewone dienst van de begrotingen vanpubliek-rechtelijke lichamen; werken aan gebouwen, waarvoorgeen gemeentelijke vergunning nodig is; werken van f 2.000,^--en lager; militaire werken.Nieuwbouw, herbouw enuitbreiding van gebouwen:woningenboerderijenoverige agrarische gebouwengebouwen voor de nijverheidgebouwen voor handel en verkeergebouwen voor gezondheidszorgkerkenscholenoverige bijzondere gebouwenoverheidsgebouwenHerstel en verbouw van gebouwenherstel oorlogsschade, id.watersnoodschade, buitengewoononderhoud en verbouw0 ^4) in950 830 80142 40 6010 7 15240 175 20195 114 11452 31 3518 18 16115 135 11225 15 2625 25 1675 92 104Totaal gebouwen 1647weg- en waterbouwkundigekapitaalswerken 4001482 1500360 328Woningen:Voor de woningbouw is / 950 millioen aan bouwvolumen uit-getrokken. Daarbij is uitgegaan van de verwerking van eenvolumen van 70.000 woningen, als volgt over de diverse onder-delen verdeeld (tussen haakjes de verdeling in het bouwplanvan 1955):32.000 (29.500)30.000 (25.000)7.000 ( 8.000)1.000 ( 2.500)woningwetwoningenpremiewoningen (voile en halvepremie tezamen genomen)herbouwwoningen (oorlogs-schade)woningen in de zgn. vrije sector138 Totaal generaal 2047 1842 1828Totaal 70.000 (65.000) woningenBoerderijen:De herbouw van door de oorlog en door de watersnood ver-woeste boerderijen is in het jaar 1955 vrijwel voltooid.Voor 1956 is te rekenen op de bouw van 300 door de CultuurTechnische Dienst gesubsidieerde boerderijen in de ontgin-nings- en verkavelingsgebieden, 220 boerderijen in de Noord-oostpolder, 33 boerderijen van Domeinen en 200 boerderijenter vervanging van door brand verwoeste.De activiteit ten aanzien van de bouw van overige agrarischegebouwen is in het afgelopen jaar belangrijk groter geweestdan was geraamd. Met het oog op het economisch belang vandeze sector is verhoging gewenst, doch met een bedrag van/ 10 millioen zullen de belangrijkste objecten wel kunnen wor-den gerealisecrd.Nijverheid:De activiteit in deze sector is voor het jaar 1955 groter dangeraamd was. Uit de investeringsplannen van de industrieenkan worden opgemaakt, dat ook het jaar 1956 een omvangrijkeactiviteit te zien zal geven.Een bedrag van / 240 millioen lijkt toereikend voor de reali-satie van de belangrijkste projecten. In dit bedrag is f 4 mil-lioen begrepen voor uitbreiding van de Technische Hogeschoolte Delft. Indien het zich laat aanzien, dat het totaalbedrag derin uitvoering komende werken het geraamde bedrag gaat over-schrijden, zal de activiteit in deze sector moeten worden ge-matigd.Handel en Verkeer:In het uitgetrokken bedrag van / 95 millioen is begrepen eenbedrag van / 18 millioen voor de P.T.T. De Directie van dezeDienst zou gaarne f 25 millioen zien uitgevoerd. Ook anderebouwwerken zullen moeten worden afgeremd.Gezondheidszorg en hygiene:Het voor 1955 geraamde volumen is grotendeels nodig geweestvoor werken, waarmee in voorgaande jaren reeds een aanvangis gemaakt. Slechts met de bouw van enkele nieuwe objectenkon in 1955 worden begonnen. Rekening houdend met de over-loop van in uitvoering zijnde werken en met de behoefte aanziekenhuizen en psychiatrische inrichtingen lijkt een bedragvan j 52 millioen noodzakelijk. In dit bedrag is slechts weinigbegrepen voor zweminrichtingen.Kerken:Het bedrag van / 18 millioen zal voldoende zijn om tegemoette komen aan de behoefte, die zal kunnen worden gefinancierd.door het plaatsen van eenlost U d itprobleem op zonder ruimteverlies(kHiit FABRIEK N.V. BAARN TEL. K 2954-3641 (4 LIJNEN)139Scholen:Met f 115 millioen zal het programma van het Departementvan Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen moeten wordengedrukt. In het bijzonder zal de bouw van gymnastieklokalenen aula's moeten worden