S&ROo0nirov0Stedebouw & Ruimtelijke Ordening | uitgave van het Nirov,%y-."-wi^-verstrommg,hogere dijk ofwatermanageTneffDit jaar bestaat DHV 90 jaar. Een van de eerste opdrachten betrofbet berstel van de dijken in de provincie Noord-Holland. De stormvan 1916 bad gaten geslagen in de Noorderdijk bij Andijk.Anno 2007 is DHV nog steeds actief op bet gebied van water-management en internationaal erkend vanwege zijn innoverendetecbnologie en praktiscbe concepten.Steeds zwaardere gemalen en bogere dijken vormen niet langerde remedie tegen overstromingen en wateroverlast. Klimaatveran-dering vraagt om nieuwe en duurzame op1ossingen:bescbermingtegen boog water en binnen de ruimtelijke inricbting. In Nederlandwerken we aan de versterking van de kustlijn en de verbeteringvan bet stroomgebied van rivieren om water voldoende ruimte tebieden. De Nederlandse bescbermingsconcepten vinden internatio-naal toepassing. DHV werkt verder aan klimaatbestendig ontwerpenen bouwen en aan een duurzame ruimtelijke inricbting.DHV is een internationaal advies- en ingenieursbureau dat diens-ten verleent en duurzame oplossingen aanbiedt op bet gebied vanmobiliteit,lucbtbavens, water, bouw, Industrie, ruimtelijke inricbtingen milieu.DHV is met ruim 4.000 medewerkers actief in zo'n 50 landen wereld-wijd via een netwerk van vestigingen in bijna 30 landen. Kijk voormeer informatie op www.dbv.nldhv.nl Altijd een opiossing verderUitgeverNederlands Instltuut voorRuimtelijke Ordening enVolkshuisvesting (Nirov)nirov(a)nirov.nlRedactieDenise Vrolijkeind L'lt foiorodjcteur- vrolijk@nirov,nlAnne LuijtenIvan NioPeter Michiel SchaapTim Zwanikkeninhoudsopgave Stedebouw & Ruimtelijke Ordening - 88e jaargang - nummer 2 - 2007WilZonneveldrecensieredacteur - zonneveld@nirov.nlIWerle Bosschaartredactiesecretariaat - bosschaart(S)nirovnlNirovPostbus 308332500 GV Den HaagBezoekadres: Mr. D. Hudighuis,Mauritskade 23,2514 HD Den HaagT (070) 302 84 84F (070) 361 74 22E nirov@nirov.nlw www.nirov.nlAdvertentiesNirov, (Vlartin de HeerT (070) 302 84 49F (070) 361 74 22E heer@nirov.nlw www.nirov.nlGrafische vormgeving15 communicatie + designRotterdamDrukDrukkerijGEWAArendonkPrijzenNirov-leden ontvangen s&ROgratis. Lidmaatschap vanaf 95,64 per jaar, voor studentenvanaf ? 45,82 per jaar. Ledenwoonachtig in het buitenlandbetalen extra administratie-kosten. Losse nummers 13,50voor Nirov-leden, studenten enwcrkzoekenden, 21,00 vooriptleden. Abonnement niet-dcn 126,-.-1|)a>gging schriftelijk tot uiter-k 1 december van het lopendebonnementsjaar. Bij niet-dige opzegging wordtet abonnement automatischnet een jaar verlengd.-osse nummers enedenadminstratieinnemiek Nieuwenhuis(070) 302 84 18Richtlijnen voor auteursEenieder kan spontaan kopij inzen-en voor S&RO. Voor precieze richt-iinen zie 'Richtlijnen voor auteurs'p www.nirovnl/sroan deze uitgave is de uiterste zorg besteed;Dor onvolledige/onjuiste informatie aan-aarden auteurjsj, redactie en uitgever geenansprakelijkheid. Bii de keuze van het beeid-lateriaal is zoveel mogelijk getracht de daaroperustende auteurs-en publiciteitsrechten! honoreren, de bron te vermelden en de bij? uitgever bekend zijnde rechthebbenden teiformeren.3 Spannende plekken Schotland en Nederland: romantiek versus maakbaarheid Rob HartgersVan probleemwijk naar praalwijk Anne Hemker7 Column Landschap iserfgoed KeesdeRuiter8 Dezelfde delta in een ander klimaatFred Feddes en Anne Luijten10 Een eeuw van ongemakkelijke waarheden |Fred Feddes16 Klimaat biedt perspectief voor Nederland |Rondetafelgesprek Anne Luijten24 Ondertussen elders: Pearl River Delta |Fred Feddes26 Back to the future? |Brandstoffenschaarste en klimaatverandering Peter Droege30 Ondertussen elders: Sacramento-San joaquin Delta ;Fred Feddes32 'Dit versnipperde land heeft een masterplan nodig'interview met bestuursrechtspecialist Niels Koeman Peter Pai 1 Witsen34 Klimaatbestendige ruimtelijke plannen |Denise Vrolijk38 Ondertussen elders: Nigerdelta |Fred Feddes40 Voor ons de Zondvloed |Ole Bouman42 Een wereLdstad van acht miljoenDaan Zandbelt47 Eenzijdige reiswijzerHugo Priemus50 Eetbarestad |Rob Hartgers54 The Geography of the Internet Industry Luuk soeiens Wonen in welvaart loks lanssenUrban and Regional Technology Planning lanjacobTrip PriveTerrein David HamersPlanning, Law and Economics Fred Hobma60 De StapelWil Zonneveld64 Nirov agenda68 Nirov nieuws Een huis met twee woonkamers MaartjevanRavesteyn Hudig-penning voormeesterstrateeg gebiedsontwikkeling Riek Bakker jan Kadijk Henri Lenferink nieuwevoorzitter Nirov janKadijk De X-factor van de regio MaartjevanRavesteyn,73 NetwerkAdviseurs in ruimtelijke ontwikkeling en omgevingskwaliteitjtografie omslagnento-San joaquin rivierdeltaito - ? Herb tingl/aerialarchives.com,SN-1384-6531Deze uitgave is mede mogelijk gemaakt doorklimaat'HET KLIMAAT VHANDERTIN H0T5P0TTILBURG taatTilburg weet het: de klimaatveranderlng is onomkeerbaar. Onomkeerbaar... maarzeker niet onoverkoombaar. In het project 'Hotspot Tilburg' zoeken 18 partijen,privaat en publiek, samen naar de risico's en kansen van klimaatverandering.Preventief, om erger te voorkomen. Maar 00k reactief, inspelend op een veranderendklimaat. Integraal, op meerdere gebieden zeals gezondheid, landbouw, natuur,.-effer^ en recreatie. Het doel van dit project? Omgaan met klimaatverandering*--'^^^ CEA helpt provincies en gemeenten bun weg te vinden in het klimaatbeleid. We;^ hebben de mensen, de producten en de diensten in huis die vragen over een actiefklimaatbeleid helpen beantwoorden. Daar kunnen ze in Tilburg over meepraten(14 meter boven NAP) ^ /"-^ ^^ iCEAbouwtaltoekoTTistwaaTde door het vindingrijk verbinden van kennis ervaring en mensen.C f /I CEAheeftvestigingenin Delft en Arnhem.Telefoon: 015 - 215 o 215, advies@cea.nl, www.cea.nl DeCEA-gmep is onderdeelvan BuildOeikBeneluxBV build dssk^Spannende plekkenn 1914 lagen in Fort Vijfhuizen, onderdeel/an de Stelling van Amsterdam, honderden;oldaten te wachten op een aanval die nooitcwam. Inmiddels is het Fort een 'centrum/oor l