S&RO 06/2007Stedebouw & Ruimtelijke Ordeninq | iiitqave van het Nirov'#Qfe'r!uI4consumptieruimteappm management consultantsmooie dinqen doenmJfAPPM Management Consultants is een onafhankelijk adviesbureau voorprojectmanagement en managementadvies binnen de vakgebiedenruimtelijke ontwikkeling, verkeer en vervoer, bouwen en infrastructuur.APPM adviseert opdrachtgevers bij de ontwikkeling van organisatie,management en samenwerking en verzorgt liet management vanprojecten rond rail infrastructuur, wegen, kunstwerken, gebiedsontwikkeling,stedelijke vernieuwing, gebouwen, havens en luchthavens.APPM spant zich in om met alle betrokkenen op deskundige,enthousiaste en nuchtere wijze de gestelde doelen te realiseren.Daarbij speelt een plezierige samenwerking een belangrijke rol.APPM sponsort Team APPM om te benadrukken dat APPM investeertin talentvolle jonge mensen die in vrijineid widen excelleren.breda hoofddorp zoetermeer appm.nlUitgeverNederlands Instituut voorRuimtelijke Ordening enVolkshuisvesting (Nirov)nirov@nirov.n[RedactieDenise Vrolijkeiiicf L'li fotoredjctcur-vrolijk@nirov,nl|oks lanssenAnne LuijtenLeeke ReindersTim Zwanikkeninhoudsopgave Stedebouw & Ruimtelijke Ordening - 88e jaargang - nummer 6 - 2007Ivan Niorccensieredacteur - nio@nirov.nlMerle Bosschaartredactiesecretariaat - bossciiaarttotnirovnlNirovPostbus 308332500 GV Den HaagBezoekadres; Mr. D. Hudigliuis,Mauritskade 23,2514 HD Den HaagT (070) 302 84 84F (070) 361 74 22E nirov@nirov.nlw wvyv^^.nirov.nlAdvertentiesNirov, Martin de HeerT (070) 302 84 49F (070) 361 74 22t heer@nirov.nlw wvyw.nirov.nlGrafisctie vormgevingL5 communicatie + designRotterdamDrukDrukkerij GEWAArendonkPrijzenNirov-leden ontvangen s&ROgratis. Lidmaatschap vanaf 95,64 per jaar, voor studentenvanaf 45,82 per jaar. Ledenw/oonachtig in het buitenlandbetalen extra administratie-kosten. Losse nummers 13,50voor Nirov-leden, studenten enwerkzoekenden, 21,00 voorniet-leden. Abonnement niet-leden 126,-. Alle prijzen excl.BTW. Opzegging schriftelijk totuiterlijk 1 december van hetlopende abonnementsjaar. Bijniet-tijdige opzegging vyordthet abonnement automatischmet een jaar verlengd.Losse nummers enledenadminstratieAnnemiek Nieuvyenhuisinfo @nirov.nlT (070) 302 84 18Richtlijnen voor auteursEenieder kan spontaan kopij inzen-den voor S&RO. Voor precieze richt-lijnen zie 'Richtlijnen voor auteurs'op www.nirov.nl/sroAan deze uitgave is de utterste zorg besteed:voor onvolledige/onjuiste informatie aan-vaarden auteur(s), redactie en uitgever geenaansprakeliikheid. Bii de keuze van het beeld-materiaal is zoveel mogelijk getracht de daaropberustende auteurs- en publiciteitsrechtente honoreren, de bron te vermelden en de bijde uitgever bekend zijnde rechthebbenden teinformeren.fotografie omslagOe Prada winkel in New York zonder etalage, eenontwerp van Rem KoolhaasFoto - Marleen Daniels, Hollandse Hoogte3 Kapitaal belangChris Stuart4 SymbioseFrank Suurenbroek5 BV (Mooi) NederlandEric Freijters7 Column Gafietsen! MichieiG.j.smit8 Consumptieruimte |Tim Zwanikken10 Leisure, retail en het stedelijke veld |Hans Mommaas22 Effecten van shopping malls ]David Evers26 Beste binnenstad 2007 ITim Zwanikken28 De balans van economie en ruimte |Henk|. Gianotten32 Inhoud en verpakking | jBaptist Braye34 Ordenen, regelen of burgerschap? 1Pleidooi voor een andere sturingsvorm Mathieu Wagemans38 Na de megabios nu de megamall? |Simone Torremans40 Regionale sturing van detailhandel |WiUem Buunk en Gerrit Sluiskes46 Metropolitan cultureDe Randstad in internationaal cultureel perspectief loop de Boer50 Identiteitsdragers in Oost-AzieHet nieuwe gezicht van stedelijke revitalisering Steven Beunder55 Sturen met bestemmingsplannenRuimtelijke ordening tussen uitzondering en regel Edwin Buitelaar, Teun Cobussen en Barrie Needham58 Tourism, ethnic diversity and the city Karin Peters Territory, authority, rights RiesvanderwoudenDromen van een metropool Marco Bontje Adolescent Almere MartiendevietterSnelwegpanorama's in Nederland Marcverheijen Onland en geestgrond Roei DuringDeTuSSenmaat Karin Theunissen68 Nirov agenda70 Nirov nieuwsVerleidingsteciinieken Maartjevan Ravesteyn73 Het NetwerkAdviseurs in ruimtelijke