beperkt.Overige bijzondere gebouwen:Hoewel een aantal kleinere werken zal worden beperkt via degenomen maatregelen op het gebied van het goedkeurings-beleid, zal in deze sector het hogere bedrag van / 25 millioennodig zijn. Zuiks in verband met het oog op vele belangrijkeobjecten die op uitvoering wachten; opvoedingsgestichten, te-huizen voor verzorging van minderjarigen, gebouwen voorradio en wereldomroep, kloosters en kampen voor Ambonezen.Met het uitgetrokken bedrag zullen veel werken, die men thansreeds zou willen aanvangen in 1956 niet tot uitvoering kunnenkomen.Overheidsgebouwen:Zowel het Rijk als de lagere publiekrechtelijke lichamen zul-len bij een totaal van / 25 millioen tot uitstel van de uitvoeringvan verschillende plannen worden genoopt.Vevbouw, buitengewoon onderhoud enherstel oorlogs- en watersnoodschade:Deze drie soorten werkzaamheden werden in vorige bouw-programma's afzonderlijk opgegeven. Het volumen van dezenieuwe sector is gesteld op / 75 millioen, (in vorig bouwpro-gramma: herstel oorlogs- en watersnoodschade / 12 millioen,herstel niet-oorlogsschade / 5 millioen en verbouw f 75 mil-lioen, totaal / 92 millioen). De ervaring van het jaar 1954heeft geleerd, dat de activiteit in de sector verbouw vele ob-jecten beneden f 100.000,^ omvatte. Ter voorkoming vanoverschrijding van het uitgetrokken bedrag zal de activiteitinzake verbouw in 1956 in belangrijke mate gematigd moetenworden.140,,De Goede Woning" te Doetinchem bouwde 500woningen7 September 1955 was een heugelijke dag in de geschiedenisvan de woningbouwvereniging ,,De Goede Woning" te Doe-tinchem. Op deze dag nam deze vereniging haar SOOste wo-ning in beheer.Het was een goede gedachte het gereedkomen van deze wo-ning met enige feestelijkheden gepaard te doen gaan. Devoorzitter de heer H. Zilvold gaf aan zijn vreugde uiting ineen bijeenkomst, die voor een groot aantal genodigden wasbelegd in de RaadszaalOnder de aanwezigen bevond zich o.m. de heer Ir C. Doomdirectcur-hoofdingenieur van de Wederopbouw en Volks-huisvesting in de provincie Gelderland, de burgemeester J. E.Boddens-Kosaag; talrijke raadsleden en bestuurders van wo-ningbouwverenigingen en aanverwante organisaties.Ir Doom complimenteerde de vereniging met de bereikte re-sultaten en wees op de taak die nog wacht.Hij adviseerde het bestuur ook in de toekomst te zorgen voorde nodige doorstroming in het bestuur, hetgeen de activiteitten goede zal komen en bij de bezetting van bestuursfunctiesook de vrouw niet te vergeten.Het verheugde spreker in een stad te zijn, waar de woning-bouwverenigingen tonen levensvatbaarheid te bezitten.In een vlot speechje bracht de burgemeester hulde aan hetbestuur voor het goede werk in de afgelopen 35 jaar ver-richt. Hij wist de belangen van de woningbouw bij het be-stuur van ,,De Goede Woning" in vertrouwde handen. Erzijn mensen, aldus spreker, die hun vrije tijd vullen met eenbepaalde hobby, er zijn anderen die hun vrije tijd bestedenaan de behartiging van de belangen van hun medemensen.Tot die laatste groep behoort het bestuur van ,,De GoedeWoning" en spreker was blij, nu eens de gelegenheid tehebben deze mensen daarvoor namens de burgerij dank tezeggen.Schrijver dezes bracht de gelukwensen van het hoofdbestuurvan de Nationale Woningraad over en van de afdeling Gel-derland. Hij prees zich gelukkig deze bijeenkomst mee tekunnen maken. Al moge de positie van de woningbouwver-enigingen dan hier en daar in discussie zijn, ,,De Goede Wo-ning" bewijst dat zij een positie in de Doetinchemse gemeen-schap bekleedt, welke zeer belangrijk is en algemeen waar-dering ontmoet.Hij besloot met de wens dat ,,De Goede Woning" nog velegoede woningen aan haar bezit kan toevoegen.Hierna volgden nog een aantal