3In dit nummer: Hollands groene zoneStedehouwDe onderzoeker in de stedehouwDe norm voor volkstuinenVolkshuisvestingOnderzoek woonwensenOfficiele mededelingenSummaryapril 1962Uitgave van hetNederlands Instituut voorVolkshuisvesting en Stedehouwstedebouw & volkshuisvestingKOENE TEGELS'^X^ffiJkiK^Telefoon 778566WAND- en VLOERTEGELSMOZAJEKonverglaasdverglaasdglasMARMER-TEGELSNATUURSTEENVorstvrij materiaalin tegels en strippenPLASTIC-VLOERENAAKNEMERS:Sloop- en grondwerken.Speciaal het uitvoeren vanwerken met springstoffen.VERHUUR:Luditcompressoren,pneumatisdhe werktuigen,draglines, shovels, enz.L KORTINGAMSTERDAM-N.BUIKSLOTERDIJK 614, TEL (020) 61766ModerneLIFTENiNEDERLANDSFABRIKAATm.STARLIFTVoorburg - tel. 778400 (070)[iiiiiiiiiiiiiBOUWKREDIETENvoor WONINGBOUWin de vrije sector envallende onder dePREMIEREGELINGENworden verleend doorn.v.DE RENTEKASZoutmanstraat 42,^s-GravenhageTelefoon 070-333860Zij werken voor uw veiligheid.Zij bouwen betonwegen: vanENCI en CEMIJ hoogovencement!Zij voeren de strijd tegen de twee grote vijanden vanveilig verkeer: overbelaste wegen en gevaarlijkekruispunten. Sinds, 30 jaren geleden, de eerste beton-wegen in Nederland werden aangelegd, is de techniekvan de betonwegenbouw enorm vooruitgegaan. De fun-dering van de weg is beter geworden, er zijn mindervoegen nodig en de voegen zijn niet voelbaar meer. Ook't mooie gladde, stroeve oppervlak van de betonwegis nog vooruitgegaan. De prachtige lichte kleur -vooral bij duisternis van zo groot belang - is gebleven.HOOGOVENCEMENTMAASrnicHi fsokTl50kg: ?HOOC30VENCEMEN1/ i?WlCEMUVUMUIDEN HOllAND :;VERKOOPASSOC/AT/E ENCI-CEMU N.V.HERENGRACHT 507 - AMSTERDAM - TEL.38531(S lijnen)VACAiyi^iiSPROVINCIALE PLANOLOGISCHE DIENST VANNOORD-HOLLANDBij de afdeling sociaal wetenschappelijk onderzoek bestaatgelegenheid tot plaatsing vana. een medewerkerter assistentie bij de op verschillend terrein te ver-richten onderzoekingen, waaronder het bewerkenen interpreteren van de daarbij verzamelde gege-vens.Vereisten: einddiploma h.b.s. of gymnasium;belangstelling voor sociale, economische en plano-logische vraagstukken;bereidheid tot verdere studie op dit terrein.Zij, die in het bezit zijn van een of meer van de diploma'sstatistiek of middelbaar planoloog of met de studie hier-voor bezig zijn, genieten de voorkeur.Leeftijd: niet ouder dan 35 jaar.b. een jonge medewerkervoor het beheer van het statistische archief, en voorassistentie in de bibliotheek en bij het bewerkenvan gegevens, die bij onderzoekingen zijn verza-meld.Vereisten: termiinste einddiploma Mulo Bbereidheid tot verdere vakstudie.Zij, die op een der genoemde terreinen reeds enige erva-ring hebben, genieten de voorkeur.Salariering naar opleiding, ervaring en leeftijd.Eigenhandig geschreven soUicitatie, bevattende personalia,opleiding en levensloop te richten aan de directeur veinde dienst, Zijlweg 245, Haarlem (post Overveen).Bij de Provlnclale Planologische Dienst van Gelderland kun-nen worden geplaatsta. een planologisch onderzoeker,vereist is doctoraal examen in de sociale geografie, belang-stelling voor problemen betreffende de ruimtelijke ordeningen vaardigheid in het opstellen van rapporten, enige erva-ring op het gebied van het planologisch onderzoek is zeergewenst,b. een middelbaar stedebouwkundige kracht,vereist is het diploma H.T.S. bouwkunde of een daaraan ge-lijkwaardig diploma, ervaring in stedebouwkundig werk iszeer gewenst,c. een stedebouwkundig tekenaar,vereist is een goede tekenvaardigheid en ervaring met stede-bouwkundig werk, ofeen (aankomend) tekenaar,die zal worden opgeleid tot stedebouwkundig tekenaar (mi-nimum leeftijd ca. 20 jaar).Aanstelling kan, afhankelijk van ervaring en bekwaamheden,geschieden in de rang van:voor a adj. planoloog of planoloog (/ 540, / 1178,- p.m.)voor b adj. stedebouwk. ambtenaar of stedebouwk. ambte-naar ((/ 364,- -- / 708,- p.m.)voor c tekenaar-C (f 365,- -- / 488,- p.m.)resp. tekenaar-D (/ 278,- -- / 386,- p.m.).Voornoemde bedragen zijn exclusief vergoeding A.O.W.