nuiswflSTingfinniiwOrgaan van het Nederlands Instituut voor Volkshuisvestingen Stedebouw en van de Nationale Woningraad, waarin opge-nomen de mededelingen van de Rijksdienst voor het NationalePlan, en tevens gewljd aan de WederopbouwJanuari 1954 35e Jaargang no 1construeerdendeBisonBakwagen\ Dor de bouwbedrijven.ueze wagen heeft eenplaatstalen bak van 100liter en is gemonteerdop kogellagerwiel 16 x4", voorz. van luchtbandPrijs / 99,50 af fabr. Met ijzeren wiel / 65,--W. G. SCHOONDERWALDTDijkstraat 41 -- Telefoon 4551HONSELERSDIJKAannemersbedrijfJ. SPANJERSBERGAmbachtsweg 23 - Wateringen (Z.H.")de dakbedekking teverzorgen doorN.V. VERIVONSchansweg 6?, RotterdamTelefoon 82740Abraham van Stolk & Zoonen n.v.ROTTERDAMPOSTBUS 1100TELEF. No. 35400HOUTHANDELSTALENR A 1\! E NDEURENFRONTENZANDSTRALEN is een eerste vereisteMETALLISEREN brengt Uw onderhoudskostenreke-ning omlaagCONSTRUCTIEBEDRIJF en MACHINEFABRIEKALIA JN.V. Binckhorstlaan 301 -- DEN HAAG4 nieuweproducten:''"^-woft*-LANG & Co.? Preparaat voor het reinigen vangevels, natuursteen, enz.? Product ter vergroting der plastici-teit van mortels en voorkoming vanontmenging.? Bekistingsvloeistof voor sierbeton,(bindingsrem.).? Isoleerstof tegen verfverzeping,roet- en lekkage-vlekken.Chemisch-Technische Bouwstoffen In-dustrie - Nieuwe Keizersgracht 41-43AMSTERDAM - Telefoon 54103.^^^^\ ?"S_r~"--:i-- ) W.vandeKampJ^^3*? ^ DEN HAAGRegentesselaan 187Telef. 399208Alles op het gebied vanMEEItitKbtDaCHAlPLrSo.a. Waterpasinstrumenten, jalons, prisma's enz.Ook voor reparatie.A Iphlote xDE MbDERNE MUURVERFvoor Binnen- en Buitenwerk.AT.PHATEX is: Wasbaar.Regen- en weervastOnverzeepbaar.Zuurbestendig.Onovertrefbaar.'Zeer gunstig beoordeeld door T.N.O. te Delft.Vraagt techn. inlichtingen, Kleurenadvies en folder aan:VBRPF^ABRIBK ,.ALPHA"ALPHEN A./D. RUN -- TELEFOON 2192 - K 1720VOOR KLEURIGE EN GENUANCEERDEHandvormsteenin vecht-, rijn- of lilliputformaat:Fa. Wed. Van Leeuwen & BoerSteenfabriek - Koudekerk aan de Rijn - Telefoon K 1714-206LICHTDRUKKENHET ADRESC. A DE JONGMODERNE REPRODUCTIE-INRICHTINGfOLKINGESTR 15 TEL 2 2 71 r. CRONINGENSINDS t>>04 ^ !^|Voor GT ASN.v. DORDTSCHE GLASHANDELKuipershaven 28-29-30 DORDRECHT Telefoon 7245Het adres voor SPECIALE BEGLAZINGSMATERIALEN.iBcstelkaart voor boekwerken\ N.V. Maatschappij tot Exploitatie van IietLIMBURGSGH DAGBLADNobelstraat 21HEERLEN195Ondergetekende wenst te ontvangen:ex. band Tijdschrift Volkshuisvesting en Stedebouw 1953a f 4,95 per excmplaar, franco per postex. band Tijdschrift Volkshuisvesting en Stedebouw metDe Woningbouwvercniging 1953 a f 4,95 per exemplaar,franco per postHet verschuldigde bedrag is gestort op postrekening No. 35100 vandc N.V. Maatschappij tot Expl. van het Limburgsch Dagblad te Heerlen.Na ontvangst van dit bedrag wordt mij de band toegezonden.HandtekeningNaamAdresWoonplaatsvoorVolkshuisvesting en StedebouwOrgaan van het Nederlands Instituut voor Volkshuisvesting en Stedebouw en de NationaleWoningraad, Algemene Bond van Wonmgbouwverenigingen, waarin opgenomen demededelingen van de Rijksdienst voor het Nationale Plan en tevens gewi)d aan deWederopbouw34e Jaargang 1953INHOUDBladzijdeI. BinnenlandAdressenAdres van het bestuur van het Instituut aan de Minister-raad inzake de huurpolitiek 22Een merkwaardig adres (artikel Dr Ir F. Bakker Schut) 112Een merkwaardig adres (naschrift op het gelijknamigeartikel van Dr Ir F. Bakker Schut, door Jhr Ir J. deRanitz 155Bebouwde kernenKrotopruiming en vernieuwing bebouwde kernen (ar-tikel Mr J. F. Jansen) 102BestuurAanwijzen A. E. Hannema als Ud van het bestuur ... 25Aanwijzen Ir J. de Jong als lid van het bestuur 102Aanwijzen J. W. H. C. Pot als lid van het bestuur ... 102BevolkingsprognosePublicatie no 6 van de Rijksdienst voor het NationalePlan 25BibliotheekNieuwe aanwinsten van dc bibliotheek 36. 80, 175BoekbesprekingArnhem's Stadsplan 61Rectificatie 96BouwterreinenOphoging bouwterreinen Amsterdam 23BouwverordeningenInleiding van Jhr M. J. I. de Jonge van Ellemeet overUnificatie van de bouwverordeningen op 18 December1952 te Utrecht 13BouwwerkenOntwerpen en uitvoeren van gemeentelijke bouwwerkenRotterdam 170BijdragenPremie- en bijdrageregeling Woningbouw 1953 56Vragen van de heer Bommer betreffende verruimingder bijdrageregeling voor Woningwetwoningen, bestemdvoor bejaarden (met antwoord van de heer Witte,Minister van Wederopbouw en Volkshuisve.sting) ... 74Centrale Directie van de Wederopbouw en de Volks-huisvestingJaarver.slag over 1952 97Circulairesvan de Minister van Wederopbouw en Volkshuisves-ting aan de gemeentebesturen: d.d. 26 November 1952betreffende onderhoud Woningwetwoningen 12CommissiesCommissie detaillering uitbreidingsplannen 49Commissie krotopruiming en sanering 56, 60BladzijdeCongressenDemonstratief congres van het Nederlands Verbond vanVakverenigingen en de Algemene Nederlandse Bouw-bedrijfsbond over ,,Volkshuisvesting en Werkgelegen-heid" 45Congres van het Nederlands Congres voor OpenbareGezondheidsregehng over ,,Hygiene van de Woning" 45DuplexwoningGereed gekomen aanbestede duplexwoningen 22, 45, 5674, 97, 114136, 157, 170ExcursieExcursie Amsterdam (wederopbouwplannen voor delenvan de binnenstad) 102, 141Gemeenten, Provincies, GewestenAmbt-OmmenIntrekking beschikking gemaakt bezwaar inzake voor-genomen bouw van een zomerrestaurant 84AmsterdamWederopbouwplannen II, 23Woningtekort 22Ophoging bouwterreinen 23Leegstaande woningen 56Woningwetbouw 114Woningbouw en woningtekort 170ArnhemArnhems Stadsplan (artikel Ir R. A. Tjalkens) 61Rectificatie 96BeilenBezwaar inzake het kappen van een houtopstand, aan-wezig op een perceel, dat deel uitmaakt van het gebied,,Grote Zand" 37Bezwaar inzake de voorgenomen ontginning van eenperceel grondgebied 141BloemcndaalBezwaar inzake de aanleg van een bijzondere begraaf-plaats 102DwingelooBezwaar inzake het kappen van een houtopstand 142GiethoornBezwaar inzake de verbouwing en uitbreiding van eenhouten noodwoning 84GorinchemEnkele aspecten van de ontwikkeling van Gorinchem(artikel Jhr Ir J. de Ranitz) 142's GravelandBezwaar inzake de bouw van een bungalow 25s GravenhageOnbewoonbaarverklaring 75Woningcontingent 75Sanering 114Verbetering oude gemeentewoningen 136Welstandstoezicht 158LippenhuizenBezwaar inzake de verdere ontginning van enkele per-celen heide- en bosgronden 102LosserBezwaar inzake de ontginning van een perceel 25WoninginspectieHet pionierswerk van onze eerste woningopzichteres-sen (artikel Mej. J. S. Fentener van Vlissingen)WoningkartotheekWoningkartotheek UtrechtRapport gemeentelijke woningkartothekenBegeleidende brief bij rapport gemeentelijke woning-kartothekenWoningmarktLeegstaande woningen AmsterdamWoningnoodDe omvang van de woningnood (artikel Drs H. vander Weijde)WoningtekortWoningtekort AmsterdamWoningbouw en woningtekort AmsterdamWoningsplitsingPremieregehng woningverbetering en woningsphtsingWoningveibeteringPremieregehng woningverbetering en woningsphtsingVerbetering oude gemeentewoningen den HaagWoningwetbouwWoningwetbouw AmsterdamWoningwetwoningenOnderhoud WoningwetwoningenCirculaire van de Minister van Wederopbouw enVolkshuisvesting aan de gemeentebesturen d.d. 26 No-vember 1952 betreffende onderhoud Woningwetwonin-genWoonruimtewetToepassing WoonruimtewetWoonstijlWoonstijl en woonwensen (artikel H. ]. Langman) ...Beschouwingen Mej. W. C. Blomberg, Prof. Dr IrJ. T. P. Bijhouwer, Mr P. M. M. C. Palmen en IrR. G. Veenenbos over een onderzoek naar woonstijl enwoonwensenWoonwensenWoonstijl en woonwensen (artikel H. J. Langman) ...Beschouwingen Mej. W. C. Blomberg, Prof. Dr IrJ. T. P. Bijhouwer, Mr P. M. M. C. Palmen en IrR. G. Veenenbos over een onderzoek naar woonstijl enwoonwensenII. BuitenlandBladzijdc70II1211345612722170444413611412li5513055130a. Algemeen.Auskernen"Notities over het ,,auskernen" van bouwblokken in debinnensteden van Kopenhagen en Stockholm (artikelMej. Ir J. H. Mulder) ,..,....,,.,..,..,, 105BiadiiideBoekbesprekingJ. Umlauf, Deutsches Schrifttum zur Stadtplanung ... 