sprekers, welke evenzovelegelukwensen uitspraken.Het gezelschap bracht daarna een bezoek aan de betrokkenwoning, waar Ir Doom de gedenksteen onthulde.Bij de bezichtiging van de woning bleek dat de indeling enafwerking der woning goed verzorgd was. Een plaatselijkefirma liet zien hoe zelfs van een bescheiden beurs een gezel-lig en smaakvol interieur kan worden verzorgd. Met eenrondrit langs de diverse woningwetcomplexen werd de mid-dag tenslotte besloten.Al met al mogen wij concluderen, dat ,,De Goede Woning"in Doetinchem een goed stuk werk heeft verricht.Een voorbeeld dat de burger moed geeft.H. J. GijsbersVoor de BOUWTECHNISCHE AFDELING van deNATIONALE WONINGRAADWouwermanstraat 27 Amsterdam-Z.worden voor de uitwerking van woningbouwplannen, destandaardisatie van woningonderdelen, enz. gevraagd:EEN CHEF-TEKENAAREEN CALCULATORENIGE TEKENAARSSchriftelijke sollicitaties in te dienen onder opgave vanpersonalia, opleiding, praktijkervaring, references, huidigewerkkring en verlangd salaris.Salariering en arbeidsvoorwaarden zullen, naar gelang vanbovenvermelde opgaven, in overleg worden vastgesteld.Voor buiten Amsterdam wonenden is vergoeding van reis-en/of pension-kosten na aanstelling, in overleg mogelijk.Geisers zijn duurzame gebruiksartikelen m\m^m-geisers xijn het duurzaamstDe lange levensduur, resultaat van de grote soliditeit,houdt de exploitatiekosten laag, hetgeen bij deexploitatie van woningen van het grootsta belang is.Alleen de W 1200 geeft zonder manipulaties:CO Heat water, zowel in de lckiiderwerk,;?IET LANGERE LEVENSDUUR",,VASTACEL" over ,,VUGO" PLAMUUREen modern verfsysteem, voor binnenwerk:Onverwoesftbaar!Een modem verfsysteem, voor buitenwerk:6 jaar buitenbestendig^heidFa. Gebr. van Mourik LakfabriekenDEIL (by Geldermalsen) Tel. 233 - K 3457LICHTDRUKKENHET ADRESC A. DE JONGMODERNE REPRODUCTIE-INRICHTINGf OLKINGE5TR. 1 5 - lEL. 22717- GRONINGENSIND5 1904WEES Vraagt ook eens prijsopgaafNIET DOM ! voor GLASHERSTELbijfa. L/. B Iw O iVL DEN HAAGV. Ostadestraat 162-168 Telefoon 337703Wij zijn reeds leverancier van div. woningbouwverenigingenvoorarchitectuurenstedebouwMAQUETTESW. G. C. HOORN'S MAQUETTE-STUDIOHoogstraat 22 -- EINDHOVEN -- Telefoon 98720p deze plciutAkunt U de besturen van dewoningbouwverenigingenin geheel Nederland attentmaken op de goede kwa-liteiten van Uw product.De kosten van deze recla-me zijn matig. Vraag in-lichtingen aan de admini-stratie:]f KEIZERSGRACHT 188AMSTERDAM-C.Tel. 49128-43254$CHU/FDBURBNBBSCA(rAlle typen, deurenG. LEKKERKERKER - UTRECHT '^^^147zenbezit van Pinelands over de 1,600. Electriciteits- en wa-terleidingen werden vanuit Kaapstad aangelegd en een stationvoor de Cape-Flate-spoorlijn werd gebouwd. Thans zijn eral vijf stations en twee geprojecteerd in het thans uitgestrektegebied van deze tuinstad. De eerste huizen in Pinelands ge-bouwd, hebben rieten daken, nu zijn er vele bouwstijlen tevinden van oud-hollands tot modern toe, waarbij de harmo-nie met het omliggcnde landschap doorslaggevend is.In 1948 werd Pinelands tot een zelfstandige gemeente uitge-roepen. Vlak na de tweede wereldoorlog werden ten behoevevan gedemobiliseerde Zuid-Afrikaanse strijdkrachten enigehonderden woningen gebouwd, welke ultimo 1947 ongeveerf. 