-premie en huurcompensatie.De Provincie Gelderland heeft regelingen met betrekking totverplaatsingskosten, ziektekosten, studiekosten en premie-sparen.SoUicitaties met uitvoerige inlichtingen omtrent leeftijd, op-leiding en ervaring en met vermelding van referenties bin-nen 3 weken na verschijnen van dit blad te richten aan deDirecteur van de Dienst, Huis der Provincie, Markt teArnhem.gemeente , ^'4~enschede i^Bij de afdeling Stedebouw van de Dienst van OpenbareWerken en Volkshuisvesting kan geplaatst worden alshoofd van de tekenkamer een ,Stedebouwkundig functionarisTaak: het dagelijks leiding geven bij het uitwerken endetailleren van stedebouwkundige plannen van grotevarieteit, met de daarbij behorende voorschriften,zomede het verzorgen van de administratieve toe-lichting op een en ander.Vereist: diploma H.T.S. bouwkunde en ruime ervaring inde bij de taakomschrijving vermelde werkzaamhe-den; de voorkeur gaat uit naar een candidaat metervaring in soortgelijke functie.Rangindeling en salaris: naar gelang van taekwaamheid;salaris / 744,-- tot / 887,-- en technisch hoofd-ambtenaar Iste klas / 776,-- tot / 982,-- per maand,de bekende toelagen inbegrepen. Een salarisherzie-ning is in voorbereiding. Vakantietoelage 4%, ver-goeding krachtens de tijdelijke ziektekostenregelingen eventueel kindertoelage.Woning enz. gehuwden: vlotte toewijzing van een woningzal zoveel mogelijk worden bevorderd. Reiskostenvoor wekelijks gezinsbezoek en verhuiskosten wor-den vergoed, vaste vergoeding inrichtingskosten 5"/ovan de bezoldiging en tegemoetkoming van 90?/o inpensionkosten.Aanmelding: uitsluitend schriftelijk met vermelding let-ter I bij de afdeling Personeelszaken van de Ge-meentesecretarie. Een sollicitatieformulier zal daar-na worden toegezonden./Z7NATIONALE WONINGRAADAlgemene Bond vanWoningbouwverenigingenHet bestuur van de Nationale Woning-raad roept sollicitanten op voor defunctie vansecretarisVereist zijn: algemene ontwikkeling(kennis der moderne talen strekt totaanbeveling);bekwaamheid In het uitdragen van zijngedachten in woord en geschrift;bekendheid met volkshuisvestingsvraag-stukken;ervaring in leidinggevende functie.Salaris afhankelijk van leeftijd enbekwaamheid.SoUicitaties worden afgewacht voor 18 juni a.s. bij de voor-zitter, de heer A. in 't Veld, Prinsengracht 1109te Amsterdam.s&vUitgave van hetNederlands Instituut voorVolkshuisvesting en StedehouwMaandhladapril 196243e jaargang no. 4Redactie:Mevrouw Prof. C. W. VisserMe']. R. HartstraProf. C. van EesterenMr. C. A. van GorcumH. J. A. Hovens GreveProf. Mr. A. KleijnDrs. R. KokIr. P. K. van MeursAdres voor Redactie en Abonnementen:Lange Voorhout 19, 's-GravenhageTelefoon 184225Advertenties:Keizersgracht 188, Amsterdam-C.Postgiro nummer 113028Telefoon 249128Prof. Dr. S. O. van PoeljeMr. Ir. M. M. van PraagW. ScheerensDrs. W. J. ValkenburgDrs. H. V. d. WeijdeIr. W. WissingDit nummerricht in de eerste plaats de aandacht van de lezers op het onlangs vanwege deKoninklijke Toeristenbond A.N.W.B. uitgewerkte en gepubliceerde ideeenplanvoor het ontsluiten en geschikt maken voor de recreatie van een zone in hetHollands-Utrechtse polderland. De heer Dr. D. de Jonge, die in dit Tijdschriftal meer over de recreatie in en bij de Randstad Holland heeft geschreven, wijdtnu een bespreking aan dat ideeenplan.In het volgende artikel stelt de Heer Drs. Grunfeld nog eens de norm voorvolkstmnen in stedelijke uitbrieidingsplannen aan de orde, in de vorm vanenige kanttekeningen bij het artikel van de Heer Kiippers over dit onderwerpin het februarinummer.Onder Stedebouw geeft de heer Drs. ]. A. Launspach een korte beschouwing overde plaats van de onderzoeker in de