140Harold Orlans, Stevenage, A Sociological Study ofa New Town 140Hans-Joachim Gaede, Organisation und Gegenwarts-probleme der Landesplanung in England 175A. J. Brown and H. M. Cherrard, Town and CountryPlanning 175CongressenRondom het congres te Hamburg (artikel Mr J. F.Jansen) 95HuisvestingStedebouw en Huisvesting in Rome tijdens de Keizer-tijd (artikel Ir P. Bakker Schut \) 32Krotopruiming (Belgie) 75Ruimtelijke ordeningDe wetgeving op de ruimtelijke ordening in Ecuador(artikel Mr A. Kleijn) 42Planologie in Paraguay (artikel Mr A. Kleijn) 68StedebouwStedebouw in Paraguay (artikel Mr A. Kleijn) 20Stedebouw en Huisvesting in Rome tijdens de Keizer-tijd (artikel Ir P. Bakker Schut t) 32De Stockholmse stadsplannen van de laatste jaren (ar-tikel S. Markelius; vertaling Ir R. A, Tjalkens) 38Stedebouw in Brazilie - Rio de Janeiro en Sao Paulo(artikel Mr A. Kleijn) 84Tijdschriften (Overzicht van)Inteniationaal ;Families dans le monde 71, 173I.U.L.A. Bulletin 47News Sheet of the International Federation for Housingand Town Planning 47, 99, 138Revue Internationale des Sciences Administratives 47BelgieArchitecture 139Architecture Urbanisme Habitation 47, 78De Gemeente, Urbs Nova 47, 78, 117139Huisvesting 47, 78, 117139, 173Natuur- en Stedenschoon 118Rhythme 78CanadaCommunity Planning Review 48, 118DenemarkenBygge-Forum 78, 118Havekunst 48, 118, 139DuitslandDie Bauverwaltung ' 48, 78, 100118, 174Deutsche Bauzeitschrift 48Deutscher Verband fiir Wohnungswesen, Stadtebau undRaumplanung, Informationsdienst Ausland 78, 139Mitteilungen des Deutschen Verbandes fiir Wohnungs-wesen, Stadtebau und Raumplanung 48Die neue Stadt 48, 78, 100118, 139, 160Der Stadtetag 48, 118EngelandBritish Housing and Planning Review 48, 78, 118139, 174Housing Centre Review 58, 78, 118160BladzijdeHet Grondbezit 46Heemschut 24, 46, 11159Huis- en Grondeigendom 46, 57 11116De Ingenieur '. 24, 173Katholiek Bouwblad 58, 99, 173Maandblad van N. Samsom N.V 24, 58, 11116, 173Maandschrift Economie 99, 116Maatschappijbelangen 46, 58De Nederlandse Gemeente 24, 46, 5811, 99, 116138, 173De Opbouw 46Polytechnisch Tijdschrift, uitgave B 24, 46, 5811, 99, 117138Publieke Werken 24, 47, 5899, 117, 138159, 173Technisch Gemeenteblad 11, 117, 138159Tijdschrift voor Kadaster en Landmeetkunde 138Tijdschrift voor Maatschappelijk Werk 159Tijdschrift der Nederlandsche Heidemaatschappij 138Tijdschrift voor Overheidsadministratie 35, 47, 5811, 99, 117138, 159, 173Volkshuisvesting 36, 47, 11117, 159Wegen 36UitbreidingsplanDe minimum-bedrijfsgrootte in het uitbreidingsplan (in-gezonden bijdrage Ir P. K. van Meurs) 21Aantekening bij het uitbreidingsplan Pendrecht (ar-tikel Mevrouw L. Stam-Beese) 121Grondkosten uitbreidingsplan 136VariumDuitse uitspraak over de Nederlandse wederopbouw-wetgeving 113VergaderingenInleidingen, gehouden op 18 December 1952 te Utrechtover ,,Voorwaarden voor verdere rationalisering van dewoningbouw" 13Vergadering huisvesting a-sociale en sociaal-zwakkegezinnen 81Jaarvergadering 22 October 1953 102, 141Praeadviezen-vergadering over ,,Welke moeilijkhedenveroorzaken de maatschappelijk niet aangepaste gezin-nen bij de huisvesting en wat is hieraan te doen?" ... 102VerkeerIngezonden bijdrage Mr M. C. Bloemers n.a.v. hetartikel van Prof. Dr Ir ]. T. P. Bijhouwer over ,,Brom-fietsbespiegelingen", met onderschrift Prof. Dr Ir J. T.P. Bijhouwer 35Vragen van KamerledenVragen van de heer Fokkema in verband met de ver-hoging van de huurprijs van een aantal z.g. ,,stunt-woningen" te Ede (met antwoord van de heer Witte,Minister van Wederopbouw en Volkshuisvesting) ... 73Vragen van de heer Van der Weijden in verband metmoeilijkheden, voortvloeiende uit het voorschrift, datvoor elke maand in elke provincie slechts een bepaaldaantal woningen mag worden gebouwd (met antwoordvan de heer Witte, Minister van V/ederopbouw enVolkshuisvesting) 74Vragen van de heer Bommer betreffende verruiming derbijdrageregeling voor Woningwetwoningen, bestemdvoor bejaarden (met antwoord van de heer Witte,Minister van Wederopbouw en Volkshuisvesting) ... 74Vragen van de heer Andriessen in verband met con-structiefouten, welke bij een aantal in 1949 te Ede ge-bouwde woningen zijn geconstateerd (met antwoordvan de heer Witte, Minister van Wederopbouw enVolkshuisvesting) 74BladzijdeWederopbouwplannenWederopbouwplannen Amsterdam .,. .. 11, 23WederopbouwwetVerlenging werkingsduur Wederopbouwwet 22WelstandstoezichtWelstandstoezicht den Haag 158WerkgroepenWerkgroep eigen woningen 136WetgevingVerlenging werkingsduur Wederopbouwwet 22Ontwerp wijziging Huurwet 96, 114, 157Wettelijke regeling Wederopbouw watersnoodgebied 97, 114De wet op het Nationale plan, de Natuurbeschermings-beschikking en de bosbouw (artikel Mr L. J. Schiethart) 151Bij het naderend afscheid van de oude Woningwet(artikel ]hr M. J. I. de Jonge van Ellemeet) 161De Huurwet in de Tweede Kamer 170WoningbezettingWoningbezetting en Woninggebruik (artikel A. H.M. Basart en C. Bitter) 146WoningbouwIn uitvoering en gereedgekomen woningen 22, 45, 5674, 97, 114136, 157, 170Woningbouw en woningtekort Amsterdam 170WoningbouwprogrammaBouwprogramma 1954 114Woningbouw ,,Vrije Sector"Verleende goedkeuringen 22, 45, 5674, 97, 114136, 157, 170WoningcontingentVragen van de heer Van der Weijden in verband metmoeilijkheden, voortvloeiende uit het voorschrift, datvoor elke maand in elke provincie slechts een bepaaldaantal woningen mag worden gebouwd (met antwoordvan de heer Witte, Minister van Wederopbouw enVolkshuisvesting) 74Woningcontingent den Haag 75Vaststelling driejarig richtcontingent 136WoriingdifferentiatieNieuwe gegevens ter begrenzing van een doelmatigewoningdifferentiatie (artikel Centrale Directie van deWederopbouw en de Volkshuisvesting)WoninggebrekenVragen van de heer Andriessen in verband met con-structiefouten, welke bij een aantal in 1949 te Edegebouwde woningen zijn geconstateerd (met antwoordvan de heer Witte, Minister van Wederopbouw enVolkshuisvesting)WoninggebruikWoningbezetting en Woninggebruik (artikel A. H. M.Basart en C. Bitter) ,....,...,74146RechtspraakBezwaar Nationaal PlanKon. Besluit 17 September 1951 (Biggekerke)26 October 1951 (s Gravenhage)BouwverordeningKon. Besluit 16 October 1951 (Rheden)UitbreidingsplanKon. Besluit 12 October 1951 (Terheyden)26 October 1951 (Almelo)27 October 1951 (Lekkerkerk)6 November 1951 (Nieuw-Ginneken) ...6 November 1951 (An'.oo)Ruimtelijke ordeningDe grens tussen ruimtelijke en economische ordening(artikel Ir P. K. van Meurs)Het herstel in de door de overstroming getroffen ge-bieden, bezien uit een oogpunt van ruimtelijke ordening(artikel Dr Ir F. P. Mesu)Rijksbegroting1953De volkshuisvesting in de Eerste Kamer1954De volkshuisvesting in de Tweedc KamerRijksdienst voor het Nationale PlanHet rampgebied in Zuid-West NederlandBezwaar inzake de bouw van een bungalow in dv ge-meente 's GravelandBezwaar inzake de ontginning van een perceel ondcr dcgemeente LosserRegionale BevolkingsprognoseInstallatie Planologische Werkcommissie RampgebiedVaste CommissieIntrekken bezwaar inzake voorgenomen ontginning vanenige pertelen grond in de gemeente ZundertBezwaar inzake het kappen van een houtopstand, aan-wezig op een perceel, dat deel uitmaakt van het gebied,,Grote Zand" onder de gemeente BeiienWisseling voorzitterschap van de Vaste Commissie ...Beknopt overzicht van de instanties, die zich met hetrampgebied in het Zuid-Westen bezighouden, voor zo-ver hun werk aanrakingsvlakken heeft met de ruimtelijkestructuurBezwaar inzake de bouw van een woonhuis in da ge-meente SchinnenBezwaar inzake de verbouwing en uitbreiding van eenhouten noodwoning in de gemeente GiethoornBezwaar inzake de bouw van een woonhuis in de ge-meente OostkapelleBezwaar inzake de voorgenomen beplanting van eennatuurgebied onder de gemeente VoerendaalIntrekking beschikking gemaakt bezv/aar inzake voor-genomen bouw van een zomerrestaurant onder degemeente Ambt-OmmenAfscheidstoespraak van Mr J. Linthorst Homan alsVoorzitter van de Vaste Commissie van de Rijksdienstvoor het Nationale Plan, 2 Juni 1953Bezwaar inzake de verdere ontginning van enkele per-celen heide- en bosgronden onder de gemeente Lip-penhuizenBezwaar inzake het doen uitvoeren van enige werk-zaamheden op een perceel grond, gelegen aan het Lie-verderdiep onder de gemeente Roden, welke werkzaam-heden omvatten het ontginnen van wild grasland enbosgrond, het egaliseren daarvan, alsmede het gravenen dempen van slotenBezwaar inzake de aanleg van een