25.000,- per stuk kostten. Door een ruime hypotheek-toe-wijzing werd met een eerste storting van een f. 1.250,- demogelijkheid geopend een huis te verkrijgen.Met eigen architecten, aannemers en bouwvakarbeiderswordt doelbewust er naar gestreefd zoveel mogelijk variatiesin de huizen, hun indeling en hun dakbedekking te verkrijgen.Thans heeft de bouwkundige dienst van Pinelands een 640geemployeerden, eigen opslag van bouwmaterialen en eigenloodgieters-, timmermans- en electriciens-werkplaatsen. Ookheeft men eigen kwekerijen voor groenvoorziening van stra-ten en plantsoenen. De tuinstad ,,Pinelands" met zijn ruim50 km. wegen is bijna volgebouwd en haar bestuurders heb-ben thans een tweede tuinstad in gedachten en een zeer uit-gestrekt stuk land bij Constantia daarvoor op het oog.Het zou te ver voeren U nog meer over Pinelands te vertel-len; een betere indruk zult U kunnen verkrijgen door de illus-traties, welke wij tussen de tekst hebben geplaatst. Belangrijkis de opzet van het geheel, welke uiteindelijk een dertigtaljaren '-- heus wel eens met moeilijkheden, vallen en opstaan-- werd bereikt en welke voor de gelukkige Zuid-Afrikaan-ders, die in Pinelands kunnen wonen een voortdurende bronvan vreugde moet zijn. Engels georienteerd als men daar is,domineert ,,My home is my castle". De romantiek van het,,kasteer' en de geriefelijkheid van een moderne woning ?--ook voor de kleinere beurs beschikbaar -- zijn wel bijzonderplezierig gecoordineerd en dat is in 's mensen leven en gelukvan veel belang!Hn.InhoudBouwprogramma 1956,,De Goede Woning" te Doetinchem bouwde 500 wo-ningenDe afdeling Gelderland opnieuw gestart . . . .Pinelands -- de eerste tuinstad in Zuid-Afrika137140142143Dit orgaan wordt gezonden aan alle lezers van het Tijdschriftvoor Volkshuisvcsting en Stedebouw.Leden van de Nationale Woningraad en van het Ned. In-stituut voor Volkshuisvesting en Stedebouw kunnen extraabonnementen nemen tegen de prijs van f. 2,-- per jaar.Voor hen, die niet zijn aangesloten bij Woningraad of Insti-tuut voor Volkshuisvesting, bedraagt de abonnementsprijsf. 6,^-- per jaar.Overname van de inhoud, hetzij geheel, dan wel gedeeltelijk, is slechtstoegestaan met bronvermelding.N.V. TUINBOUWINR. HARTLIEBAFD. TUINARCHITECTUURMeent 118 ROTTERDAM Telef. 115665i^ Begroteni^ Ontwerpen"ix Aanleggeni^ en OnderhoudvanGEMEENSCHAPPELIJKE-VILLA-FABRIEKS- E.A.TUINENde dagenwordenkortervV^CToch kunt u zonder risico af-schilderen met Garantie Stand-veH. Bij damp, mist e.d. kunt ude droging van Garantie Stand-verf versnellen door toevoegingvan Tokion Chromix in de kleurder Garantie Standverl.M-^VraagtomgaandinlichtingenLAK. tN VERNiSFABRlEKtN WED. BOONSTOPPEL A ZONEN N.V.AOOIHXVtf N 1*1 K-182S 3?0 HOLLAND148TH. WOUTERS & Co. c.v.COMMISSIONNAIRS IN EFFECTEN EN MAKELAARSIN GELDLENINGEN(LID VAN DE VERENIGING VOOR DEN EFFECTENHANDEL EN DEVERENIGING VAN BEMIDDELAARS BIJ KASGELD- ENANDERE ONDERHANDSE LENINGEN)AMSTERDAM (C) - HERENGRACHT 58TELEFOON No. 47070 (ONDER BEURSTIJD 40730)TELEGRAM-ADRES: WOUTCODOOR DE ZEER GESTADIGE UITBREIDING DER KRING VAN ONZEGELDGEVENDE VERBINDINGEN VERRICHTEN WIJ REGELMATIGONZE BEMIDDELENDE FUNCTIE BIJ HET TOT STAND BRENGENVAN LENINGEN TEN LASTE VAN WONINGBOUWVERENIGINGEN.MET OVERHEIDSGARANTIE, ZOWEL MET EEN LANGE LOOPTIJD ALSMET EEN BEPERKTE LEVENSDUUR.HEBBEN THANS OP ZEER AANTREKKELIJKE VOORWAARDEN GELDENBESCHIKBAAR VOOR DE VERSTREKKING VAN GELDLENINGEN ONDERle HYPOTHECAIR VERBANDAANVRAGEN MET GEDETAILLEERDE GEGEVENSWORDEN GAARNE INGEWACHT.VolkSte %mmOrgaan van het Nederlands Instituut voor Volkshuisvestingen Stedebouw en van de Nationale Woningraad, waarin opge-nomen de mededelingen van de Rijksdienst voor het NationalePlan, en tevens gewijd aan de WederopbouwSeptember 1955 36e Jaargang no 9MPPiMiiiW.vandeRampAlles op het gebied van MEETGEREEDSCHAPPEN o.a. Regentesseiaan i87Waterpasinstrumenten en Theodolieten (fabrikaat: O. Fennel-Kassel)Jalons, Waterpasbaken, linnen en stalen meetbanden, pentagon prisma's enz.'s-GRAVENHAGETel. 