stedebouw, aanknopend bij zijn artikelenover ,,Verkenningen in de Stedebouw" in Jaargang 1960.In de rubriek Volkshuisvesting brengen wij een artikel van de heer Drs. L. Turks-ma over het onderzoeken van woonwensen, een bijdrage tot een kritische waar-dering van dit onderzoek als bron van kennis in de volkshuisvesting.In afwijking van het dienaangaande in het vorige nummer medegedeelde moet deKroniek tot het volgende nummer worden uitgesteld.Het ligt in het voornemen van de Redactie het verslag van de op 9 fehruari LI.te Amsterdam gehouden vergadering van het Instituut ter bespreking van hetrapport Laag of Hoog Bouwen en Wonen? in het volgende nummer te publiceren.73InhoudHolland groene zone - enige aclitergron-den en perspectieven, Dr. D. de Jonge . 75StedebouwDe plaats van de onderzoeker in destedebouw Drs J. A. Launspach ... 84De norm voor volkstuinen in stedelijkeuitbreidingsplannen. Drs. F. Grunfeld . 89Binnenland 91VolkshuisvestingHet onderzoeken van woonwensen,Drs. L. Turksma 91Binnenland 95Officiele MededelingenNederlands Instituut 95Summary 96Ahonnementsprijs / 20,--. Losse nummers f 2,--.De leden van het Nederlands Instituut voor Volkshuisvesting en Stedebouw en de leden vande Nationale Woningraad ontvangen het hlad kosteloos.74Hollands eroene zone.*^ ^ ~*s?4,,Hollands groene zone" -- enige achtergronden en perspectieven Dr. D. cle JongeIn 1960 lanceerde de Koninklijke Ne-derlandse Toeristenbond A.N.W.B. hatidee om te streven naar de totstand-koming van een recreatieve groengor-del in het polderland tussen Amster-dam en Rotterdam i). Dit aanvanke-lijk nog enigszins vage denkbeeld isthans in opdracht van de A.N.W.B.uitgewerkt door een drietal deskundi-gen op het gebied van het landschapen de openluchtrecreatie, die hunvoornaamste uitgangspunten, conclu-sies en aanbevelingen in een aantrek-keUjk uitgevoerd en rijk ge'illustreerdboekje hebben uiteengezet ^). In hetvolgende zuUen wij enige kantteke-ningen maken bij deze interessantepublicatie, waarbij het onderwerp zalworden geplaatst tegen de achter-grond van het recreatieprobleem inhet algemeen en meer in het bizondervan de functie welke het polderlandbij de ontspanning van de stadsbevol-king kan vervullen.Het land rond de steden en de recrea-tie van de stadsbewonersOp het in juni 1960 gehouden congresvan de Internationale Federatie vanLandschapsarchitecten '^) heeft LewisMumford eens te meer gewezen op degrote en toenemende behoefte aanontspanningsruimte voor de stadsbe-volking, die steeds meer vrije tijdkrijgt en daarbij steeds minder ruimteheeft om zich in de open lucht te kun-nen ontspannen. Mumford is van me-ning dat het geen zin meer heeft deaandacht te beperken tot parken enparkjes, en dat de oplossing zal moe-ten worden gevonden in gehele land-streken, waarvan het grootste deel inzijn natuurlijke staat zou moeten blij-ven en waarin de normale agrarischebestemming zou worden gehandhaafd.Deze groene zones zouden tevens alsmiddel kunnen dienen om te voorko-men dat de stedelijke bebouwingentot een oneindige wereldstad zoudensamenvloeien.De landschapsarchitect moet dan zor-gen voor een systeem van recreatiewe-gen, voor picnickplaatsen en voor ont-sluiting van gedeelten van rivier-oevers, stranden en bosranden voor de') Zie mijn artikel: Openluchtrecreatie in hetpoldergebied bij de Randstad Holland, in hetjuli/auig. nummer 1960 van dit Tijdschrift.2) J. T. P. Bijhouwer, J. Vallen en J. W.Zaaijer, Hollands Groene Zone, meer ruimtevoor de openluchtrecreatie -- Nadere uit-werking van het A.N.W.B.