bijzondere begraaf-plaats onder de gemeente BloemendaalBezwaar inzake een voorgenomen ontginning in degemeente ZuidwoldeRapport over de ingebruikneming van grond voor niet-agrarische doeleindenBezwaar inzake de voorgenomen ontginning van eenperceel grondgebied onder de gemeente B^ilenBezwaar inzake het kappen van een houtopstand, aan-wezig op een perceel onder de gemeente Dwingeloo ...Bezwaar inzake de voorgenomen bouw van een bunga-low in de gemeente WassenaarBladzijde176176176176176176176176348744155, 169132525253737, 6137376181848484848492102102102121141141142161SaneringCommissie Krotopruiming en Sanering ,Sanering den HaagSchadevergoedingsverordeninpSchadevergoedingsverordening UtrechtStadsuitbreidingBestemming van grond voor latere stadsuitbreiding ...StadsverwarmingStadsverwarming RotterdamBladzijde56, 60114Standaard-plattegrondenInleiding van B. Merkelbach over Standaard-plattegron-den op 18 December 1952 te UtrechtStatistiekVerbetering van de statistiek van het grondgebruik inNederland (artikel Dr D. Burger Hzn.)StedebouwEnkele aspecten van de ontwikkeling van Gorinchem(artikel Jhr Ir ]. de Ranitz)vStreekplanHet Streekplan van de Brielse Maas (artikel Mej. IrJ, H. Mulder)Het Streekplan Vinkel-Loosbroek-Vorstenbosch (artikelIr H. M. Buskens)Stand van de streekplannenSysteembouwOntwikkeling bizondere bouwsystemenTechnische dienstenGemeenschappelijke technische dienst Krimpenerwaard17115712181491422516817122, 45, 5674, 97, 114136, 157, 17011TuinenGebruikstuinen en Kijktuinen, ingezonden bijdragc VanNoorden n.a.v. het artikel van Ir J. P. Fokker over,,Gemeenschappelijke tuinen op binnenterreinen" metonderschrift Ir J. P. Fokker 10Tijdschriften (Overzicht van)Bouw 23, 45, 5776, 98, 115137, 158, 172Bouwbedriif en Openbare Werken 23, 45, 57137, 158, 172De Bouwkas der Gemeenten 76, 116Bouwkundig Weekblad 23, 46, 5776, 99, 137173De Bouwondernemer 138Cobouw 57, 116Economisch-Statistische Berichten 57, 76, 116159, 173Forum 23, 77, 116De Gemeente 24, 57, 116138, 159Gemeentebeleid 116Het Gemenebest 116Goed Wonen 116's Gravenhage "9OostkapelleBezwaar inzake de bouw van een woonhuisRodenBezwaar inzake het doen uitvoeren van enige werk-zaamheden op een perceel grond, gelegen aan hetLieverderdiep, welke werkzaamheden omvatten het ont-ginnen van wild grasland en bosgrond, het egaliserendaarvan, alsmede het graven en dempen van sloten ...RotterdamStadsverwarmingPremie- en bijdrageregeling Woningbouw 1953Aantekening bi) het uitbreidingsplan Pendrecht (ar-tikel Mevrouw L. Stam-Beese)Ontwerpen en uitvoeren van gemeentelijke bouwwerkenSchinnenBezwaar inzake de bouw van een woonhuisUtrechtWoningkartotheekSchadevergoedingsverordeningVoerendaalBezwaar inzake de voorgenomen beplanting van eennatuurgebiedWassenaarBezwaar inzake de voorgenomen bouw van eenbungalowZuidwoldeBezwaar inzake een voorgenomen ontginningZundertIntrekken bezwaar inzake voorgenomen ontginning vanenige percelen grondOverijsselKostprijs gronden en grondpolitiekGrondkosten uitbreidingsplanUtrechtBestemming van grond voor latere stadsuitbreidingBrielse MaasHet Streekplan van de Brielse Maas (artikel Mei. IrJ. H. Mulder)KrimpenerwaardGemeenschappelijke technische dienst KrimpenerwaardGrondgebruikVerbetering van de statistiek van het grondgebruik inNederland (artikel Dr D Burger Hzn.)GrondpolitiekKostprijs gronden en grondpolitiek OverijsselHonorariumregeling, Honorariumrcgeling voor Stedebouwkundig Werk, R.S.1946Beslissing van de Honorariumcommissie voor Stede-bouwkundig Werk d.d. 12 December 1952HurenAdres van het bestuur van het Ins.tituut aan de Minis-terraad inzake de huurpolitiekDe huurverhogingVerhoging van de hurenVragen van de beer Fokkema in verband met de ver-hoging van de huurprijs van een aantal z.g. ,,stuntwonin-gen" te Ede (met antwoord van de heer Witte, Ministervan Wederopbouw en Volkshuisvesting)Ontwerp wijziging HuurwetDe Huurwet in de Tweede KamerBladzijde8410212114121170841117184161121371113615725111491112, 57752245567396, 114, 157170BladzijdeJubileaDe Nationale Woningraad 40 jaar (artikel H, v. d. W.)Kostprijs grondenKostprijs gronden en grondpolitiek OverijsselKrotopruimingCommissie Krotopruiming en SaneringKrotopruiming en vernieuwing bebouwde kernen (ar-tikel Mr J. F. Jansen)LezingenLezing Dr Ir F. P. MesuLezing Artur GliksonLezingen Ir H. M. Buskens en Ir F. OttevangersMededdingen (Officiele)Ministeriele beschikkingenBeschikking van de Minister van Wederopbouw enVolkshuisvesting van 20 April 1953 inzake de instel-ling van een Commissie krotopruiming en sanering ...Onbewoonbaarverklaarde woningenOnbewoonbaarverklaring den HaagOnderhoudOnderhoud WoningwetwoningenCirculaire van de Minister van Wederopbouw enVolkshuisvesting aan de gemeentebesturen d.d. 26 No-vember 1952 betreffende onderhoud Woningwetwonin-genPersonaliaPlate, Ir A,, In MemoriamPremieregelingPremie- en bijdrageregeling Woningbouw 1953Bouw van eigen woningen onder de nieuwe premie-regeling (artikel J. Wiersema)Premie- en bijdrageregeling Woningbouw 1953 Rotter-damPremieregeling woningverbetering en -splitsing 1953 ...PublicatiesGeschrift Mr J. In t Veld, getiteld Krotopruiming envernieuwing van bestaande kernenStudie Ir Angenot over de dichtheid van bebouwing ...Rampgebied in het ZuidwestenBeknopt overzicht van de instanties, die zich met hetrampgebied in het Zuidwesten bezighouden voor zovcrhun werk aanrakingsvlakken heeft met de ruimtelijkestructuur ,,.Het herstel in de door de overstroming getroffen ge-bieden, bezien uit een oogpunt van ruimtelijke orde-ning (artikel Dr Ir F. P. Mesu)Wettelijke regeling Wederopbouw watersnoodgebicdRapportenRapport gemeentelijke woningkartothekenRationalisatieInleidingen gehouden op 18 December 1952 te Utrechtover ,,Voorwaarden voor verdere rationalisering vande woningbouw"1156, 6010249, 6181, 10281, 1611, 13, 2549, 61, 81102, 121, 1411616075111210156110114136SI121, 1418797121nBlnd:iidcJournal of Planning Law 58, 78Planning Outlook 118Journal of the Royal Institute of British Architects 58, 78, 118139Journal of the Town Planning Institute 58, 78, 100118, 139, 174The Society of Housing Managers, Quarterly Bulletin 59, 78, 119160Town and Country Planning 59, 79, 100119, 160. 174The Town Planning Review 59Finland ;Arkitekten 160FrankrijkL'Hahitation 59, 119, 160Urbanisme 59, 119, 174ItalicUrbanistica 100OosienrijkDer Aufbau 59, 79, 119139, 174SpanjeCuadernos de Arquitectura 119TurkijeArkitekt 79Verenigde StatenThe American City 60, 79, 120Journal of the American Institute of Planners 79, 120, 139Journal of Housing 79, 120, 160174Planning and Civic Comment 80, 160ZwedenPlan 80, 120, 139ZwitserlandHabitation :...... 80, 120., 160174Plan 80, 120, 140174Das Wohnen 80, 140. 160175VergaderingenVergadering van het Deutsche Verband fiir Wohnungs-wesen, Stadtcbau und Raumplanung 57VerkavelingVerkaveling in Asuncion 76VolkswoningbouwEnige opmerkingen over de volkswoningbouw in desteden in Indonesie (artikel Mr J. W. Keiser) 49WetgevingWet op de ruimtelijke ordening van 1947 (Engeland) 12De wetgeving op de ruimtelijke ordening in Ecuador(artikel Mr A. Kleijn) 42Town Development Act 1952 (Engeland) ' 75WoningpolitiekWoningpolitiek (Engeland) 171WoningprobleemAspecten van het na-oorlogse woningprobleem in Bel-gie (artikel Franz Liekens) 165Bladzijdeb. Internationaal en volgens de landenBelgieKrotopruiming 75Aspecten van het na-oorlogse woningprobleem in Bel-gie (artikel Franz Liekens) 165BrazilieStedebouw in Brazilie - Rio de Janeiro en Sao Paulo(artikel Mr A. Kleijn) 84DenemarkenNotities over het ,,auskernen" van bouwblokken in debinnensteden van Kopenhagen en Stockholm (artikelMej, Ir J. H. Mulder) 105DuitslandVergadering van het Deutsche Verband fiir Wohnungs-wesen, Stadtebau und Raumplanung 57Rondom het congres te Hamburg (artikel Mr J. F.Jansen) 95EcuadorDe wetgeving op de ruimtelijke ordening in Ecuador(artikel Mr A. Kleijn) 42EngelandWet op de ruimtelijke ordening van 1947 12Town Development Act 1952 75Woningpolitiek 171IndonesieEnige opmerkingen over de volkswoningbouw in desteden in Indonesie (artikel Mr J. W. Keiser) 49ItalicStedebouw en Huisvesting in Rome tijdens de Keizer-tijd (artikel Ir P. Bakker Schut f) 32ParaguayStedebouw in Paraguay (artikel Mr A. Kleijn) 20Planologie in Paraguay (artikel Mr A. Kleijn) 68Verkaveling in Asuncion 76ZwedenDe Stockholmse stadsplannen van de laatste jaren (ar-tikel S. Markelius; vertaling Ir R. A. Tjalkens) 38Notities over het ,,auskernen" van bouwblokken in debinnensteden van Kopenhagen en Stockholm (artikelMej. Ir J. H. Mulder) ." 