399208 (K 1700)'MiEen blik in de toekomst.berust nimmer op feiten. Uw oordeel vanstraks over de eigenschappen van HASCO-RELIEF als artistieke wandbekleding is thSnsnog onbekend. W^l kunt U afgaan op deervpringen van architecten, die tientallen ja-r rein difproduct laten toepassen.Opdrachten,; die jzich ;BL|JVENP herhejfen, sprekem een; quidejijke t^ah I ,~ '? \ ",'?,Sohraudor's lakfabrieken SchoonhovB,TryHollandvoorISOLATIE ?DECORATIE ?ACOUSTIEK ?H.H. ARCHITECTEN:Komt U wel eens in DELFTbij ,,De Porceleyne Fles" methaar wereldberoemde mon-sterkamers? Geeft dan Uwaandacht ook aan de plafonds.U zult er versteld van staanwat U met SCHEWIL kuntbereiken! Zij zeggen: ,,Dit iswerkelijk al"./BiMiWplatenlabriek iW|lleqi$Q Pelft N.V. - Etten N.B.Qude kWkstraat 17, Tet K:i60i8-572, b.g.g. nos. 578 en 585f^itoo-*^-?^i^a-CARBOLINEUMvoldoet aan de hoogste eisenweike men aan carbolineumkan stellen.N.V. TEERPRODUCTEN INDUSTRIETOUWEN & Co. - AMSTERDAMMakelaarskantoorA.W.VAN VLIETKorte Tiendeweg 10 - GOUDA - Telefoon 3509belast zich gaarne metKOOP, YERKOOP, TAXATIES en BEHEERvan ONROERENDE GOEDERENHypotheekbemiddeling en alle verzekeringen* Elecirische Insiallaiies* BliksembeveiligingVan GeetAmhemsestraat 29AMERSFOORTTelefoon 6383ALPHAMUURVilRVEN50 Jaarervaring ....en ervaring is niet tevervangenrAALPHAis onbetwist de meest geschlkiemuurverf voor binnenwerk enwordt zeer gunstig beoordeelddoor het yerlinstituut T.N.O. ieDellt.WasbaarOnverzeepbaarZuurbestendigVERFFABRIEK ALPHAv/h Gebr. Klaverweiden N.V. Alphen a.d. RijnTelefoon K 1720-2192VoorGLASN.V. DORDTSCHE GLASHANDELKuipershaven 28-29-30 DORDRECHT Telefoon 7245Het adres voor SPECIALS BEGLAZINGSMATERIALEN.Tijdschrift voorVolkshuisvesting en StedebouwOrgaan van het Nederlands Instituut voor Volkshuisvesting en Stedebouw en de NationaleWoningraad, Algemene Bond van Woningbouwverenigingen, waarin opgenomen de mede-delingen van de Rijksdienst voor het Nationale Plan, en tevens gewijd aan de WederopbouwRedactie: Mr H. W. Bloemers, J. Bommer, Jhr M. J. I. de Jonge van Ellemeet, B. Merkelhach, Mej. Mr H. J. D.Revers, Ir L. S. P. Scheffer, Dr Ir F. Bakker Schut, Drs H. van der WeijdeAdrcs voor Redactie en Abonnementen: Lange Voorhout 19, 's Gravenhage, Telefoon 184225Advertcnties: Keizersgracht 188, Amsterdam-C, Postgiro nummer 113028, Telefoon 49128 ('s avonds: Haarlem, Orion-weg 119, Telefoon K 2500 25560)September 195536e Jaargang -- No 9MaandbladRijksdienst voor het Nationale PlanBesluiten van de Minister van Wederopbouw enVolkshuisvestingOp grond van artikel 29, derde lid, van de Wet van 28 Sep-tember 1950, houdende voorlopige regeling inzake het Natio-nale Plan en streekplannen, heeft de Minister van Weder-opbouw en Volkshuisvesting de volgende bezwaren gemaakt:d.d. 2 Augustus 1955, nos 43 en 48, beide betreffende de voor-genomen bouw van een woonhuis in de gemeente Rheden.Hiertegen is bezwaar gemaakt wegens strijd met het in voor-bereiding zijnde streekplan Veluwezoom-Zuid.Ruimtelijke ordening op Curacao')door J. Fresco, B.N.A.SituatieHet gebied van de Nederlandse Antillen bestaat uit tweeeilandengroepen, die 500 mijlen van elkaar verwijderd in deCaraibische Zee liggen. Het totaal aantal iriwoners is onge-veer 170.000.De Bovenwindse eilanden bestaan uit St Eustatius, Saba enS; Maarten. De helft van St Maarten is Frans gebied, deandere helft is Nederlands.Bijna 98% van het inwonertal van de Nederlandse Antillenwoont op de Benedenwindse eilandengroep, de z.g. ABC-eilanden: Aruba, Bonaire en Curacao.Curasao ligt op 65 km van de kust van Venezuela. De op-pervlakte is 450 km2 (60 km lang, 11 km op zijn breedst, 2,5km op zijn smalst). Het eiland werd in 1499 door de Span-jaard Alfonso de Ojeda ontdekt. In 1634 werd het door Johanvan Walbeeck voor de West Indische Compagnie in bezitgenomen en bleef, tot voor kort, met kleine onderbrekingen,een Nederlandse kolonie.Het centrum van het eiland is Willemstad. Het oudste deelvan