-denkbeeld 1960,december 1961.') Zie ook J. T. P. Bijhouwer, Profetie inAmsterdam, Bouwkundig Weekblad 1960, p.603--605.75Hollands groene zonebezoekers, zonder dat daardoor hetplattelandsleven wordt verstoord.Het beeld dat Mumford hiermedeheeft geschilderd was in eerste aanlegreeds aanwezig in Ebenezer Howard'sconceptie van ,,garden cities, greenbeltsand agricultural belts". Eens te meerwordt hierdoor het belang -- ookvoor de hedendaagse ruimtelijke orde-ning -- onderstreept van Howard, diedoor Prof. Groenman terecht ,,een derkerkvaders van de planologie" is ge-noemd. Natuurlijk vraagt de heden-daagse situatie om een bredere visieen een grootsere opzet dan in de tijdvan Ebenezer Howard nodig was.Maar nog steeds gaat het om een syn-these van de belangen van stad enplatteland, in casu van recreatie enagrarisch bodemgebruik.Factoren welke het gebruik van re-creatieruimte bepalenAls wij ons gaan bezighouden met deaanpassing van bepaalde delen van hetagrarische platteland aan de recreatie-behoeften, dan kan de vraag gesteldworden welke factoren de recreatievewaarde van een terrein bepalen.In de eerste plaats speelt de bereikbaar-heid van de woonplaatsen der gebrui-kers uit een rol. Deze hangt af van defysieke toestand en van de verbindin-gen (wegen en vervoermiddelen). Ce-teris paribus zal een terrein intensie-ver gebruikt worden, naarmate hetzich dichter bij de woongebieden inkwestie bevindt. Overbrugging vanafstanden door snel, goedkoop en ge-rieflijk vervoer kan 66k het bezoekbevorderen. Moet men daarentegenom een ontspanningsgebied te berei-ken een onaantrekkelijk traject afleg-gen, dan wordt de recreatie hierdoorbelemmerd.Bij een onderzoek naar de recreatievan Amsterdamse schoolkinderen, datik omstreeks 1950 instelde, bleek dui-delijk dat zij in de omstreken vanAmsterdam vooral die gedeelten be-zochten, welke grensden aan het stads-deel waarin zij woonden. Men wilblijkbaar een zo kort mogelijke wegdoor de stad afleggen om ,,bulten" tekomen. Bij enquetes in een aantal Am-sterdamse wijken trad bovendien eenzekere voorkeur aan de dag voor hetmaken van ,,ommetjes", d.w.z. wan-delingen of fietstochten, waarbij menlangs een andere dan de heenweg naarhuis kan terugkeren. Zo bood destijdsde Zuidelijke Wandelweg voor de be-woners van het aangrenzende stadsdeelallerlei mogelijkheden tot het makenvan zulke ommetjes van diverse leng-te. Een route wordt interessanter, in-dien men niet tweemaal dezelfde wegbehoeft te gaan.Dit is een aspect van de tweede factor,nl. de aantrekkelijkheid van de omge-ving waar men zijn ontspanning zoekt.Naarmate een gebied in hogere mateaantrekkelijke eigenschappen bezit, zalmen er meer moeite voor over hebbenom er been te gaan. Deze attractievewaarde kan men op twee manieren on-derzoeken, nl. door middel van enque-tes waarbij men nagaat welke wensende bevolking heeft t.a.v. de recreatie-gebieden, en door middel van waarne-mingen in het terrein, waarbij men re-gistreert welke routes het meest inten-sief gebruikt worden en in welke ter-reindelen zich de meeste bezoekersbevinden. De waarneming en de en-quete kunnen elkaar aanvullen.Wat betreft het feitelijke gedrag is dewaarneming betrouwbaarder, terwijl deenquete inzicht kan opleveren in re-credititmotieven die aan het gedrag tengrondslag liggen.Tenslotte is de toegankelijkheid van deterreinen van belang: om grote aan-tallen mensen te kunnen opnemen, ishet nodig dat althans een deel van hetgebied vrij betreden kan worden, datmen er kan lopen, rijden, staan, zitten,liggen enz. In het algemeen is het ech-ter niet nodig dat een terrein over zijngehele oppervlakte toegankelijk is.Vrijwel steeds concentreert het bezoekzich overwegend in bepaalde terrein-delen, zodat gewoonlijk een ontslui-ting van een aantal attractieve routes,terreinranden en concentratiepuntenvoldoende is.De waarde van het polderland bij desteden voor recreatieHet is zonder meer duidelijk, dat depotentiele recreatieve waarde van hetpolderland rond de grote steden in hetWesten des lands vooral gelegen is inde gemakkelijke bereikbaarheid als ge-volg van de korte afstand tot de woon-76Hollands groene zonewijken. Voor automobilisten