105III. Alphabetisch registerder schrijvers van artikelenBakker Schut, Dr Ir F.Een merkwaardig adres 112Bakker Schut f, Ir P.Stedebouw en Huisvesting in Rome tijdens de Keizertijd 32Basart A. H. M. en Bitter C.Woningbezetting en Woningebruik 146Bioemers, Mr M. C.De leeuwerik en de ,,normale" mens, ingezonden bij-drage n.a.v. het artikel van Prof. Dr Ir J. T. P.Bijhouwer over ,,Bromfietsbespiegelingen" 35Blombcrg, Mej. W. C.Beschouwing n.a.v. een publicatie ,,Een onderzoek naarwoonstijl en woonwensen" 130Burger Hzn., Dr D.Verbetering van de statistiek van het grondgebruikin Nederland 149BladzijdeBuskens, Ir H. M.Het Streekplan Vinkel-Loosbroek-Vorstenbosch 168Bijhouwer, Prof. Dr Ir J. T. P.Onderschrift op bijdrage van Mr M. C. Bloemers n.a.v.artikel over ,,Bromfietsbespiegelingen" 35Beschouwing n.a.v. een publicatie ,,Een onderzoek naarwoonstijl en woonwensen" 130Centrale Directie van de Wederopbouw en de Volkshuis-vestingNieuwe gegevens ter begrenzing van een doelmatigcwoningdifferentiatie 1Fentener van Vlissingen, Mej. J. S.Het pionierswerk van onze eerste woningopzichteressen 70Fokker, Ir J. P.Onderschrift op bijdrage van Van Noorden n.a.v. artikelover ,,Gemeenschappelijke tuinen op binnenterreinen" 11Jansen, Mr J. F.Rondom het congres te Hamburg 95Krotopruiming en vernieuwing bebouwde kornen 102Jongc van Ellemeet, Jhr M. J. I. deUnificatie van de bouwverordeningen 13In Memoriam Ir A. Plate 101Bij het naderend af.scheid van de oude Woningwet ... 161Keiser, Mr J. W.Enige opmerkingen over de volkswoningbouw in desteden in Indonesie 49Kleijn, Mr A.Stedebouw in Paraguay 20De wetgeving op de ruimtelijke ordcning in Ecuador 42Planologie in Paraguay 68Verkaveling in Asuncion 76Stedebouw in Brazilie - Rio de Janeiro en Sao Paulo 84Langman, H. J.Woonstijl en woonwensen 55Liekens, FranzAspecten van het na-oorlogse woningprobleem in Belgie 165Linthorst Homan, Mr J.Afscheidstoespraak als Voorzitter van de Vaste Com-missie van de Rijksdienst voor het Nationale Plan,2 Juni 1953 92Markelius, S.De Stockholmse stadsplannen van de laatste jaren (ver-taling Ir R. A. Tjalkens) 38Merkelbach, B.Standaard-plattegronden 18Mesu, Dr Ir F. P.Het herstel in de door de overstroming getroffen ge-bieden, bezien uit een oogpunt van ruimtelijke ordeningMeurs, Ir P. K. vanIngezonden bijdrage over ,,De minimum-bedrijfsgroottein het uitbreidingsplan"De grens tussen ruimtelijke en economische ordeningMulder, Mej. Ir J. H.Het Streekplan van de Brielse MaasNotities over het ,,auskernen" van bouwblokken in dcbinnensteden van Kopenhagen en StockholmNoorden, VanGebruikstuinen en Kijktuinen, ingezonden bijdrage n.a.v.het artikel van Ir J. P. Fokker over ,,Gemeenschap-pelijke tuinen op binnenterreinen"Palmen, Mr P. M. M. C.Beschouwing n.a.v. een publicatie ,,Een onderzoek naarwoonstijl en woonwensen"Ranitz, Jhr Ir J. deEnkele aspecten van de ontwikkeling van GorinchemEen merkwaardig adres (naschrift op het gelijknamigeartikel van Dr Ir F. Bakker Schut)Schiethart, Mr L. J.De wet op het Nationale Plan, de Natuurbescher-mingsbeschikking en de bo.sbouwStam-Beese, Mevrouw L.Aantekening bij het uitbreidingsplan PendrechtTjalkens, Ir R. A.Arnhems StadsplanVeenenbos, Ir R. G.Beschouwing n.a.v. een publicatie ,,Een onderzoeknaar woonstijl en woonwensen"Wiersema, J.Bouw van eigen woningen onder de nieuwe premie-regelingWeijde, Drs H. van derDe Nationale Woningraad 40 jaarDuitse uitspraak over de Nederlandse wederopbouw-wetgevingDe omvang van de woningnoodJ. Umlauf, Deutsches Schrifttum zur Stadtplanung(boekbespreking)Harold Orlans, Stevenage, A Sociological Svudy of aNew Town (boekbespreking)Hans-Joachim Gaede, Organisation und Gegenwarts-probleme der Landesplanung in England {boekbe-spreking )A. J. Brown and H. M. Cherrard, Town and CountryPlanning (boekbespreking)Bladzijde87213425105101301421551511216113011072113127140140175175Tijdschrift voorVolkshuisvesting en StedebouwOrgaan van het Nederlands Instkuut voor Volkshuisvesting en Stedebouw en de NationaleWoningraad, Algemene Bond van Woningbouwverenigingen, waarin opgenomen de mede-delingen van de Rijksdienst voor het Nationale Plan, en tevens gewijd aan de WederopbouwRedactie: Mr H. W. Bloemers, J. Bommer, Ir H. M. Buskens, Jhr M. J. I. de Jonge van EUemeet, B. Merkelbach.Mej. Mr H. J. D. Revers, Ir L. S. P. Scheffer, Dr Ir F. Bakker Schut, Drs H. van der WeijdeAdres voor Redactie en Abonnementen: Lange Voorhout 19, 's Gravenhage, Telefoon 184225Advertentiest Keizersgracht 188, Amsterdam-C, Postgiro nummer 113028, Telefoon 49128 ('s avonds: Haarlem, Orion-weg 119, Telefoon K 2500 25560)Januari 195435e Jaargang - No 1MaandbladOfficiele mededelingenNederlands InstituutBand TijdschriftVoor jaargang 1953 van het Tijdschrift kan door de druk-kerij een geheel Hnnen band beschikbaar gesteld worden tegende prijs van f 4,95 (verzendkosten inbegrepen).Indien men een band wenst, waarin ook jaargang 1953 van,,De Woningbouwvereniging" meegebonden kan worden,bedraagt de prijs eveneens j 4,95.Bestellingen van een band voor het Tijdschrift of voor hetTijdschrift met De Woningbouwvereniging dienen recht-streeks te worden ingezonden, door middel van de bij ditnummer ingesloten briefkaart, bij de N.V. Maatschappij totExploitatie van het Limburgsch Dagblad te Heerlen. De toe-zending van de banden geschiedt na ontvangst van de kostenop girorekening No 35100 van de N.V. Maatschappij totExploitatie van het Limburgsch Dagblad, Nobelstraat 21,Heerlen. Nabestelling is maar in zeer beperkte mate mogelijk.Contributie 1954Door een aantal leden van het Instituut is de contributie voor1954 reeds voldaan. Ter vermijding van kosten wordt de ledenverzocht het stortingsbewijs als kwitantie te willen be-schouwen.Rijksdienst voor het Nationale PlanBesiluit van de Minister van Wederopbouw en Volks-huisvestingOp grond van artikel 29, derde lid, van de wet van 28 Sep-tember 1950, houdende voorlopige regeling inzake het Natio-nale Plan en streekplannen, heeft de Minister van Weder-opbouw en Volkshuisvesting het volgende bezwaar gemaakt:d.d. 16 December 1953, no 80, betreffende de bebouwing meteen tweetal kantoorgebouwen van een gedeelte van het land-goed ,,Sint Annalands Clingendaal" te Wassenaar. Hiertegenis bezwaar gemaakt wegens strijd met het in voorbereidingverkerende streekplan ,,Westland".d.d. 4 Januari 1954, no 82, betreffende de ontginning van eenperceel heidegrond onder de gemeente Losser.Hiertegen is bezwaar gemaakt wegens strijd met het in voor-bereiding zijnde ontwerp voor een nationaal plan, voor eentermijn eihdigend op 1 September 1954.De Amsterdamse Wederopbouwplannendoor Ir L. S. P. SchefferHet is al weer ruim zeven jaren geleden dat aan het eersteAmsterdamse wederopbouwplan een uitvoerige beschouwingin ons Tijdschrift is gewijd i). Degenen, die de interessanteen zeer goed georganiseerde vergadering van ons Instituut op22 October 1953 in de Zuiderkerk te Amsterdam hebben bij-gewoond, hebben zich kunnen overtuigen dat er in die jarenhard gewerkt is en dat het arbeidsveld zich sterk heeft ver-breed en tevens verdiept. Ging het toen nog maar cm eenschetsontwerp -- een z.g. basisplan met algemene aanduidin-,gen -- voor een klein gedeelte van de binnenstad, n.l. de z.g.Jodenbuurt, d.i. het Waterlooplein met omgeving, thans kon-den wij ons verdiepen in de door de Raad vastgestelde weder-opbouwplannen voor vrijwel het gehele Oostelijke deel van debinnenstad, benevens enkele kleine plannen van verspreid ge-legen gedeelten, terwijl het wederopbouwplan voor de Jordaannog in bewerking bleek te zijn. Inplaats van een basisplan zon-der voorschriften, dat slechts kon worden gebaseerd op de re-sultaten van een globaal onderzoek, een reeks van onderlinginnig samenhangende, behoorlijk uitgewerkte en van voor-schriften voorziene plannen, die tezamen een groot stadsdeelbestrijken en die op een gedetailleerd perceelsgewijs onder-zoek berusten.Het is de in dit korte tijdsverldop tot concreet zichtbare vormgegroeide visie op de toekomstige ontwikkeling van de Am-sterdamse binnenstad, waarvoor de eerste grondslagen reeds 20jaar geleden werden gelegd. De behandeling van de voorstel-len tot demping van Rokin en Vijzelgracht leidde tot een op-dracht aan de Dienst der Publieke "Werken om een algemeen,,Verkeersplan" van de binnenstad op te maken, zonder hct-welk men --- terecht --- de afzonderlijke voorstellen ?