ontwikkeling en omgevingskwaliteitISSN-1384-6531SKSf-*f?f'Meer, nog meerof een beetje minderVerstedelijking en groeiende mobiliteit. Toenemende eisen minder kosten. Daarom vinden steeds meer organisatiesop het gebied van wonen, werken en recreeren. Maar ook hun weg naar advies- en ingenieursbureau DHV.schaarste: gebrek aan ruimte, schoon water of schone Om samen tot duurzame en innovatieve oplossingen telucht. Dit vraagt om oplossingen die staan voor 'meer met komen. Dat doen wij al 90 jaar.minder': minder ruimtebeslag, minder energiegebruik,dhv.nl AMiid een oplossing verderKapitaal belangDe Nederlandse corporaties lopen te hooptegen de voorgenomen integrale vennoot-schapsbelasting, die het kabinet wil invoe-ren. Het gaat cm een bedrag van vijfhonderdmiljoen euro per jaar, op te brengen door degehele corporatiesector. Daarmee komt hetOnderhandelaarsakkoord dat de corporatiesmet minister Vogeiaar opstelden onder drukte staan. In dit akkoord zijn, naast de belas-tingheffing, afspraken gemaakt over investe-ringen door de corporaties in de veertigwijken van Vogeiaar. De meerderheid van deleden van Aedes (de branchevereniging vanw/oningcorporaties in Nederland) weigert nudit akkoord te bekrachtigen.Een deel van de corporatiesector zegt deintegrale vennootschapsbelasting niet uit dehuidige kasstromen te kunnen financieren.Bovendien is Aedes bang dat veel geld metde invoering van de belastingmaatregel uitde volkshuisvesting zal vloeien. Het vermo-gen dat nu in de sector zit, is voor eenbelangrijk deel door de huurders opge-bouwd. Daarom moet het ook in de sectorzelf worden geinvesteerd. Door het eerstvia de voorgenomen belasting naar de alge-mene middelen te sluizen, verlies je degarantie hierop. Waar corporaties ookmoeite mee hebben is het oneerlijke speel-veld dat met de invoering van de vennoot-schapsbelasting ontstaat. Zo stelde Aedesbegin november in een paginagrote adver-tentie in het dagblad Metro: 'Door de belas-tingmaatregel moeten corporaties belastinggaan betalen, terwiji commerciele verhuur-ders, zoals dochterondernemingen vanpensioenfondsen daarvan zijn vrijgesteld.Dat is de wereld op zijn kop.'Het loopt intussen aardig uit de hand.De Tweede Kamer was tijdens de eerstetermijn van de begrotingsbehandeling vanWWl niet te spreken over de voorgenomenbelasting. En binnen de corporatiesectorrommelt het. Enkele corporaties hebben uitonvrede met de lijn van Aedes in het debatover de belastingsmaatregel hun lidmaat-schap opgezegd. Deze corporaties stekenmet investeringen hun nek uit en wordendaarvoor bestraft met deze belasting.Gelukkig hebben de corporaties wel toege-zegd door te gaan met de investeringen inde veertig wijken die in het Onderhandelaars-akkoord zijn afgesproken. Tien jaar langtweehonderdvijftig miljoen euro op jaarbasismaakt samen 2,5 miljard euro. Daar spreektcommitment, ambitie en realiteitszin uit.Die investeringen in de wijken zijn hoog-nodig, en dat is realistisch. Dat de corpora-ties hier ondanks de ophef over de vennoot-schapsbelasting toch mee doorgaan, daarspreekt commitment en ambitie uit. Dediscussie over de integrale vennootschaps-belasting zal de investeringen in de wijkenom die reden niet zo snel in gevaar brengen.Waar wel verandering in moet komen is defocus van de discussie. Een weinig genuan-ceerde invoering van de vennootschapsbelas-ting kan namelijk tot serieuze problemenleiden. Onlangs merkte een groep jongemensen uit de volkshuisvesting op dat geldin deze sector geen probleem zou mogenzijn. Er is meer dan genoeg kapitaal en erzijn meer dan genoeg urgente zaken om geldzinvol aan te besteden. IVIaar kapitaal is letsanders dan geld. Geld kan je uitgeven, enkapitaal moet je eerst vrijmaken. De uitda-ging is dus om meer kapitaal vrij te makenen om te zetten in geld. Dat geld kan vervol-gens geinvesteerd worden in de wijken diedat het meeste nodig hebben. Want, dewijken zijn belangrijker dan de begrotingvan Bos.Chris StuartMB-ALL Analysechris@mball.nl1 Cultuurhistorisch erfgoedStiphoutFoto loep Lennorts,HoUondse Hoogte2 Silodam, BarentzspleinAmsterdam (MVRDV)Foto - Wim Ruigrok,Hollandse HoogteSymbioseHet einde van de subsidieregeling Belvedereis in zicht. Wat betel