de stad noemt men Punda, waar de zetel van het gouver-nement en de voornaamste winkels en kantoren zich bevinden.Het klimaatHoewel een tropisch land (12? N.B.), heeft Curaijao prac-tisch het gehele jaar door een aangenaam klimaat. Buiten hetgebied van de meest voorkomende stormen gelegen, blaast defrissc zeewind, de Noord-Oost passaat, vrijwel constant vanhet Noord-Oosten uit met een nagenoeg gelijkblijvendekracht. Slechts gedurende enkele maanden, meestal Septemberen October, verzwakt deze enigszins en verandert soms vanrichting, doch nooit langer dan een paar dagen achtereen. Metkleine afwijkingen is de gemiddelde temperatuur 80? overdagen 70? 's nachts.De regenval op Curasao is gering, ongeveer 50 cm per jaar enhet meeste daarvan valt in de maanden November en Decem-ber. Er is, zelfs in de regenmaanden, nauwelijks een dag zon-der zonneschijn. Met uitzondering van enkele buien in Juni enJuli, valt er van Maart tot October nauwelijks enige regen.1) Zie ook ..Bouwkundig Weekblad" van 19-26 Dec. '50, No 51-52. 137ArtikelcEen divi-divi boom (door de heersende wind gevormd)Het landschapAls verre uitloper van de Andes, is de bodem van Curasaovan vulkanische oorsprong, gedeeltelijk bedekt met tot kalk-steen verhard koraal en voor een ander deel bedekt met zand-steen. De humuslaag is nergens erg dik en heeft sterk ondererosie te lijden.Het eiland is gematigd geaccidenteerd, met enkele hoogten,waarvan de hoogste, de Christoffelberg, 370 m boven de zee-spiegel is.De beplanting die, naar verhaald wordt, vroeger zeer weel-derig was, bestaat voornamelijk uit lage gewassen en enkeleEen van de nog weinige lemen woningenverspreide, veelal niet hoge boomgroepen. In het algemeenbestaat de beplanting dus uit gewassen met grote weerstandtegen droogte, zoals de divi-divi bomen, cactee, agaven enaloes. Een uitzondering op de spaarzame boombeplantingvormen de oude plantages met hun rijzige palmen.Blijkbaar daalde de waterstand gedurende de laatste tijd sterk,waardoor afsterving van bomen en andere beplanting moeilijkis tegen te gaan. De bodem bevat niet meer genoeg zoet watervoor de consumptie. De overheid destilleert op grote schaalzeewater en voert water van elders aan. Hier en daar, op uit-gekozen plaatsen, stofferen de bekende landhuizen de ver-gezichten.Aan de Zuidkust, de lijzijde, bevinden zich een groot aantalAnnabaai met pontonbrug. Op de achtergrond het Schottegat,^!^^;'K^" ?:, *"\f' ' --Myric138ArtikelenDe Handelskade De drijvende marktbaaien, sommige met een mooi strand. De grootste baai is hetSchottegat, dat een voortreffelijke haven is en waaromheenzich Willemstad heeft gevormd.De Noordkust, aan de Noord-Oost passaat blootgesteld, iszo smal dat aan weerszijden de zee te zien is. Een wegennetvan ontelbare onverharde plattelandswegen en een zich steedsuitbreidend aantal verharde wegen, jammer genoeg met eenergerlijke hntbebouwing, maken het eiland toegankelijk.Stadsbeeld 'Het stadsbeeld moet, in zijn soort, uniek genoemd worden metveel elementen van Hollandse oorsprong. Opvallend zijn derode pannedaken met de zich scherp tegen de blauwe luchtafstekende, witte vorsten en de kleurrijkheid van de beweeg-lijke gevels.De Annabaai scheidt Willemstad in twee delen, die met el-kaar door een bekend geworden draaiende pontonbrug zijnverbonden.De stad ontstond, nadat de forten aan de ingang van deAnnabaai gebouwd waren, oorspronkelijk aan de Punda-zijdeen breidde zich langzamerhand uit tot practisch de geheleomvatting van het Schottegat. Behalve vele 17e eeuwse gevelsbezit Willemstad verschillende representatieve oude gebou-wen, waaronder de Fortkerk uit 1769 en de oudste synagogeop het Westelijk Halfrond uit 1732.Het stratenplan, vooral in de binnenstad, is nagenoeg