-- diezoals men zich zal herinneren door tegenstanders even felwerden bestreden als zij door voorstanders werden aangepre-zcn .-- niet kon en niet wilde beoordelen. Dit algemene ver-keerswegenplan werd door Burgemeester en Wethouders in,,Hct basisplan voor de vernieuwing van de Jodenbuurt", Nov. 1946.ArtikelenAfb. 1. Restant bebouwing tussen Waterlooplein en Nieuwe Amstelstraat1931 aan de Raad voorgelegd als een ,,Schemaplan voor deverkeersverbeteringen in de binnenstad" en na een uitvoerigegedachtenwisseling door de Raad aanvaard als algemeen richt-snoer voor toekomstige verkeersverbeteringsvoorstellen. Ditwas dus wat men tegenwoordig een structuurplan zou kunnennoemen, althans voor het facet ,,verkeer". In de Raadsvoor-dracht wijdden Burgemeester en Wethouders verschillendebeschouwingen aan de veranderingen, welke zich in de binnen-stad voltrekken, waarvan de verkeersproblemen slechts eenAfb. 2. Bebouwing tussen Nieuwe Herengracht en Rapenburgerstraatonderdeel vormen, zij het ook een belangrijk en spectaculaironderdeel.In 1935 verschijnt het ontwerp-Algemeen Uitbreidingsplan,waarin het Verkeerswegen-schema als onderdeel van de al-gehele stedebouwkundige ontwikkeling pas zijn belangrijkebetekenis kreeg. In de Memorie van Toelichting worden we-derom beschouwingen aan de binnenstad gewijd en aange-duid dat men op de duur tot een ,,plan" voor de binnenstadzal moeten komen, om de aldaar plaats vindende ontwikkeling,die mede be'invloed zal worden door de geleidelijke realiseringvan de uitbreidingsplannen, in goede banen te kunnen houden.Maar toen leek het nog een vrij hopeloze onderneming omzulk een ,,binnenstadsplan" op te stellen. Het zeer complexegebied was slechts sporadisch en dan nog eenzijdig onder-zocht. Men had saneringsplannen uitgevoerd en onderhanden,een algemene verkeerstelling was gehouden, maar nog nietvolledig uitgewerkt, men had de ,,monumenten" goeddeelsonderzocht, maar het maatschappelijk leven was daarmee nogniet gepeild. En dan het wetteiijk apparaat was er nietom iets samenhangends, dat qua inhoud gelijkt op een uitbrei-dingsplan, tot stand te brengen. Het beruchte artikel 43 wasin de Woningwet gekomen, maar men kon er niets opbou-wends mee bereiken en kan dat m.i. nog niet.En zo kon de hand niet aan de ploeg worden geslagen enbleef het bij inventarisatie en analyse van bestaande, gebrek-kige buurten, waarbij het gebruik van de percelen, woon-laagsgewijze, op kaarten werd aangegeven. Er was voor debetrokkenen enerzijds de geruststelling dat er een stramienbestond, dat de structuur in grote lijnen vasthield. Aan deandere kant werd steeds duidelijker gevoeld dat het totalesynthetische inzicht nog ontbrak en verder dat het zo moei-lijk is om zonder een plan college's en bestuurders duidelijkte maken waarom bepaalde bouwplannen van particulieren ofook van de overheid zelve moesten worden afgewezen enandere, ogenschijnlijk gelijksoortige, zonder bezwaar kondenworden uitgevoerd.Oorlog en bezetting remden het werk, althans naar buiten.Maar de hongerwinter met zijn ontstellende gevolgen voor deverschillende buurten, schoof het binnenstadsprobleem fel eneensklaps in zijn voile omvang op de voorgrond. Door hetslopen van de vervallen percelen op zo'n grote schaal --ruim 4000 woningen benevens 1700 bedrijven gingen op dezewijze verloren -- werd op ontstellende wijze gedemonstreerdhoezeer de betrokken buurten reeds waren achteruitgegaan.Wij hebben het tijdens de middagexcursie op 22 Octoberkunnen constateren dat de illustraties, gepubliceerd in het ar-tikel van November 1946, geen overdreven troosteloze indrukmaken. Wat onder meer door het ,,open vallen" der ver-schillende bouwblokken opviel, is de ontoelaatbare dichtheidvan de bebouwing, waarvan de achtergevels elkaar vaak totop handreikafstand naderen (afbb. 1 en 2). Uit de onderzoe-kingen was reeds bekend dat bedrijven en woningen in deloop der jaren op ondragelijke wijze dooreen gemengd waren,maar toch herinner ik mij van de eerste kruistochten door deOostelijke binnenstad, hoe schrijnend deze gebreken zich aanons openbaarden en hoe uiterst pijnlijk wij daardoor warengetroffen.Toen bleek dat de betrekkelijke stedebouwkundige rust ge-durende de bezettingsjaren slechts uiterlijk was geweest. Wantde visie op de gewenste ontwikkeling van de binnenstads-buurten bleek intussen gegroeid te zijn en had alleen nog maareen impuls nodig om uit te kristalliseren in de geest. Driedesiderata bleken maatgevend te worden:a. de buurten moeten uit hun vervallen staat worden opge-heven en tot nieuw leven worden gebracht;b. werken en wonen moeten worden gescheiden, opdat iederder beide functies zo goed mogelijk tot haar recht kome;c. er moet licht en lucht en groen in de wijk worden ge-bracht.En dit alles moest gevonden worden in het kader van hetSchema van verkeersverbeteringen en met een zo goed moge-lijke aanpassing aan karakter en sfeer van de binnenstad enmet een zoveel mogelijk ontzien van de monumenten.Het is natuurlijk niet toevallig dat de wederopbouwplannenin de landen, waar zij bekend zijn gemaakt, alJe dit gemeenhebben dat voor de stadskernen een min of meer belangrijkevermindering van de bebouwingsdichtheid wordt nagestreefd.In Engeland is dit zeer duidelijk uitgesproken. Daar werktmen, zoals bekend, met de z.g. ,,vloeroppervlakte-index", diein het wederopbouwplan bijv. tot op 2/3 van de in 1940 bc-staande wordt verlaagd, het daarbij vrij latend hoe men hettoegestane vloeroppervlak over het nieuwe terrein wil verdelen(althans wat de zakenpanden betreft). Wij zijn in Nederlandniet gewend aldus te werken, maar wij streven toch ook doel-bewust naar een krachtige vermindering van de dichtheid.Daartoe worden aantal verdiepingen, bouwdiepte, open achter-terrein en meer dergelijke maatgevende bepalingen ten aan-zien van de nieuwe bebouwing in plan en voorschriftenduidelijk vastgelegd. Voor het wederopbouwplan voor deNieuwmarkt en omgeving wordt in de raadsvoordracht no 32van 9 Januari 1953 met cijfers aangetoond hoe de bebouwings-dichtheid voor het plan zal worden verlaagd en tevens hetkarakter van de wijk daardoor zal veranderen.WoningenBedrijvenOpenb. enbiz. gebouwenBe-staand71.11783.6156.145Ver-dwijnt38.39836.0461.045Blijft32.71947.5695.100160.877 I 75.489 85.388Ont-worpen5.68848.1188.09761.903Totaal38.40795.68713.197Bc' exouHIO147.291Bij de vergelijking van de cijfers in de eerste met die in delaatste kolom moet men bedenken dat ,,Bestaand" hier be-tekent: nog aanwezig na de sloping gedurende de honger-winter! De vermindering van de bebouwingsdichtheid, dieditmaal in vierkante meters vloeroppervlakte is uitgedrukt,bedraagt dus in werkelijkheid meer dan uit de totalen vankolom 1 en kolom 5 valt af te leiden. Terwijl het totale aanwe-zige vloeroppervlak met rond 13.500 m2 of 8,4% zal ver-minderen, wordt dat van de woningen met ruim 32.000 m^ ofrond 45% verminderd en zullen de bedrijven en de openbaregebouwen over respectievelijk ruim 12.000 m2 of 15% en ruim7.000 m2 of meer dan 50% groter vloeroppervlak kunnen be-schikken. Een aanzienlijke vermindering dus van de woon-functie van deze buurt, ten gunste van bedrijf (industrieel enniet-industrieel) en openbare of bizondere bebouwing.Deze verschuiving doet zich ook voor bij de er op aanslui-tende Wederopbouwplannen voor de Jodenbuurt, de Wees-perstraat en de Oostelijke eilanden. Dit ligt ook voor de handvoor deze buurten, die nabij of in het Oostelijk haven- enindustriegebied liggen en ten aanzien daarvan een duidelijkeverzorgende functie hebben, ofwel, waar het, zoals in het ge-val van de Weesperstraat, bebouwing langs een drukke ver-keersader betreft.In het plan voor de Oostelijke eilanden Kattenburg, Witten-burg en Oostenburg is de nagestreefde scheiding tussen wonenen werken misschien wel het duidelijkst