komtdaafbij: korte afstand tot de autosnel-wegen, welke het polderland door-krulsen.Wat betreft de aantrekkelijkheid is hetniet mogelijk een algemene karakterls-tiek van het HoUandse polderland tegeven, omdat bodemgebruik, struc-tuur en aspect plaatseHjk nogal ver-schillen. Wij weten wel welke terrein-soorten in het algemeen in trek zijnals ontspanningsgebied: een tamelijkopen parklandschap, met een groterandlengte van beschutting biedendehoutranden en van oeverstroken waarmen langs de waterkant kan zitten ofliggen. Is het gebied wat groter, danis er behoefte aan een duidelijk enliefst bewegwijzerd systeem van wegenen paden, terwijl er op niet te groteafstanden gelegenheid moet zijn zichweer even in de bewoonde wereld tevoelen, door middel van de aanwezig-heid van boerderijen, een uitspanningmet speeltuin en dergelijke objec-ten. 1)Reeds de onmiddellijke omgeving vande steden varieert sterk wat betreftde recreatiemogelijkheden. Hier endaar bevinden zich dicht bij de randvan de stad min of meer uitgestrekte,,volkstuinparken", die met hun prach-tige bloementuinen en keurige huisjeseen aantrekkelijk wandelgebied vor-men. Elders vindt men rommeligegroentetuintjes, lintbebouwing, fa-briekjes, opslagplaatsen en autoslope-rijen, vormen van grondgebruik dieop zichzelf misschien wel interessanteaspecten hebben, maar niet aantrekke-lijk zijn voor wie de stad verlaat omin een groene omgeving ,,verpozing tezoeken".Ook op wat grotere afstand van destad, waar het polderland meestal nogin min of meer ongerepte toestand is,en dus voornamelijk voor agrarischedoeleinden wordt gebruikt, bestaan ergrote verschillen in recreatieve waar-de. Kassengebieden worden niet als,,platteland", doch eerder als ,,glazenstad" ervaren; bouwland ziet er overhet algemeen minder aantrekkelijk uitdan weiland.Behoudens enkele uitzonderingen, zo-als de Beemster, zijn droogmakerijenminder aantrekkelijk dan de anderepolders, die in een vroeger tijdperkontstaan zijn, gewoonlijk onregelmati-ger van structuur zijn en verlevendigdworden door de aanwezigheid vanoude dorpskernen, boerderijen methistorische waarde, eendekooien en en-kele andere oude bosjes. Het aantrek-kelijkst zijn in het algemeen de oeversvan de polderwateren, in het bizonder') J. T. P. Bijhouwer, Landschap en Recrea-tie, Wetenschap en Samenleving, aug. 1950.Ontwerp voor een toeristenweg77Hollands "rocnc zoneEen aardige weg voor een gezellig zitje, maartoch maar allcen geschikt voor mobiel toe-risme, want vrije plekjes voor parkeren enpicknicken zijn er hijna niet. Vandaar denoodzaak van de tocristenweg.wielen, veenplassen en kronkelende ri-viertjes. Hoogtepunten komen voorop plekken waar men oude buiten-plaatsen aantreft, zoals hier en daarlangs Amstel en Angstel en op veleplaatsen langs de Vecht.De toegankelijkheid van het polderlandis vrijwel steeds zeer beperkt. In hetalgemeen mag men zich slechts op enlangs de wegen en paden bevinden;zodra het enigszins druk begint teworden, (de Amsteldijk tussen Am-sterdam en Ouderkerk b.v.) bestaat ergrote kans dat wandelaars, wielrijdersen automobilisten elkaar in de weglopen en rijden. Zelfs de grasbermenlangs de wegen en de taluds van dedijken zijn in vele gevallen niet toe-gankelijk, omdat de eigenaars of pach-ters vrezen dat het gras te veel ver-trapt wordt. Hier en daar bevindenzich wel toegankelijke polderkaden ofkerkpaden, bv. de Hollandse kade tus-sen het Abcoudermeer en het Gein.De capaciteit van zulke routes is ech-ter niet groot.Voor gezinnen met jonge kinderen ishet polderland weinig geschikt, omdater nauwelijks speelruimte is en ervoortdurend kans bestaat dat de kin-deren zich vuil maken, in de brand-netels of in een sloot vallen, onder eenfiets, bromfiets of auto komen, of zichop verboden gebied (het gras!) bege-ven. Ook voor de ,,rijpere jeugd" diebalspelen e.d. beoefent of ,,mondainvermaak" zoekt, is het polderland eenveel minder geschikt recreatieoord danhet strand.Het polderland komt daarom in zijntegenwoordige vorm als recreatiege-bied het meest in aanmerking voor be-perkte categorieen bezoekers, zoalshengelaars, beoefenaars van de water-sport, mensen die wandel-, fiets- ofboottochten maken en natuurkennersdie nauwkeurig de plekken weten tevinden waar het landschap het mooistis en zich de meeste planten- en dier-soorten hebben weten te handhaventemidden van een overigens sterk incultuur gebrachte omgeving. Voor wiezich werkelijk voor de levende natuurinteresseert zijn trouwens ook de ge-wone poldersloten en -vaarten alsmedede wei- en bouwlanden nog wel eenbruikbaar studieterrein.Bij het recreatieve gebruik van hetpolderland op wat grotere afstand vande stad is er dus vooral sprake vaneen zekere mate van specialisering,waarbij men ondanks de beperkte be-treedbare ruimte en vaak dank zij eenspeciale apparatuur en kennis een rijk-dom van beleving weet te bereiken.De minder gespecialiseerde vormen78Hollands groene zonevan ontspanning kunnen zich in hetalgemeen beter ontplooien aan hetstrand, in het bos en op de heide, waarmen zich vrijer in alle richtingen kanbewegen en waar de kinderen meergelegenheid hebben betrekkelijk onbe-lemmerd te spelen.Ontwikkeling van recreatievoorzienin-gen in het polderlandGeheel in overeenstemming met hetvoorgaande is, dat zich in het polder-land overwegend accommodatie heeftontwikkeld voor speciale vormen vanrecreatie: botenstallingen en -ver-huurderijen, kroegjes voor zeilers envissers, alsmede enkele jeugdherber-gen en kampeerterreinen, gewoonlijkvan bescheiden omvang.De niet gespecialiseerde recreatiericht zich voornamelijk op punten,waar een zekere mate van ontsluitingen aankleding van het landschap heeftplaats gevonden en op bermen langsde polderwateren, waar men bezoe-kers tolereert. In Amsterdam warenvroeger de ,,wandelwegen" ten zuidenvan de stad een groot succes, terwijlook de oevers van het Nieuwe Meer,het Nieuwe Diep en het Buiten-IJ opmooie dagen druk bezocht werden.Daarentegen heeft een gecombineerdwandel- en fietspad op de Ringspoor-dijk tussen de Amstel en de Amstel-veenseweg, waarvoor men entreemoest betalen, nooit veel mensen ge-trokken. Blijkbaar waren hier deontspanningsmogelijkheden te be-perkt, en het uitzicht niet interessantgenoeg, vergeleken met de -- gratistoegankelijke -- wandelwegen enAmsteloevers.Waar een deel van het polderland ge-heel wordt bestemd en ingericht voorde recreatie, zoals in het geval vanhet Amsterdamse Bos, kunnen groteconcentraties van bezoekers voorko-men, vooral bij de uitspanningen,kinderspeelplaatsen en strandbaden.De potentiele recreatieve waarde vanhet polderland is dus over het alge-meen groter dan de bestaande waar-de. In het bizonder de ,,bermrecrea-tie" zou veel meer ontwikkeld kun-nen worden, zonder dat grote opper-vlakten aan hun agrarische bestem-ming behoeven te worden onttrok-ken.Na de tweede wereldoorlog zijnvooral voor Zuid-HoUand, waar hettekort aan recreatieruimte het sterkstwordt gevoeld, een aantal plannengemaakt om de ontspanningsmoge-lijkheden in het polderland te vergro-ten. Een provinciaal rljwielpadenplanvoorziet in een verdere ontsluitingvan het poldergebied; ook streeftmen naar de aanleg van picnickplaat-sen langs de wegen, waarvan er reedseen aantal gerealiseerd zijn langs deautoweg door de Krimpenerwaard.Een plan van een studiegroep uit deBond van Nederlandse Stedebouw-kundigen voor het gebied tussenVlaardingen en Delft ^) werd enigejaren geleden in dit Tijdschrift gepu-bliceerd. Doel is daarbij de handha-ving van een landelijk gebied, waar-binnen geen stedelijke voorzieningenworden toegelaten, evenmin als tuin-bouw-onder-glas. De indeling en ont-sluiting van deze open ruimte denktmen vorm te geven door middel vaneen aantal ,,recreatiedreven" op delandscheidingen, waarin voet- enfietspaden met ruime recreatiebermenworden opgenomen. De tussenliggen-de ,,velden" blijven in gebruik voorhet weidebedrijf. Op enkele punten,die ook voor autobezoek toeganke-lijk zijn, komen concentratiepuntenmet een eenvoudige accommodatievoor massaal dagbezoek. Het plansluit aan bij het rijwielpadenplan voorde provincie.Ook Amsterdam en Rotterdam stre-ven naar uitbreiding van het recrea-tieve gebruik van delen van het om-liggende polderland. ^) Het bekendeideeplan van de Werkcommissie Wes-ten des Lands ^) geeft een globaleaanduiding van de betreffende terrei-nen, zoals de "Westelijke IJpolder, deRottemeren met omgeving, de OudeMaas en de Binnenbedijkte Maas. Bo-vendien is in het rapport van dezecommissie ook reeds duidelijk gewe-zen op de wenselijkheid van ,,buffer-zones" tussen de steden in de rand-stad, welke zones verkitting moetentegengaan en ook ten dele voor derecreatie bestemd kunnen worden. Deaanleg van min of meer uitgebreideparklandschappen, zoals zal geschie-den tussen Rijswijk en Delft, zou hiereen middel kunnen zijn om de ontwik-keling van ongewenste, heel of halfstedelijke vormen van grondgebruikte voorkomen.Grondgedachten van het Groene-ZoneplanHet plan voor ,,Hollands Groene Zo-ne", zoals dat thans voor ons ligt, heeftde bestemming van de bufferzones inde randstad en de ontwikkeling vanrecreatiegebieden van overwegend lo-caal belang grotendeels buiten be-schouwing gelaten, en als hoofdmo-tief gehanteerd: ontsluiting van be-paalde delen van het uitgestrekte pol-dergebied tussen Amsterdam en Rot-terdam, waarin ,,routes en doelen"zullen worden ontwikkeld. Daarbij^) Stedebouw en Volkshuisvesting 1960, nr.9, biz. 135--141.^) Zie: Recreatie in het gebied van de Nieu-we Waterweg, Dienst van Stadsontwikkelingen Wederopbouw Rotterdam, 1960.3) Zie de plattegrond 1 :200.000, gepubli-ceerd als bijlage bij het rapport van deWerkcommissie Westen des lands.79Hollands groene zoneij het AbcoudermeerBestaand80i^^'ZERONI ELECTRIC tel. 0 10 415 62 -12 86 63(QrMLex)armaturen zijn geheel van perspexvervaardigd (ICI)CorrosiebestendigZijn bij uitstek geschikt voor:Chemische Industrie, Laboratoria, Slacht- enKoelhuizen, Hoogovens, ScheepsverlichtingZuiveHabrieken, WasserijenZwennbaden, BenzineopslagplaatsenNed. fabrikaatLevering uitsluitend via de Artidex-grossiersArtiflex armaturen zijn tevens leverbaar metPHILIPS maleriaalAANNEMERSBEDRIJF GEBR. HEEMSKERKRoerdomplaan 5NIEUWKOOPTelefoon 01725-144Werkzaam voorRijksgehouwendienst,Genie en andereoverheidsinstantiesWoningwet-woningen + Utiliteitsbouw(vervolg)GEMEENTE HAARLEMWegens pensionering van de huidige functionaris komt debetrekking vacant vandirecteurvan openbare werken en het gemeentelijk grondbedrijf.Vereist wordt, naast de voor deze functie geeigende op-leiding, een ruime praktische ervaring op bouwkundig,civiel-technisch en stedebouwkimdig gebied, alsmede zo-danige organisatorische en leidinggevende kwaliteiten,dat de efficiente uitvoering van de taak van het bedrijfbevorderd wordt.De directeur van openbare werken is ambtshalve voor-zitter van de plaatselijke sohoonheidscommissie.Salaris tot / 25.886 per jaar; kindertoelage en vergoedingvan verplaatsingskosten volgens gemeentelijke regelingen.De gemeente Haarlem is aangesloten bij het I.Z.A.-Noordholland.Eigenhandig geschreven sollicitaties met uitvoerige inlich-tingen omtrent opleiding, huidige en vroegere werkkring,alsmede opgave van referenties, worden binnen 14 dagenna het verschijnen van dit blad ingewacht bij de burge-meester van Haarlem.Sollicitanten wordt verzocht, een recente pasfoto, welkeniet wordt teruggezonden, bij te sluiten.In de linkerbovenhoek van de sollicitatiebrief vermeldennr. 