wille-keurig gegroeid en bevat nog vele nauwe straten, sommigeminder dan 4 m breed. Hier en daar bevinden zich tussen debouwblokken doorgangen van ongeveer 1,5 m breed, die toe-gang gaven tot de achtererven en gelegenheid boden tot kruis-ventilatie van de aangrenzende percelen.Het oude stadsbeeld onderging de laatste jaren een opmer-kelijke wijziging. Straten werden breder, het verkeer drukker,de bebouwing hoger en compacter, groter van schaal en vangroter afmeting.Opvallend is de levendigheid van de binnenstad, waar nietalleen de gevels kleurig zijn, maar waar ook de kleding en deauto's het stadsbeeld opfleuren.De bestuursvormDe bestuursvorm van de Nederlandse Antillen is een parle-mentaire democratie. Het land is, sinds enige maanden, eenautonoom deel van het Nederlandse Rijk. Als vertegenwoor-diger van H.M. de Koningin fungeert de Gouverneur.Binnen dit Rijksdeel, het ,,land" genoemd, hebben de ver-schillende eilanden een zekere mate van zelfbestuur, slechtsgedeeltelijk vergelijkbaar met de Nederlandse gemeenten, om-dat zij meer zeggenschap hebben.De Eilandsraad (tot op zekere hoogte te vergelijken met deNederlandse gemeenteraad) wordt direct gekozen. Het dage-lijks bestuur heet het ,,Bestuurscollege" met aan het hoofdde Gezaghebber (te vergelijken met Burgemeester en Wet-houders). De verhoudingen tussen ,,eiland" en ,,land" warentot nu toe slechts voorlopig geregeld en zuilen binnenkortenigszins veranderen.De bestaansbronnenIn de eerste periode van het koloniale tijdperk was Curasaoeen middelpunt van handel. In die tijd ontstonden ook delandhuizen, veelal omringd door plantages. Toen de plantagesGevels Herenstraat139Artikelcn':'. it'"" 'd' ?"?sphfTses* n??_;Raffinaderijin verval geraakten, sluimerde de kolonie tot, in 1915, in hetnabijgelcgen Meer van Maracaibo rijke olievelden werdenontdekt. Uit diverse overwegingen, waaronder een havenvoor grote zeeschepen, besloot de Curagaosche Petroleum In-dustrie Maatschappij (C.P.I.M., dochteronderneming van deKoninklijke Shell Groep) op Curasao een raffinaderij te bou-wen, die uitgroeide tot een van de grootste raffinaderijen terwereld. Verreweg de grootste bron van inkomsten van deeilandbevolking is, direct of indirect, de raffinaderij.Andere, veel minder grote industrieen zijn de fosfaatwinning.Een oude verkaveling1JHO i .??imi>?r'^m.''Vi:xm. . ?^.IMXXS'^my.'S.'^-m^'de bouwnijverheid en de z.g. ,,touristen Industrie" en vooralde handel, de scheepvaart en het bunkerbedrijf.Landbouw en veeteelt, deze laatste met uitzondering van degeitenteelt, zijn inmiddels tot een te verwaarlozen geringheidgedaald, evenals de huisvlijt, zodat het merendeel van de voe-dingsmiddelen van elders moeten worden aangevoerd, metuitzondering van enige visvangst.Reeds geruime tijd is men zich bewust van de kwetsbare ensmalle basis van de bestaansmogelijkheid en werkt o.a. doorhet stimuleren van het touristenbezoek, de vestiging van in-dustrieen en de uitbreiding van de handel door een vrijhaven-zone, aan de verbreding daarvan.De bevolking " , cDe bevolkingssamenstelling is, naar oorspronkelijke plaatsvan herkomst bepaald, in een zeer groot aantal groepen in-deelbaar. De officiele taal is het Nederlands, doch door velenwordt er Engels en Spaans vloeiend gesproken. Onder elkaarspreekt de bevolking Papiamento, afgeleid van het Frans enPortugees met Nederlandse en Engelse elementen.Behalve de indeling naar herkomst zijn er, in verhouding tothet totaal aantal inwoners, een groot aantal groepen te on-dcrscheiden naar levensbeschouwing en levenswijze, ieder we-derom met een aantal ondergroeperingen.Hoewel veelal kortweg wordt aangenomen dat de bevolkingvoor 85% katholiek is, is Curasao nog steeds missiegebied.De overige 15% zijn