vooropgesteld. OpKattenburg heeft zich buiten de Marinewerf nog slechts wei-nig Industrie gevestigd; het eiland werd dus voor bewoningbestemd. Wittenburg. dat veel meer Industrie heeft zien ont-staan, wordt gedeeltelijk voor woonbuurt, gedeeltelijk alswerkwijk bestemd, terwijl Oostenburg, waar in 1827 doorPaul van Vlissingen de eerste op moderne leest geschoeide fa-briek werd gesticht, die later onder de naam ,,Werkspoor"algemeen bekend werd, geheel voor de ontwikkeling van deindustrie werd bestemd.In de voordrachten, waarbij Burgemeester en Wethouders deontworpen wederopbouwplannen aan de Raad voorleggen, is-- althans voorzover Weesperstraat, omgeving Nieuwmarkten Oostelijke eilanden betreft ^ in het kort de historische ont- Anikeienwikkeling van de buurten geschetst. Hieruit is duidelijk telezen hoe zij in de vorige eeuw onder meer door volbouwenachteruit zijn gegaan en in verval geraakt. Ik kan hier nietuitvoerig op ingaan, hoe verleidelijk dit ook is en wil volstaanmet lets over de eilanden daaraan te ontlenen.Zoals bekend zijn zij tussen 1625 en 1655 door aanplempingin het IJ ontstaan om er scheepswerven en anderfe met dezeehaven verband houdende bedrijven te vestigen. De eerstevestiging was die van 's Lands Admiraliteitswerf met bijbe-horend Admiraliteitspakhuis (tegenwoordig 's Rijks Maga-zijnen) op Kattenburg in 1656. In de volgende tien jaren wer-den Wittenburg en Oostenburg in gebruik genomen. Descheepswerven werden langs de oevers gevestigd; op de stro-ken er tussen in werden de woningen voor de aldaar werk-zame arbeiders gebouwd. Omstreeks 1725 was meer dan dehelft van de eilanden met werven en woningen bezet, eeneeuw later waren zij geheel in gebruik. Ofschoon de verka-veling van de woongedeelten te wensen liet, was de situatietoch niet al te ongunstig, omdat de omringende werven groten-deels onbebouwd waren. Uit een kaart van het jaar 1869 blijktdat de eilanden toenmaais nog grotendeels in die toestandverkeerden; men vond er toen zelfs nog verschillende groteterreinen, die als tuinen in gebruik waren bij de leiders derwerven.Naarmate de scheepswerven in onbruik geraakten, werden deterreinen voor handel en industrie gebruikt en allengs dichtbebouwd. Hierdoor geraakten de er door ingesloten woning-blokken in een veel ongunstiger situatie. Bovendien begonnende in de 17e en 18e eeuw gebouwde woningen te vervallen,zodat de eilanden als woonbuurt reeds na de eerste wereld-oorlog steeds minder in trek begonnen te geraken. Bij dewoningtelling in 1936 bleek 13.6% van de toen aanwezigewoningen leeg te staan, hetgeen wel een zeer duidelijke indi-catie voor de ongewildheid dezer buurten was. Gedurendede bezettingstijd verdwenen in de noodwinter nog 914 wo-ningen en 122 bedrijfjes, waardoor vergeleken met 1 Mei 1940,het aantal woningen met 21% en het aantal bedrijven met20% was verminderd.Men ziet dus voor al deze buurten steeds hetzelfde beeld:een reeds jaren geleden begonnen verval omdat de percelenen terreinen voor andere doeleinden '-- en daarom meestalveel intensiever -- werden gebruikt dan oorspronkelijk wasbedoeld. Voor een deel bracht dit verval ook mede dat ge-bouwen ongebruikt bleven staan, zoals bijv. de Zuiderkerk ^).Deze omstandigheden doen zich op vele andere plaatsen, javrijwel overal in de binnenstad voor, alleen heeft het procesdaar wegens een beter aangepast gebruik, niet zo funestegevolgen gehad en komen die dan ook veel minder aan hetlicht.In de besproken buurten is het mistroostig karakter natuur-lijk bovendien in hoge mate verergerd door de massale slopin-gen in de noodwinter, waardoor het dan ook zonder meer aaneen ieder duidelijk moet zijn, dat hier geen sprake meer konzijn van herstel van de oude toestand door het weder volbouwen der ontstane gaten. Alleen een grondige vernieuwingzou hier kunnen baten.Nu kan als gezegd zulk een vernieuwing onder de vigueurvan de huidige Woningwet niet doeltreffend en practischworden voorbereid en gerealiseerd.Immers kunnen daartoe alleen rooilijnbesluiten en voorschrif-ten ex art. 43 worden gehanteerd; dit sluit het leggen vanbestemmingen uit, terwijl de bescherming tijdens de voorbe-reiding der maatregelen ontbreekt en de mogelijkheid tot ont-eigening tot de rooilijn beperkt blijft.Gelukkig bleek de aangerichte verwoesting als oorlogsgeweldte kunnen worden beschouwd, althans wat de toepassing vande wettelijke bepalingen op de wederopbouwplannen betreft,1) Het is zeer verheugend dat dit gebouw, de eerste in Amsterdam ge-bouwde Protestantse kerk, zo'n nuttige bestemming heeft gekregen.Artikelenwelke toenmaals nog beperkt waren tot de in hetK.B. F. 67 van 7 Mei 1945 neergelegde regeling,op grond waarvan het eersie plan van de Joden-buurt werd ontworpen. Nadat de Raad zijn in-stemming daarmede had betuigd, kwam het denk-beeld naar voren om het, door het opnieuw gravenvan de in 1882 gedempte Houtkopers- en Lepro-zengracht, ontstane eiland voor de bouw van hetnieuwe stadhuis te bestemmen. Het aldus omge-werkie ,,basisplan voor de vernieuwing van deJodenbuurt" werd in de zeer verwarde gemeente-raadsvergaderingen van 8 en 9 November 1950verworpen, met inbegrip van een reeks moties,die eveneens geen van alle een meerderheid kon-den verkrijgen, zodat het eerste basisplan uit lou-ter negativiteit bleef bestaan.Intussen was het K.B. F. 67 komen te vervallendoor het in werking treden op 1 Juli 1950 van deWederopbouwwet, welke een behoorlijk hanteer-baar samenstel van recht op het doel afgaandemaatregelen bevat. Op grond van deze wet werdd.d. 4 October 1950 door de Raad een z.g. ,,Voor-bereidingsbesluit" genomen, waarbij het makenvan een Wederopbouwplan voor een groot ge-deelte van de binnenstad in voorbereidmg werdverklaard. Bij besluit van 20 Juli 1951 werd dewerkingsduur van deze voorbereiding met een jaarverlengd, waardoor het mogelijk werd de met dein voorbereiding zijnde ontwerp-Wederopbouw-plannen in 9:rijd zijnde bouwaanvragen aan tehouden.De hier besproken plannen zijn binnen de gesteldetijd ter openbare kennis gebracht en na normalebehandeling door de Raad vastgesteld. Zij zijn te-zamen afgebeeld op de plankaart, weergegeven inafbeelding 5. ?De Wederopbouwplannen geven de nieuwe be-stemmingen in onderdelen aan en zijn van bebou-wingsvoorschriften voorzien, een en ander in detrant, die te Amsterdam voor de bestemmingsplan-nen buiten de bebouwde kom gebruikelijk is. Dezewerkwijze heeft twee bezwaren van practischeaard, die met name voor de ,.wederopbouwplan-nen" hinderlijk kunnen zijn. In de eerste plaats iswel aan te nemen dat er met de realisering vande plannen een tijdsduur gemoeid zal zijn, die lan-ger, misschien zelfs aanzienlijk langer, zal zijn dandie voor een uitbreidingsplan als regel benodigd is,vooral in deze tijden, die dwingen tot snelle aan-bouw van woningen en andere gebouwen in debuitenwijken en tegelijkertijd de afbraak van pan-den in de binnenstad sterk vertragen. Wanneermen dus over jaren gaat beginnen, zullen wellicht de plan-nen al weer verouderd zijn en dienen zij gewijzigd te wor-den, hetgeen opnieuw een langdurige wettelijke procedurezal vergen. Hiertegen moet m.i. worden aangevoerd dat diteuvel alleen ware te verhelpen door een vereenvoudigde enverkorte wijzigingsprocedure mogelijk te maken. Het is im-mers zeer wenselijk dat in een volkomen bebouwd gebiedplannen tot vernieuwing zo volledig mogelijk worden aange-geven, opdat niet alleen de stedebouwkundige merites kunnenworden beoordeeld, doch tevens de finantiele en economi-sche gevolgen voor de eigenaren en voor de overheid kun-nen worden overzien.Het tweede bezwaar van de langere periode van verwezen-lijking is dat de situatie van panden, die niet aan het plan vol-doen, qua omvang en bestemming zowel als qua ligging, ge-durende lange tijd als het ware wordt bevroren, hetgeeneconomisch ontoelaatbaar is te achten. Aan dit bezwaar isdoor een z.g. ,,overgangsbepaling" in aanzienlijke mate tege-moet te komen.Afb. 3. Luclitfoto K.L.M. opgenomen voor de oorlog. Hierin zijn de dcor de oorlogontstane ,,gaten" bijgewerkt, zodat een nauwkeurig beeld werd verkregen van de heden-daagse geografische situatie van het Oostelijk stadsdeel.Dit is in de Amsterdamse plannen dan ook geschied door hetvolgende artikel in de bebouwingsvoorschriften