75087.PROVINCIALE PLANOLOGISCHE DIENST VANNOORD-HOLLANDBij de Provinciale Planologische Dienst van Noord-Hol-land is plaats voor eenIngenieurrVereist:inzicht.Sollicitaties te richten aan de Directeur, Zijlweg 245 teHaarlem (post Overveen), telefoon 02500-22090, toestel 324^Bij de Dienst der Zuiderzeewerken, afd. Planologie te's-Gravenhage kunnen worden geplaatstSTEDEBOUWKUNDIGE TEKENAARSTaak: het tekenen en uitwerken van streekplaimen (ver-kavelingsplannen) t.b.v. de IJsselmeerpolders, recreatie-plannen voor de randmeren, verkeerstechnische vraag-stukken, enz.goede tekenvaardigheid, accuraat, constructiefTewerkstelling, afhankelijk van leeftijd, ervaring en op-leiding, in de rang van tekenaar A. en tekenaar B. 2e kl.;salaris resp. van / 443,--? tot / 639,-- en van / 311,-- tot/ 515,--.Soil, onder no. 2-868/7769 (in linker bovenhoek van env.en brief) in te zenden aan het bureau Personeelsvoorzie-ning V. d. Rijksoverheid, Prins Mauritslaan 1, 's-Graven-hage of mondeling soil, na tel. overleg (070-390100 t. l06).v..GEMEENTE HAARLEMBij de dienst van het Bouw- en woningtoezicht komt, inverband met de pensionering van de huidige functionarisde betrekking vacant vandirecteurGegadigden dienen te beschikken over voldoende orga-nisatorische en leidinggevende kwaliteiten, alsmede overeen ruime praktische ervaring op bouwkundig gebied.Salaris tussen / 1.388,-- en / 1.710,-- per maand, inclusiefcompensatie A.O.W. en huurcompensatie. Kindertoelageen vergoeding van verplaatsingskosten volgens gemeente-lijke regelingen. De gemeente Haarlem is aangesloten bijhet I.Z.A.-NoordhoUand.Eigenhandig geschreven sollicitaties met uitvoerige inlich-tingen omtrent opleiding, huidige en vroegere werkkring,alsmede opgave van referenties, worden binnen 14 dagenna het verschijnen van dit blad ingewacht bij de burge-meester van Haarlem.In de linkerbovenhoek van de sollicitatiebrief vermeldennr. 75088.GEMEENTE BEVERWIJKBij de afdeling Stadsontwikkeling van de dienst OpenbareWerken kunnen worden geplaatst:een stedebouwkundig tekenaar eneen leerling-tekenaarSalaris voor stedebouwkundig tekenaar, afhankeUjk vanbekwaamheid en ervaring,als tekenaar C / 371,71--/ 479,42als tekenaar B ,, 461,47--,, 568,13,inclusief de verhogingen 1962. Voor 23-jarigen en ouderente verhogen met / 17,40 huurcompensatie.Salaris leerling-tekenaar nader overeen te komen.Van toepassing zijn: I.Z.A.-regeling N.H.; verplaatsings-kostenbesluit, premiespaarregeling en studiekostenrege-ling.Sollicitaties met uitvoerige inlichtingen omtrent perso-nalia, opleiding, verrichte werkzaamheden en referenties terichten aan de directeur van Openbare Werken, Bree-straat 37, Beverwijk, met vermelding van nr. TSV 201.Gemeente Nieuwer-Amstel(+ 50.000 inwoners)Burgemeester en w^ethouders van Nieuwer-Amstel roepensollicitanten op naar de betrekking vandirecteurvan de bouwtechnische dienst en het woningbedrijfDe dienst omvat de voorbereiding en realisering vanbouwplannen op het gebied van de volkshuisvesting enstadsontwikkeling, alsmede het bouw- en woningtoezichten het onderhoud van gemeente-eigendommen. Perso-neelsbezetting ? 60 man. Voor benoeming komen in aan-merking bouwkundig-ingenieurs of hogere-technici metruime ervaring op de genoemde terreinen.Salaris van f. 14.963,-- tot f. 18.850,-- per jaar, benevens4 % vakantietoelage en autotoelage.Aanstelling boven het minimum is mogelijk.Kindertoelage en verplaatsingskostenvergoeding volgensgemeentelijke regeling.De gemeente is aangesloten bij het instituut ziektekosten-voorziening ambtenaren Noordholland.Sollicitanten dienen bereid te zijn zich eventueel aan eenpsychotechnisch onderzoek te onderwerpen.Sollicitaties worden binnen 14 dagen na het verschijnenvan dit blad ingewacht bij de burgemeester te Amstelveen.Hollands groene zoneSpeel- en ligweidenlangs de HolendrechtKinderboerderij Strandbad ,,Abcoudermeer"met restaurant, speel- enligweidenBosjes, speel- enBosscherm bij autoweg picknicl