Protestanten en Joden, ieder met hundiverse ondergroeperingen en voorts: Chinezen, Hindoes enMohammedanen. Opvallend is het groot aantal loges, die, integenstelling tot West-Europa, meer naar buiten optreden.Ook in het maatschappelijk verkeer komt de groepsvormingtot uitdrukking in het aantal clubs. Hiermede wordt niet al-leen bedoeld de verenigingen, die de sport, de liefdadigheidof onderlinge samenwerking ten doel hebben, maar ook declubs, die beperkt te vergelijken zijn met de Nederlandse so-cieteiten. Het gezinsleven is, zoals veelal in de tropen, minderbesloten dan in Europa.Het bij de minder-gegoeden vaak voorkomende pseudo-matriarchaat, dat een voor Westerse begrippen afwijkend ge-zinsverband tot gevolg heeft, schept voor de socioloog-stede-bouwer bizonder vraagstukken.De bevolking van Curacao is van 36.000 in 1924 gestegen tot114.000 in 1954, dus in de laatste 30 jaar meer dan verdrie-voudigd en de laatste 20 jaar verdubbeld, waarbij de tijdelijkevestiging en vertrek elkaar overigens weinig ontlopend, isinbcgrepen.Tot de inwoners van Curagao behoren, behalve de Neder-landers in de Antillen geboren en de Nederlanders buiten deAntillen geboren, waaronder ook de Surinamers, een aantaltijdelijk gevestigde Nederlanders en ook een aantal niet-Nederlanders, waaronder Portugezen en bewoners afkomstigvan de Britse Bovenwindse eilanden, die al of niet tijdelijk ophet eiland verblijf houden. Het spreekt vanzelf dat bij eendergelijke bevolkingssamenstelling en niet volledige gegevenshet maken van een bevolkingsprognose geen gemakkelijketaak is.Opvallend, vooral voor een tropisch land, zijn de lage sterfte-cijfers, die voor een groot deel het gevolg zijn van de geringezuigelingensterfte. Deze cijfers liggen wehswaar iets hogerdan die van Nederland, Australie en Israel, maar merkwaar-digerwijze gelijk aan die van de Verenigde Staten, lager dandie van de meeste West-Europese landen en veel lager dandie van de Zuid- en Oost-Europese landen, om van de restvan de wereld niet te spreken.De gezinssterkte is gemiddeld 5,4 personen per woning.Het bodemgebruik /In 1935 kreeg Curasao zijn eerste bouw- en woningveror-dening. Deze bevatte een minimum aan bouwvoorschriften.MET UW METSELWERK!MORTELSZIJN DE BESTE24.00020 0 0016.00012.000Sooo4 0001^5 01 00 CO92P^000001^2 sK2LOOP Via. M.VOLKINS ViN CURACAODe bevoli^ingstoenameIn 1945 werden op deze verordening enige aanvullingen ont-worpen, doch deze zijn nooit wettelijk vastgesteld. Sinds dcstaatkundige wijziging zou het geheel in ieder geval onbruik-baar geworden zijn. omdat behalve dat de voorschriften nietcompleet, verouderd en gemakkelijk te omzeilen waren, dedaarin genoemde bevoegdheden toegeschreven werden aan denu verkeerde instantie.Reeds in 1938 bleek de behoefte aan ordening. Het toenmaligeDepartement van Openbare Werken te Curasao kreeg op-dracht te beginnen met de voorbereidselen, die nodig warenom zo spoedig mogelijk tegemoet te komen aan de eisen, diede snel uitbreidende gemeenschap stelde. Hoewel met deleiding van de stedebouwkundige ontwikkeling van het geheleeiland voor ogen, werd begonnen met het meest dringende n.l.de ordening en uitbreiding van Willemstad, met onmiddel-lijke omgeving. Omdat er geen kaarten beschikbaar waren,kreeg de K.L.M. opdracht tot het maken van luchtfoto's, diein Delft tot kaarten werden verwerkt. Toen de oorlog begon,was er op Curasao pas een deel van het kaartmateriaal aan-gekomen. Tijdens de oorlog stond het werk vaak stil, omdatandere onderwerpen de eerste aandacht vroegen. Toch werd10.800lO.M\?i?\Mm \ttti "-\tm\im \ ^?UM\ /^ .9i-,7.M 11 1 L\/tin 1/ \ /\ \ \ // /'(.?? 1vr^ / \ \ / \ /l-4'4.^' i.m 1 1 \ i; \ y / im111 1 --' W i' \ 'MM 1 1j / \i/ \ i\4.!0?1/ \ \ / \\ 114