op te nemen:1. Gebouwen, welke op het tijdstip, waarop het ontwerp-planter visie werd gelegd, zijnde 21 Juli 1952, wat plaatsing,omvang of aard en bestemming betreft, afwijken van hetplan, mogen, voorzover zij niet van tijdelijke aard zijn,worden veranderd of gedeeltelijk vernieuwd en in gevalvan vernieling door onheil worden herbouwd, met dienverstande, dat bij gehele vernieuwing de rooilijnen in achtworden genomen.2. Door de in lid 1 bedoelde vernieuwing of veranderingmogen de bestaande afwijkingen van het plan niet wordenvergroot en mag, behoudens toestemming van Burgemees-ter en Wethouders, niet worden afgeweken van de aarden bestemming. zoals deze waren op het tijdstip van deter-visie-legging van het ontwerp-plan.3. Burgemeester en Wethouders kunnen toestaan dat, tehunner beoordeling, zeer ondergeschikte uitbreidingen aangebouwen, als in lid 1 bedoeld, worden aangebracht.r'Htftittt.rUTILITEITSBOUWBURGERBOUWBETONWERKENWATERBOUWKUNDIGEEN HEIWERKENrAANNEMER/BEDI^UFIinsVANWUNEKI^ DORDRECHT iKANTOOR: DORDRECHT, KROMHOUT 65-67, TEL 6941 (4 LUNEN)Bijkantoor: Den Haag, Fr. Maelsonstraat 45, Tel. 553844^.acature^Bij de afdeling GEBOUWEN van de DIENST DER PUBLIEKEWERKEN te AMSTERDAM bestaat gelegenheid tot plaatsing van eenARCHITECTin het bezit van het diploma bouwkundig ingenieur van de TechnischeHogeschool te Delft, of een daaraan gelijkwaardige opleiding.Genoemde functionaris zal naast het ontwerpen en voorbereiden vanbouwkundige werken, als scholen, openbare gebouwen, e.d. zo nodigworden belast met het leiding geven bij de uitvoering van een aantalprojecten.Aanstelling zal geschieden in de betrekking van:1. ARCHITECT(salarisgrenzen f. 6534. f. 8334.-) of2. ARCHITECT le KLAS(salarisgrenzen f. 7434. f. 9414.-) of3. HOOFDARCHITECT(salarisgrenzen f. 8034.-~f. 10.974.-)..Bij de afdeling STADSONTWIKKELING van genoemde Dienst vaceerteveneens de betrekking vanARCHITECTGegadigden voor deze betrekking, waarvoor ervaring op stedebouw-kundig gebicd tot aanbeveling strekt, dienen in het bezit te zijn vanhet diploma bouwkundig ingenieur, H.B.O. of een daaraan gelijkwaar-dige opleiding.Aanstelling zal geschieden in de betrekking van:1. ARCHITECT(salarisgrenzen f. 6534.- -f. 8334.-) of2. ARCHITECT le KLAS(salarisgrenzen f. 7434. f. 9414.-).Een regeling, waarbij de salarisgrenzen zullen worden als bovenver-meld, is in voorbereiding.Voor beide betrekkingen zullen rang en salaris, afhankelijk van op-leiding, practijk, leeftijd, enz., nader worden bepaald.Kindertoelage volgens de Gemeentelijke regeling.Voor gehuwden, die buiten Amsterdam woonachtig zijn, bestaat eenregeling tot vergoeding van reiskosten, e.d.Sollicitaties, onder no. 225 P.W., binnen 14 dagen na het verschijnenvan dit blad in te zenden bij de Directeur der Gem. Personeelsvoor-ziening, Sarphatistraat 92, Amsterdam (G).ffA De Rijksdienst voor het Nationale Plan te Den Haag '>j roept sollicitanten op voor de functies van:1. WETENSCHAPPELIJK MEDEWERKERvoor de Afd. Sociaal-Economisch Onderzoak. In aanmerkingkomen academici met sociografische, sociaal-economische oftechnische opleiding. Ervaring op het gebied van stedebouw-kundig onderzoek strekt tot aanbeveling; de te benoemenfunctionaris zal aanvankelijk worden betrokken bij het on-derzoek naar de ontwikkeling van het Westen des lands.2. STEDEBOUWKUNDIG MEDEWERKERReflectanten dienen te beschikken over een ruime ervaringop een stedebouwkundige of planologische dienst of afdeling(survey of ontwerp). Schrift. soil, onder motto VD/PLA (inlinker bovenhoek env. en brief) met vermelding van ge-boorteplaats en -datum, aan de Centrale Personeelsdienst,Bezuidenhout 15, Den Haag.,,GewBJzigde oproep"Sollicitanten word?n opgeroepen voor de betrekking vanDIRECTEUR van een nieuw in te stellenafzonderlijke PROVINCIALEPLANOLOGISCHE DIENST VAN GELDERLANDSalarisgrenzen / 10872,-- -- / 12822,--; 5 eenjaarlijkse verhogin-gen van / 390,-- (in deze bedragen is de weddetoelage, alsmede dejongste verhoging per 1 Januari 1954 begrepen.Aanstelling boven het minimum-salaris is niet uitgesloten.In aanmerking kom.en Delftse ingenieurs met het diploma b.i. of c.i.,alsmede zij, die een planologisch gelijkwaardige ervaring of hogereopleiding hebben.SoUicitaties in te zenden bij Gedeputeerde Staten van Gelderlandte Arnhem binnen 3 weken na het verschijnen van dit blad.JPROVINCIE FRIESLANDBij de PROVINCIALE PLANOLOGISCHE DIENST INFRIESLAND bestaat gelegenheid tot plaatsing van een:PLANOLOOG of PLANOLOOG le klas.Werkzaamheden: o.a. opstellen van streekplannen; algemenezaken verband houdende met de planologie en destedebouw; adviezen ten aanzien van uitbreidings-plannen.Opleiding: bouwkundig of civiel ingenieur met stedebouw-kundige opleiding of daarmede gelijk te stellen oplei-ding en/of ruime ervaring op planologisch gebied.Salarisgrenzen (inclusief de gebruikelijke vaste toelagen,doch zonder kindertoelage):planoloog / 5760,- -- / 8232,- "planoloog le klas ,, 7608, ,, 9480,-Rang en salaris zullen, afhankelijk van opleiding, practijk,leeftijd enz. nader worden bepaald. Aanstelling op ar-beidscontract of in vaste dienst.Eventuele verplaatsingskosten worden vergoed volgensrijksregeling.Gezegelde sollicitaties met volledige inlichtingen binnen 14dagen na verschijning van dit blad te richten aan de direc-teur van het Bureau van de Provinciale Planologische Dienstin Friesland, Tweebaksmarkt 52, Leeuwarden.Geen bezoek dan na oproep.Op het bureau van de PROVINCIALE PLANOLOGISCHEDIENST te UTRECHT kan geplaatst worden eenMIDDELBARE KRACHTvoor survey-werkzaamheden ten behoeve van streekplan-werk. Salaris nader overeen te komen.Schriftelijke sollicitaties met uitvoerige inlichtingen in tezenden aan de directeur van de dienst, Achter St. Pieter 25te Utrecht.Bezoek alleen na oproeping.N.V. GLAS- EN VERFINDUSTRIEv.h. Van Ommeren & Co*AllesoortenHoofdkantoor: VLAKGLASLeeghwaterstraat 2 - ArnhemTelefoon 23841Filialen te Nijmegen en WinterswijkenVERFWARENArtikelenAfb. 4. Uit de hoogste regionen van de Zuiderkerk opgenomen foto vande maquette, op dezelfde schaal van de luchtfoto (afb. 3), om vergelijkingvan de bestaande en de te verwachten toestand mogelijk te maken.Artikelen De bedoeling is duidelijk. Eigenaren van panden, die bij deten uitvoerlegging van het plan moeten worden gewijzigd ofgesloopt, kunnen voorlopig hun bedrijf (of bewoning) zonderal te veel belemmering blijven voortzetten, zelfs verbouwingenuitvoeren, die nodig of wenselijk zijn, mits de gebouwen maarniet worden vergroot. Dit is voor de eigenaren een aanmer-kelijke verzachting, wat voor de gemeente tevens het gevolgheeft, dat zij niet aanstonds tot aankoop of onteigening be-hoeft over te gaan. De gemeente krijgt hierdoor de gelegen-heid om het plan geleidelijk, in afgeronde gedeelten uit tevoeren, terwijl de nog niet aan de orde zijnde gedeelten on-geveer in dezelfde toestand blijven verkeren, behoudens na-tuurlijk de meerwaarde als gevolg van de eventueel toegestanevernieuwingen. Ik herinner er aan dat bij de in de Zuiderkerktentoongestelde plannen, ter illustratie van deze mogelijkheid,bij wijze van voorbeeld voor het plan-Nieuwmarkt op een te-kening was aangegeven hoe dit plan sectiegewijs tot uitvoe-ring kon worden gebracht.Het gemeentebestuur zal door deze overgangsbepaling dusniet aanstonds voor de grote uitgaven van aankoop of ont-eigening der te siopen opstallen worden gesteld; deze uit-gaven zullen in eerste instantie slechts beperkt blijven tot deverwerving van de onbebouwde terreinen welke volgens hetplan niet meer bebouwd mogen worden. Dit is finantieel ge-zien natuurlijk een zeer groot voordeel, terwijl bovendien heteconomisch leven, als gezegd, voorlopig ongewijzigd voort kangaan.Het gemeentebestuur zal zich echter wel moeten realiserendat een spoedige, geleidelijke uitvoering der plannen nietteminals een belang van de eerste orde moet worden beschouwden dat het althans niet te lang moet wachten met de eigen-dom te verwerven van de niet in het plan passende panden.De gemeente kan dit zonder bezwaar doen, indien zij desge-wenst de panden na de eigendomsovergang bij de vroegereeigenaren in gebruik laat. Zij heeft dan niet later de meer-waarde, ontstaan uit vernieuwing, te betalen, terwijl zij zelfin de hand heeft dergelijke vernieuwingen al dan niet uit tevoeren.Op deze wijze wordt de uitvoering niet op de lange baan ge-schoven en mede in belangrijke mate tegemoet gekomen aanhet eerstgenoemde bezwaar.Omtrent de stedebouwkundige inhoud der plannen wil ik kortzijn, na wat er hiervoren reeds over is gezegd, terwijl ik verderwat het plan van de Jodenbuurt betreft, naar mijn eer genoemdartikel in ons Tijdschrift mag verwijzen. Zoals gezegd, wordthet stramien van de plannen voor dit min of meer aaneengeslo-ten Oostelijk binnenstadsgebied, dat zich Westwaarts tot deKloveniersburgv/al-Gelderse Kade uitstrekt, gevormd door deverkeerswegen, welke in 1931 in de vorm van een schemaplanvoor de verkeersverbeteringen in de binnenstad door de Ge-meenteraad als basis voor toekomstige verkeersplannen werdaanvaard. i) Behoudens enkele afwijkingen van niet-principieleaard, kon dit schema bij het uitwerken van deze wederop-bouwplannen worden aangehouden. Slechts de IJ-tunnel vormthierop een zeer belangrijke uitzondering, want die was in hetVerkeerswegenschema toenmaals nog niet opgenomen. Geluk-kig werd hiervoor een plan aanvaard, waarbij de Zuidelijkeuitmonding tegenover de Verlengde Valkenburgerstraat opde Prins Hendrikkade zal uitkomen, waardoor het uiteraardgeconcentreerde tunnelverkeer rechtstreeks op de binnenringzal uitmonden op een daarvoor als vanzelf aangewezen plaatsen daardoor op vloeiende wijze in de grote stedelijke ver-keersaderen rondom de oudste stadskern zal kunnen wordenopgenomen. Men zie hiervoor en voor het volgende de inafb. 5 gereproduceerde plankaart en voor wat betreft denieuwe Zuidelijke tunnelmond de afbeeldingen 7, 10, 11 en 12.1) Aan dit schemaplan werd destijds een artikel in het Tijdschrift gewijd:, ,,Het Schema van de verkeersverbeteringen in de binnenstad van Amster-6 dam" (Mei 1931).Hierdoor behoeft de nieuwe hoofdstraat, die de te smalleSt. Anthoniesbreestraat tusscn de Nieuwmarkt en de Zwanen-burgwal moet vervangen, ook niet het karakter van een hoofd-verkeersweg te krijgen, maar konden dwarsprofiel en aankle-ding van deze nieuwe straat (met dubbel tramspoor) wordeningericht zoals dat voor een moderne drukke straat in een tevernieuwen binnenstadswijk wordt vereist. Na haar uitmon-ding op de Nieuwmarkt wordt haar functie door twee eenrich-tingstraten overgenomen, waarvan de Westelijke over de (vaneen der tramsporen bevrijde) Gelderse Kade en de anderedoor een op het Scheepvaarthuis gerichte nieuwe straat (methet andere tramspoor) wordt gevormd. Laatstbedoeid tram-spoor buigt dan voorts langs de Noordzijde van de Waals-eilandsgracht af naar de Prins Hendrikkade, richting Centraal-station (afbb. 6 en 7).De Weesperstraat wordt verbreed tot een hoofdverkeerswegmet een rijwegbreedte van 18 m, waarin dubbel tramspoor.Door een lichte afbuiging van de as en de onderlinge ver-schuiving van de straatwanden, waarbij de nieuw ontworpenbebouwing gedeeltelijk door middel van voetgangersarcadestot aan de rijweg zal reiken, is er naar gestreefd het beeld vande straat boeiend te maken en de karakteristiek van de be-staande hoofdradiaalwegen, die immers zoveel smaller zijndan de breedte der grachten die zij kruisen, zo goed mogelijkte behouden, zij het ook in moderne vormentaal omgezet(afbb. 8 en 9).Ik raak hiermede een punt, waar ik tot slot iets meer op in wilgaan omdat het zo moeilijk blijkt te zijn duidelijk te omschrij-ven of zelfs maar aan te tonen, wat passend is in het karaktervan de bestaande oude stad en niettemin voldoet aan rede-lijke eisen van onze en vooral ook van de toekomstige tijd.Er zijn er die practisch elke vernieuwing afwijzen, zoals hetBestuur van de Bond Heemschut, dat zich in een bezwaar-schrift tegen een der wederopbouwplannen afvraagt of hetwel past in het kader van de Wederopbouwwet, omdat hetniet strekt ter vervanging van het verwoeste, doch veeleer eengrondige sanering van dit stadsdeel beoogt. Een korte wande-ling met open ogen langs de verwoeste gedeelten, waar al devolmaakt ontoelaatbare bebouwingstoestanden zijn blootge-legd, moest elk weldenkend mens toch overtuigen van dedwingende noodzaak tot een grondige sanering over te gaan.Men kan het betreuren dat het nauwe, intieme en schilder-achtige uit het stadsdeel verdwenen is, natuurlijk! Maar zoalshet daar ligt, schreeuwt het om grondige vernieuwing en kanmen eigenlijk alleen maar betreuren dat er nog zoveel slechtsen lelijks is blijven staan. Maar ook bij hen, die overtuigdevoorstanders zijn van een grondige vernieuwing, zal de grensvan wat aesthetisch-stedebouwkundig nog wel en wat nietmeer toelaatbaar wordt geacht, verschillend getrokken wor-den. Dit geldt niet alleen voor de architectuur der afzonder-lijke gebouwen, maar het gaat om de totale sfeer, het stads-beeld en dus het gehele samenstel van hoogte en indeling derstraat- en grachtwanden en hun onderlinge afstand en deafwisselende opvolging.Het moeilijke voor de ontwerper is, dat hij, hoe begaafd hijook wezen moge, een machtig element in zijn plan niet alleenmoet missen, maar het zelfs in het oude plan maar al te vaakmoet aantasten. En dat element is de historie, de intimiteitvan het gegroeide en overgeerfde, dat soms boekdelen spreektover het leven van vroegere geslachten. Wie kent niet decharme van het dolen door op zich zelf onogelijke, grauwe Pa-rijse buurten, welke geladen zijn met herinneringen aan his-torische gebeurtenissen, Parijse geschiedenis, wereldgeschie-denis? Maar als dit geheel ten slotte zo vervallen en verwoestis, dat het alleen nog maar een rui'ne is van wat eens bekoringhad, dan is het alleen maar een daad van menselijkheid om eriets gezonds en schoons voor in de plaats te steilen, dat naarwij hopen, na eeuwen weer historische emoties zal weten apte wekken.Laten wij, evenals onze voorouders, niet te bang zijn om hetoude te laten vallen als het afgeleefd is, zelfs als daarbij ookenkele gebouwen met een nog goede gevel zullen moetenKKijKv.>,.-. 'Xl??j''%.Artikelen -^/> ^?5^5,\f>V^'''e.^^^iij^3. .-^-rf*^'""r?\.t^'a1Afb. 5. Kaart waarop de wederopbouwplannen Weesperstraat, Jodenbuurt, Nieuwmarkt en Oostelijke eilanden zijn ingetekend. Duidelijk vallen devolgende elementen op: a. de tunnelingang tegenover de Valkenburgerstraat (onderdeel van de Binnenring), waarvoor de Zuid-westelijke hoek van deMarinewerf zai moeten worden weggebroken; b. de verbrede verkeersroute Plantage-Jodenbreestraat (met aan de Noordzijde een nieuw ontworpenMarkt) -- Anthoniesbreestraat -- Nieuwmarkt en Westwaarts om het Scheepvaarthuis been aansluitend op de Prins Hendrikkade; c. de verbrede Wees-perstraat; d. de opengelegde en met dubbele bomenrijen afgezoomde Rapenburgerstraat; e. de opnieuw gegraven grachten (Houtgracht en Leprozen-gracht) ter plaatse van het Waterlooplein, waardoor een eiland ontstaat, waarop een werkplaatsengebouw met een parkeerterrein zijn ontworpen. Hetvalt te betreuren dat de gemeenteraad de gelegenheid heeft laten voorbijgaan om in plaats van deze, overigens nuttige, bestemming het eiland te bestemmenvoor het nieuwe Stadhuis, dat daar niet alleen stedebouwkundig, maar ook symboHsch en met het oog op het stadsbeeld een niet te evenaren schone plaatszou hebben gekregen, in het hart van de binnenstad en aan de Amstel in een bocht!; f. de vrij gelegde Zuiderkerk in de knik van de onder b. genoemdeverkeersroute, waardoor dit monument van de hand van Hendrick de Keyser ten voile tot zijn recht zal kunnen komen.plaats maken voor een element waaraan onze tijd behoefteheeft. Maar laat dit andererzijds dan ook alleen gebeuren nadeugdelijk onderzoek en niet alleen uit een zucht tot vernieu-wing!Een goede maatstaf om na te gaan of wat nieuw ontworpenis, in het bestaande karakter thuis hoort, kan meestal zijn hetnieuwe plan in de bestaande stadsplattegrond in te tekenen, ofer een maquette van te maken. Een beschouwing van de plan-tekening (afb. 5) en een vergelijking van de met halsbrekendetoeren vanuit de hoogste sferen in de Zuiderkerk gefotogra-feerde maquette (afb. 4) met de voor-oorlogse luchtfoto vande K.L.M. (afb. 3), waarop de na-oorlogse ,,gaten" zijn bij-gewerkt, maken het mogelijk zich te vergewissen van de matewaarin de ontwerpers er in zijn geslaagd het nieuwe aan deoude structuur
Reacties